Posthümanist Tasarım Yaklaşımları - Alıştırma Soruları

Ünite 1

“… , sanat ve tasarım dünyasında yeni bir paradigmaya işaret eder. Bu paradigma, insan ve insan olmayan aktörler arasındaki ilişkileri yeniden tanımlar ve bu aktörlerin karşılıklı bağımlılıklarını ve etkileşimlerini vurgular.”
Yukarıda boşluk bırakılan alana aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A-) Teknik tasarım
- B-) Antroposen tasarım
- Cevap C-) Posthümanist tasarım
- D-) Siborg tasarım
- E-) Çağdaş tasarım
Açıklama: Posthümanist tasarım, sanat ve tasarım dünyasında yeni bir paradigmaya işaret eder. Bu paradigma, insan ve insan olmayan aktörler arasındaki ilişkileri yeniden tanımlar ve bu aktörlerin karşılıklı bağımlılıklarını ve etkileşimlerini vurgular. Böylece, sadece estetik ve fonksiyonel değil, aynı zamanda etik ve felsefi boyutları da olan bir tasarım anlayışını teşvik eder. Yanıt C’dir.
“… kavramı, bir toplumun veya organizasyonun sosyal yönlerini (insanlar, gruplar, kurumlar, kültürel özellikler) ve teknik yönlerini (araçlar, makineler, yazılımlar, iş süreçleri) bir bütün olarak iç içe geçmiş ve birbirine bağımlı şekilde çalışan kompleks bir sistem olarak anlamamızı sağlar.”
Yukarıdaki ifadede boşluk olan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
- A-) Sosyo-kurgu sistemler
- Cevap B-) Sosyo-teknik sistemler
- C-) Sosyo-teknolojik sistemler
- D-) Sosyo-siborg sistemler
- E-) Sosyo-olgu sistemler
Açıklama: Sosyo-teknik sistemler: Sosyo-teknik sistemler kavramı, bir toplumun veya organizasyonun sosyal yönlerini (insanlar, gruplar, kurumlar, kültürel özellikler) ve teknik yönlerini (araçlar, makineler, yazılımlar, iş süreçleri) bir bütün olarak iç içe geçmiş ve birbirine bağımlı şekilde çalışan kompleks bir sistem olarak anlamamızı sağlar. Bu sistemlerde, teknolojik altyapılar ve sosyal yapılar arasındaki etkileşimler ve bağlantılar önemlidir çünkü bu etkileşimler, sistemlerin nasıl işlediğini, nasıl evrildiğini ve nasıl yeniden düzenlenebileceğini belirler
“…, iki ana dayanağı olan bilim ve teknoloji aracılığıyla insan türünü iyileştirmeyi ve güçlendirmeyi hedefler.”
Yukarıda boşluk bırakılan alana aşağıdaki hangi kavram gelmelidir?
- A-) Antroposen Çağı
- B-) Hümanizm
- C-) Sibernetik organizma
- Cevap D-) Transhümanizm
- E-) Aydınlanma Çağı
Açıklama: Transhümanizm, iki ana dayanağı olan bilim ve teknoloji aracılığıyla insan türünü iyileştirmeyi ve güçlendirmeyi hedefler. Yanıt D’dir.
“Bilişsel becerileri düşünülerek insandan daha aşağı ve değersiz konuma itilen hayvanları, elementleri, mikropları kapsayan insandışı varlıklarla aramızda hiyerarşik bir ilişki olduğunu söylemek, insan ile insandışı varlıklar arasındaki ortak yaşam gerçeklerini yadsımak olur. Bu yadsıma, insanı her şeyin üstünde bir varlık olarak kabul eden türcü ve indirgemeci bir yaklaşım olan … demektir.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- Cevap A-) İnsanmerkezcilik
- B-) Hümanizm
- C-) Eyleyicilik
- D-) Posthüman
- E-) İnsan 2.0
Açıklama: Bilişsel becerileri düşünülerek insandan daha aşağı ve değersiz konuma itilen hayvanları,
elementleri, mikropları kapsayan insandışı varlıklarla aramızda hiyerarşik bir ilişki olduğunu söylemek, insan ile insandışı varlıklar arasındaki ortak yaşam gerçeklerini yadsımak olur. Bu yadsıma, insanı her şeyin üstünde bir varlık olarak kabul eden türcü ve indirgemeci bir yaklaşım olan antroposantrizm yani insanmerkezcilik demektir. Yanıt A’dır.
…………………… aracılığıyla, zıtlıklar arasındaki sonsuz etkileşim açığa çıkarılır, bu zıtlıklardan yeni kavramlar üretilir. Bu yeni kavramlarla da değişmez addedilen yapılar ve anlamlar yeniden yapılandırılır.
Yukarıdaki ifadede boşluğu aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
- A-) Kartezyen İkilik
- B-) Kırınımsal metodoloji
- C-) Antroposantrizm
- D-) Yeni maddecilik
- Cevap E-) Yapısökümü
Açıklama: Postmodern Yapısökümü: Postmodernizmin temel kuramcılarından Jacques Derrida’nın (1930–2004) Martin Heidegger’den (1889–1976) uyarladığı yapısökümü yaklaşımı, anlam üreten bütünlüklerin düalizm üzerine kurulu yapı taşlarının tespit edilerek düalizmi oluşturan iki zıt tarafın birbiri üzerindeki etkisini ve hiyerarşisini irdelemeyi hedefler. Yapısökümü aracılığıyla, zıtlıklar arasındaki sonsuz etkileşim açığa çıkarılır, bu zıtlıklardan yeni kavramlar üretilir. Bu yeni kavramlarla da değişmez addedilen yapılar ve anlamlar yeniden yapılandırılır.
Aşağıdakilerden hangisi Başak Ağın’ın, insan yaşamının kendi hayatta kalışı için ürettiği teknolojilerle iç içe geçmiş hâlde olduğu, bu yüzden insanın hiç tek başına “insan” olmadığı, hep teknolojilerle birlikte “posthüman” olduğu düşüncesini ortaya koyduğu eserdir?
- Cevap A-) Posthümanizm: Kavram, Kuram, Bilim-Kurgu
- B-) Posthümanist Edimsellik: Maddenin nasıl maddeleştiğini/önem arz ettiğini kavramaya doğru
- C-) Çokdisiplinli Çalışmalarda Posthümanizm
- D-) İnsan Sonrası Bilgi
- E-) Posthüman: Şehir ve Beden
Açıklama: Türkiye’deki posthümanizm çalışmalarına dair ilk eseri yazan Başak Ağın, Posthümanizm: Kavram, Kuram, Bilim-Kurgu (2020) başlıklı kitabında, insanın ateşi bulmasıyla ve teknoloji ile birlikte evrildiğinden bahseder. Aydınlanma Çağı’ndan günümüze, matbaa, buharlı makineler, ampul, telefon, uçak, internet, telefon ve yapay zekâ gibi tekno-bilimsel buluşlar ve icatlarla bütünleşen insan yaşamı, görüldüğü üzere insanın kendi hayatta kalışı için ürettiği teknolojilerle iç içe geçmiş hâldedir. Bu da insanın hiç tek başına “insan” olmadığını, hep teknolojilerle birlikte “posthüman” olduğunu gösterir.
Aşağıdakilerden hangisi için teknolojik entegrasyonun insan hayatına giderek daha fazla yerleştiği ve insan biyolojik sınırları ile teknolojik potansiyel arasındaki sınırların giderek bulanıklaştığı daha tekno-merkezli bir topluma yanıt olarak ortaya çıktığı söylenebilir?
- A-) Hümanizm
- Cevap B-) Posthümanizm
- C-) Materyalizm
- D-) Yeni maddecilik
- E-) Antroposantrizm
Açıklama: Posthümanizm, teknolojik entegrasyonun insan hayatına giderek daha fazla yerleştiği ve insan biyolojik sınırları ile teknolojik potansiyel arasındaki sınırların giderek bulanıklaştığı daha tekno-merkezli bir topluma yanıt olarak ortaya çıktığı söylenebilir. Teknolojinin insan hayatındaki artan rolü ve insanın biyolojik sınırlarının ötesine geçme potansiyeli, posthümanist sanatın temel konularından biridir.
Aşağıdakilerden hangisi posthümanizmi hazırlayan koşullardan biri değildir ?
- A-) Kartezyen İkilik
- B-) Antroposantrizm
- Cevap C-) Ekonomik Gelişmeler
- D-) Postmodern Yapısökümü
- E-) Postkolonyalizm
Açıklama: Posthümanizmi hazırlayan koşullar:
1-) Kartezyen İkilik
2-) Antroposantrizm
3-) Postmodern Yapısökümü
4-) Feminizm
5-) Postkolonyalizm
6-) Ekoeleştiri
7-) Kırınımsal Metodoloji
8-) Yeni Maddecilik’tir.
Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Aşağıdakilerden hangisi tasarımda posthümanist bir duyarlılığa doğru yeniden yönelimin zorluklarından biri değildir ?
- A-) Yeni nesil tasarımcıların, yalnızca teknik becerilere sahip olması
- B-) Yeni nesil tasarımcıların, insan sonrası durumun etik karmaşıklıklarında gezinmek için gerekli eleştirel düşünceye sahip olabilmesi
- C-) Yeni nesil tasarımcıların, insan sonrası durumun ekolojik karmaşıklıklarında gezinmek için gerekli eleştirel düşünceye sahip olabilmesi
- D-) Pedagojik değişim gerektirmesi
- Cevap E-) Yeni nesil tasarımcıların, insan sonrası durumun generatif karmaşıklıklarında gezinmek için gerekli eleştirel düşünceye sahip olabilmesi
Açıklama: Tasarımda posthümanist bir duyarlılığa doğru bu yeniden yönelimin zorlukları da yok değildir. Tasarım eğitiminde, yeni nesil tasarımcıların yalnızca teknik becerilerle değil, aynı zamanda insan sonrası durumun etik ve ekolojik karmaşıklıklarında gezinmek için gerekli eleştirel düşünceyle de donatıldığı pedagojik bir değişim gerektirmektedir(Fry, 2009). Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Aşağıdakilerden hangisi, 1969 yılında elektronik devrimin (transistör ve mikroişlemci teknolojileri), bilgisayarların, internetin ve iletişim teknolojilerinin öne çıkması ile karakterize edilir ve üretim süreçlerinin otomasyonunun gerçekleştirilmesiyle tanımlanır?
- A-) Sanayi Devrimi
- B-) İkinci Sanayi Devrimi
- Cevap C-) Üçüncü Sanayi Devrimi
- D-) Dördüncü Sanayi Devrimi
- E-) Beşinci Sanayi Devrimi
Açıklama: Üçüncü sanayi devrimi, 1969 yılında elektronik devrimin (transistör ve mikroişlemci teknolojileri), bilgisayarların, internetin ve iletişim teknolojilerinin öne çıkması ile karakterize edilir. Bu dönem, üretim süreçlerinin otomasyonunun gerçekleştirilmesiyle tanımlanır. Üçüncü sanayi devrimiyle birlikte, dijitalleşme süreci hız kazanmış ve seri üretim modellerine ek olarak, daha esnek üretim yöntemleri de geliştirilmiştir.
