Çocuklukta Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi - Sorular

Ünite 1

1.1. Giriş

  1. Bireyin sahip olduğu dillerde kendisini tam olarak ifade edememesi durumu aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
    • A-) İkidillilik
    • B-) Baskın dil
    • Cevap C-) Yarım dillilik
    • D-) Aile ikidilliği
    • E-) Çekinik ikidillilik

    Açıklama: Bireyin sahip olduğu dillerde kendisini tam olarak ifade edememesi durumu Yarım dillilik olarak adlandırılmaktadır.

1.2. İki dillilik Sürecinin Yaş ile İlişkisi

  1. Bir çocuğun doğumundan itibaren babası ile Fransızca, annesi ile İngilizce etkileşime girmesi durumunda oluşacak iki dillilik aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanabilir?
    • Cevap A-) Eş zamanlı iki dillilik
    • B-) Yarım iki dillilik
    • C-) Geç iki dillilik
    • D-) Azınlık iki dilliliği
    • E-) Sıralı iki dillilik

    Açıklama: Bir çocuğun doğumdan itibaren iki dile birden maruz kalması ve bu iki dil ile birlikte büyümesi durumu Eş zamanlı iki dillilik olarak adlandırılır.

  2. Çocuğun ana dilini edinimine başladıktan sonra, 4-5 yaşlarında yeni bir edinmeye başlaması durumunda bu sürece verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Çekinik iki dillilik
    • B-) Aile içi iki dillilik
    • Cevap C-) Sıralı iki dillilik
    • D-) Eşzamanlı iki dillilik
    • E-) Baskın iki dillilik

    Açıklama: Çocuğun ana dilini edinimine başladıktan sonra, 4-5 yaşlarında (yani anaokulu döneminde) yeni bir edinmeye başlaması durumu Sıralı iki dillilik olarak adlandırılmaktadır.

  3. Ana dili Türkçe olan tek dilli anne babanın 12 yaşındaki çocukları ile birlikte İngiltere’ye yerleşmeleri durumunda aşağıdaki durumlardan hangisi bu çocuğun durumunu en iyi biçimde betimler?
    • Cevap A-) Azınlık dil grubuna ait geç iki dilliler
    • B-) Azınlık dil grubuna ait eş zamanlı iki dilliler
    • C-) Çoğunluk dil grubuna ait eş zamanlı iki dilliler
    • D-) Azınlık dil grubuna ait ikinci dil öğrenenler
    • E-) Çoğunluk dil grubuna ait ikinci dil öğrenenler

    Açıklama: Ana dili Türkçe olan 12 yaşındaki bir çocuğun İngiltere’ye yerleşmesi, yaş faktörü nedeniyle geç ikidillilik durumudur. İngiltere’de Türkçe azınlık dili, İngilizce çoğunluk dilidir. Bu durum Azınlık dil grubuna ait geç iki dilliler olarak betimlenir.

  4. Bir çocuk bebeklik ya da anaokulu döneminde iki dilli daldırma programı uygulayan bir eğitim kurumunda eğitime başladığında, yaş faktörü dikkate alındığında bu durum nasıl adlandırılır?
    • A-) Tam daldırma
    • Cevap B-) Erken daldırma
    • C-) Yarım daldırma
    • D-) Ertelenmiş daldırma
    • E-) Geç daldırma

    Açıklama: Bebeklik ya da anaokulu dönemi (erken çocukluk dönemi), yaş faktörü dikkate alındığında daldırma programına başlama süreci Erken daldırma olarak adlandırılır.

1.3. İki dillilik ve Toplumsal Etkileşim

  1. Annesi ve babası tek dilli 12 yaşındaki İngiliz olan bir çocuğun İngiltere’de Fransız lisesine gitmesi ve burada Fransızca eğitim alması durumu aşağıdakilerden hangisine girmektedir?
    • A-) Azınlık dil grubu - ikinci dil öğrenenler
    • B-) Azınlık dil grubu - Eş zamanlı ikidilliler
    • C-) Çoğunluk dil grubu - Eş zamanlı ikidilliler
    • Cevap D-) Çoğunluk dil grubu - ikinci dil öğrenenler
    • E-) Aile ikidilliliği - eş zamanlı ikidilliler

    Açıklama: Annesi ve babası tek dilli, 12 yaşındaki İngiliz çocuğun (çoğunluk dil grubu) İngiltere’de Fransız lisesine giderek Fransızca eğitim alması durumu Çoğunluk dil grubu- ikinci dil öğrenenler kategorisine girmektedir.

  2. Suriyeli ve ana dili Arapça olan ve Türkçe bilmeyen bir aileye mensup 12 yaşındaki bir çocuğun Türkiye’ye göç ederek Türkçe eğitim veren bir okula başlaması durumunda aşağıdaki gruplardan hangisine girecektir?
    • A-) Çoğunluk dil grubu- ikinci dil öğrenenler
    • B-) Azınlık dil grubu- Eş zamanlı ikidilliler
    • C-) Çoğunluk dil grubu- Eş zamanlı ikidilliler
    • Cevap D-) Azınlık dil grubu- ikinci dil öğrenenler
    • E-) Aile ikidilliliği- eş zamanlı ikidilliler

    Açıklama: Suriyeli ve ana dili Arapça olan bir çocuğun Türkiye’de Türkçe eğitim veren okula başlaması durumu, azınlık dil grubundan birinin yeni bir dil öğrenmesi nedeniyle Azınlık dil grubu- ikinci dil öğrenenler kategorisine girer.

  3. İkinci dil edinimi sürecinde kimi durumlarda birey hedef dil topluluğundan kendini uzaklaştırır. Bu durumda hedef dili öğrenen bireyin toplulukla olan mesafesi artar. Yukarıdaki değişkenler aşağıdakilerden hangisi ile ilintilidir?
    • Cevap A-) Toplumsal mesafe
    • B-) Psikolojik mesafe
    • C-) Anadilleştirme
    • D-) Yerlileştirme
    • E-) Fosilleşme

    Açıklama: İkinci dil edinimi sürecinde bireyin hedef dil topluluğundan kendini uzaklaştırması durumu, Toplumsal mesafe ile ilgilidir.

  4. İkinci dil edinimi sürecinde bireylerde dil şoku, kültür şoku olup olmaması güdülenmişlik düzeyleri ve ego sınırları dil ediniminde etkilidir. Yukarıdaki değişkenler aşağıdakilerden hangisi ile ilintilidir?
    • A-) Toplumsal mesafe
    • Cevap B-) Psikolojik mesafe
    • C-) Anadilleştirme
    • D-) Yerlileştirme
    • E-) Fosilleşme

    Açıklama: Dil şoku, kültür şoku, güdülenmişlik düzeyi ve ego sınırları gibi içsel faktörler Psikolojik mesafe ile ilgilidir.

  5. Annesi ve babasının ana dili Türkçe olan ve Türkiye’de yaşayan bir çocuk 12 yaşında sadece İngilizce eğitim veren okula gönderilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu çocuğun durumunu en iyi biçimde betimler?
    • A-) Çoğunluk dil grubuna ait eş zamanlı iki dilliler
    • B-) Azınlık dil grubuna ait eş zamanlı iki dilliler
    • C-) Azınlık dil grubuna ait ikinci dil öğrenenler
    • D-) Azınlık dil grubuna ait geç iki dilliler
    • Cevap E-) Çoğunluk dil grubuna ait ikinci dil öğrenenler

    Açıklama: Türkiye’de yaşayan ve ana dili Türkçe olan bir çocuğun (çoğunluk dil grubu) 12 yaşında İngilizce eğitim veren bir okula gönderilmesi, çocuğun Çoğunluk dil grubuna ait ikinci dil öğrenenler olduğunu betimler.

  6. İkinci dil edinimi sürecinde iletişimde bir sorun oluştuğunda bu sorunun giderilmesine yönelik olarak karşı tarafın ürettiği birim aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Tetik
    • B-) Tepki
    • C-) Sinyal
    • D-) Onarım
    • E-) Yanıt

    Açıklama: Anlamda uzlaşma sürecinde karşı taraf için problem oluşturan dilsel yapılara Tetik adı verilir.

1.4. İki dillilikte Dil Kullanımı

  1. Annesi Almanca babası Türkçe konuşan iki dilli bir çocuk annesiyle Almanca konuşurken babası tarafından bir soru yöneltilmesi durumunda hemen Türkçe yanıt verip annesi ile Almanca konuşmaya devam edebilir. Yukarıdaki bu durum aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Kod değiştirme
    • B-) Kod karıştırma
    • C-) Kodlama
    • D-) Karmalaştırma
    • E-) Karıştırma

    Açıklama: İki dilli bir çocuğun konuşma sırasında diller arasında anlık olarak geçiş yapması durumu Kod değiştirme olarak adlandırılır.

  2. Arapça ve Türkçe bilen ikidilli bir çocuğun Arapça konuşarken Türkçe sözcükleri cümlelerinin içerisine yerleştirmesi durumu aşağıdakilerden hangisine örnektir?
    • A-) Kod değiştirme
    • Cevap B-) Kod karıştırma
    • C-) Fosilleşme
    • D-) Edinim
    • E-) Öğrenim

    Açıklama: İki dilli bir çocuğun bir dildeki cümle yapısı içerisine diğer dilden sözcükleri yerleştirmesi durumu Kod karıştırma olarak adlandırılır.

  3. İkidilli bireylerde bir dilde gelişim görülürken diğer dilde bir gerilemesi durumu zaman içerisinde dil aşınmasına da sebep olabilmektedir. Yukarıda bahsedilen ikidillilik türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Eşzamanlı ikidillilik
    • Cevap B-) Çekinik ikidillilik
    • C-) Yeni başlayan ikidillilik
    • D-) Baskın ikidillilik
    • E-) Sıralı ikidillilik

    Açıklama: İkidilli bireylerde bir dilde gelişim görülürken diğer dilde bir gerilemenin yaşanması ve dil aşınmasına sebep olması durumu Çekinik ikidillilik olarak adlandırılmaktadır.

1.6. İkinci Dilde Dil bilgisi Edinim Sürecine İlişkin Yaklaşımlar

  1. Chomsky’nin öne sürdüğü, bireyin doğuştan getirdiği iddia edilen ve bütün dillerin altında yatan kuralları oluşturan yapıya ne ad verilir?
    • Cevap A-) Evrensel dilbilgisi
    • B-) Aradil
    • C-) Ana dili
    • D-) İkinci dil
    • E-) İkidillilik

    Açıklama: Chomsky’nin öne sürdüğü, bireyin doğuştan getirdiği iddia edilen ve bütün dillerin altında yatan kuralları oluşturan yapıya Evrensel dilbilgisi adı verilir.

  2. Bireylerin ikinci dil edinim sürecinde belirli bir aşamadaki dil özelliği gerek ana dilinden gerekse hedef dilden aldığı kurallarla oluşturulmuş bir forma dönüşebilir. Yukarıdaki bu duruma ne ad verilir?
    • A-) İkidillilik
    • B-) Fosilleşme
    • Cevap C-) Aradil
    • D-) Ana dili
    • E-) Edinim

    Açıklama: Bireylerin ikinci dil edinim sürecinde belirli bir aşamadaki dil özelliği gerek ana dilinden gerekse hedef dilden aldığı kurallarla oluşturulmuş bir forma dönüşebilir. Bu duruma Aradil adı verilir.

  3. Aşağıdakilerden hangisi Selinker’in ortaya koyduğu aradilin özelliklerinden birisidir?
    • A-) Evrensellik
    • B-) Kolaylılık
    • C-) Çekiniklik
    • D-) Karmaşıklık
    • Cevap E-) Geçirgenlik

    Açıklama: Aradilin geçirgenlik, dinamiklik ve sistematiklik olmak üzere üç temel özelliği bulunmaktadır. Bu özelliklerden biri Geçirgenliktir.

  4. Aradilin geçirgenliğini durdurması diğer bir ifadeyle ikinci dil edinim sürecinin belirli bir noktada durarak ilerleme kaydedemesi durumuna ne ad verilir?
    • A-) Geçirgenlik
    • Cevap B-) Fosilleşme
    • C-) Dinamiklik
    • D-) Kod değiştirme
    • E-) Sistematiklik

    Açıklama: Aradilin geçirgenliğini durdurması diğer bir ifadeyle ikinci dil edinim sürecinin belirli bir noktada durarak ilerleme kaydedemesi durumuna Fosilleşme adı verilir.

  5. Aradil her ne kadar bireyin sahip olduğu ana dilin ve hedef dilin kurallarının karıştırılmasıyla oluşturuluyor olsa da kendi içerisinde incelendiğinde oldukça tutarlı kurallara sahip olduğu ancak bu kuralların ana dilinden ve hedef dilden farklılaşabileceği görülmektedir. Yukarıda aradilin hangi özelliği vurgulanmaktadır?
    • A-) Geçirgenlik
    • Cevap B-) Sistematiklik
    • C-) Dinamiklik
    • D-) Karmaşıklık
    • E-) Fosilleşme

    Açıklama: Ara dilin kendi içerisinde kural yönetimli olması ve tutarlı kurallara sahip olması, aradilin Sistematiklik özelliğini vurgulamaktadır.

  6. Bireyin sahip olduğu dillerden birinde var olan bir dilbilgisi yapısının yeni edindiği dile aktarması ve bu aktarımın yeni dildeki edinim sürecini kolaylaştırması durumuna ne ad verilir?
    • A-) Geçişim
    • B-) Karmalaştırma
    • C-) Aktarımsız tam kabul
    • Cevap D-) Olumlu aktarım
    • E-) Olumsuz aktarım

    Açıklama: Bir dilde var olan bir dilbilgisi yapısının yeni edindiği dile aktarılması ve bu aktarımın yeni dildeki edinim sürecini kolaylaştırması durumu Olumlu aktarım olarak adlandırılır.

  7. Krashen’e göre ……….; yeni dil ile etkileşimdeki otomatik olarak gerçekleşen, bilinçsiz bir işlemlemenin varlığını ifade ederken …….., yeni dil ile etkileşimdeki bilinçli olarak gerçekleşen yapılandırılmış süreçleri ifade etmektedir. Yukarıdaki boşluklara aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilmelidir?
    • A-) Edinim-anadilleştirme
    • B-) Öğrenme-anadilleştirme
    • C-) Karmalaştırma-Fosilleşme
    • D-) Öğrenme-edinim
    • Cevap E-) Edinim-öğrenme

    Açıklama: Krashen’e göre Edinim; yeni dil ile etkileşimdeki otomatik olarak gerçekleşen, bilinçsiz bir işlemlemenin varlığını ifade ederken Öğrenme, yeni dil ile etkileşimdeki bilinçli olarak gerçekleşen yapılandırılmış süreçleri ifade etmektedir.

  8. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi İkinci Dilde Dil bilgisi Edinim Sürecine İlişkin Yaklaşımlardan biri olarak kabul edilir?
    • Cevap A-) Tam Aktarım Tam Kabul Varsayımı
    • B-) Yalın Ağaçlar Varsayımı
    • C-) Sözdizimi Başlanşıç Aşaması Varsayımı
    • D-) Değer Taşımayan Özellikler Varsayımı
    • E-) Etkisel Filtre Varsayımı

    Açıklama: Tam Aktarım Tam Kabul Varsayımı, ikinci dilde dil bilgisi edinim sürecine ilişkin yaklaşımlardan biridir.

  9. I. Hedef dilin kurallarından bağımsız bir gelişim söz konusudur. II. Hedef dille sınırlı düzeyde bir etkileşim vardır. III. Dil edinim sürecinde karmalaştırma görülür. IV. Hedef dilin kurallarından bağımsız bir ikinci dil edinimi süreci söz konusudur. Yukarıda özellikleri belirtilen ve Anderson tarafından ortaya konulan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Anadilleştirme
    • B-) Yerlileştirme
    • C-) Fosilleşme
    • D-) Karmalaştırma
    • E-) Etkileşim

    Açıklama: Hedef dilin kurallarından bağımsız gelişim, sınırlı etkileşim ve karmalaştırmanın görülmesi, Anderson tarafından ortaya konulan Anadilleştirme (Nativization) sürecini belirtir.

  10. I. Hedef dilin kurallarına bağımlı bir gelişim söz konusudur. II. Hedef dille yeterli düzeyde bir etkileşim vardır. III. Dil edinim sürecinde karmalaştırma görülmez ya da az görülür. IV. Hedef dilin kurallarına göre bir ikinci dil edinimi süreci söz konusudur. Yukarıda özellikleri belirtilen ve Anderson tarafından ortaya konulan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Anadilleştirme
    • Cevap B-) Yerlileştirme
    • C-) Fosilleşme
    • D-) Karmalaştırma
    • E-) Etkileşim

    Açıklama: Hedef dilin kurallarına bağımlı gelişim, yeterli düzeyde etkileşim ve karmalaştırmanın az görülmesi, Anderson tarafından ortaya konulan Yerlileştirme (Acculturation) sürecini belirtir.

  11. İkinci dil edinim sürecinde bireylerin anlamlandırabileceğinin ötesinde bir dile maruz kalması edinim sürecinde soruna sebep olabilir. Sözgelimi, Türkçe bilmeyen bir öğrenci sadece üniversitede derslerde Türkçeye maruz kalırsa buradaki dil Türkçe gelişimini yeterince desteklemeyecektir. Yukarıda vurgulanmaya çalışılan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Toplumsal mesafenin önemi
    • B-) Etkileşimin önemli
    • C-) Dil aktarımının önemi
    • D-) Diller arasındaki benzerliğin önemli
    • Cevap E-) Anlaşılır girdinin önemi

    Açıklama: Bu durum, Krashen’in de belirttiği gibi, bireyin mevcut dil seviyesinin (i) bir adım ötesi (i+1) ile karşılaşmasının edinim sürecini olumsuz etkileyeceğini, bu nedenle Anlaşılır girdinin önemini vurgulamaktadır.

  12. İkinci dil edinimi sürecinde bireyler ikinci dillerinde ana dillerinden kurallara, sözcüklere yer verebilmektedir. Bu durumda hedef dil kullanımlarının içerisinde ana dillerinden öğeler yer alabilmektedir. Yukarıda açıklanan duruma verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Pekiştirme
    • Cevap B-) Karmalaştırma
    • C-) Fosilleşme
    • D-) Daldırma
    • E-) Ana dilleştirme

    Açıklama: İkinci dil edinimi sürecinde bireylerin, hedef dil kullanımlarının içerisinde ana dillerinden öğelere (kurallara, sözcüklere) yer vermesi durumuna Karmalaştırma adı verilir.

  13. Selinker, ikinci dil edinimi sürecinde anlaşılabilir dil verisi ile karşılaşmanın oldukça önemli olduğunu belirtmekte ve bunu “i” olarak adlandırmaktadır. Bunun ötesinde olan yani bireylerin anlamlandıramadığı dil verisini ise “i+1” olarak adlandırmaktadır. Dil edinicilerinin “i+1” niteliğinde dil verisi ile karşılaşması edinim sürecini olumsuz etkilemektedir. Yukarıda açıklanan ve Selinker’in ortaya koyduğu varsayım aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sözdizimi Başlanşıç Aşaması Varsayımı
    • Cevap B-) Girdi Varsayımı
    • C-) Aktarımsız Tam Kabul Varsayımı
    • D-) Tam Aktarım Tam Kabul Varsayımı
    • E-) Etkisel Filtre Varsayımı

    Açıklama: Selinker’in (Krashen ile birlikte anılan) Girdi Varsayımı, ikinci dil ediniminde anlaşılabilir dil verisi (“i”) ile karşılaşmanın oldukça önemli olduğunu ve bireylerin anlamlandıramadığı dil verisi (“i+1”) ile karşılaşmasının edinim sürecini olumsuz etkilediğini savunur.

1.7. İki dilli Eğitim

  1. Okuldaki öğrencilerinin yarısının Flemenkçe yarsının ise Almanca bildiği okulda Fremenkçe-Almanca ikidilli eğitim programı düzenlemek hangi ikidilli eğitim yaklaşımına girmektedir?
    • A-) İşe dayalı öğrenme
    • B-) İletişimsel yaklaşım
    • C-) Tek yönlü daldırma
    • Cevap D-) İki yönlü daldırma
    • E-) İçerik tabanlı öğrenme

    Açıklama: Öğrencilerin bir kısmının bir dili, diğer kısmının ise başka bir dili bildiği okullarda uygulanan ve her iki dilin de eğitim programında yer aldığı ikidilli eğitim yaklaşımı İki yönlü daldırma olarak adlandırılır.

  2. Ülkeye bir öğrenci ailesiyle göç etmiş ve dilini bilmediği bu ülkedeki bir okula yerleştirilmiştir. Okulda tek dilli bir ortam bulunmaktadır. Öğrenci hedef dile ilişkin temel bilgisi olmasa da bu eğitim ortamında tek dilli biçimde eğitim almaya başlamıştır. Yukarıda aktarılan durumda hangi yöntem uygulanmaktadır?
    • A-) Etkileşimli edinim
    • B-) Tüm fiziksel tepki
    • C-) Kısmi daldırma
    • Cevap D-) Tek yönlü daldırma
    • E-) İki yönlü daldırma

    Açıklama: Öğrencinin dilini bilmediği bir ülkede, tek dilli bir okul ortamında hedef dilde eğitim almaya başlaması durumu Tek yönlü daldırma yöntemidir.

  3. İrlanda Cumhuriyetinde gündelik yaşamda, eğitim kurumlarında İngilizce kullanılmasına karşın bu ülkede İrlandaca dili de bulunmaktadır. İrlandaca bilen sayısı gittikçe azaldığı için kimi okullarda tek dilli İrlandaca eğitim verildiği görülmektedir. Yukarıda aktarılan eğitim durumu aşağıdakilerden hangisini örneklendirmektedir?
    • A-) eklemeli daldırma
    • B-) kaynaştırma eğitimi
    • C-) grup eğitimi
    • D-) iki yönlü daldırma
    • Cevap E-) yerli dillere daldırma

    Açıklama: İrlandaca gibi yerel dillerin bilen sayısının azalmasını önlemek amacıyla tek dilli eğitim verilmesi yerli dillere daldırma yaklaşımını örneklendirmektedir.

  4. Dışsal topluluklar içerisinde iki dilden birisi daha az destek ile karşılaşmakta ve devlet politikası olarak bireylerin belirli dillere zorlanabildiği görülmektedir. Bu durumda devletler ikidillileri de devletin benimsediği dili kullanmaya yöneltmektedir. Böylece bireylerin sahip oldukları dillerden birisi büyük oranda devre dışı kalmaktadır. Yukarıda açıklanmaya çalışılan durum aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Eklemeli ikidillilik
    • B-) Baskın ikidillilik
    • Cevap C-) Eksiltmeli ikidillilik
    • D-) Seçmeli ikidillilik
    • E-) Aile ikidilliği

    Açıklama: Devlet politikaları nedeniyle bireyin sahip olduğu dillerden birisinin büyük oranda devre dışı bırakılması ve daha az destekle karşılaşması durumu Eksiltmeli ikidillilik olarak adlandırılır.

  5. Kanada iki dilli bir toplumdur ve kimi okullarda İngilizce-Fransızca iki dilli eğitim verilir. Dolayısıyla öğrencilerin yarısının İngilizce yarsının ise Fransızca bildiği kimi durumlarda İngilizce-Fransızca iki dilli eğitim programı görülebilir. Bu durum hangi iki dilli eğitim yaklaşımını yansıtmaktadır?
    • A-) Evrensel dile daldırma
    • B-) Yeni dile daldırma
    • C-) Azınlık diline daldırma
    • Cevap D-) İki yönlü daldırma
    • E-) Tek yönlü daldırma

    Açıklama: Öğrencilerin yarısının bir dili, diğer yarısının ise diğer dili bildiği, her iki dilin de programda yer aldığı eğitim yaklaşımı İki yönlü daldırma yaklaşımını yansıtmaktadır.

  6. İki dilli eğitim kurumlarında uygulanan kimi daldırma programlarında çocuklar zamanının yarısını (%50’si) hedef dil ile geçirmektedir. Bu tür bir daldırmaya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Tam zamanlı daldırma
    • B-) Yapılandırılmış daldırma
    • Cevap C-) Kısmi zamanlı daldırma
    • D-) Yerli dillere daldırma
    • E-) Tek yönlü daldırma

    Açıklama: Çocukların eğitim zamanının yarısını (%50’si) hedef dil ile geçirdiği daldırma programlarına Kısmi zamanlı daldırma adı verilir.

  7. Türkiye’de İngilizce kursuna giderek ana dilin olumsuz etkilenmeden yeni bir dil edinilmesi ikidillilik bağlamında aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanmaktadır?
    • A-) Dışsal ikidillilik
    • B-) Seçmeli ikidillilik
    • C-) Durumsal ikidillilik
    • D-) Eksiltmeli ikidillilik
    • Cevap E-) Eklemeli ikidillilik

    Açıklama: Yeni bir dilin öğrenilmesi sırasında diğer dilin olumsuz etkilenmediği durum Eklemeli ikidillilik olarak tanımlanmaktadır.

Ünite 2

2.2.1. Kültür Uyuşumu Modeli

  1. Her birey bir toplumsal belleğe ve kültüre sahiptir ve yeni bir dille etkileşime girdiğinde bu durum aynı zamanda yeni bir kültürle etkileşime giriyor demektir. Yeni kültür ile etkileşimin sınırlı olması diğer bir ifadeyle, dil edinimi sürecinde de birtakım sorunlara sebep olur.
    Yukarıdaki görüşü savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Kültür Uyuşumu Varsayımı
    • B-) Etkileşim Varsayımı
    • C-) Aradil Varsayımı
    • D-) Etkisel Filtre Varsayımı
    • E-) Karmalaştırma Varsayımı

    Açıklama: Schumann’ın (1978) öne sürdüğü bu modele göre, ikinci bir dil edinme süreci büyük oranda yeni bir kültüre uyum sağlamayı ifade etmektedir. Yeni bir dil edinme sürecinin kültür uyuşumunun bir parçası olduğu ve kültür uyuşumundaki uyum derecesinin yeni dili edinme sürecini de yansıtacağı vurgulanmaktadır. Hedef kültüre uyumun az olması ikinci dilde daha düşük düzeyde bir yetkinliğe karşılık gelir. Bu model Kültür Uyuşumu Modelidir.

  2. İkinci bir dil edinme sürecinin büyük oranda yeni bir kültüre uyum sağlama süreci olduğunu söyleyen ve kültür uyuşumu modelini öne süren araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Anderson
    • B-) Vygotsky
    • C-) Chomsky
    • Cevap D-) Schumann
    • E-) Selinker

    Açıklama: İkinci bir dil edinme sürecinin büyük oranda yeni bir kültüre uyum sağlama süreci olduğunu söyleyen ve Kültür Uyuşumu Modelini (Culture Accommodation Model) öne süren araştırmacı Schumann’dır (1978).