Bazı eserleri arasında; İnsan Sonrası, İnsan Sonrası Bilgi, Göçebe Özneler bulunan, aynı zamanda İtalyan asıllı çağdaş düşünür ve feminist kuramcı olan, felsefi posthümanizmin öncülerinden biri olarak değerlendirilen yazar aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Katherine Hayles
- B-) Karen Barad
- C-) Cary Wolfe
- Cevap D-) Rosi Braidotti
- E-) Francesca Ferrando
Açıklama: Rosi Braidotti (1954–…): İtalyan asıllı çağdaş düşünür ve feminist kuramcı. Felsefi posthümanizmin öncülerindendir. Bazı eserleri: İnsan Sonrası, İnsan Sonrası Bilgi, Göçebe Özneler. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
Bireyin kendi kararlarını bağımsız bir şekilde alabilme ve kendi eylemlerinin sorumluluğunu üstlenebilme yeteneği olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Siborg
- B-) İnsan 2.0
- C-) Bilişsel etoloji
- D-) Posthüman
- Cevap E-) Eyleyicilik
Açıklama: “Eyleyicilik” kavramı, bireyin kendi kararlarını bağımsız bir şekilde alabilme ve kendi eylemlerinin sorumluluğunu üstlenebilme yeteneği olarak tanımlanabilir. Bu kavram, bireyin kendi yaşamı üzerinde etkili olma kapasitesini ve seçimlerini yönetebilme gücünü ifade eder.
Bireyin kendi yaşamı üzerinde etkili olma kapasitesini ve seçimlerini yönetebilme gücünü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) İdealizm
- B-) Androposantirizm
- C-) Proaktivistlik
- D-) Eylemcilik
- Cevap E-) Eyleyicilik
Açıklama: “Eyleyicilik” kavramı, bireyin kendi kararlarını bağımsız bir şekilde alabilme ve kendi eylemlerinin sorumluluğunu üstlenebilme yeteneği olarak tanımlanabilir. Bu kavram, bireyin kendi yaşamı üzerinde etkili olma kapasitesini ve seçimlerini yönetebilme gücünü ifade eder. Eyleyicilik, bir bireyin veya grubun, çevrelerindeki dünya üzerinde etki yaratabilme, kendi geleceklerini şekillendirme ve karar alma süreçlerine aktif olarak katılma yeteneğini vurgular.
Dördüncü Sanayi Devrimi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
- A-) Endüstri Çağı
- Cevap B-) Endüstri 4.0
- C-) Sanayi Atağı
- D-) Sanayinin Yükselişi
- E-) Endüstriyel Oluşum
Açıklama: Dördüncü Sanayi Devrimi yahut başka bir deyişle Endüstri 4.0, yüksek teknolojiye sahip donanımlar, yazılım sistemleri ve biyolojik bedenlerden oluşan mevcut sistemlerin iç içe geçmiş hâlini ifade eder. Yanıt B’dir.
Edebiyat metinlerindeki insan ve insandışı varlıklar arasında anlam üretme pratiklerini esas alan, özcülük, türcülük, insanmerkezcilik ve istisnacılık gibi hümanizm unsurlarını irdeleyen posthümanizm alt türü hangisidir?
- A-) Spekülatif Posthümanizm
- Cevap B-) Eleştirel Posthümanizm
- C-) Kültürel Posthümanizm
- D-) Felsefi Posthümanizm
- E-) Teorik Posthümanizm
Açıklama: Eleştirel posthümanizm: Edebî eleştiri alanında gelişen posthümanizmin bu alt türü, edebiyat metinlerindeki insan ve insandışı varlıklar arasında anlam üretme pratiklerini esas alır. Edebî metinlerdeki özcülük, türcülük, insanmerkezcilik ve istisnacılık gibi hümanizm unsurlarını irdeler; bu unsurları yapısökümüne uğratır.
Elektronik Edebiyat, Nasıl Posthüman Olduk, Kozmik Ağ, Annem Bir Bilgisayardı isimli eserlerin yazarı ve Posthümanizmin öncüsü filozoflar ve kuramcılar arasında yer alan isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Rosi Braidotti
- Cevap B-) N. Katherine Hayles
- C-) Donna J. Haraway
- D-) Francesca Ferrando
- E-) Cary Wolfe
Açıklama: N. Katherine Hayles (1943): Amerikalı postmodern edebiyat eleştirmeni, kimyager, filolog. Bilim, teknoloji ve edebiyat kesişimindeki çalışmaları ile posthümanizmin başlıca kuramcıları arasındadır. Bazı eserleri: Elektronik Edebiyat, Nasıl Posthüman Olduk, Kozmik Ağ, Annem Bir Bilgisayardı. Yanıt B’dir.
Francesca Ferrando’nun tanımıyla posthümanizmin kaç temel özelliği vardır?
- A-) 2
- Cevap B-) 3
- C-) 4
- D-) 5
- E-) 6
Açıklama: Francesca Ferrando’nun tanımıyla (2019) posthümanizmin üç temel özelliği vardır:
1. Dışlayıcılık yapmaz, yani kapsayıcıdır: Posthümanizm, görünüşte birbirinden farklı ve hatta birbirine zıt pek çok birimi kendi çatısı altında toplar. Bu birimlerin birbiri ile diyaloğa geçmesini sağlayarak, farklılıkları tanıyarak, zıtlıkları bir uzlaşı noktasına varmaya teşvik eder.
2. İstisnacılık kabul etmez: Posthümanist kuramlar, kendilerini tamamen yeni söylemler olarak takdim etmez. Bilakis, insanmerkezcilik
ve hümanizm gibi geleneksel ve kalıplaşmış düşünce sistemlerini analiz ederek insan olmaya, insandışı ve doğaya ilişkin yeni düşünceler ve uygulamalar üretmeye çalışır. İnsan ve doğa arasındaki yapay sınırları
silip, insanı istisnai bir varlık konumundan çıkarır.
3. Merkezileşmenin ötesindedir: Tek bir merkeze odaklanmayan posthümanizm, öznenin muhtelif ilgi odakları olabileceğini gösterir. Bu odaklar değişken, göçebe ve süreksizdir. Dolayısıyla, öznelerin bakış
açıları çoğulcu, çok katmanlı ve mümkün olduğunca kapsamlı olmalıdır. Varlıklar arasındaki ilişkisellik, özellikle insan odaklı merkezileşmenin ötesindedir. Tüm varlıklar daima birbirini inşa etmeye devam ederler.
Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Haraway, “yoldaş türler” kavramını ilk olarak ne zaman ortaya koymuştur?
- A-) 2001
- B-) 2002
- Cevap C-) 2003
- D-) 2004
- E-) 2005
Açıklama: Siborg imgesinin daha kapsayıcı olmasını hedefleyen Haraway, bu imgenin içine insandışı hayvanlarla olan ilişkilerimizi dahil etmiş ve 2003 yılında yoldaş türler kavramını ortaya atmıştır. Böylece, insanın insan yapımı olan teknoloji dışındaki diğer varlıklarla olan ilişkileri de denkleme dahil edilmiştir.
Siborg imgesinin daha kapsayıcı olmasını hedefleyen Haraway, bu imgenin içine insandışı hayvanlarla olan ilişkilerimizi dahil etmiş ve 2003 yılında “yoldaş türler” kavramını ortaya atmıştır. Böylece, insanın insan yapımı olan teknoloji dışındaki diğer varlıklarla olan ilişkileri de denkleme dahil edilmiştir.
Holosen Yok Oluşu ya da Antroposen Yok Oluşu olarak da bilinen Altıncı Kitlesel Yok Oluş hangi döneme denk gelmektedir?
- A-) Dünyada yeni türlerin ortaya çıktığı çağdaş döneme
- B-) Dünyadaki türlerin neslinin tükendiği orta çağ dönemine
- Cevap C-) Dünyadaki türlerin neslinin tükendiği çağdaş döneme
- D-) Dünyadaki türlerin yenilendiği orta çağ dönemine
- E-) Dünyadaki türlerin başkalaştığı geçmiş dönemlere
Açıklama: Holosen Yok Oluşu ya da Antroposen Yok Oluşu olarak da bilinen Altıncı Kitlesel Yok
Oluş, dünyadaki türlerin neslinin tükendiği çağdaş döneme denk gelmektedir. Wilson’a
göre (2009), yaklaşık yüz bin yıl önce insanlığın yaygın göçleriyle başlayan ancak on bin yıl önce etkileri geri dönülmez şekilde hızlanan bu Yok Oluş çağında, her yıl her bin türden
birinin nesli tükenmektedir. İnsan varoluşundan önceki dönemde gerçekleşen her bir milyon türden birinin neslinin tükenmesiyle kıyaslandığında, bu oranın insanlığın gezegen üzerindeki faaliyetleriyle doğrudan ilişkili olduğu görülmektedir. Yanıt C’dir.
Posthüman kavramı, posthümanizm, transhümanizm, yeni maddecilik, antihümanizm gibi kavramları bünyesinde barındıran bir şemsiye terimdir. Posthüman kavramının en çok çekişmeye maruz kaldığı iki taraf aşağıdakilerden hangi akımlardır?
- A-) posthümanizm ve yeni maddecilik
- Cevap B-) posthümanizm ve transhümanizm
- C-) transhümanizm ve antihümanizm
- D-) transhümanizm ve yeni maddecilik
- E-) yeni maddecilik ve antihümanizm
Açıklama: Posthüman kavramı, posthümanizm, transhümanizm, yeni maddecilik, antihümanizm gibi kavramları bünyesinde barındıran bir şemsiye terimdir. Posthüman kavramının en çok çekişmeye maruz kaldığı iki taraf ise posthümanizm ve transhümanizm akımlarıdır. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.
Posthümanist düşünce ve değer sistemi, tüm varlıkların birbirine dolanık ilişkiler içinde bir meclis oluşturduğunu belirtir. Bu yaklaşım, posthümanizmin öncelediği hususlardan hangisi ile açıklanır?
- A-) İnsan-teknolojinin etkileşimlerini irdelemek
- B-) Çoğulluğu eleştirmek
- Cevap C-) İnsanmerkezciliği eleştirmek
- D-) Etik düşünceyi teşvik etmek
- E-) Alternatif gelecekler tasarlamaktır
Açıklama: İnsanmerkezciliği eleştirmek: Evrenin merkezinde insan yoktur. Hümanizmin Büyük Varlık Zinciri’nin beslediği insanmerkezcilik inancı, post-hümanizm içinde kendine yer bulamaz. Posthümanist düşünce ve değer sistemi, tüm varlıkların birbirine dolanık ilişkiler içinde bir meclis oluşturduğunu belirtir. İnsanlar, insan olmayan varlıklar, ekosistemler ve teknolojiler birbirine bağlı ve bağımlıdırlar. Posthümanizm, egomerkezli değil, çevreye duyarlı yani ekomerkezlidir.