  3. İkinci dil edinimi sürecinde bireylerde dil şoku, kültür şoku olup olmaması güdülenmişlik düzeyleri ve ego sınırları dil ediniminde etkilidir. Yukarıdaki değişkenler aşağıdakilerden hangisi ile ilintilidir?
    • A-) Toplumsal mesafe
    • Cevap B-) Psikolojik mesafe
    • C-) Anadilleştirme
    • D-) Yerlileştirme
    • E-) Fosilleşme

    Açıklama: Dil edinimi sürecindeki bireye özgü durumları ifade eden ve dil şoku yaşayıp yaşamama, dil egosunun var olup olmaması, güdülenme düzeyi gibi durumları içeren etmenler Psikolojik mesafeyi oluşturmaktadır.

  4. Kültür uyuşumu modeline göre birtakım etmenler ikinci dil edinim sürecinde etkili olabilmektedir. Bu etmenlerden bazıları şu şekildedir: – İki kültürün birbirine benzeme düzeyi – İki dil grubunun sayıca birbirine yakın olup olmaması – İki dil grubunun birbiri ile entegre olma arzusu – İki dil grubunun arasında eşitlik olup olmaması
    Yukarıda sıralanan etmenler aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
    • A-) Karmalaştırma
    • Cevap B-) Toplumsal mesafe
    • C-) Yerlileştirme
    • D-) Ana dilleştirme
    • E-) Psikolojik mesafe

    Açıklama: Yukarıda sıralanan etmenler, bireyin sahip olduğu toplumsal etmenler ile hedef dil grubunun sahip olduğu toplumsal etmenler arasındaki ilişkiyi ve örtüşmeyi ifade eden Toplumsal mesafe ile ilgilidir. İki grubun entegre olma arzusu ve aralarındaki eşitlik, dil edinimi sürecini doğrudan etkileyen toplumsal mesafe faktörleridir.

2.2.2. Karmalaştırma Varsayımı

  1. İkinci dil edinimi sürecinde bireyler ikinci dillerinde ana dillerinden kurallara, sözcüklere yer verebilmektedir. Bu durumda hedef dil kullanımlarının içerisinde ana dillerinden öğeler yer alabilmektedir. Yukarıda açıklanan duruma verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Pekiştirme
    • Cevap B-) Karmalaştırma
    • C-) Fosilleşme
    • D-) Daldırma
    • E-) Ana dilleştirme

    Açıklama: Karmalaşma ya da karmalaştırma, bireyin ana dili ile ikinci dilinin kurallarını, sözcüklerini karıştırarak kullanması durumudur. Bu durum, edinimin belirli bir sürecinde normal olarak değerlendirilebilmektedir.

2.2.3. Ana dilleştirme Modeli

  1. I. Hedef dilin kurallarına bağımlı bir gelişim söz konusudur. II. Hedef dille yeterli düzeyde bir etkileşim vardır. III. Dil edinim sürecinde karmalaştırma görülmez ya da az görülür. IV. Hedef dilin kurallarına göre bir ikinci dil edinimi süreci söz konusudur. Yukarıda özellikleri belirtilen ve Anderson tarafından ortaya konulan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Anadilleştirme
    • Cevap B-) Yerlileştirme
    • C-) Fosilleşme
    • D-) Karmalaştırma
    • E-) Etkileşim

    Açıklama: Bu özellikler, Anderson’un Ana dilleştirme Modeli içerisinde yer alan Yerlileştirme sürecini ifade etmektedir. Yerlileştirme, dil edinicisinin ana dilinden getirdiği dilsel normları hedef dilin sistemine uydurma sürecini ve dışsal normlara daha fazla duyarlılık gösteren bir edinim biçimini ifade eder.

  2. I. Hedef dilin kurallarından bağımsız bir gelişim söz konusudur.
    II. Hedef dille sınırlı düzeyde bir etkileşim vardır.
    III. Dil edinim sürecinde karmalaştırma görülür.
    IV. Hedef dilin kurallarından bağımsız bir ikinci dil edinimi süreci söz konusudur.
    Yukarıda özellikleri belirtilen ve Anderson tarafından ortaya konulan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Anadilleştirme
    • B-) Yerlileştirme
    • C-) Fosilleşme
    • D-) Karmalaştırma
    • E-) Etkileşim

    Açıklama: Bu özellikler, Anderson’un Ana dilleştirme Modeli’nde yer alan Ana dilleştirme (Nativization) sürecini ifade eder. Bu süreçte bireyler kendi ana dillerini referans almakta ve hedef dili kendi ana dillerine uydurarak edinmektedirler, bu yüzden de karmalaştırma görülür ve hedef dilin kurallarından bağımsız bir gelişim söz konusudur.

2.2.4. Etkileşim Varsayımı

  1. Etkileşim varsayımı ikinci dil edinimi sürecinin büyük oranda bireyler arasında hedef dilde kurulan etkileşim ile sağlandığını belirtmektedir. Bununla birlikte, anlamda uzlaşma sürecinin de oldukça önemli olduğu belirtilmektedir. Anlamda uzlaşma sürecinde bir konuşucunun ürettiği ve etkileşim sürecindeki diğer bireyler için sorun oluşturan dilsel yapılara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sinyal
    • B-) Onarım
    • Cevap C-) Tetik
    • D-) Yanıt
    • E-) Tepki

    Açıklama: Etkileşim varsayımı, karşılıklı görüş alışverişi süreçlerinde kurulan etkileşimin önemine odaklanır. Anlamda uzlaşma sürecinde bir konuşucunun ürettiği ve etkileşim sürecindeki diğer bireyler için sorun oluşturan dilsel yapılara Tetik adı verilir.

2.3. Daldırma Yöntemi

  1. Ülkeye bir öğrenci ailesiyle göç etmiş ve dilini bilmediği bu ülkedeki bir okula yerleştirilmiştir. Okulda tek dilli bir ortam bulunmaktadır Öğrenci hedef dile ilişkin temel bilgisi olmasa da bu eğitim ortamında tek dilli biçimde eğitim almaya başlamıştır. Yukarıda aktarılan durumda hangi yöntem uygulanmaktadır?
    • A-) Etkileşimli edinim
    • B-) Tüm fiziksel tepki
    • C-) Kısmi daldırma
    • Cevap D-) Tek yönlü daldırma
    • E-) İki yönlü daldırma

    Açıklama: Bu durum, çocuğun sahip olduğu ilk dilin büyük oranda ihmal edildiği ve öğrencinin dilini bilmediği ülkede tek dilli eğitim veren bir kurumda eğitim görmeye başladığı Tek yönlü daldırma programına örnektir.

  2. Okuldaki öğrencilerinin yarısının Flemenkçe yarsının ise Almanca bildiği okulda Fremenkçe-Almanca ikidilli eğitim programı düzenlemek hangi ikidilli eğitim yaklaşımına girmektedir?
    • A-) İşe dayalı öğrenme
    • B-) İletişimsel yaklaşım
    • C-) Tek yönlü daldırma
    • Cevap D-) İki yönlü daldırma
    • E-) İçerik tabanlı öğrenme

    Açıklama: Okulda eğitim gören iki farklı grubun (Flemenkçe ve Almanca bilen öğrenciler) bulunduğu ve iki dilin de gelişiminin önemsendiği ikidilli eğitim programı İki yönlü daldırma yaklaşımına girmektedir.

  3. İki dilli eğitim kurumlarında uygulanan kimi daldırma programlarında çocuklar zamanının yarısını (%50’si) hedef dil ile geçirmektedir. Bu tür bir daldırmaya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Yapılandırılmış daldırma
    • B-) Tam zamanlı daldırma
    • Cevap C-) Kısmi zamanlı daldırma
    • D-) Yerli dillere daldırma
    • E-) Tek yönlü daldırma

    Açıklama: Program içerisinde hedef dil ile ne kadar karşılaşıldığı ile ilgili olan ve çocukların eğitim zamanının belirli kısımlarını (örneğin %50’si) hedef dil ile geçirdiği daldırma programlarına Kısmi zamanlı daldırma adı verilir.

  4. Avustralya’da bir okulda tehlike altında olan Aborjin dilinde belirli ağırlıkta eğitim verilmeye başlanması durumunda bu okulda aşağıdaki daldırma yöntemlerinden hangisi kullanılmış olur?
    • A-) Geç tam zamanlı daldırma
    • Cevap B-) Yerli dillere daldırma
    • C-) Geç kısmi zamanlı daldırma
    • D-) Erken tam zamanlı daldırma
    • E-) Kısmi zamanlı daldırma

    Açıklama: İki dilli eğitim sürecinde yerel dillerin korunması amacıyla uygulanan daldırma yöntemi Yerli dillere daldırma (Indigenous Immersion) olarak adlandırılmaktadır.

  5. Özellikle okul öncesi dönemde iki dilli eğitim sürecinde okul içerisinde birtakım rutinlerin oluşturulmasının çocukların iki dilli eğitim sürecini olumlu etkilediği belirtilmektedir. Buna göre öğle yemeği zamanı, eve gitmek için hazırlanmak, kart oyunları ya da hikaye anlatma gibi rutin aktiviteler, çocukların kendilerinden ne yapmaları ve ne söylemeleri beklendiğini tahmin etmelerini sağlamaktadır. Yukarıdaki metinde iki dilli eğitim süreci ile ilgili aşağıdakilerin hangisinin önemine vurgu yapılmıştır?
    • A-) Destekleyici ortam
    • B-) Yetişkin konuşması
    • C-) Ebeveyn etkisi
    • D-) Bağlamsal ipuçları
    • Cevap E-) Düzenlilik

    Açıklama: Okul etkinliklerinde birtakım rutinlerin oluşturulmasının iki dillilik sürecini olumlu etkilediği, bu rutin aktivitelerin çocukların kendilerinden ne yapmaları ve ne söylemeleri beklendiğini tahmin etmelerini sağladığı belirtilmektedir. Bu durum Düzenlilik kavramıyla ilgilidir.

  6. Özellikle okul öncesi dönemde iki dilli eğitim sürecinde eğitmenlerin hedef dilde iletişim kurarken basit, kısa ifadelere yer vermeleri, anlamayı artırmak için ifadelerinde küçük değişiklikler yapmaları ve pek çok tekrara yer vermeleri iki dilli eğitim sürecini olumlu etkilemektedir. Bu metinde iki dilli eğitim süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin önemine vurgu yapılmıştır?
    • Cevap A-) Yetişkin konuşması
    • B-) Bağlamsal ipuçları
    • C-) Destekleyici ortam
    • D-) Ebeveyn etkisi
    • E-) Düzenlilik

    Açıklama: Mhathúna’nın yaptığı gözlemlerde eğitmenin çocuklarla konuşurken basit, kısa ifadeler kullandığı, anlamayı artırmak için küçük değişiklikler yaparak pek çok tekrara yer verdiği ve konuşmanın normalden daha yavaş olduğu belirtilmiştir. Bu durum, Yetişkin konuşmasının önemine vurgu yapmaktadır.

  7. İki dilli eğitimde bireyler kendilerini yoğun olarak hedef dile maruz kaldıkları bir ortamda bulurlar. Hedef dil ile yoğun etkileşim bireylerin hızlıca yeni dili edinmesinde etkili bir rol üstlenir. Yukarıda açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Aktarım
    • B-) Pekiştirme
    • Cevap C-) Daldırma
    • D-) Fosilleşme
    • E-) Ana dilleştirme

    Açıklama: Temel olarak çocukların bir dil ortamıyla kuşatıcı bir biçimde karşılaşmasını ve hedef dil ile yoğun olarak etkileşim kurmalarını sağlamayı ifade eden dil öğretim yaklaşımı Daldırma (immersion) yöntemidir.

Ünite 3

3.1. Giriş

  1. Okulöncesi eğitimi ile ilgili söylenenlerden hangisi yanlıştır.
    • A-) Çocuğun doğumundan ilkokula başlayacağı güne kadar olan yılları kapsar.
    • Cevap B-) Çocukların bütün hayatı boyunca değil sadece belirli bir dönemde önemli etkisi vardır.
    • C-) Bedensel, motor gelişimlerinin büyük bir kısmının tamamlanarak kişiliklerinin şekil aldığı eğitim sürecidir.
    • D-) Sosyal duygusal gelişimlerinin büyük bir kısmının tamamlanarak kişiliklerinin şekil aldığı eğitim sürecidir.
    • E-) Zihinsel ve dil gelişimlerinin büyük bir kısmının tamamlanarak kişiliklerinin şekil aldığı eğitim sürecidir.

    Açıklama: Okul öncesi eğitim, çocuğun doğumundan ilkokula başlayacağı güne kadar olan yılları kapsayan ve çocukların bütün hayatı boyunca önemli etkisi olan bir eğitim sürecidir. Bu dönemde bedensel, motor, sosyal duygusal, zihinsel ve dil gelişimlerinin büyük bir kısmı tamamlanarak kişiliklerinin şekil aldığı belirtilmektedir.

3.1. Söz Varlığı Nedir?

  1. Bir dilin söz varlığında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
    • A-) Sözcükler/göstergeler,
    • B-) Terimler,
    • C-) Deyimler ve atasözleri,
    • D-) İkilemeler ve kalıplaşmış dil birimleri.
    • Cevap E-) Hepsi

    Açıklama: Söz varlığı, bir dilde var olan sözcüklerin bütünü biçiminde tanımlanabilir. Söz varlığına sadece sözcükler değil, aynı zamanda terimler, deyimler ve atasözleri, ikilemeler ve kalıplaşmış dil birimleri de dahil edilir.

  2. Söz varlığı ile ilgili söylenenlerden hangisi yanlıştır.
    • Cevap A-) Sadece bir dilde kodlar- ya da dilbilimdeki terimiyle göstergelerden oluşur.
    • B-) Sözcüklerin yanında bir toplumun kavramlar dünyasını da kapsar.
    • C-) Dili konuşan toplumun, maddi ve manevi kültürünün yansıtıcısıdır.
    • D-) Dili konuşan toplumun dünya görüşünün bir kesitidir.
    • E-) Bir eserde bulunan sözcüklerin bütünü biçiminde tanımlanabilir.