Posthümanizmi hazırlayan koşullar arasında yer alan ve çevre ile kültür arasındaki ilişkileri
kültürel ve edebî metinlerde inceleyen akım aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Kartezyen İkilik
- B-) Feminizm
- C-) Antroposantrizm
- Cevap D-) Ekoeleştiri
- E-) Postkolonyalizm
Açıklama: Ekoeleştiri: Çevre ile kültür arasındaki ilişkileri kültürel ve edebî metinlerde inceleyen bir akım ekoeleştiri, gezegenimizde bozulan ve bozulmaya devam eden dengeleri toplumsal, siyasal ve kültürel bağlamlarda inceler. Canlı ve cansız varlıkların çevreleriyle
ve birbirleriyle ilişkilerini irdeler. Doğal ekosistemler ile insan kültürlerinin arasındaki heterojen ilişkiler ağına odaklanan ekoeleştiri, disiplinler arası ve düalizm karşıtı bir düşünce sistemidir. Benzer hassasiyetlere sahip posthümanizm, ekoeleştiri çalışmalarının içinden doğmuştur (Oppermann, 2012). Yanıt D’dir.
Posthümanizmin başlıca öncelediği hususlar kaç tanedir ?
- Cevap A-) 7
- B-) 5
- C-) 4
- D-) 3
- E-) 2
Açıklama: Posthümanizmin başlıca öncelediği hususlar şunlardır:
1. Hümanizmin ve antroposantrizmin merkezindeki geleneksel insan tanımını eleştirmek,
2. İnsan olmayan varlıkların eyleyicilik becerilerini ve öznelliklerini tanımak,
3. İnsanmerkezciliği eleştirmek,
4. İnsan ve teknolojinin etkileşimlerini irdelemek,
5. Etik düşünceyi teşvik etmek,
6. Çeşitliliği ve çoğulluğu kucaklayıp kutlamak,
7. Alternatif ve sorumlu gelecekler tasarlamaktır.
Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
Siborg Manifestosu (1985) eserini yazan ve bu eser ile başlayan posthümanist tartışmalar ile insanın hiçbir zaman yalnızca insan olmadığını, her zaman teknolojiyle birlikte var olageldiğini siborg imgesi ile belirten yazar kimdir ?
- A-) Ihab Hassan
- B-) Rosi Braidotti
- C-) Cary Wolfe
- D-) Andy Clark
- Cevap E-) Donna Haraway
Açıklama: Bilim tarihçisi ve feminist araştırmacı olan, Siborg Manifestosu (1985) eserini yazan, ve bu eser ile başlayan posthümanist tartışmalar ile insanın hiçbir zaman yalnızca insan olmadığını, her zaman teknolojiyle birlikte var olageldiğini ayrıca bu durumu siborg imgesi ile belirten yazar kimdir Donna Haraway’dir. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Türkiye’deki posthümanizm çalışmalarına dair ilk eseri kim yazmıştır?
- A-) Oğuz Adanır
- B-) Emre Şan
- Cevap C-) Başak Ağın
- D-) Erkan Saka
- E-) Özgür Uçkan
Açıklama: Türkiye’deki posthümanizm çalışmalarına dair ilk eseri yazan Başak Ağın, Posthümanizm: Kavram, Kuram, Bilim-Kurgu (2020) başlıklı kitabında, insanın ateşi bulmasıyla ve teknoloji ile birlikte evrildiğinden bahseder. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Yüksek teknolojiye sahip donanımlar, yazılım sistemleri ve biyolojik bedenlerden oluşan mevcut sistemlerin iç içe geçmiş hâlini ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Kitlesel yok oluş
- B-) Küresel iklim değişikliği
- C-) Aktif yapay zeka teknolojileri
- Cevap D-) Dördüncü sanayi devrimi
- E-) Biyonik yapay zeka devrimi
Açıklama: Dördüncü Sanayi Devrimi yahut başka bir deyişle Endüstri 4.0, yüksek teknolojiye sahip donanımlar, yazılım sistemleri ve biyolojik bedenlerden oluşan mevcut sistemlerin iç içe geçmiş hâlini ifade eder. Bu terim, bahsedilen iç içe olma hâlinin küresel değer zincirlerinin organizasyonunda yaratacağı devrim niteliğindeki gelişmeleri yansıtmak için 2011 yılında düzenlenen Almanya’daki Hannover Fuarı’nda türetilmiştir.
Zihin ve zekânın işleyişini ele alan bilişsel bilim ile hayvan davranışlarını inceleyen etolojinin bir araya gelerek oluşturduğu disiplinlerarası bir bilim alanına verilen isim aşağıdaki hangi şıkta belirtilmiştir ?
- A-) Karşılaştırmalı Psikoloji
- B-) Evrimsel Psikoloji
- C-) Nöroetoloji
- Cevap D-) Bilişsel Etoloji
- E-) Primatoloji
Açıklama: Bilişsel etoloji, zihin ve zekânın işleyişini ele alan bilişsel bilim ile hayvan davranışlarını inceleyen etolojinin bir araya gelerek oluşturduğu disiplinlerarası bir bilim alanıdır. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.
insanların ve insan deneyiminin evrenin merkezinde olduğu ve diğer tüm varlıkların önemini veya değerini insanlara göre belirleyen bir dünya görüşü olan insanmerkezcilik kavramının diğer ismi nedir?
- A-) Hümanizm
- Cevap B-) Antroposantrizm
- C-) Egohümanizm
- D-) Midhümanizm
- E-) Egosantrizm
Açıklama: İnsanmerkezcilik veya antroposantrizm, insanların ve insan deneyiminin evrenin merkezinde olduğu ve diğer tüm varlıkların önemini veya değerini insanlara göre belirleyen bir dünya görüşüdür. Bu düşünce, insanın diğer canlılar ile doğadan üstün olduğu ve evrenin insan yaşamına hizmet etmek için var olduğu fikrine dayanır.
Özellikle, pandemi gibi küresel krizler ve teknolojinin günlük yaşama derinlemesine entegrasyonu, insandışı varlıkların insan yaşamındaki rolünü daha belirgin hâle getirmiştir. Yüksek hızlı değişimlerin kavşağındaki bu sorgulamalar, kapsamlı ve tartışmalı bir terim olarak aşağıdaki hangi kavramın ortaya çıkmasını sağlamıştır ?
- Cevap A-) Posthüman
- B-) Transhümanizm
- C-) Distopya
- D-) Modernizm
- E-) Aydınlanma
Açıklama: Özellikle, pandemi gibi küresel krizler ve teknolojinin günlük yaşama derinlemesine entegrasyonu, insandışı varlıkların insan yaşamındaki rolünü daha belirgin hâle getirmiştir. Yüksek hızlı değişimlerin kavşağındaki bu sorgulamalar hâliyle çok kapsamlı ve tartışmalı bir terim olan posthüman kavramının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.
İçinde bilimsel ve teknolojik gelişmelere ilişkin spekülasyonlar barındıran anlatı türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Dram
- Cevap B-) Bilim kurgu
- C-) Gerilim
- D-) Belgesel
- E-) Aksiyon
Açıklama: Bilim kurgu, içinde bilimsel ve teknolojik gelişmelere ilişkin spekülasyonlar barındıran anlatı türüdür. Bu spekülasyonlar, özellikle insanın ve insanlığın sınırlarına dair imgelemler geliştirir. Pek çok alt türü bulunan bilim kurgunun edebiyattaki en bilinen örnekleri arasında, Mary Shelley’nin Frankenstein ya da Modern Prometheus (1818), Jules Verne’ün Denizler Altında Yirmi Bin Fersah (1870) gibi eserler sayılabilir.

Ünite 2

“CRISPRCas9” kavramını aşağıdakilerden hangi seçenek doğru tanımlar?
- Cevap A-) genetik mühendisliği tekniğidir
- B-) sanal gerçeklik platformudur
- C-) VR gözlük markasıdır
- D-) sosyal medya uygulamasıdır
- E-) Refik Anadol’un sanat projesidir.
Açıklama: Biyoteknolojideki temel etik kaygılardan biri, canlı organizmaların özellikle genetik düzeyde manipülasyonu etrafında dönmektedir. CRISPRCas9 gibi genetik mühendisliği teknikleri (Samsunlu, 2021), DNA’nın düzenlenmesinde benzeri görülmemiş bir hassasiyet sunarak organizmaların genetik yapısını değiştirmenin sonuçları hakkında soruları gündeme getirmektedir. B
“VR’da, kullanıcılar hareket kontrol cihazlarını, bakış tabanlı etkileşimleri ve hatta el hareketlerini kullanarak sanal ortamlarda gezindikçe ………………. yeni boyutlar kazanmaktadır. Grafik tasarımcıları, kusursuz ve sezgisel bir kullanıcı deneyimi sağlamak için tasarımlarının ergonomisini ve erişilebilirliğini dikkatle düşünmelidir.” ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- Cevap A-) kullanıcı deneyimi (UX) tasarımı
- B-) biyoteknoloji
- C-) demokratikleşme
- D-) basılı ürünler
- E-) inovasyon
Açıklama: VR’da, kullanıcılar hareket kontrol cihazlarını, bakış tabanlı etkileşimleri ve hatta el hareketlerini kullanarak sanal ortamlarda gezindikçe kullanıcı deneyimi (UX) tasarımı yeni boyutlar kazanmaktadır. Grafik tasarımcıları, kusursuz ve sezgisel bir kullanıcı deneyimi sağlamak için tasarımlarının ergonomisini ve erişilebilirliğini dikkatle düşünmelidir.
………………………. tasarımın ayırt edici özelliklerinden biri, yeni ortaya çıkan teknolojileri yenilik için katalizör olarak benimsemesidir.
Yukarıdaki cümledeki boşluğu, aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar.
- Cevap A-) Posthümanist
- B-) Antroposentrik
- C-) Futurist
- D-) Transhümanist
- E-) Postapokaliptik
Açıklama: Posthümanist tasarımın ayırt edici özelliklerinden biri, yeni ortaya çıkan teknolojileri yenilik için katalizör olarak benimsemesidir. Artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik ve sürükleyici deneyimler, tasarımcılara geleneksel medyanın sınırlarını aşan çoklu duyusal anlatılar oluşturma konusunda benzeri görülmemiş fırsatlar sunmaktadır. Tasarımcılar, bu teknolojileri uygulamalarına entegre ederek izleyicileri karmaşık fikirlerle ve anlatılarla daha derin bir düzeyde etkileşime geçmeye davet eden zengin, etkileşimli ortamlar geliştirebilirler.