    Açıklama: Söz varlığı, sadece bir dilde birtakım seslerin bir araya gelmesiyle kurulmuş simgeler, kodlar- ya da dilbilimdeki terimiyle göstergeler- olarak değil, aynı zamanda o dili konuşan toplumun kavramlar dünyası, maddi ve manevi kültürünün yansıtıcısı, dünya görüşünün bir kesiti olarak düşünülmelidir.

  3. Hiç kimse konuştuğu dilin tüm söz varlığını bilemez. ifadesiyle vurgulanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Ezber yeteneğinin söz varlığını geliştirmek için önemli olduğu
    • Cevap B-) Dildeki söz sayısının çok geniş olduğu
    • C-) Kitap okumanın söz varlığı gelişimindeki rolü
    • D-) Kişinin anlama ve anlatma yeteneğini belirleyen ana ölçütün söz varlığı gücü olduğu
    • E-) Konuşma dilinin sınırlı gösterge içerdiği

    Açıklama: Bir dilin söz varlığında yer alan birimlerin sayısı çok fazla da olsa günlük konuşmalarda kullandığımız söz sayısı oldukça sınırlıdır. Bu durum, dildeki söz sayısının çok geniş olduğunu vurgulamaktadır.

  4. Bir dilde var olan veya bir kişinin, bir topluluğun kullandığı, ya da bir eserde bulunan sözcüklerin bütününe verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Ana dili
    • B-) Söz sanatı
    • C-) Terim
    • Cevap D-) Söz varlığı
    • E-) Ses bilgisi

    Açıklama: Bir dilde var olan veya bir kişinin, bir topluluğun kullandığı, ayrıca bir eserde bulunan sözcüklerin bütünü biçiminde tanımlanan kavram Söz varlığıdır.

3.3. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Söz Varlığı Öğretimi

  1. Öğrenicilere göre bir strateji geliştirirken aşağıdaki hususlardan umumiyetle hangilerine dikkat etmek gerekir?
    I. Hedef kitlenin özelliklerini göz önünde bulundurmak
    II. Hem kaynak dilde hem de hedef dilde söz varlığınız genişletmek
    III. Sık kullanılan söz varlığı unsurlarına öncelik vermek
    IV. Sağlıklı ve tam bir iletişimin gerçekleştirilmesini sağlamak
    • A-) I, IV
    • B-) II, III
    • C-) I, II,
    • Cevap D-) I, III,
    • E-) I, III, IV

    Açıklama: Söz varlığı becerisini geliştirmede dikkat edilmesi gereken iki temel husus, Hedef kitlenin özelliklerini göz önünde bulundurmak (I) ve Sık kullanılan söz varlığı unsurlarına öncelik vermektir (III). Sağlıklı ve tam bir iletişimin gerçekleşmesi (IV) ise söz varlığını zenginleştirmenin genel bir gerekliliğidir, ancak öğrenici stratejisi geliştirirken öncelik (I) ve (III)’e verilir.

  2. İnsanın söz varlığını geliştirmek için sarf ettiği çaba ………… arz eder. Boşluğa uygun gelen ifade hangisidir.
    • A-) Durağanlık
    • B-) Devingenlik
    • Cevap C-) Süreklilik
    • D-) Sınırsızlık
    • E-) Sınırlılık

    Açıklama: İnsanın söz varlığını geliştirmek için sarf ettiği çaba süreklilik arz eder. Belli bir yaştan sonra ya da farklı koşullarda söz varlığı öğrenimi bitmez, her yaş ve koşulda gerçekleşebilir.

  3. Okul öncesi dönemde tema ağırlıklı bir izlence ile öğretim yapılacağından temanın içinde yer alan kavram alanına uygun sözcüklere yer verilmesi gerekecektir. Buna göre okul öncesi dönemde yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde temalar belirlenirken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmelidir?
    • A-) Temalar rastgele belirlenmelidir.
    • B-) Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde temalar belirlenirken ailenin görüşü alınmalıdır.
    • C-) Okul öncesi dönemde tema belirlenirken öncelik zor temalara verilmelidir.
    • D-) Temalar sadece soyut konularda olmalıdır.
    • Cevap E-) Öğrencinin gerçek yaşamda kolaylıkla bağ kurabileceği bir çerçeve içerisinde temalar belirlenmelidir.

    Açıklama: Okul öncesi dönemde yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde temalar belirlenirken, öğrencinin gerçek yaşamda kolaylıkla bağ kurabileceği bir çerçeve içerisinde planlamalar yapılmalıdır. Örneğin, öğrencinin ilk temas kurduğu fiziksel mekânlar (ev, okul) ve kullandıkları temel araç gereçler (oyuncaklar, okul eşyaları) dikkate alınmalıdır.

  4. Aşağıdakilerden hangisi söz varlığı türlerinden biridir?
    • A-) Sesletimsel söz varlığı
    • Cevap B-) Temel söz varlığı
    • C-) Karma söz varlığı
    • D-) Yapısal söz varlığı
    • E-) Çok yönlü söz varlığı

    Açıklama: Kaynaklarda söz varlığı türlerinden biri olarak Temel söz varlığı geçmektedir.

  5. Okuma becerisine hazırlık yapmak için kullanılan temel materyaller ve faaliyetlerden kavram geliştirme çalışmaları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
    • Cevap A-) Okul öncesi dönemdeki çocuklar geometrik materyalleri tanıma dönemini tamamlamıştır.
    • B-) Çocuklarda sayı gelişimi; sayısal farklılıklara dikkat etme, çok ve azı ayırt etme, yetişkini taklit ederek sayma, ezbere gelişigüzel ve ritmik sayma, sayma ile ilgili kuralları öğrenme, nesnelerle sayı sözcüklerini eşleyerek sayma şeklinde gerçekleşir.
    • C-) Okul öncesi dönemde kavram geliştirme çalışmaları için gruplama çalışmaları yapılabilir.
    • D-) Okul öncesi dönemdeki çocuklar bir grup nesne içindeki benzerlikler ve farklılıkları ayırt edebilir.
    • E-) Okul öncesi dönemdeki çocuklar nesneleri kişilerle eşleştirebilir.

    Açıklama: Okul öncesi dönemdeki çocuklar geometrik materyalleri tanıma döneminde olmakla birlikte, bu dönemi tam olarak tamamlamış değildir. Bu dönem hala gelişim aşamasında olabilir.

3.4. Sözcük Öğrenme Stratejileri

  1. Schmitt’in sözcük öğrenme stratejileri konusunda yaptığı çalışmada öne çıkardığı iki önemli strateji aşağıdakilerden hangileridir?
    • Cevap A-) Keşfetme stratejileri ve pekiştirme stratejileri
    • B-) Tespit stratejileri ve Sosyal stratejileri
    • C-) Bellek stratejileri ve Bilişsel stratejileri
    • D-) Keşif stratejileri ve Yürütücü biliş stratejileri
    • E-) Pekiştirme stratejileri ve Bellek stratejileri

    Açıklama: Schmitt (1997) sözcük öğrenme stratejileri konusunda yaptığı çalışmada iki önemli stratejiyi öne çıkartmıştır: Keşfetme stratejileri ve pekiştirme stratejileri.

  2. Aşağıdakilerden hangisi sosyal stratejilere örnektir?
    • Cevap A-) İletişimde bulunduğu kişiden açıklamalarda bulunmasını isteme ya da öğrenme aşamasında başkalarıyla işbirliği içinde birlikte çalışmaya gayret göstermek
    • B-) Yabancı dilde iletişimde meydana gelebilecek stres ve korku gibi duyguları azaltmak veya arkadaşlarla öğretmenle, okul arkadaşıyla yabancı dili öğrenirken veya kullanırken oluşan duyguları hakkında konuşmak
    • C-) Bir metnin içeriği hakkında varsayımda bulunmak veya bir metni özetlemek
    • D-) Kelimeler arasında zihinsel bağlantı kurmak
    • E-) Dilsel açıdan zor olan bir ifadeyi açımlayarak farklı biçimlerde dile getirmek yada mimik, jest gibi sözsüz iletişimden faydalanmak

    Açıklama: Keşfetme stratejilerinin alt dalı olan sosyal stratejiler, anlamı bilinmeyen bir sözcükle karşılaşıldığında anlamı bilenlere danışarak sözcüğü öğrenmeyi kapsar. Buna göre, öğretmene ifadenin ana dili tercümesini sorma, sözcük anlamını sınıf arkadaşlarına sorma veya grup çalışması yoluyla kelimenin anlamını keşfetme gibi yaklaşımlar bu stratejinin örneklerindendir. Seçeneklerdeki ilk madde bu durumu özetlemektedir.

  3. Aşağıdakilerden hangisi bilişsel stratejinin yöntemidir?
    • Cevap A-) Sözcüğün anlamını öğrenicinin kendi başına çıkarması
    • B-) Öğrenilenlerin kontrol edilmesi için kullanılan strateji
    • C-) Öğrenicinin sözcüğü başkalarının yardımıyla anlaması
    • D-) Sözcüklerin tekrar yardımıyla öğrenilmesi
    • E-) Sözcükleri ön bilgilerden hareketle hatırlama

    Açıklama: Bilişsel stratejiler, pekiştirme stratejileri arasında yer almakta ve sözcüğü yazarak tekrar etme, sözcük listeleri kullanma gibi yöntemleri içerir. Ancak öğrenicinin sözcüğün anlamını kendi başına çıkarması, keşfetme stratejilerinden metinsel bağlamdan tahmin etme gibi yöntemlerle ilişkilidir.

3.5. Okul Öncesi Dönemde Söz Varlığı Öğretimi

  1. Erken çocukluk gelişimine uygun olarak planlama aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir.
    • Cevap A-) Başlangıç I, Başlangıç II, Başlangıç III
    • B-) Temel, ara, ileri düzey
    • C-) A1, A2, B1, B2, C1 ve C2
    • D-) Giriş, eşik, özerk düzey
    • E-) Temel, bağımsız, ustalık düzeyi

    Açıklama: Erken çocukluk gelişimine uygun olarak söz varlığı öğretimi planlaması 36-48 ay (Başlangıç I), 49-60 ay (Başlangıç II) ve 61-72 ay (Başlangıç III) aylık gruplara göre planlanmalıdır.

  2. Aşağıdakilerden hangisi okul öncesi dönemde söz varlığı öğretiminde öncelikle dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?
    • A-) Öğretim sürecinin merkezine oyun yerleştirilmesi
    • Cevap B-) Ezberlenmesi gereken sözcük listelerinin aileye verilmesi
    • C-) Millî Eğitim Bakanlığının Okul Öncesi Eğitim Programı’nın ilkelerinin göz önünde tutulması
    • D-) Grup etkinliklerinin öncelenmesi
    • E-) Birden fazla duyuya hitap edecek etkinlikler ile öğrenmenin etkili ve başarılı olabileceği göz önünde tutulması

    Açıklama: Okul öncesi dönemde yabancı dil öğretiminde, öğretim sürecinin merkezine oyunun yerleştirilmesi, grup etkinliklerinin öncelenmesi, birden fazla duyuya hitap edecek etkinliklerin kullanılması ve MEB Okul Öncesi Eğitim Programının ilkelerinin göz önünde tutulması gerekir. Bu dönem çocuklarının çok daha kolay sıkılabilecekleri ve motive olabilecekleri göz önünde tutularak ezberlemeye dayalı yöntemler (sözcük listeleri verme) bu hususlardan biri olarak değerlendirilmez.

  3. Erken çocukluk döneminde bir yabancı dilin yetişkine göre daha ….. ve daha ….. bir biçimde öğrenildiği bilinmektedir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
    • A-) karmaşık - doğal
    • B-) çetrefilli - yapay
    • C-) derin - kolay
    • Cevap D-) kolay - doğal
    • E-) yapay - derin

    Açıklama: Erken çocukluk döneminde bir yabancı dilin yetişkine göre daha kolay ve daha doğal bir biçimde öğrenildiği bilinmektedir. Bu durum, çocukların beyinlerinin bilişsel mekanizmalar öğrenme evresine hazır oluncaya kadar dilleri ana dili edinimi sürecine benzer bir süreçle edinebilmesi yetisine sahip olmasıyla açıklanır.

3.5.3. 61-72 Aylık Çocuklarda Söz Varlığı Öğretimi

  1. Aşağıdakilerden hangisi çocuğun ana dilinde sesler arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri söylemesi, ses tonunu, hızını ve şiddetini ayarlaması, sıralı ve bileşik cümleleri kurması gibi ciddi değişimlerin olduğu dönemdir?
    • Cevap A-) 61-72 aylar
    • B-) 55- 60 aylar
    • C-) 50-60 aylar
    • D-) 32-42 aylar
    • E-) 45-55 aylar

    Açıklama: Çocuk 61-72 aylık dönemde ana dilinde sesler arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri söyler. Sesinin tonunu, hızını, şiddetini ayarlar. Sıralı ve bileşik cümleler kurar. Cümlelerinde özneye uygun fiil kullanır. Altı ve daha fazla sözcükten oluşan cümleler kurabilir ve dilin yapısına büyük ölçüde kullanım açısından hâkimdir.

Ünite 4

4.1. Giriş

  1. Dinleme becerisi ile ilgili söylenenlerden hangisi yanlıştır.
    • A-) Dinleme, konuşan kişinin vermek istediği mesajı tam olarak anlayabilme ve söz konusu uyarana karşı tepkide bulunma etkinliğidir.
    • B-) Dinleme bilişsel bir sürece işaret etmektedir.
    • C-) Dinleme gerek ana dili gerekse bir yabancı dili öğrenme konusunda anahtar bir rol üstlenmektedir.
    • D-) Bireyin doğum öncesinden başlayarak bir ömür boyunca etkin bir şekilde kullandığı beceridir.
    • Cevap E-) Dinleme becerisi dil, düşünce ve sosyalleşme ile ilgili olan bir süreç değildir.

    Açıklama: Dinleme, konuşan kişinin vermek istediği mesajı tam olarak anlayabilme ve söz konusu uyarana karşı tepkide bulunma etkinliğidir ve bilişsel bir sürece işaret eder. Dinleme, bireyin doğum öncesinden başlayarak kullandığı, hem dil ve düşünce hem de sosyalleşme ile ilgili olan bir süreçtir. Bu nedenle, ‘Dinleme becerisi dil, düşünce ve sosyalleşme ile ilgili olan bir süreç değildir’ ifadesi yanlıştır.

  2. ….. konuşan kişinin vermek istediği mesajı tam olarak anlayabilme ve söz konusu uyarana karşı tepkide bulunma etkinliğidir.
    • A-) Değerlendirme
    • B-) Yazma
    • C-) Algılama
    • D-) Okuma
    • Cevap E-) Dinleme

    Açıklama: Konuşan kişinin vermek istediği mesajı tam olarak anlayabilme ve söz konusu uyarana karşı tepkide bulunma etkinliği Dinleme olarak tanımlanır. Dinleme, gerek ana dili gerekse yabancı dili öğrenme konusunda anahtar bir rol üstlenen bilişsel bir sürece işaret eder.

4.3. Dinleme ve işitme arasındaki farklılıklar

  1. Aşağıdakilerden hangisi dinleme ve işitme arasındaki farklılıklardan biri değildir.
    • A-) İşitme doğal bir süreç dinleme ise öğrenilmesi gereken bir beceridir.
    • B-) İşitme irade dışında gerçekleşebilir, dinleme ise bilinçli bir süreçtir.
    • C-) İşitme dinlemenin sadece bir ögesidir.
    • D-) İşitme kulağın işittiği tüm seslerin aktarılmasıyken dinleme odaklanılan seslerin ayırt edilmesini gerektirir.
    • Cevap E-) İşitme ve dinleme irade dışı gerçekleşebilir.

    Açıklama: İşitme irade dışında gerçekleşebilirken, dinleme bilinçli bir süreçtir ve irade gerektirir. Dolayısıyla hem işitmenin hem de dinlemenin irade dışı gerçekleştiğini söyleyen ifade yanlıştır. Diğer yandan dinleme öğrenilmesi gereken bir beceriyken, işitme doğal bir süreçtir.

  2. – I. İşitme öğrenilmesi gereken bir beceriyken dinleme ise doğal bir süreçtir. – II. İşitme dinlemenin sadece bir ögesidir. – III. İşitme dinlemenin bir parçası iken dinleme anlamanın bir parçasıdır. – IV. İşitme irade dışında gerçekleşebilirken dinleme ise bilinçli bir süreçtir. Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerden hangisi ya da hangileri yanlıştır?
    • A-) I ve III
    • B-) III ve IV
    • C-) Yalnız III
    • Cevap D-) Yalnız I
    • E-) I ve II

    Açıklama: Yanlış olan ifade Yalnız I‘dir. Çünkü işitme doğal bir süreçtir ve öğrenilmesi gereken bir beceri değildir. Tersine, dinleme bilinçli bir süreçtir ve öğrenilmesi gereken bir beceridir. II, III ve IV. ifadeler ise doğrudur: İşitme, dinlemenin sadece bir ögesidir; dinleme anlamanın bir parçasıdır; işitme irade dışı gerçekleşirken dinleme bilinçli bir süreçtir.

4.4. Dinleme Türleri

  1. Sohbet ve tartışma gibi eylemlerde soru sormayı, cevap vermeyi içeren karşılıklı konuşmaya dayanan dinleme türüdür tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?
    • Cevap A-) Etkileşimli dinleme
    • B-) Etkileşimsiz dinleme
    • C-) Olumlu dinleme
    • D-) Olumsuz dinleme
    • E-) Aktif dinleme

    Açıklama: Sohbet ve tartışma gibi eylemlerde soru sormayı, cevap vermeyi içeren karşılıklı konuşmaya dayanan dinleme türü Etkileşimli Dinlemedir. Etkileşimli dinleme, mesajın tam ve eksiksiz olarak alınabilmesi için tarafların eleştirel ve empatik bir tutum sergilemesini gerektirir.

  2. I. Grup – konferans II. Kişiler arası – televizyon seyretme III. Kişiler arası – sohbet etme IV. Bireysel – müzik dinleme Yukarıda verilen dinleme etkinlikleri eşleştirmelerinden hangisi veya hangileri yanlıştır?
    • A-) II ve III
    • B-) III ve IV
    • C-) I, II ve IV
    • Cevap D-) Yalnız II
    • E-) I ve III

    Açıklama: Televizyon seyretme, cevap vermeyi gerektirmeyen, bir tarafın pasif kaldığı Etkileşimsiz Dinleme türüdür. Bu nedenle II. maddede yer alan ‘Kişiler arası’ dinleme türü ile eşleştirilmesi yanlıştır.

4.5. Dinlemenin Aşamaları

  1. Aşağıdakilerden hangileri dinleme etkinliğinin aşamalarıdır?
    • A-) Etkileşimsiz dinleme, Olumlu dinleme, Olumsuz dinleme
    • B-) Aktif dinleme, Etkileşimli dinleme, Olumlu dinleme
    • C-) Dinleme ortamı, dinleme materyali, dinleme bağlamı
    • Cevap D-) Dinleme öncesi, dinleme sırası, dinleme sonrası
    • E-) Görsellerle seçme, Diyalog tamamlama, Eşleştirme

    Açıklama: Dinleme etkinlikleri üç aşamada gerçekleşmektedir: Dinleme öncesi, dinleme sırası ve dinleme sonrası.

4.5.1. Dinleme Öncesi

  1. Aşağıdakilerden hangisi bir dinleme öncesi etkinliği değildir?
    • A-) Materyal inceleme
    • B-) Ön bilgileri harekete geçirme
    • C-) Amaç belirleme
    • D-) Bağlam oluşturma
    • Cevap E-) Soru belirleme

    Açıklama: Dinleme Öncesi etkinlikleri dinleme ortamını inceleme, dinleme materyalini inceleme, bağlam oluşturma, ilgi oluşturma, ön bilgileri harekete geçirme, dinleme amacını belirleme, dinleme yöntemini ve biçimini belirleme şeklinde sıralanır. Soru belirleme bu etkinliklerden biri olarak doğrudan listelenmemiştir.

  2. Dinleme etkinliğine hazırlık aşamasına ….. denir.
    • A-) okuma öncesi
    • B-) dinleme dönemi
    • C-) yazma öncesi
    • D-) dinleme sonrası
    • Cevap E-) dinleme öncesi

    Açıklama: Dinleme etkinliğine hazırlık aşamasına Dinleme Öncesi denir. Bu aşama fiziksel ve zihinsel boyutları içerir.

  3. Okulöncesi eğitim kurumlarının hedef kitlesi sebebiyle dinleme ortamı bazen istenilen seviyede olmayabilir. Bu sebeple öncelikle fiziksel ortam gözden geçirilmeli ve eksiklikler giderilmelidir. Bu ifadeye göre bir eğitici dinleme öncesinde aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?
    • A-) Dinleme materyali hazırlamalı
    • B-) Dinleme yöntemini belirlemeli
    • Cevap C-) Dinleme ortamını incelemeli
    • D-) İlgi oluşturmalı
    • E-) Bağlam oluşturmalı

    Açıklama: Dinleme Öncesi etkinliklerinden biri Dinleme ortamını incelemedir. Bu süreç, dinlemenin gerçekleşeceği fiziksel ortamın belirlenmesi ve buna uygun hâle getirilmesi sürecini içerir. Okulöncesi kurumlarda fiziksel ortam gözden geçirilmeli ve eksiklikler giderilmelidir.

  4. Dinlenecek konuya odaklanma (motivasyon, konsantrasyon) ile dinlemenin amacını belirleme, dinlemenin hangi boyutuna vurgu yapar?
    • A-) Fiziksel boyut
    • B-) Psikolojik boyut
    • C-) Felsefi boyut
    • Cevap D-) Zihinsel boyut
    • E-) Sosyolojik boyut

    Açıklama: Dinleme etkinliğine hazırlık aşaması (Dinleme Öncesi) fiziksel ve zihinsel boyutta ele alınabilir. Zihinsel boyut, dinlenecek konuya odaklanma (motivasyon, konsantrasyon) ile dinlemenin amacını belirlemeyi ifade eder.

  5. Dinleme eyleminin gerçekleşeceği ortamın özelliklerinin dinlemeye uygunluğu, sessizlik ve dinlenen kaynakla ilgili durumları dinlemenin hangi boyutuna vurgu yapar?
    • A-) Sosyolojik boyut
    • B-) Coğrafi boyut
    • C-) Psikolojik boyut
    • D-) Zihinsel boyut
    • Cevap E-) Fiziksel boyut

    Açıklama: Dinleme Öncesi aşamasındaki hazırlık süreci fiziksel ve zihinsel boyutta ele alınır. Fiziksel boyut, dinleme eyleminin gerçekleşeceği ortamın özelliklerinin dinlemeye uygunluğu, sessizlik ve dinlenen kaynakla ilgili durumları ifade eder.

4.5.2. Dinleme Sırası

  1. Dinleme sürecinde ………, …………… ve ……………. teknikleri olmak üzere üç aşamadan bahsedilir. Boşluğa uygun gelen terimler aşağıdakilerden hangileridir.
    • Cevap A-) anlama - yapılandırma - düzenleme
    • B-) Dinleme ortamını inceleme - Dinleme materyalini inceleme - Bağlam oluşturma
    • C-) İlgi oluşturma - Ön bilgileri harekete geçirme - Dinleme amacını belirleme
    • D-) Görsellerle seçme - Diyalog tamamlama - Dinleme öncesi tahminlerle karşılaştırma
    • E-) Farklılıkları bulma - Eşleştirme - Resimleri sıraya dizme

    Açıklama: Güneş’e (2007) göre dinleme sürecinde, yani dinleme sırası aşamasında, anlama, yapılandırma ve düzenleme teknikleri olmak üzere üç aşamadan bahsedilmektedir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi dinleme sırasında yapılabilecek etkinliklerden biri değildir.
    • A-) Görsellerle seçme
    • B-) Diyalog tamamlama
    • C-) Farklılıkları bulma
    • D-) Eşleştirme
    • Cevap E-) Bağlam oluşturma

    Açıklama: Bağlam oluşturma, dinleme etkinliğinin Dinleme Öncesi aşamasında yapılan bir hazırlık aktivitesidir ve öğrencinin kimin nerede, ne hakkında konuşacağını tahmin etmesini içerir. Görsellerle seçme, diyalog tamamlama, farklılıkları bulma ve eşleştirme ise dinleme sırasında yapılabilecek etkinlik örneklerindendir.

  3. Aşağıdakilerden hangisi dinleme sırasında yapılabilecek etkinliklere örnek olamaz?
    • A-) Dinleme etkinliğinde yer alan bir diyaloğun öğreniciler tarafından tamamlanması
    • Cevap B-) Öğrenicinin motivasyonunu artırarak dinlemeye istekli hâle getirilmesi
    • C-) Dinleme metni ile ilgili ve ilgisiz çeşitli görseller verilerek bu görsellerden dinleme metnine ait olanının seçilmesi
    • D-) Dinleme metni kendisine verilen öğreniciden, dinlediği ile yazılı metin arasındaki farklılıkları bulması
    • E-) Öğreniciler dinleme etkinliğinin özelliğine göre kendilerine verilen resimleri eşleştirmesi

    Açıklama: Öğrenicinin motivasyonunu artırarak dinlemeye istekli hâle getirilmesi, Dinleme Öncesi aşamasında yer alan İlgi oluşturma etkinliğidir. Diğer seçenekler ise dinleme sırasında (Dinleme Anı) yapılabilecek aktivitelerdir.

  4. Konuşma ve bilgiler arasında bağ kurma; soruları belirleme; açıklayıcı noktaları not alma; sözel olmayan ipuçlarını gözleme (jestler, ifadeler, duruş, vb.); anlaşılmayan yerleri belirleme ve sorular sorma; kendi kelimeleriyle konuşmanın özetini yapma; yeni bir kelimenin anlamını belirlemek için konuşma bütününden yararlanma, ….. tekniklerine örnek olarak gösterilebilir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
    • A-) yapılandırma
    • Cevap B-) anlama
    • C-) görselleştirme
    • D-) sunu
    • E-) düzenleme

    Açıklama: Bu maddeler, Güneş’in (2007) dinleme sürecinde bahsettiği anlama tekniklerine örnek olarak gösterilebilir. Anlama teknikleri, konuşma ve bilgiler arasında bağ kurma, sorular belirleme, anlaşılmayan yerleri belirleyip sorular sorma gibi iletişimsel yeterliliği geliştiren eylemleri içerir.

  5. Aşağıdakilerden hangisi dilin parçalarüstü özelliklerine ilişkin bir dinleme hedefidir?
    • A-) Duygusal tepkileri ayırt etme
    • B-) Temel sözcük dizimi için dinleme
    • C-) Biçimbirimleri ayırt etmeye yönelik dinleme
    • D-) Sesbirimleri ayırt etme
    • Cevap E-) Tümcelerdeki ezgi örüntüleri arasındaki farkı ayırt etme

    Açıklama: Brown (2001), dinleme becerisinin geliştirilmesi amacıyla gerçekleştirilebilecek etkinlikler arasında Bütünleyici (Veri Çıkışlı) Süreçleri İşleten Etkinlikler başlığı altında Tümcelerdeki ezgi örüntüleri arasındaki farkı ayırt etme hedefine yer vermektedir. Ezgi (ton değişimi), parçalarüstü (suprasegmental) özelliklerden biridir.