Görselde verilen ve New York’taki The Museum of Modern Art’ta sergilenen “Unsupervised” adlı eser aşağıdakilerden hangi sanatçıya aittir?
- A-) Barbara Kruger
- Cevap B-) Refik Anadol
- C-) Osman Hamdi
- D-) Piet Zwart
- E-) Jackson Pollock
Açıklama:
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi görsel anlatı araçlarından değildir?
- A-) Resim
- B-) Heykel
- C-) Fotoğraf
- D-) Digital Sanat
- Cevap E-) Seramik
Açıklama: Resim, heykel, fotoğraf ve dijital sanat gibi araçları kapsayan görsel anlatılar, posthümanizmin karmaşıklıklarını keşfetmek için güçlü araçlar olarak hizmet etmektedir.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yapay zekâ etiğinin kalbindeki ilke yatmaktadır?
- A-) Tasarım
- B-) Şeffaflık
- Cevap C-) Adalet
- D-) Denge
- E-) Sanat
Açıklama: Yapay zekâ etiğinin kalbinde adalet ilkesi yatmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi “biyoesin” kavramıyla eş anlamlıdır?
- A-) tasarım
- Cevap B-) biyomimikri
- C-) doğa
- D-) Biyoloji
- E-) organizma
Açıklama: Biyomimikri olarak da bilinen biyoesin, insanın karşılaştığı zorlukları çözmek için doğanın tasarımlarından ve süreçlerinden içgörü elde etme uygulamasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi grafik tasarımcıların sorumluluklarından değildir?
- A-) Doğruluk ve Netlik
- B-) Etik Çerçeveleme
- C-) Şeffaflık
- D-) Kültürel Duyarlılık
- Cevap E-) Dünya Bilinci
Açıklama: Grafik Tasarımcıların Sorumlulukları
Biyoteknoloji alanında grafik tasarımcıları kamuoyunun algısını şekillendirmede, katılımı artırmada ve bilinçli söylemi kolaylaştırmada önemli bir etkiye sahiptir. Bu etkiyle birlikte estetik kaygıların ötesine geçen bir dizi sorumluluk da gelir:
• Doğruluk ve Netlik: Tasarımcıların karmaşık bilimsel kavramları farklı kitlelerin erişebileceği ve doğru bir şekilde temsil etme görevi vardır. Net, bilgilendirici görseller biyoteknolojinin gizemini çözmeye yardımcı olup ve bireyleri bilinçli kararlar verme konusunda güçlendirecektir.
• Etik Çerçeveleme: Tasarımcılar görsel temsillerinin etik sonuçlarını dikkate almalıdır. Tasarımcılar, biyoteknolojik gelişmeleri dengeli ve etik bir şekilde sunarak anlamlı bir diyalog geliştirebilir ve potansiyel yanlış yorumlamaları veya yanlış anlamaları azaltabilecektir.
• Şeffaflık: Veri gizliliği ve biyoetik konusundaki endişelerin damgasını vurduğu bir çağda tasarımcılar, iletişim çabalarında şeffaflığa ve açıklamaya öncelik vermelidir. Bağlam sağlamak ve biyoteknolojik yenilikleri çevreleyen belirsizlikleri kabul etmek güven ve güvenilirlik oluşturabilmektir.
• Kültürel Duyarlılık: Biyoteknoloji çeşitli kültürel ve etik çerçeveler içerisinde faaliyet göstermektedir. Tasarımcılar kültürel nüanslara duyarlı olmalı ve görsellerinde tek merkezli bakış açılarını empoze etmekten kaçınmalıdır. Farklı kültürel geçmişlere sahip paydaşlarla iş birliği yapmak, tasarım anlatımlarını zenginleştirip kapsayıcılığı teşvik edecektir.
• Çevre Bilinci: Biyoteknolojik gelişmeler ekosistemleri ve biyolojik çeşitliliği etkileme potansiyeline sahiptir. Tasarımcılar sürdürülebilir uygulamaları savunmalı ve görsellerinde biyoteknolojinin çevresel etkilerini vurgulamalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi multimedya öğelerinin özelliklerinden biri değildir?
- A-) Aynı anda birden fazla duyuyu harekete geçirerek içeriği kullanıcılar için daha ilgi çekici hale getirmek
- B-) Karmaşık fikirleri verimli bir şekilde iletebilmek
- C-) Farklı öğrenme stillerine ve tercihlerine hitap edebilmek
- D-) Kullanıcılarda duygusal tepkiler uyandırma
- Cevap E-) Metin tabanlı içeriğin aksine fikirleri daha uzun sürede aktarabilmek
Açıklama: Multimedya ögeleri, aynı anda birden fazla
duyuyu harekete geçirerek içeriği kullanıcılar için
daha ilgi çekici ve akılda kalıcı hâle getirme konusunda belirgin bir beceriye sahiptir. Metin tabanlı
içeriğin aksine multimedya, karmaşık fikirleri hızlı
ve verimli bir şekilde iletebilir, farklı öğrenme stillerine ve tercihlerine hitap edebilir. Örneğin, iyi
hazırlanmış bir video, bir markanın hikâyesini veya
ürün özelliklerini birkaç dakika içinde etkili bir şekilde aktarabilirken, bir metin bloğu kullanıcının
dikkatini çekmede veya aynı düzeyde bilgiyi aktarmada aynı başarıyı göstermeyebilir. Multimedya
ögeleri kullanıcılarda duygusal tepkiler uyandırma potansiyeline sahiptir ve içerik veya markayla derinlemesine bir bağ kurulmasını teşvik etmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi posthümanizmi tarif eden temel kavramlardan biri değildir?
- A-) insanmerkezcilik karşıtlığı (antiantroposantrizm)
- B-) transhümanizm
- C-) antropoteknoloji
- D-) biyopolitika
- Cevap E-) tasarım
Açıklama: Özetle posthümanizmi tarif eden temel kavramlar: insanmerkezcilik karşıtlığı (antiantroposantrizm), transhümanizm, antropoteknoloji, çeşitlilik, sanal gerçeklik- simülasyon, biyopolitika olarak sıralanabilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi posthümanizmi tarif eden temel kavramlardan biri değildir?
- A-) Antiantroposantrizm
- B-) Transhümanizm
- C-) Antropoteknoloji
- D-) Biyopolitika
- Cevap E-) Hümanizm
Açıklama: Posthümanizmi tarif eden temel kavramlar: insanmerkezcilik karşıtlığı (antiantroposantrizm), transhümanizm, antropoteknoloji, çeşitlilik, sanal gerçeklik- simülasyon, biyopolitika
olarak sıralanabilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi yapay zekâ algoritmaları görsel kültürü etkiledikçe tasarımcılar için ortaya çıkan sorunlardan biridir?
- Cevap A-) Özgünlük ve aidiyet
- B-) Çeşitlilik
- C-) Kültürel çatışma
- D-) Veri Güvenliği
- E-) Etik
Açıklama: Yapay zekâ algoritmaları görsel kültürü etkiledikçe özgünlük ve
aidiyet soruları ortaya çıkmaktadır. Tasarımcılar,
bir araç olarak yapay zekâdan yararlanmak ile çalışmalarının bütünlüğünü ve benzersizliğini korumak
arasındaki dengeyi sağlamak zorundadır.
Aşağıdakilerden hangisi yapay zekânın grafik tasarıma entegrasyonu ile ele alınması gereken etik ve toplumsal kaygılardan biridir?
- Cevap A-) Yapay zekâ algoritmaları görsel kültürü etkiledikçe özgünlük ve aidiyet soruları ortaya çıkmaktadır.
- B-) Yapay zekâ, yaratıcı süreci geliştirmeyi destekleyebilmektedir.
- C-) Yapay zekâ, tasarım araçlarına ve uzmanlığa erişimi de demokratikleştirmektedir.
- D-) Tasarımcıların coğrafi konumları veya finansal kaynakları ne olursa olsun profesyonel düzeyde yazılım ve kaynaklara erişmeleri kolaylaşmaktadır.
- E-) Tasarımcılar yapay zekâyı iş birlikçi bir ortak olarak benimseyerek görsel ifadenin sınırlarını zorlayabilmektedir.
Açıklama: Yapay zekâ, yaratıcı süreci geliştirmenin yanı sıra tasarım araçlarına ve uzmanlığa erişimi de demokratikleştirmektedir. Bulut tabanlı platformlar ve yapay zekâ destekli uygulamalar, istekli tasarımcıların coğrafi konumları veya finansal kaynakları ne olursa olsun profesyonel düzeyde yazılım ve kaynaklara erişmelerini kolaylaştırmaktadır. Tasarımın bu demokratikleşmesi, farklı geçmişlere sahip bireylerin kendilerini yaratıcı bir şekilde ifade etmelerini ve küresel tasarım topluluğuna katkıda bulunmalarını sağlamaktadır. Ancak yapay zekânın grafik tasarıma entegrasyonu ele alınması gereken etik ve toplumsal kaygıları da gündeme getirmektedir. Yapay zekâ algoritmaları görsel kültürü etkiledikçe özgünlük ve aidiyet soruları ortaya çıkmaktadır. Tasarımcılar, bir araç olarak yapay zekâdan yararlanmak ile çalışmalarının bütünlüğünü ve benzersizliğini korumak arasındaki dengeyi sağlamak zorundadır. Dahası, yapay zekâ tarafından üretilen içeriğin çoğalması, insan tasarımcıların yer değiştirmesi ve yaratıcılığın metalaşması konusunda endişeleri arttırmaktadır. Yapay zekâ, tekrarlanan görevleri otomatikleştirip insan yeteneklerini artırabilse de insan tasarımının doğasında bulunan incelikli yaratıcılığı ve duygusal zekâyı, en azından şimdilik, kopyalayacak beceriye sahip değildir. Bu nedenle, tasarımcıların yapay zekâyı bir ikame yöntem yerine bir tamamlayıcı olarak benimsemeleri, bir yandan işlerini farklı kılan insani dokunuşu korurken bir yandan da zanaatlarını geliştirmek için yapay zekânın yeteneklerinden yararlanmaları çok önemlidir. Sonuç olarak, yapay zekâ ve grafik tasarımın geleceği, yeni yaratıcılık, verimlilik ve erişilebilirlik seviyelerinin kilidini açma konusunda büyük umut vadetmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi, biyolojik sınırlamaların üstesinden gelmeyi ve güçlendirilmiş veya insan sonrası bir durum yaratmayı amaçlayan teknolojik araçlarla insan yeteneklerinin geliştirilmesini öneren bir posthümanizm alt alanıdır?