4.5.3. Dinleme Sonrası

  1. Özetleme, yorumlama, değerlendirme ve soru-cevaplar dinleme etkinliklerinin hangi aşamasında gerçekleşir.
    • A-) Dinleme öncesi
    • B-) Dinleme sırası
    • C-) Görsel seçme
    • Cevap D-) Dinleme sonrası
    • E-) Eşleştirme

    Açıklama: Dinlemenin tamamlanmasından sonraki aşama olan Dinleme Sonrası süreci, dinleme metnini özetleme, yorumlama, değerlendirme ve soru-cevapları içerir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi Yabancılara Türkçe öğretimi dinleme etkinliklerinde dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir.
    • A-) Ders kitabına ya da öğretmenin ayrıca hazırladığı bir çalışmaya paralel olarak yapılacak olan dinleme etkinlikleri öncesinde iyi bir planlama yapılmalıdır.
    • B-) Öğretmen derste kullanmayı düşündüğü bir dinleme parçasını önceden kendisi dinlemelidir. İlgili dinleme parçasının uygun olup olmadığını kontrol etmelidir.
    • C-) Dinleme parçaları yabancılara Türkçe öğretiminde belirlenen seviyelere uygun olmalıdır.
    • Cevap D-) Kullanılması düşünülen dinleme parçaları gelişigüzel seçilmelidir.
    • E-) Dinleme parçaları genel ahlak kurallarına ve ilgili ülkenin milli-manevi değerlerine aykırı seslendirmeler içermemelidir.

    Açıklama: Yabancılara Türkçe öğretimi dinleme etkinliklerinde dinleme parçalarının gelişigüzel seçilmesi değil, belirlenen seviyelere uygun olması, söyleniş hızına, telaffuzuna ve anlaşılabilirliğine dikkat edilmesi ve iyi bir planlama yapılması gerekmektedir.

  3. Aşağıdakilerden hangileri dinleme sonrasında kullanılacak tekniklerdendir. I. Konuşmada verilen bilgileri değerlendirme, II. Sunu biçimi ve içeriği değerlendirme, III. Nedenleri, kaynağını ve bakış açılarını değerlendirme, IV. Sözel ve sözel olmayan ipuçlarını değerlendirme, V. Öğrenicilerin dinleme becerisinin ve stratejilerinin değerlendirilme,
    • A-) I, II, III, IV
    • B-) I, II
    • C-) I, IV
    • D-) I, II, III
    • Cevap E-) Hepsi

    Açıklama: Güneş’e (2007) göre dinleme sonrasında kullanılacak teknikler arasında I, II, III ve IV. maddeler yer alır. Ayrıca Schwartz’a göre dinleme sonrası etkinliklerinin temel amaçları arasında Öğrenicilerin dinleme becerisinin ve stratejilerinin değerlendirilmesi (V. madde) de bulunmaktadır. Bu nedenle tüm seçenekler dinleme sonrası süreçle ilgilidir.

  4. Dinleme etkinlikleri yabancılara Türkçe öğretiminde öğrencilere doğru ………. ve ……….. becerisi kazandırmada yardımcı olmaktadır. Boşluklara uygun gelen ifadeler hangileridir.
    • A-) dinleme - yazma
    • B-) yazma- konuşma
    • Cevap C-) telaffuz - konuşma
    • D-) telaffuz - okuma
    • E-) okuma - dinleme

    Açıklama: Dinleme etkinlikleri yabancılara Türkçe öğretiminde öğrencilere doğru telaffuz ve konuşma becerisi kazandırmada yardımcı olmaktadır. Öğrenciler sınıf içinde en çok dinledikleri kişi olan öğretmenlerinin konuşmalarını taklit ettiklerinden, öğretmenin doğru telaffuz etmesi önemlidir.

  5. Aşağıdakilerden hangisi dinleme sonrasında kullanılacak tekniklere bir örnek değildir?
    • A-) Sunu biçimi ve içeriği değerlendirme
    • B-) Konuşmada verilen bilgileri değerlendirme
    • Cevap C-) Dinleme yöntemini ve biçimini belirleme
    • D-) Nedenleri, kaynağını ve bakış açılarını değerlendirme
    • E-) Sunu biçimi ve içeriği değerlendirme

    Açıklama: Dinleme yöntemini ve biçimini belirleme, dinlemenin başlangıcında (Dinleme Öncesi) gerçekleştirilen bir eylemdir. Diğer seçenekler ise Dinleme Sonrası aşamasında kullanılan tekniklerdir.

4.8. Dinleme Becerisinin Gelişiminde Aile Unsuru

  1. Dinleme sürecinde çocuklar etkin olmalıdırlar. Aksi takdirde dinleme eylemi öncelikle seçerek dinlemeye, ardından da duyduklarını önemsememeye dönüşür. Dinlemede çocuğun etken hâle getirilebilmesi amacıyla anne ve baba rehberlik etmelidir. Bu süreçte anne ve baba iyi birer dinleyici olmalıdır. Yukarıdaki paragrafta aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?
    • Cevap A-) Dinleme eğitiminde ailenin rolü
    • B-) Dinleme eğitiminde öğretmenin rolü
    • C-) Dinleme eğitiminde kurumun rolü
    • D-) Dinleme eğitiminde etkinliklerin rolü
    • E-) Dinleme eğitiminde arkadaş grubunun rolü

    Açıklama: Paragrafta, dinleme sürecinde çocukların etkin hâle getirilmesi amacıyla anne ve babanın rehberlik etmesi ve iyi birer dinleyici olması gerektiği vurgulanmıştır. Bu durum, Dinleme eğitiminde ailenin rolüne dikkat çekmektedir.

Ünite 5

5.1. Giriş

  1. Konuşma ile ilgili yargılardan hangisi doğrudur?
    • A-) Diksiyon sadece konuşma becerisi ile ilgilidir.
    • B-) Konuşma olmadan iletişim mümkün değildir.
    • Cevap C-) Konuşma esnasında çeşitli duygu, düşünce, fikir aktarımı yapılır ve bu bağlamda diğer bireylerin görüşleri öğrenilir.
    • D-) Kent yaşamında ortaya çıkan bir kavramdır.
    • E-) Konuşmanın, başkalarıyla olan maddi ve manevi alışverişte etkisinden söz edilemez.

    Açıklama: Konuşma sırasında çeşitli görüş, düşünce, duygu ve sorunlar paylaşılmakta, başkalarının düşünceleri öğrenilmektedir. Böylece karşılıklı bir iletişim ve etkileşim olmaktadır.

5.2. Konuşma Eğitimiyle İlgili Temel Terimler

  1. ……… konuşma organının belirli hareketleri ile oluşan ve belli bir biçimde sıralanarak aynı dili konuşanlar arasında bir kavram ifadesi için kullanılan kelimeleri oluşturan anlam ayırt edici sestir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
    • A-) Ses bilim
    • Cevap B-) Ses birim
    • C-) Tonlama
    • D-) Ses
    • E-) Durak

    Açıklama: Bu tanım, dillerin en küçük yapı taşlarından biri olan ve dilde anlam ayırt edici özellik taşıyan en küçük ses birimi olan Ses birime aittir.

  2. Konuşmada ve okumada seslerin, kelimelerin, vurguların, anlam ve heyecan duraklarının açık ve anlaşılır olmasına dikkat eden konuşma biçimi; düzgün söz söyleme sanatına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Telaffuz
    • B-) Nutuk
    • C-) Ses birim
    • D-) Tonlama
    • Cevap E-) Diksiyon

    Açıklama: Konuşmada ve okumada seslerin, kelimelerin, vurguların, anlam ve heyecan duraklarının açık ve anlaşılır olmasına dikkat eden konuşma biçimi; düzgün söz söyleme sanatı olarak tanımlanan kavram Diksiyondur.

  3. Konuşma sırasında sesin perdesinin değişmesiyle oluşan melodik perdeleme ve dalgalanmadır. Yukarıda tanımı verilen konuşma terimi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Diksiyon
    • B-) Boğumlama
    • C-) Durak
    • D-) Ses birim
    • Cevap E-) Tonlama

    Açıklama: Konuşma sırasında sesin perdesinin değişmesiyle oluşan melodik perdeleme ve dalgalanmaya Tonlama adı verilir. Tonlama aynı zamanda duygu ve düşünceleri iletirken sesin taşıdığı sertlik, yumuşaklık, alçalma, yükselme, perde değişikliği gibi başkalıklar hâli olarak da tanımlanır.

5.3. Konuşma Süreci ve Aşamaları

  1. Konuşmanın boyutları hangi seçenekte doğru verilmiştir?
    • A-) psikolojik, fiziksel, analojik
    • B-) doğal, yapay
    • Cevap C-) fiziksel, psikolojik, toplumsal
    • D-) nörolojik, toplumsal, psikolojik
    • E-) bilimsel, gündelik

    Açıklama: Konuşmanın üç farklı boyutu bulunmaktadır: Fiziksel, psikolojik ve toplumsal boyuttur.

  2. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Bygate’e göre, konuşma eyleminin gerçekleşmesindeki dört süreçtir?
    • Cevap A-) Anlamlandırma, şekillendirme, uygulama ve kişisel denetim
    • B-) Şekillendirme, anlamlandırma, kişisel denetim ve uygulama
    • C-) Anlamlandırma, kişisel denetim, uygulama ve şekillendirme
    • D-) Kişisel denetim, uygulama, anlamlandırma ve şekillendirme
    • E-) Anlamlandırma, uygulama, şekillendirme ve kişisel denetim

    Açıklama: Konuşma eyleminin gerçekleşmesinde dört temel süreç bulunur. Bunlar; anlamlandırma, şekillendirme, uygulama ve kişisel denetim aşamalarıdır.

5.4. Konuşma Becerisini Geliştirme

  1. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi okulöncesi dönemde konuşma becerisini geliştirmek için öğreticilerin öncelikle dikkate almaları gereken hususlara dahil edilemez?
    • A-) Konuşma eğitiminde söz varlığı öğretimi ve dinleme eğitimlerinde olduğu gibi tema ağırlıklı olarak oluşturulan izlencelere göre planlama yapılmalıdır.
    • B-) Okulöncesi dönemde konuşma becerisini geliştirmek için çocukların Türkçe konuşulan ortamlarda iletişim sürecine katılmalarını desteklemek temel amaç olmalıdır.
    • Cevap C-) Okulöncesi dönemdeki konuşma eğitiminde, özel gereksinimli çocukların diğer öğrencilerle aynı programa göre dikkate alınması gerekir.
    • D-) Temalar, çocukların kolaylıkla farkına varabileceği, yaşamlarının içinden unsurlar içermeli, somuttan soyuta doğru planlanmalıdır.
    • E-) Konuşma eğitimde kültür aktarımı etkinlik planlamada yer almalıdır.

    Açıklama: Öğreticilerin dikkat etmesi gereken hususlardan biri, konuşma eğitiminde özel gereksinimli çocukların ihtiyaçlarına göre program planlanmalı ve uyarlanmalıdır. Bu nedenle, ‘özel gereksinimli çocukların diğer öğrencilerle aynı programa göre dikkate alınması gerekir’ ifadesi doğru bir husus değildir.

  2. Aşağıdakilerden hangisinde konuşma becerisini geliştirmeye dönük olarak öğretmenlerin en çok kullandıkları alıştırmalar doğru sırada verilmiştir?
    • A-) İletişimsel alıştırmalar - mekanik alıştırmalar - bireysel alıştırmalar
    • B-) Anlamlı alıştırmalar - mekanik alıştırmalar - iletişimsel alıştırmalar
    • C-) Bireysel alıştırmalar - anlamlı alıştırmalar - mekanik alıştırmalar
    • Cevap D-) Mekanik alıştırmalar - anlamlı alıştırmalar - iletişimsel alıştırmalar
    • E-) Mekanik alıştırmalar - bireysel alıştırmalar - anlamlı alıştırmalar

    Açıklama: Demirel’e göre, konuşma becerisini geliştirmeye dönük olarak öğretmenlerin en çok kullandıkları alıştırma ve izlenecek sıra: Mekanik Alıştırmalar, Anlamlı Alıştırmalar ve İletişimsel Alıştırmalar şeklindedir.

5.4.1. Seslerin Öğretimi

  1. Türkçeyi yeni öğrenen bir kişinin “meydaaana, bööörek, zaaamir, metrekaaare” gibi telaffuzlar yapması konuşma sırasında nerede hata yaptığını gösterir?
    • A-) Şiddet
    • B-) Ritim
    • C-) Hız
    • Cevap D-) Süre
    • E-) Ezgi

    Açıklama: Türkçeyi öğrenen bir kişinin “meydaaana” gibi ses uzatmaları (uzun vokaller) yapması, konuşmanın Süre (duration) unsurunda hata yaptığını gösterir.

5.4.2.2. Müzik

  1. ……….. etkinlikleri sayesinde çocuklarda, yabancı dile ait kültürel yapı ve değerler konusunda farkındalık yaratmak mümkündür. Yukarıdaki paragraftaki boşluğa uygun kelime aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Oyun
    • B-) Masal
    • C-) Futbol
    • Cevap D-) Müzik
    • E-) Televizyon izleme

    Açıklama: Müzik etkinlikleri sayesinde çocuklarda, yabancı dile ait kültürel yapı ve değerler konusunda farkındalık yaratmak mümkündür.