- A-) Antroposantrizm
- B-) Hümanizm
- Cevap C-) Transhümanizm
- D-) Neohümanizm
- E-) Antihümanizm
Açıklama: Posthümanizm teknolojinin dönüştürücü potansiyeline güçlü bir vurgu yaparken posthümanizmin bir alt alanı olan transhümanizm, biyolojik sınırlamaların üstesinden gelmeyi ve güçlendirilmiş veya insan sonrası bir durum yaratmayı amaçlayan teknolojik araçlarla insan yeteneklerinin geliştirilmesini önermektedir.
Aşağıdakilerden hangisi, grafik tasarımın sanal topluluklar üzerindeki birleştirici gücüne katkı sağlayan grafik ürünlerden ya da eylemlerden biri değildir?
- A-) Topluluk üyelerini tasarım sürecine aktif olarak dahil etmek
- B-) Kültürel açıdan hassas tasarım ögelerini birleştirmek
- C-) Bir grup ya da etkinlik için özel olarak tasarlanmış rozetler, ifadeler ve çıkartmalar üretmek
- D-) Temalı grafikler, etkinlik posterleri ve tanıtım materyalleri oluşturmak
- Cevap E-) Bireysel özgünlüğü yansıtan, kişiye özel tasarımlar üretmek
Açıklama: Grafik tasarım, çok çeşitli sesleri, bakış açılarını ve deneyimleri temsil ederek sanal topluluklarda kapsayıcılığı ve çeşitliliği teşvik etme gücüne sahiptir. Grafik tasarımcıları, farklı görüntüleri, kapsayıcı dili ve kültürel açıdan hassas tasarım ögelerini birleştirerek, farklı geçmişlere sahip üyelerin kendilerini değerli ve temsil edilmiş hissedecekleri davetkâr ve kapsayıcı alanlar yaratabilmektedirler. Dahası, tasarımcılar, topluluk üyelerini tasarım sürecine aktif olarak dahil ederek ve geri bildirim alarak, görsel kimliğin ve içeriğin topluluğun farklı ilgi ve ihtiyaçlarını yansıtmasını sağlamakta ve üyeler arasında sahiplenme ve aidiyet duygusunu teşvik etmektedirler.
Estetiğin ötesinde grafik tasarım, bir ifade, anma ve kutlama aracı olarak hizmet ederek sanal toplulukların kültürünü ve geleneğini şekillendirmede önemli bir rol oynamaktadır. Özel olarak tasarlanmış rozetler, ifadeler ve çıkartmalar, toplulukta gurur ve kimlik duygusunu geliştirerek tanınma ve dostluk simgeleri hâline gelebilmektedir. Ek olarak, temalı grafikler, etkinlik posterleri ve tanıtım materyalleri oluşturarak tasarımcılar, topluluk etkinlikleri, ritüeller ve kilometre taşları etrafında beklenti ve heyecan duygusunun geliştirilmesine, bağların güçlendirilmesine ve üyeler arasında ortak bir aidiyet duygusunun geliştirilmesine yardımcı olabilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri posthümanizm hakkında doğru ifadelerdir?
1. Posthümanizm, insanların evrendeki merkezi veya en önemli varlıklar olduğu inancı olan insan merkezciliği reddetmektedir.
2. İnsanların ayrıcalıklı bir konuma sahip olduğu fikrine meydan okurken, tüm varlıkların birbirine bağlılığını vurgulayarak insanlarla dünyanın geri kalanı arasındaki sınırların bulanık olmasını savunmaktadır.
3. Posthümanizm kavramı insanmerkezci görüşe meydan okumakta ve insanın evrenin merkezi olmadığını ileri sürmekteyken aynı zamanda insan olmayan varlıklara değer veren ve insanların yokluğunda bile anlamlı olduğunu düşünerek tüm ekosistemin önemini vurgulayan bir bakış açısını benimsemektedir.
- A-) I
- B-) II
- C-) III
- D-) I ve III
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Posthümanizm, insanların evrendeki merkezi veya en önemli varlıklar olduğu inancı olan insan merkezciliği reddetmektedir. İnsanların ayrıcalıklı bir konuma sahip olduğu fikrine meydan okurken, tüm varlıkların birbirine bağlılığını vurgulayarak insanlarla dünyanın geri kalanı arasındaki sınırların bulanık olmasını savunmaktadır. Posthümanizm kavramı insanmerkezci görüşe meydan okumakta ve insanın evrenin merkezi olmadığını ileri sürmekteyken aynı zamanda insan olmayan varlıklara değer veren ve insanların yokluğunda bile anlamlı olduğunu düşünerek tüm ekosistemin önemini vurgulayan bir bakış açısını benimsemektedir.
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri posthümanizmin grafik tasarıma etkisi üzerine doğru bir ifadedir?
1. Grafik tasarımın çağdaş ortamında, felsefi açıdan posthümanizm kavramı önemli bir etki olarak ortaya çıkmıştır.
2. Posthümanizmin grafik tasarıma uygulanmasının başlıca yöntemlerinden birisi, tasarımcıların organik ile sentetik, insan ile makine arasındaki sınırları giderek daha fazla bulanıklaştırmasından geçmektedir.
3. Posthümanist grafik tasarım sıklıkla geleneksel yazarlık ve özgünlük kavramlarına meydan okumakta, dijital röprodüksiyon ve remiks kültürünün hâkim olduğu bir dünyada, tek bir tasarımcının tamamen özgün yaratımlar ortaya çıkarması kavramı sorgulanmaktadır.
4. Posthümanizm, tasarımcıları etiğin olmadığı, etik ihlalinin rahatladığı ve kuralların olmadığı bir dünyaya ulaşmasını sağlamıştır.
- A-) I ve II
- B-) II ve III
- C-) I ve III
- D-) II, III ve IV
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Grafik tasarımın çağdaş ortamında, felsefi açıdan posthümanizm kavramı önemli bir etki olarak ortaya çıkmıştır. Posthümanizm, hızla ilerleyen teknoloji ve insanlarla makineler arasındaki sınırların bulanıklaşması bağlamında geleneksel insan kimliği, faillik ve varoluş kavramlarına meydan okumaktadır. Bu paradigma değişimi yalnızca insanlık anlayışını yeniden tanımlamakla kalmazken aynı zamanda grafik tasarım pratiğini de yeniden şekillendirmektedir (Yılmaz ve Benek, 2019). Posthümanizm özünde insanı evrenin merkezine koyan insan merkezli dünya görüşü yerine yapay zekâ, siborglar ve hatta ekolojik sistemler gibi insan dışı varlıkların failliğini ve önemini kabul eden, daha kapsayıcı bir bakış açısını savunmaktadır. Bu bakış açısı, tasarımcının rolünün ve tasarımın doğasının yeniden değerlendirilmesine yol açmaktadır. Posthümanizmin grafik tasarıma uygulanmasının başlıca yöntemlerinden birisi, tasarımcıların organik ile sentetik, insan ile makine arasındaki sınırları giderek daha fazla bulanıklaştırmasından
Posthümanizm, tasarımcıları giderek teknolojikleşen bir dünyada çalışmalarının etik sonuçlarını düşünmeye teşvik etmektedir. Yapay zekâ, artırılmış gerçeklik ve biyoteknoloji gibi teknolojiler ilerlemeye devam ettikçe tasarımcılar mahremiyet, gözetim ve bilginin manipülasyonu gibi konularda karmaşık etik ikilemlerle karşı karşıya kalmaktadır. Posthümanist grafik tasarım, eleştirel düşünceyi, düşünümselliği ve tasarım müdahalelerinin toplumsal etkilerine ilişkin artan farkındalığı teşvik ederek bu zorlukların üstesinden gelmeyi amaçlamaktadır.
Biyosanat ve grafik tasarımdaki en önemli zorluklardan biri …….. ile bilimsel …….. arasında bir
denge bulmaktır. Boş kalan yerlere uygun seçenek aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A-) estetik - gerçeklik
- Cevap B-) estetik - doğruluk
- C-) sanat - gerçeklik
- D-) sanat - doğruluk
- E-) biyoloji - doğruluk
Açıklama: Biyosanat ve grafik tasarımdaki en önemli zorluklardan biri estetik ile bilimsel doğruluk arasında bir
denge bulmaktır
Biyoteknoloji alanında grafik tasarımcıları kamuoyunun algısını şekillendirmede, katılımı artırmada ve bilinçli söylemi kolaylaştırmada önemli bir etkiye sahiptir. Bu etkiyle birlikte estetik kaygıların ötesine geçen bir dizi sorumluluk da gelir. Aşağıdakilerden hangisi bu sorumluluklardan biri değildir?
- A-) Doğruluk ve Netlik: Tasarımcıların karmaşık bilimsel kavramları farklı kitlelerin erişebileceği ve doğru bir şekilde temsil etme görevi vardır. Net, bilgilendirici görseller biyoteknolojinin gizemini çözmeye yardımcı olup ve bireyleri bilinçli kararlar verme konusunda güçlendirecektir.
- B-) Etik Çerçeveleme: Tasarımcılar görsel temsillerinin etik sonuçlarını dikkate almalıdır. Tasarımcılar, biyoteknolojik gelişmeleri dengeli ve etik bir şekilde sunarak anlamlı bir diyalog geliştirebilir ve potansiyel yanlış yorumlamaları veya yanlış anlamaları azaltabilecektir.
- C-) Şeffaflık: Veri gizliliği ve biyoetik konusundaki endişelerin damgasını vurduğu bir çağda tasarımcılar, iletişim çabalarında şeffaflığa ve açıklamaya öncelik vermelidir. Bağlam sağlamak ve biyoteknolojik yenilikleri çevreleyen belirsizlikleri kabul etmek güven ve güvenilirlik oluşturabilmektir.
- D-) Kültürel Duyarlılık: Biyoteknoloji çeşitli kültürel ve etik çerçeveler içerisinde faaliyet göstermektedir. Tasarımcılar kültürel nüanslara duyarlı olmalı ve görsellerinde tek merkezli bakış açılarını empoze etmekten kaçınmalıdır. Farklı kültürel geçmişlere sahip paydaşlarla iş birliği yapmak, tasarım anlatımlarını zenginleştirip kapsayıcılığı teşvik edecektir.
- Cevap E-) Toplum Bilinci: Biyoteknolojik gelişmeler toplumları ve insanları etkileme potansiyeline sahiptir. Tasarımcılar yerel yönetimleri yöneten uygulamaları başlatmalı ve devletlerle birlikte toplumu yöneten ve yönlendiren çalışmalar yapmalıdır.
Açıklama: Biyoteknoloji alanında grafik tasarımcıları kamuoyunun algısını şekillendirmede, katılımı artırmada ve bilinçli söylemi kolaylaştırmada önemli bir etkiye sahiptir. Bu etkiyle birlikte estetik kaygıların ötesine geçen bir dizi sorumluluk da gelir:
• Doğruluk ve Netlik: Tasarımcıların karmaşık bilimsel kavramları farklı kitlelerin erişebileceği ve doğru bir şekilde temsil etme görevi vardır. Net, bilgilendirici görseller biyoteknolojinin gizemini çözmeye yardımcı olup ve bireyleri bilinçli kararlar verme konusunda güçlendirecektir.