5.4.2.3. Hikâye Okuma/Anlatma

  1. Demirel’e göre konuşma becerisini geliştirmeye yönelik öğretmenlerin en çok kullandıkları alıştırma ve izlenecek sırada: Mekanik Alıştırmalar, Anlamlı Alıştırmalar ve İletişimsel Alıştırmalar bulunmaktadır. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Demirel’in bahsettiği İletişimsel Alıştırmalar bölümüyle ilgilidir?
    • A-) Dilin kurallarını ve yapılarını öğrenmek için soru cevap tekniğinin uygulanması
    • B-) Dinleme ve daha sonrasında tekrar etme
    • C-) Sınıf içinde düşünceye dayanan anlamlı cümleler üretme
    • Cevap D-) Hikâye anlatma
    • E-) Yer değiştirme

    Açıklama: Demirel’in sınıflandırmasına göre, Hikâye anlatma gibi serbest konuşma ve üretkenliğe dayalı görevler, İletişimsel Alıştırmalar bölümüyle ilgilidir.

5.4.2.5. Grup Etkinlikleri

  1. Aşağıda verilenlerden hangileri dil öğreniminde grup çalışmalarının kullanılmasını gerektiren pedagojik gerekçelerdendir? I. Grup çalışması, dil uygulamaları için fırsatlar oluşturur. II. Grup çalışması, öğrencilerin konuşma becerilerindeki niteliği artırır. III. Grup çalışması, öğretimi bireyselleştirmede yardımcı olur. IV. Grup çalışması, olumlu duygusal bir ortam oluşturulmasını teşvik etmektedir.
    • Cevap A-) Hepsi
    • B-) I ve III
    • C-) III ve IV
    • D-) Yalnız II
    • E-) I ve II

    Açıklama: Grup çalışmasının pedagojik gerekçeleri arasında dil uygulamaları için fırsatlar oluşturması (I), konuşma becerilerindeki niteliği artırması (II), öğretimi bireyselleştirmede yardımcı olması (III) ve olumlu duygusal bir ortam oluşturulmasını teşvik etmesi (IV) yer almaktadır. Bu yüzden verilen tüm maddeler doğrudur.

5.4.2.6. Diğer Etkinlikler

  1. “Bana elmayı çok sevdiğini söyle” biçimindeki bir konuşma görevi aşağıdakilerden hangisine girmektedir?
    • Cevap A-) Güdümlü yanıt görevi
    • B-) Sesli okuma görevi
    • C-) Konuşma tamamlama görevi
    • D-) Resim işaretleme görevi
    • E-) Açımlama yapma görevi

    Açıklama: Bu türden görevler, öğrenciden belirli bir konuda yanıt vermesini veya bir şeyi ifade etmesini isteyen Yoğun Konuşma Görevlerinin alt türü olan Güdümlü yanıt görevi (directed response task) olarak adlandırılır.

Ünite 6

6.1. Giriş

  1. Dil, anlama ve anlatma becerilerinden oluşur. Buna göre aşağıdaki dil becerileri ve alt başlıkları eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
    • A-) Anlatma – Konuşma
    • B-) Anlama – Okuma
    • C-) Anlatma – Yazma
    • Cevap D-) Anlama – Yazma
    • E-) Anlama – Dinleme

    Açıklama: Dil eğitimi iletişimsel süreçler açısından alıcı ve verici dil becerilerini içerisinde barındırmaktadır. Dinleme ve okuma becerileri alıcı beceriler olarak kabul edilirken, konuşma ve yazma becerileri verici beceriler olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle Anlama – Yazma eşleştirmesi yanlıştır.

  2. ’’Çocuklar okur-yazarlığı … olarak öğrenirler.’’ Yukarıda verilen cümledeki boş yere uygun kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
    • Cevap A-) Aktif
    • B-) Pasif
    • C-) Bireysel
    • D-) Zorlama
    • E-) İstemsiz

    Açıklama: Okuma-yazma becerisinin oluşumunu içeren unsurlardan biri, çocukların okur-yazarlığı aktif olarak öğrendiği bilgisidir.

  3. Okuma-yazmayı öğrenme ne tür bir süreçtir?
    • A-) Sanatsal
    • Cevap B-) Gelişimsel
    • C-) Fiziksel
    • D-) Teknik
    • E-) Psikolojik

    Açıklama: Okuma-yazmayı öğrenme becerisinin oluşumu ile ilgili unsurlardan biri, okuma-yazmayı öğrenmenin gelişimsel bir süreç olduğudur.

  4. Okuma-yazma becerisinin oluşumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
    • A-) Çocuklar okur-yazarlığı aktif olarak öğrenirler.
    • B-) Bir şeyleri gerçekleştirmek için okuma ve yazmanın kullanıldığı gerçek yaşam koşulları okur-yazarlığı geliştirir.
    • C-) Çocuklara bir şeylerin okunması küçük çocukların okur-yazarlık gelişiminde rol oynar.
    • Cevap D-) Okuma ve yazma çocukta mutlaka farklı anlarda gelişir.
    • E-) Okuma-yazmayı öğrenme hayatın ilk yıllarında başlar.

    Açıklama: Okuma-yazma becerisinin oluşumuyla ilgili unsurlara göre, okuma ve yazma çocukta aynı anda ve karşılıklı olarak gelişir. Okuma ve yazmanın mutlaka farklı anlarda geliştiği ifadesi yanlıştır.

6.2.1. Sınama Yoluyla Öğrenme

  1. Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi Thorndike tarafından da çalışılan okuma ve yazmaya hazırlık ile ilgili kuramsal yaklaşımdır?
    • A-) Kavrama yoluyla öğrenme
    • Cevap B-) Sınama yoluyla öğrenme
    • C-) Beceri yoluyla öğrenme
    • D-) Doğa yoluyla öğrenme
    • E-) Sorun çözme yoluyla öğrenme

    Açıklama: Sınama yoluyla öğrenme, Thorndike tarafından da çalışılmıştır ve aslında edimsel koşullanma ile açıklanabilmektedir. Bu kuramsal yaklaşım, okuma ve yazmaya hazırlık ile ilgilidir.

  2. Sınama yoluyla öğrenmede … ve …. yararlanarak öğrenme gerçekleşmektedir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere gelmesi gereken uygun kavramlar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
    • Cevap A-) direktiflerden / taklitten
    • B-) hazırlıktan / harekete geçmeden
    • C-) tanımlardan / kurallardan
    • D-) göstergelerden / sembollerden
    • E-) kendiliğinden / doğallıktan

    Açıklama: Sınama yoluyla öğrenmede direktiflerden ve taklitten yararlanarak öğrenme gerçekleşmektedir.

  3. Sınama yoluyla öğrenmenin dayalı olduğu kanunlar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?
    • Cevap A-) Hazır oluş, tekrar, sonuç etki
    • B-) Bekleme, hazır oluş, okur-yazarlık
    • C-) Sonuç etki, sabretme, duyuya dayalı eğitim
    • D-) Tekrar, duyuya dayalı eğitim, sistematik çalışma
    • E-) Hazır oluş, sistematik çalışma, bekleme

    Açıklama: Sınama yoluyla öğrenme, hazır oluş, tekrar ve sonuç etki kanunu olmak üzere üç kanuna dayalıdır.

6.2.2. Kavrama Yoluyla Öğrenme

  1. Hangi yöntemle bilinçli ve düzenli düşünme, akıl yürütme yeteneğini arttırarak aynı zamanda kavrama yetisi de gelişmektedir?
    • A-) Sorun çözme
    • B-) Ses temelli cümle
    • C-) Çağrışım
    • D-) Kurala bağlılık
    • Cevap E-) Kavrama

    Açıklama: Kavrama yoluyla öğrenme yöntemiyle bilinçli ve düzenli düşünme, akıl yürütme yeteneğini artırarak aynı zamanda kavrama yetisi de gelişmektedir.

  2. İlk kez 1920’lerde şempanzeler üzerinde yaptığı çalışmalar sonucu ‘’Kavrama yoluyla öğrenme’’ görüşünü ortaya atan bilim insanı kimdir?
    • A-) Thorndike
    • B-) Chastain
    • C-) Eliason
    • Cevap D-) Köhler
    • E-) Jenkins

    Açıklama: Kavrama yoluyla öğrenme, ilk kez 1920’lerde W. Köhler tarafından, kendisinin şempanzeler üzerinde yaptığı çalışmalar sonucu ortaya atılmıştır. Köhler, Gestalt ekolünün bir temsilcisidir.

  3. W. Köhler, psikolojinin daha çok algı alanında ele aldığı hangi yaklaşım ekolünün bir temsilcisidir?
    • Cevap A-) Gestalt psikolojisi
    • B-) Hümanizm
    • C-) Bilişsel psikoloji
    • D-) Nörobiyolojik yaklaşım
    • E-) Yapısalcılık

    Açıklama: W. Köhler, Kavrama yoluyla öğrenme görüşünü ortaya atarken, bugün psikolojinin daha çok algı alanında ele aldığı bir yaklaşım olan bir Gestalt ekolünün bir temsilcisidir.

6.3. Yabancı Dil Olarak Türkçe Okuma ve Yazmaya Hazırlık

  1. Çocuğun okul öncesi ortamda karşılaştığı kitap, dergi, gazete, görsel ve dilsel algıyı geliştirici resim çizme, tamamlama kitapları, tahmin edilebilir okuma kitapları gibi basılı araç gereçlerin yanı sıra ailede veya anaokulunda katıldığı dinleme, çizme, boyama etkinliklerinin tamamı, okul öncesinde aşağıdakilerden hangisi olarak kabul edilmektedir?
    • Cevap A-) Okuma yazma deneyimleri
    • B-) Dil gelişimi
    • C-) Ezberleme
    • D-) Söz varlığı
    • E-) Hazırbulunuşluk

    Açıklama: Çocuğun okul öncesi ortamda karşılaştığı materyaller ve katıldığı dinleme, çizme, boyama etkinliklerinin tamamı, okul öncesinde okuma-yazma deneyimleri olarak kabul edilmektedir.

6.4. Okuma Becerisi ve Gelişimi

  1. Yazılı materyal üzerinde gerçekleşen bilişsel eyleme verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Dinleme
    • B-) Öğrenme
    • C-) Yazma
    • D-) Edinme
    • Cevap E-) Okuma

    Açıklama: Okuma, en temel anlamda yazılı materyal üzerinde gerçekleşen bilişsel eylem olarak tanımlanabilir.

  2. Okuma becerisine hazırlık yapmak için kullanılan temel materyaller ve faaliyetlerden kavram geliştirme çalışmaları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
    • Cevap A-) Okul öncesi dönemdeki çocuklar geometrik materyalleri tanıma dönemini tamamlamıştır.
    • B-) Çocuklarda sayı gelişimi; sayısal farklılıklara dikkat etme, çok ve azı ayırt etme, yetişkini taklit ederek sayma, ezbere gelişigüzel ve ritmik sayma, sayma ile ilgili kuralları öğrenme, nesnelerle sayı sözcüklerini eşleyerek sayma şeklinde gerçekleşir.
    • C-) Okul öncesi dönemde kavram geliştirme çalışmaları için gruplama çalışmaları yapılabilir.
    • D-) Okul öncesi dönemdeki çocuklar bir grup nesne içindeki benzerlikler ve farklılıkları ayırt edebilir.
    • E-) Okul öncesi dönemdeki çocuklar nesneleri kişilerle eşleştirebilir.

    Açıklama: Okul öncesi dönemdeki çocuklar geometrik materyalleri tanıma dönemini tamamlamış değildir; bu dönem hala gelişim aşamasında olabilir. Bu nedenle ‘Okul öncesi dönemdeki çocuklar geometrik materyalleri tanıma dönemini tamamlamıştır.’ ifadesi yanlıştır.

6.5. Yazma Becerisi ve Gelişimi

  1. “….. insanoğlunun düşünce, duygu, durum ve çeşitli taleplerini birtakım sembollerle ifade etme eylemidir.” Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
    • A-) Okuryazar
    • Cevap B-) Yazma
    • C-) Konuşma
    • D-) Okuma
    • E-) Dinleme

    Açıklama: Yazma, insanoğlunun düşünce, duygu, durum ve çeşitli taleplerini birtakım sembollerle ifade etme eylemi olarak tanımlanabilir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi çocukların alfabe bilgisini arttırabilmek için okul öncesi öğretmenlerinin düzenleyebilecekleri çalışmalardan biri değildir?
    • A-) Havada ve kum üzerinde harf şekillerini çizebilmelerini istemek
    • Cevap B-) Birbirleriyle belirli bir konuda münazara yapmalarını sağlamak
    • C-) Alfabe harflerini sayıların asıldığı gibi sınıflarına asmak
    • D-) Kabartma harflerin üzerinden parmakla gitmelerini istemek
    • E-) Harflerin seslerini tanıtmak ve oyun hamurlarından harf şekilleri yapmalarını istemek

    Açıklama: Çocukların alfabe bilgisini arttırabilmek için harflerin seslerini tanıtmak, kabartma harflerin üzerinden parmakla gitmek, havada ve kum üzerinde harf şekilleri çizmek gibi çalışmalar yapılır. Birbirleriyle belirli bir konuda münazara yapmalarını sağlamak ise daha çok konuşma ve iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik bir etkinliktir ve doğrudan alfabe bilgisi edinimi çalışması değildir.

6.6. Yazı Öncesi Etkinlikler

  1. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi çocukların yazıya hazırlık ve motor becerilerini geliştirebilmek için yapılabilecek temel çalışmalardan değildir?
    • A-) Hamur, kil vb. malzemelerle çalışma
    • B-) Modeli kopyalayarak çizme
    • C-) İki satır aralığında model çizgiyi çizme
    • Cevap D-) Şiir ezberlemek
    • E-) Kol-el-bilek egzersizleri

    Açıklama: Yazıya hazırlık ve motor becerilerini geliştirebilmek için hamur, kil vb. malzemelerle çalışma, çizgi çalışması (modeli kopyalayarak çizme, iki satır aralığında çizgi çizme) ve kol-el-bilek egzersizleri gibi fiziksel süreçler yer almaktadır. Şiir ezberlemek ise dil becerilerini (dinleme/konuşma) geliştirmeye yönelik bir etkinliktir ve motor becerilerini geliştirmeye yönelik temel çalışmalardan değildir.

Ünite 7

7.3. İki dillilik Olgusu Karşısında Yarım Dillilik Olgusu

  1. İki dilli bireylerin kendilerini sahip olduğu dillerin tamamında yeterli olarak ifade edememesi durumuna verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Eş zamanlı iki dillilik
    • B-) İlerleyen iki dillilik
    • C-) Geç iki dillilik
    • Cevap D-) Yarım iki dillilik
    • E-) Sıralı iki dillilik

    Açıklama: İki dilliğin karşısında yarım dillilik (semilingualism) olgusu bulunmaktadır. Yarım dillilik, bir bireyin kendisini sahip olduğu dillerde tam ifade edememesi durumunu yansıtmaktadır.

7.7. İki dilde Akıcılık Düzeyi

  1. İkidilliliğe ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
    • A-) İkidilli bireyler sahip oldukları dilleri karmalaştırarak kullanabilirler.
    • Cevap B-) İkidilli çocuklar sahip oldukları dillerde her zaman eşit düzeyde akıcılığa sahiptirler.
    • C-) İkidillilik eşzamanlı gelişebileceği gibi sıralı olarak da gelişebilir.
    • D-) İkidilli bireylerin sahip oldukları diller arasında bir etkileşim söz konusudur.
    • E-) İkidilli çocukların sahip oldukları dillerde farklı etkileşim ortamlarına girmeleri dil gelişimini olumlu etkiler.

    Açıklama: Yapılan çalışmalar, çocukların eşzamanlı iki dilli olsalar bile, bir dilin diğerine göre daha baskın olacağını ifade etmektedir. Dolayısıyla, ikidilli bireylerde akıcılık açısından iki dil arasında mutlak bir eşitlikten bahsetmek mümkün değildir.

7.8. İkinci Dilin Birinci Dile Etkisi

  1. Türkiye’de İngilizce kursuna giderek ana dilin olumsuz etkilenmeden yeni bir dil edinilmesi ikidillilik bağlamında aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanmaktadır?
    • A-) Dışsal ikidillilik
    • B-) Seçmeli ikidillilik
    • C-) Durumsal ikidillilik
    • D-) Eksiltmeli ikidillilik
    • Cevap E-) Eklemeli ikidillilik

    Açıklama: İki dillilik sürecinde yeni edinilen ikinci dilin birinci dile herhangi bir olumsuz etkisinin olmadığı gelişim durumuna Eklemeli iki dillilik denir. Entelektüel amaçlarla ikinci dil edinimi bu duruma örnek olarak gösterilebilir.

  2. İki dilli eğitim örneklerine bakıldığında kimi durumlarda devlet politikası olarak bireylerin belirli dillere zorlandığı görülmektedir. Bu durumda da bireyin ana dili tamamen devre dışı kalmaktadır. Yukarıdaki öncül aşağıdakilerden hangisi olarak adlandırılmaktadır?
    • A-) Seçmeli iki dillilik
    • B-) Aile iki dilliliği
    • Cevap C-) Eksiltmeli iki dillilik
    • D-) Baskın iki dillilik
    • E-) Eklemeli iki dillilik

    Açıklama: Dışsal topluluklar içerisinde iki dilden birisi daha az destek ile karşılaşmakta ve devlet politikası olarak bireylerin belirli dillere zorlandığı görülmektedir. Böylece bireyin sahip olduğu dillerden birisi büyük oranda devre dışı kalmaktadır. Bu durum Eksiltmeli ikidillilik olarak adlandırılmaktadır.

  3. Almanya’da İngilizce kursuna giderek yeni bir dil edinmeye çalışan ana dili Almanca konuşucusunun mevcut durumu iki dillilik bağlamında değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanabilir?
    • Cevap A-) Seçmeli iki dillilik
    • B-) Durumsal iki dillilik
    • C-) Eşzamanlı iki dillilik
    • D-) Eksiltmeli iki dillilik
    • E-) Aile iki dilliliği

    Açıklama: Bireylerin kendi istekleri doğrultusunda, bulundukları toplumun baskısından bağımsız olarak, ikinci bir dil edinmeleri Seçmeli iki dillilik olarak adlandırılmaktadır.

  4. İkinci dil edinimi sürecinde kimi durumlarda bireyin sahip olduğu dillerden birisindeki bilgisini diğer diline yansıtması ikinci dilde sorun oluşturabilmektedir. Bu durum iki dilin birbirinden farklılaştığı durumlarda görülür.
    • A-) Olumlu aktarım
    • B-) Kod karmalaştırma
    • Cevap C-) Olumsuz aktarım
    • D-) Fosilleşme
    • E-) Kod değiştirme

    Açıklama: Bir dilde sahip olunan bilginin diğer dile yansıtılarak ikinci dilde sorun oluşturması, iki dilin birbirinden farklılaştığı durumlarda görülür ve bu durum Olumsuz aktarım olarak adlandırılır. (Not: Aktarım (transfer), dillerin birbirini olumlu veya olumsuz etkilemesi sürecidir).

Ünite 8

8.2. Etkinlik Öncesi, Etkinlik Sırası ve Etkinlik Sonrası

  1. Aşağıdakilerden hangisi dil becerilerini geliştirmek amacıyla etkinlik öncesinde yapılanların temel amacını oluşturmaktadır?
    • Cevap A-) Öğrencilerin konu ile ilgili var olan bilgilerini harekete geçirmek.
    • B-) Öğretilmesi hedeflenen stratejiye odaklanmak.
    • C-) Konunun değerlendirilmesini sağlamak.
    • D-) Etkinlik ile ilgili istekli öğrencili belirlemek.
    • E-) Hedef kazanımları öğrencilerle paylaşmak

    Açıklama: Etkinlik öncesinde yapılanların temel özelliği; öğrencilerin dünya bilgisini harekete geçirmek ve etkinliği gerçekleştirme nedenlerini belirlemektir. Bu sayede öğrenciler hangi konuda etkinlik gerçekleştireceklerini sezer ve var olan bilgilerini harekete geçirebilir.

  2. “Öğrencilerden öğretilmesi amaçlanan beceriyi ya da stratejiyi kullanması hedeflenmektedir. Dolayısıyla, bu aşama asıl etkinliği oluşturmaktadır. Bu aşamada öğrencilere yaptıkları etkinliğe ya da oynadıkları oyuna ilişkin birtakım yönergeler verilir ve öğrencilerin bu yönergeleri gerçekleştirmesi beklenir.”
    Yukarıdaki ifadeler bir etkinliğin hangi bölümünü tarif etmektedir?
    • A-) Etkinlik amaçları
    • B-) Etkinlik değerlendirme
    • C-) Etkinlik sonrası
    • Cevap D-) Etkinlik sırası
    • E-) Etkinlik öncesi

    Açıklama: Bu aşama, öğrencilerden öğretilmesi amaçlanan beceriyi ya da stratejiyi kullanmasının hedeflendiği, asıl etkinliği oluşturan ve yönergelerin verildiği Etkinlik sırası bölümünü tarif etmektedir.

  3. “Temel amaç; çözümleyici ve bütünleyici şemaları tetiklemektedir. Dolayısıyla öğrencinin dünya bilgisi harekete geçirilerek öğrenci yapılacaklara hazır hale getirilir.”
    Yukarıdaki ifadeler bir etkinliğin hangi bölümünü tarif etmektedir?
    • A-) Etkinlik amaçları
    • B-) Etkinlik değerlendirme
    • Cevap C-) Etkinlik öncesi
    • D-) Etkinlik sırası
    • E-) Etkinlik sonrası

    Açıklama: Etkin öncesinde yapılanlar çözümleyici ve bütünleyici şemaları tetiklemektedir. Bu bölümün temel amacı, öğrencilerin dünya bilgisini harekete geçirerek onları göreve hazır hâle getirmektir. Bu, Etkinlik öncesi bölümüdür.

8.3. Biçim-Anlam-Kullanım

  1. “Türkçede ‘-dır’ ekinin işlevlerine bakıldığında ‘Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.’ örneğinde olduğu gibi kesinlik oluşturmakla birlikte, ‘O şimdi İstanbul’a ulaşmıştır.’ örneğinde olduğu gibi olasılık işlevi de sunabilmektedir.” Yukarıdaki metinde bir dilbilgisel yapının hangi özelliği aktarılmaktadır?
    • A-) Söylemsel özelliği
    • B-) Anlamsal özelliği
    • C-) Biçimsel özelliği
    • Cevap D-) Kullanımsal özelliği
    • E-) Bilişsel özelliği

    Açıklama: Bir dilbilgisel yapının farklı bağlamlarda kesinlik veya olasılık gibi farklı işlevler sunabilmesi, o yapının Kullanımsal özelliği ile ilgilidir.

8.4.2. Özgünlük

  1. Bir öğretmen gerçek hayattaki durumları düşünerek kendisi bir metin oluşturması ve bunu sınıf ortamında kullanması durumunda hangi girdi biçimini kullanmış olur?
    • A-) Tamamen özgün girdi
    • B-) Kısmen değiştirilmiş özgün girdi
    • C-) Uyarlanmış girdi
    • D-) Benzetilmiş girdi
    • Cevap E-) Özgün olmaya girdi

    Açıklama: Gerçek yaşamdaki durumlara benzetme kaygısı güdülmeden yazar tarafından öğretim amacıyla oluşturulan girdi biçimi Özgün Olmayan Girdi biçimidir.

8.4.2.2. Girdi Özgünlüğü

  1. Gerçek yaşam için üretilmiş girdilerin üzerinde yabancı dil öğrencilerinin düzeyine uygun olarak kısaltmalar yapma, kimi sözcükleri çıkartarak bunların yerine eş anlamlı sözcükler kullanma, dilbilgisel yapıda bazı değişlikler yapma gibi değişiklikler yapılarak oluşturulan girdi biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Tamamen özgün girdi
    • B-) Kısmen değiştirilmiş özgün girdi
    • C-) Benzetilmiş girdi
    • Cevap D-) Uyarlanmış girdi
    • E-) Özgün olmayan girdi

    Açıklama: Gerçek yaşam için üretilmiş girdiler üzerinde öğrenicinin düzeyine uygun olarak değişiklikler yapılması (kısaltma, sözcük değiştirme, dilbilgisel yapı değiştirme) ile oluşturulan girdi biçimi Uyarlanmış girdi olarak adlandırılır.

  2. “Herhangi bir öğretim kaygısı yaşanmadan ana dili konuşucuları için oluşturulan girdilerdir. Ana dili konuşucularının günlük yaşamlarında karşılaştıkları gazete ve televizyon haberleri, şarkılar, televizyon programları, ilanlar, broşürler gibi unsurlar bu girdilerin özelliğini taşır.” Yukarıda ifade edilen girdi biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Tamamen özgün girdi
    • B-) Kısmen değiştirilmiş özgün girdi
    • C-) Benzetilmiş girdi
    • D-) Uyarlanmış girdi
    • E-) Özgün olmayan girdi

    Açıklama: Herhangi bir öğretim kaygısı yaşanmadan, ana dili konuşucuları için oluşturulan ve onların günlük yaşamlarında karşılaştıkları (gazete, televizyon, şarkılar vb.) girdiler Tamamen özgün girdi olarak adlandırılır.

8.5.1. Sınıf İçi Dinleme Görevleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi dilin parçalarüstü özelliklerine ilişkin bir dinleme hedefidir?
    • A-) Duygusal tepkileri ayırt etme
    • B-) Temel sözcük dizimi için dinleme
    • C-) Biçimbirimleri ayırt etmeye yönelik dinleme
    • D-) Sesbirimleri ayırt etme
    • Cevap E-) Tümcelerdeki ezgi örüntüleri arasındaki farkı ayırt etme

    Açıklama: Dinleme görevlerinde, parçalarüstü (suprasegmental) özellikler vurgu, durak ve ezgi (intonasyon) gibi unsurları içerir. Bu nedenle, Tümcelerdeki ezgi örüntüleri arasındaki farkı ayırt etme parçalarüstü özelliklere ilişkin bir dinleme hedefidir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi dilin parçalı özelliklerine ilişkin bir dinleme hedefidir?
    • Cevap A-) “a” sesi ile “e” sesini ayırt etme
    • B-) Tümcedeki sözcük vurgusunu belirleme
    • C-) Tümcedeki durakları belirleme
    • D-) Kavşakları belirleme
    • E-) Tümcelerdeki ezgi örüntüleri arasındaki farkı ayırt etme

    Açıklama: Dilin parçalı (segmental) özellikleri sesbirimleri (fonemleri) içerir. Bu nedenle, “a” sesi ile “e” sesini ayırt etme bir sesbirim ayrımı hedefidir ve parçalı özelliklere ilişkindir.

8.5.2. Sınıf İçi Konuşma Görevleri

  1. “Tümceler arası ilişkilerle ilgili bir yeterlilik düzeyidir. Bağdaşıklık ve tutarlılığı sağlama ile ilintilidir.” Yukarıda açıklanan konuşma becerisinin yeterlilik düzeyi ile aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Söylemsel yeterlilik
    • B-) Dilbilgisel yeterlilik
    • C-) Stratejik yeterlilik
    • D-) Sosyodilbilimsel yeterlilik
    • E-) Kullanımsal yeterlilik

    Açıklama: Konuşma becerisinin Canale ve Swain (1980) tarafından belirlenen yeterlilik düzeylerinden, tümceler arası ilişkilerle, Bağdaşıklık ve tutarlılığı sağlama ile ilintili olan düzey Söylemsel yeterliliktir.