• Etik Çerçeveleme: Tasarımcılar görsel temsillerinin etik sonuçlarını dikkate almalıdır. Tasarımcılar, biyoteknolojik gelişmeleri dengeli ve etik bir şekilde sunarak anlamlı bir diyalog geliştirebilir ve potansiyel yanlış yorumlamaları veya yanlış anlamaları azaltabilecektir.
• Şeffaflık: Veri gizliliği ve biyoetik konusundaki endişelerin damgasını vurduğu bir çağda tasarımcılar, iletişim çabalarında şeffaflığa ve açıklamaya öncelik vermelidir. Bağlam sağlamak ve biyoteknolojik yenilikleri çevreleyen belirsizlikleri kabul etmek güven ve güvenilirlik oluşturabilmektir.
• Kültürel Duyarlılık: Biyoteknoloji çeşitli kültürel ve etik çerçeveler içerisinde faaliyet göstermektedir. Tasarımcılar kültürel nüanslara duyarlı olmalı ve görsellerinde tek merkezli bakış açılarını empoze etmekten kaçınmalıdır. Farklı kültürel geçmişlere sahip paydaşlarla iş birliği yapmak, tasarım anlatımlarını zenginleştirip kapsayıcılığı teşvik edecektir.
• Çevre Bilinci: Biyoteknolojik gelişmeler ekosistemleri ve biyolojik çeşitliliği etkileme potansiyeline sahiptir. Tasarımcılar sürdürülebilir uygulamaları savunmalı ve görsellerinde biyoteknolojinin çevresel etkilerini vurgulamalıdır.
Biyoteknoloji etiği açısından grafik tasarımcıların çeşitli sorumlulukları bulunmaktadır. Bilgilendirici görsellerle biyoteknolojinin gizemini çözmeye yardımcı olmak ve bireyleri bilinçli kararlar verme konusunda güçlendirmek, hangi sorumluluk kapsamında ele alınır?
- Cevap A-) Doğruluk ve Netlik
- B-) Etik Çerçeveleme
- C-) Şeffaflık
- D-) Kültürel Duyarlılık
- E-) Çevre Bilinci
Açıklama: Biyoteknoloji alanında grafik tasarımcıları kamuoyunun algısını şekillendirmede, katılımı artırmada ve bilinçli söylemi kolaylaştırmada önemli bir etkiye sahiptir. Bu etkiyle birlikte estetik kaygıların ötesine geçen bir dizi sorumluluk da gelir:
• Doğruluk ve Netlik: Tasarımcıların karmaşık bilimsel kavramları farklı kitlelerin erişebileceği ve doğru bir şekilde temsil etme görevi vardır. Net, bilgilendirici görseller biyoteknolojinin gizemini çözmeye yardımcı olup ve bireyleri bilinçli kararlar verme konusunda güçlendirecektir.
Dijital deneyimleri zenginleştirmede ve kullanıcı etkileşimini artırmada çok önemli bir rol oynayan multimedya ögelerinin kullanımında, estetik çekicilik ile işlevsellik arasındaki dengeyi gözetmek için aşağıdakilerden hangisine özen göstermek gereklidir?
- A-) Trendlerin takibi
- Cevap B-) Erişilebilirlik
- C-) Özgünlük
- D-) Maliyet
- E-) Dijital ayak izi
Açıklama: Multimedya, kullanıcı deneyimi tasarımında, dijital deneyimleri zenginleştirmede ve kullanıcı etkileşimini artırmada çok önemli bir rol oynamaktadır. Multimedya ögeleri kullanıcı katılımını artırabilse de kullanılabilirlik veya erişilebilirlikten ödün vermemelerinin sağlanması önemlidir.
Görsel anlatılar genellikle insanlar, hayvanlar, bitkiler ve makineler arasındaki hangi ilişkileri tasvir ederek birbirine bağlılığı ve karşılıklı bağımlılığı vurgulamaktadır?
- Cevap A-) Simbiyotik
- B-) Ekolojik
- C-) İnsan
- D-) Makine
- E-) Doğal
Açıklama: Görsel anlatılar genellikle insanlar, hayvanlar, bitkiler ve makineler arasındaki simbiyotik ilişkileri tasvir ederek birbirine bağlılığı ve karşılıklı bağımlılığı vurgulamaktadır.
Multimedya içeriğinin kullanılabilirliğini ve erişilebilirliğini geliştirmesini sağlayarak aşağıdaki eşleştirmelerden hangileri arasında denge kurmak önemlidir?
- A-) Arz ve talep
- B-) Rıza ve veri sahipliği
- Cevap C-) Estetik çekicilik ve işlevsellik
- D-) İhtiyaç ve estetik
- E-) Tasarım ve tüketim
Açıklama: Tasarımcılar; videolar, resimler, animasyonlar ve etkileşimli özellikler gibi multimedya ögelerini birleştirerek kullanıcılarda daha derin bir yankı uyandıran sürükleyici ve akılda
kalıcı deneyimler yaratabilmektedirler. Ancak multimedya içeriğinin kullanılabilirliği ve erişilebilirliği geliştirmesini sağlayarak estetik çekicilik ile işlevsellik arasında bir denge kurmak önemlidir.
Tasarımcılar, multimedyanın gücünden yararlanarak kullanıcıları cezbeden, bilgilendiren ve ilham
veren, sonuçta daha fazla memnuniyet ve sadakat sağlayan dijital deneyimler yaratabilecektirler.
Posthümanizmin grafik tasarıma uygulanmasının başlıca yöntemlerinden birisi, tasarımcıların organik ile sentetik, insan ile makine arasındaki …………………………………….. geçmektedir. Bu sonuç makine öğrenmesi gibi hesaplama araçlarının tasarım süreçlerine dahil edilmesiyle elde edilebilmektedir. Bu tür bir yaklaşım, tasarımın insan eliyle ya da bilgisayar algoritmaları tarafından üretilmiş olması ayrımını belirlemeyi zorlaştırmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi, yukarıdaki paragrafta boş bırakılan kısmı doğru olarak tamamlar?
- A-) ayrımı belirginleştirmesinden
- B-) karşıtlığı tanımasından
- C-) farkı vurgulamasından
- D-) dengeyi gözetmesinden
- Cevap E-) sınırları bulanıklaştırmasından
Açıklama: Posthümanizmin grafik tasarıma uygulanmasının başlıca yöntemlerinden birisi, tasarımcıların organik ile sentetik, insan ile makine arasındaki sınırları giderek daha fazla bulanıklaştırmasından geçmektedir. Bu sonuç makine öğrenmesi gibi hesaplama araçlarının tasarım süreçlerine dahil edilmesiyle elde edilebilmektedir. Bu tür bir yaklaşım, tasarımın insan eliyle ya da bilgisayar algoritmaları tarafından üretilmiş olması ayrımını belirlemeyi zorlaştırmaktadır.
Posthümanizmin grafik tasarıma uygulanmasının başlıca yöntemlerinden birisi, tasarımcıların organik ile sentetik, insan ile makine arasındaki sınırları bulanıklaştırmasından geçmektedir. Bu sonuç makine öğrenmesi gibi hesaplama araçlarının tasarım süreçlerine dahil edilmesiyle elde edilebilmektedir. Bu tür bir yaklaşım, tasarımın insan eliyle ya da bilgisayar algoritmaları tarafından üretilmiş olması ayrımını belirlemeyi zorlaştırmaktadır.
Tasarımcıların tekstil, moda ve ürün tasarımında kullanılmak üzere pigmentler, boyalar ve lifler üretebilen mikroorganizmalar tasarlamasına olanak tanıyan yaklaşıma ne ad verilir?
- Cevap A-) Sentetik biyoloji
- B-) Nano teknoloji
- C-) Nano biyoloji
- D-) Nano sentezleme
- E-) Eko sentezleme
Açıklama: Genetik mühendisliğindeki ilerlemeler, tasarımcıların belirli işlevlere ve özelliklere sahip canlı sistemler yaratmak için organizmaların genetik kodunu değiştirmesine olanak tanımaktadır. Sentetik biyoloji olarak bilinen bu yaklaşım, tasarımcıların tekstil, moda ve ürün tasarımında kullanılmak üzere pigmentler, boyalar ve lifler üretebilen mikroorganizmalar tasarlamasına olanak tanımaktadır. Tasarımcılar biyolojinin gücünden yararlanarak geleneksel üretim süreçlerine sürdürülebilir alternatifler yaratabilir, sınırlı kaynaklara olan bağımlılığı azaltabilir ve israfı en aza indirebilmektedirler.
Yeni medya ve grafik tasarımın dönüşümü kapsamında yaşanan gelişmelerden hangisi, tasarımcılar, geliştiriciler ve müşteriler arasındaki iş birliğini kolaylaştırma, uzaktan çalışmayı yaygınlaştırma, ekiplerin farklı saat dilimleri ve konumlarda sorunsuz bir şekilde iş birliği yapmasına olanak tanıma konusunda en büyük etkiye sahiptir?
- A-) Baskıdan Ekrana Geçiş
- B-) Multimedya ve Hareketli Grafiğin Yükselişi
- C-) Tasarım Araçlarının Demokratikleşmesi
- Cevap D-) İş Birlikçi Platformların ve Bulut Tabanlı Yazılımların Yükselişi
- E-) Sosyal Medya ve Mobil Uygulamaların Yükselişi
Açıklama: İş birlikçi platformların ve bulut tabanlı yazılımların yükselişi tasarımcılar, geliştiriciler ve müşteriler arasında daha fazla iş birliğini kolaylaştırmıştır. Uzaktan çalışma daha yaygın hâle gelmiş ve ekiplerin farklı saat dilimleri ve konumlarda sorunsuz bir şekilde iş birliği yapmasına olanak tanımıştır. Bu sadece tasarım projelerinin hızını artırmakla kalmayıp aynı zamanda daha kapsayıcı ve çeşitliliğe sahip bir tasarım topluluğunu da teşvik etmektedir.
Yeni şehir tasarımları, otonom araçlar, farklı formlarda cep telefonu ve bilgisayarların vazgeçilmez birlikteliği kaçıncı yüzyıl dünyasını yeniden şekillendirmektedir?
- A-) 17. yüzyıl
- B-) 18. yüzyıl
- C-) 19. yüzyıl
- D-) 20. yüzyıl
- Cevap E-) 21. yüzyıl
Açıklama: Yeni şehir tasarımları, otonom araçlar, farklı formlarda cep telefonu ve bilgisayarların vazgeçilmez birlikteliği 21. yy. dünyasını yeniden şekillendirmektedir.
İnsanların kendi doğalarını dönüştürmek için teknolojiyi kullanmalarını ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Biyo-teknoloji
- Cevap B-) Antropo-teknoloji
- C-) Sanal gerçeklik
- D-) Biyopolitika
- E-) Transhümanizm
Açıklama: Antropo-teknoloji (Çankaya, 2019) terimi, insanların kendi doğalarını dönüştürmek için teknolojiyi kullanmalarını ifade etmektedir. P
İnsanların kendi doğalarını dönüştürmek için teknolojiyi kullanmalarını ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Bio-yapay zeka
- Cevap B-) Antropo-teknoloji
- C-) Transmedya
- D-) Tekno-hümanizm
- E-) Nano teknoloji
Açıklama: Antropo-teknoloji terimi, insanların kendi doğalarını dönüştürmek için teknolojiyi kullanmalarını ifade etmektedir. Posthümanizm, antropo-teknolojinin biyolojik, zihinsel ve kültürel sınırlamaları aşmadaki gücünü kabul etmektedir. İnsanların teknolojik müdahaleler yoluyla kendi evrimlerini şekillendirme yöntemlerini araştırır. Ayrıca çeşitliliği yüceltir ve tekil bir “normal” insan modeli fikrini reddeder.
İnsanı merkezden çıkartıp bir bütünün parçası olarak gören, evrende değişimin gerçekleşmesinde insan ve diğer varlıkların farklı olmadığı bir bakış açısını tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Postmodarnizm
- Cevap B-) Posthümanizm
- C-) Hümanizm
- D-) Modernizm
- E-) Fütürizm
Açıklama: Posthümanizm: İnsanı merkezden çıkartıp bir bütünün parçası olarak gören, evrende değişimin
gerçekleşmesinde insan ve diğer varlıkların farklı olmadığı bir bakış açısı.
İnsanın karşılaştığı zorlukları çözmek için doğanın tasarımlarından ve süreçlerinden içgörü elde etmesine dayalı yaklaşıma ne ad verilir?
- A-) Biyoteknik
- B-) Biyoloji
- C-) Biyosentez
- Cevap D-) Biyoesin
- E-) Biyosanat
Açıklama: Biyoesin, insanın karşılaştığı zorlukları çözmek için doğanın tasarımlarından ve süreçlerinden içgörü elde etme uygulamasıdır. Bu disiplinler arası yaklaşım, mimarlık ve mühendislikten tıp ve malzeme bilimine kadar geniş bir yelpazede çığır açan yenilikler sağlamıştır. Biyoesin, canlı sistemlerin verimliliğini, dayanıklılığını ve zarafetini taklit ederek, teknolojik ilerlemeye doğru sürdürülebilir bir yol sunarken aynı zamanda doğal dünyaya daha derin bir değer verilmesini teşvik etmektedir.

Ünite 3

“………….. izleyicilerin filmin içine girmelerine, kendilerini anlatıya kaptırmalarına ve aktif katılımcılar olmalarına olanak tanıyor.” Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelirse doğru olur?
- Cevap A-) VR deneyimleri
- B-) ASA duyarlılığı
- C-) ISO değerleri
- D-) Diyafram dengesi
- E-) Lens açıklığı
Açıklama: VR deneyimleri izleyicilerin filmin içine girmelerine, kendilerini anlatıya kaptırmalarına ve aktif katılımcılar olmalarına olanak tanıyor.
“Sanal Gerçeklik (VR) teknolojisi, sinema deneyimini dönüştürerek izleyicilerin ……………. hale gelmesini sağlar ve onları filmin merkezine yerleştirir.” Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelirse doğru olur?
- A-) Yönetmen
- B-) Sanatçı
- C-) Pasif
- Cevap D-) Aktif
- E-) Sorgulayıcı
Açıklama: Sanal gerçeklik (VR) teknolojisi, sinema endüstrisinde devrim niteliğinde bir dönüşüm yaratmaktadır. VR, izleyicilere 360 derece görsel içerik sunarak onları âdeta filmin merkezine yerleştirir ve hikâyeye daha önce mümkün olmayan derin- likler dâhil eder. Bu teknoloji, sinema deneyimini, izleyicilerin hikâyenin bir parçası haline geldiği interaktif bir alana dönüştürür. Bu durum, seyir alışkanlıklarını değiştirme potansiyeline sahip hâle getirirken; seyircileri pasif gözlemcilerden aktif katılımcılara dönüştürmektedir. Bu tür bir deneyim, kullanıcının filmin olay örgüsüne doğrudan etki etmesine olanak tanıyarak sinemayı daha kişisel ve çekici bir hâle getirmektedir.
………………………………… terimi sinema ve video oyunları gibi daha önceki medyalarda kullanılan “yoğunluk” ve “içine alma” durumunu tanımlamak için kullanılmıştır. Sinema, Cinerama, IMAX ve 3 boyutlu gibi teknolojilerle bu deneyimi pekiştirirken video oyunları da 3D dünyalar ve interaktivite ile benzer bir deneyimi sunmaktadır.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan kısmı aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
- A-) Genişletilmiş Sinema
- B-) Etkileşimli Sinema
- C-) Panoramik Sinema
- Cevap D-) Çevreleyici Sinema
- E-) Stereoskopik Sinema
Açıklama: Çevreleyici Sinema (IM) terimi, “sinema ve video oyunları gibi daha önceki medyalarda kullanılan “yoğunluk” ve “içine alma” durumunu tanımlamak için kullanılmıştır. Sinema, Cinerama, IMAX ve 3 boyutlu gibi teknolojilerle bu deneyimi pekiştirirken video oyunları da 3D dünyalar ve interaktivite ile benzer bir deneyimi sunmaktadır. IM, sinema ve bilgisayar oyunlarından birçok özelliği bünyesinde barındıracak şekilde gelişmekte ancak bu kombinasyonun ötesinde, niteliksel bir değişiklik sunup sunamayacağı bir soru işareti olarak kalmaktadır.
Aşağıdaki erken dönem avangart filmlerden hangisi (1943) izleyicilere zaman ve mekân algılarını sorgulatır ve sinemanın varlık hâllerini farklı ve yenilikçi yollarla sunma kapasitesini gözler önüne serer?
- A-) Dogville (Lars Von Trier)
- B-) Pi (Darren Aronofsky)
- C-) Mulholland Drive (David Lynch)
- Cevap D-) Meshes of the Afternoon (Maya Deren)
- E-) Stagecoach (John Ford)
Açıklama: Özellikle deneysel ve avangart sine- ma, başlangıcından itibaren izleyicilere alışılmışın dışında bakış açıları sunarak yeni estetik ve an- lamsal değerler yaratmıştır. Maya Deren’in yönet- meni olduğu Meshes of the Afternoon (1943) gibi erken dönem avangart filmler, izleyicilere zaman ve mekân algılarını sorgulatır ve sinemanın varlık hâllerini farklı ve yenilikçi yollarla sunma kapasi- tesini gözler önüne serer.
Aşağıdaki filmlerden hangisi posthümanist temaları yoğun olarak işler?
- A-) Pulp Fiction
- B-) The Departed
- C-) Whiplash
- Cevap D-) Mad Max: Fury Road
- E-) The Worst Person in the World
Açıklama: “Mad Max: Fury Road” modern sinemada posthümanist temaları işleyen önemli bir eser olarak değerlendirilebilir.
Aşağıdaki teknolojilerden hangisiyle filmler, izleyicilere mobil cihazlar veya özel gözlükleri aracılığıyla çevrelerindeki dünyayı keşfetme ve hikâyeyle etkileşime girme imkânı sunar?
- Cevap A-) AR teknolojisi
- B-) Dolby Atmos
- C-) Fantastik Renk Skalası
- D-) Renk Düzeltme
- E-) Aspect Ratio
Açıklama: Artırılmış Gerçeklik (AR), fiziksel dünya üzeri- ne dijital bilgiler ekleyerek sinema deneyimini zenginleştirir. AR teknolojisi kullanılarak geliştirilen filmler, izleyicilere mobil cihazlar veya AR gözlük- leri aracılığıyla çevrelerindeki dünyayı keşfetme ve hikâyeyle etkileşime girme imkânı sunar. Örneğin, Pokémon GO gibi oyunlar, bu teknolojinin nasıl popüler bir medya hâline gelebileceğini göstermiştir, benzer bir yaklaşım filmlerde de uygulanabilir. Bu tür katmanlı anlatılar, seyircilerin hikâyeye aktif bir şekilde katılımını teşvik eder ve deneyimi kişiselleştirir. Seyircinin bu aktif katılımı, hikâyenin algılanış şeklini değiştirebilir ve daha dinamik bir deneyim sağlayabilir
Aşağıdaki yapım teknolojilerinden hangisi, hastalık gibi nedenlerle sesini kaybeden aktörler için dijital ses oluşturma, yeniden çekim yapmadan film görüntülerinin güncellenmesi, klasik sahnelerin yeniden yaratılması gibi imkanlar sağlar?
- A-) Sanal Setler
- B-) TensorFlow
- C-) Filmustage
- D-) Dijital İkizler
- Cevap E-) Deepfake
Açıklama: Bir filmin yapım aşamasında posthümanizm yaklaşımının karşılığı olabilecek en önemli etkilerden biri deepfake teknolojisidir denilebilir. Deepfake gibi teknolojiler sanal aktörlerin yaratılması, hastalık gibi nedenlerle sesini kaybeden aktörler için dijital ses oluşturma, yeniden çekim yapmadan film görüntülerinin güncellenmesi, klasik sahnelerin yeniden yaratılması, ölen aktörlerle yeni filmler yapılması, özel efektler ve yüz düzenlemelerinin post-prodüksiyonda kullanılması gibi imkânlar sağlar.
Aşağıdakilerden hangisi Posthümanist ögeler taşıyan filmlerden George A. Miller tarafından çekilen dört filmlik bir seri olan Mad Max filmlerinden değildir?
- A-) Mad Max - 1979
- B-) Mad Max 2: The Road Warrior - 1981
- C-) Mad Max Beyond Thunderdome - 1985
- Cevap D-) Mad Max 4 - 2001
- E-) Mad Max: Fury Road - 2015
Açıklama: Mad Max serisinde yer alan filmler ve yılları:
• Mad Max - 1979
• Mad Max 2: The Road Warrior - 1981
• Mad Max Beyond Thunderdome - 1985
• Mad Max: Fury Road - 2015
Aşağıdakilerden hangisi Posthümanizmin başlıca hedefleri arasında yer almaz?
- A-) Hümanizmin ve antroposantrizmin merkezindeki geleneksel insan tanımını eleştirmek
- B-) İnsan olmayan varlıkların eyleyicilik becerilerini ve öznelliklerini tanımak
- C-) İnsanmerkezciliği eleştirmek, insan ve teknolojinin etkileşimlerini irdelemek
- D-) Etik düşünceyi teşvik etmek, çeşitliliği ve çoğulluğu kucaklayıp kutlamak, alternatif ve sorumlu gelecekler tasarlamak
- Cevap E-) İnsani nitelikleri başka bir varlığa atfetmek
Açıklama: Posthümanizmin başlıca hedefleri şunlardır:
1. Hümanizmin ve antroposantrizmin merkezindeki geleneksel insan tanımını eleştirmek
2. İnsan olmayan varlıkların eyleyicilik becerilerini ve öznelliklerini tanımak,
3. İnsanmerkezciliği eleştirmek
4. İnsan ve teknolojinin etkileşimlerini irdelemek
5. Etik düşünceyi teşvik etmek
6. Çeşitliliği ve çoğulluğu kucaklayıp kutlamak
7. Alternatif ve sorumlu gelecekler tasarlamak
Aşağıdakilerden hangisi animasyon filmi değildir?
- Cevap A-) Mad Max Fury Road - 2015
- B-) Güzel ve Çirkin - 1991
- C-) Oyuncak Hikayesi - 1995
- D-) Cars - 2016
- E-) Oyuncak Hikayesi - 2019
Açıklama: Ciddi bir çalışma alanı olarak uzun süre ihmal edilmiş olan çizgi film, çocuklar için basit eğlence aracı olarak görülmekten çıkıp savaştan ve ayrımcılıktan tutun da teknolojik yenilikler ve çevre krizi gibi pek çok soruna eğilebilen olgunlaşmış görsel bir tür olarak büyümüş ve gelişmiştir (Ağın, 2022) Animasyon filmleri, cansız varlıkları antropomorfize ederek onlara insan özellikleri atfetme geleneği, posthümanist düşünce ile zengin bir diyalog kurmaktadır. Güzel ve Çirkin (1991) Disney’in bu klasik animasyonunda, bir büyü sonucu canlanan ev eşyaları önemli roller oynar. Bu eşyalar; bir saat, bir çaydanlık ve bir şamdan gibi nesnelerdir ve her biri kendi karakteristik özelliklerine sahiptir. İnsanla iletişim hâlindedirler. Oyuncak Hikayesi Serisi (1995, 1999, 2010,2019). Bu filmde oyuncaklar canlanır ve kendi yaşamları, ilişkileri vardır. Cars (2006, 2011, 2017) serisinde arabalar insan özelliklerine sahip olarak tasvir edilir.
Aşağıdakilerden hangisi film setlerinin ve sahnelerinin dijital modellerini oluşturarak yönetmenlere ve tasarımcılara sahneleri daha ayrıntılı bir şekilde planlama olanağı tanır?
- A-) Dolby Atmos
- Cevap B-) Dijital İkizler
- C-) LED duvarlar
- D-) Dijital tema tanıma
- E-) Filmustage
Açıklama: Dijital ikizler, film setlerinin ve sahnelerinin diji- tal modellerini oluşturarak yönetmenlere ve tasa- rımcılara sahneleri daha ayrıntılı bir şekilde plan- lama olanağı tanır. Gerçek dünya nesnelerinin veya karakterlerin dijital ikizleri, görsel efektlerin daha gerçekçi ve etkileşimli olmasını sağlar. Di- jital ikiz teknolojisi, post-prodüksiyon sürecinde değişiklik yapılmasını kolaylaştırır. Film çekildik- ten sonra bile, dijital ikizler üzerinden sahnelerin ışıklandırması, renk düzenlemesi veya diğer görsel efektler ayarlanabilir. Aynı zamanda sanal gerçek- lik (VR) veya artırılmış gerçeklik (AR) gibi yeni teknolojiler için içerik oluşturulmasını destekler.
Aşağıdakilerden hangisi insani niteliklerin başka bir varlığa atfedilmesini ifade eden kavramdır?
- A-) Antropozofi
- B-) Antroposen
- Cevap C-) Antropomorfizm
- D-) Antropometri
- E-) Antropoloji
Açıklama: Antropomorfizm ya da insan biçimcilik, insani niteliklerin başka bir varlığa atfedilmesidir.
Aşağıdakilerden hangisi posthümanizmin sinemada ifade bulduğu bir anlayış değildir?
- A-) İnsanı ekosistemlerin ayrılmaz bir parçası olarak ele alma
- B-) Tüm varlıkların, insan olmayanlar da dahil olmak üzere, dikkate alınmasını savunma
- C-) Teknoloji-insan ilişkisini bütüncül bir yaklaşımla ele alma
- D-) İnsan merkezli bir alanı, merkezî olmayan ve kapsayıcı bir alana genişletme
- Cevap E-) Transhümanizmi ve antihümanizmi reddetme
Açıklama: Posthümanizm, transhümanizmi ve antihümanizmi tamamen reddetmez; bu iki düşünceyi de kapsayan bir yaklaşımla, insanı merkeze koymayan, daha bütüncül bir perspektif sunar.
Aşağıdakilerden hangisi sanal üretim teknolojileri içerisinde yer almaz?
- A-) Gerçek Zamanlı Oyun Motorları
- B-) LED Duvarlar ve Volume
- C-) Hareket Yakalama ve Sanal Kamera Sistemleri
- D-) Sanal Setler ve Ön Görselleştirme
- Cevap E-) Görsel Setler
Açıklama: Sanal üretim genellikle şu teknolojileri içerir:
1. Gerçek Zamanlı Oyun Motorları: Unreal Engine veya Unity gibi oyun motorları, gerçek zamanlı olarak görsel efektler ve sanal ortamlar yaratmak için kullanılır. Bu motorlar, yönetmenlere ve diğer ekip üyelerine, henüz çekim yapılırken bile son görüntünün nasıl olacağını görmelerini sağlar.
2. LED Duvarlar ve Volume: Geniş LED ekranlar, sette gerçek mekânlar veya bilgisayar
tarafından oluşturulan sanal ortamları göstermek için kullanılır. Bu teknoloji, aktörlerin ve ekip üyelerinin, gerçek dünya ile sanal dünya arasında doğal bir etkileşim içinde olmalarına olanak tanır. “The Mandalorian” dizisi bu teknolojinin öne çıkan kullanımlarından biridir.
3. Hareket Yakalama ve Sanal Kamera Sistemleri: Hareket yakalama, aktörlerin hareketlerini dijital karakterlere aktarmak için kullanılır. Sanal kamera sistemleri ise yönetmenlere ve görüntü yönetmenlerine sanal ortamda kamera hareketlerini gerçek zamanlı olarak kontrol etme imkânı verir.
4. Sanal Setler ve Ön Görselleştirme: Sanal setler, yönetmenlerin ve tasarımcıların set tasarımı üzerinde daha önce çalışmalarını ve denemelerini yapmalarını sağlar. Ön görselleştirme ise sahnelerin nasıl çekileceği ve sahne geçişlerinin nasıl olacağına dair detaylı bir ön izleme sunar.
Aşağıdakilerden hangisi yapay zekada tahmini düzenlemenin açıklamasıdır?
- A-) Yapay zekâ, ham görüntüleri alıp bunları tutarlı bir anlatıya dönüştürerek kurgu ekibinin sayısız saatini tasarruf etmesini sağlar
- Cevap B-) Yapay zekâ, daha önce başarılı olmuş filmleri analiz edebilir ve tempolama, sahne uzunluğu ve geçişler konusunda önerilerde bulunarak filmin genel kalitesini artırabilir
- C-) Yapay zekâ, sesi uygun sahneye otomatik olarak eşleyerek ses hizalamasındaki tutarsızlıkları ortadan kaldırır
- D-) Yapay zeka, en iyi sahneleri seçmek, istenmeyen nesneleri kaldırmak, özel efektler eklemek, aydınlatmayı ayarlamak ve hatta yeni içerik oluşturmak gibi görevleri otomatikleştirmek için kullanılabilir
- E-) Mevcut çekimleri düzeltmek veya iyileştirmek için kullanılabilir
Açıklama: Tahmini Düzenleme: Yapay zekâ, daha önce başarılı olmuş filmleri analiz edebilir ve tempolama,
sahne uzunluğu ve geçişler konusunda önerilerde bulunarak filmin genel kalitesini artırabilir.
Aşağıdakilerden hangisi çoğunlukla kişisel kullanıcılara yönelik olarak sunulan ve ücretsiz olarak erişilebilen görüntü işeme yazılımlarından biri değildir?
- A-) OpenShot
- B-) VSDS Free Video Editor
- C-) Lightworks
- D-) Shortcut
- Cevap E-) Avid Media Composer
Açıklama: Adobe Premiere Pro, Avid Media Composer, Davinci Resolve gibi profesyonel görüntü işleme yazılımları hem süreci hızlandırmış hem de kullanımı yaygınlaştığı için maliyetleri azaltmıştır. Yapım sonrasında tercih edilen adı geçen ücretli yazılımların yanında (Davinci Resolve’un hem ücretli hem ücretsiz versiyonu mevcuttur), çoğunlukla kişisel kullanıcılara yönelik olarak sunulan OpenShot, VSDC Free Video Editör, Lightworks, Shotcut gibi ücretsiz olarak erişilebilen pek çok farklı yazılım bulunur. Böylece yapım sonrası aşama da herkese açık hâle gelmiştir. Bu yazılımlar görsel efektler ve renk düzeltme seçenekleri de sunmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi, sinemanın dijital çağdaki teknolojik ilerlemelerle birlikte toplumsal algı üzerindeki etkilerinden biri olarak kabul edilebilir?
- Cevap A-) İzleyicilerin zaman ve mekân algısını dönüştürmesi
- B-) İzleyicilerin sadece eğlence amaçlı içeriklere yönelmesi
- C-) Sadece belgesel türlerinin yaygınlaşması
- D-) Sinemanın gerçeklikle ilgisini kaybetmesi
- E-) Teknolojik gelişmelere rağmen sinemanın izleyiciler üzerinde etkisinin olmaması
Açıklama: Sinema, dijital çağdaki teknolojik ilerlemelerle birlikte izleyicilerin zaman ve mekân algısını dönüştürerek toplumsal algı üzerinde derin etkiler yaratmıştır.
Aşağıdaklerden hangisi, sesin yalnızca yatay düzlemde değil, dikey düzlemde de hareket etmesine olanak tanıyan bir “üç boyutlu” ses deneyimi sunan ileri düzey bir ses formatıdır?
- Cevap A-) Dolby Atmos
- B-) Surround Sound
- C-) Digital Stereo
- D-) Virtual Atmos
- E-) Advanced Surround
Açıklama: Dolby Atmos, Dolby Laboratories tarafından geliştirilen ileri düzey bir ses formatıdır. Geleneksel surround sound sistemlerinden farklı olarak Dolby Atmos, sesin yalnızca yatay düzlemde değil, dikey düzlemde de hareket etmesine olanak tanıyan bir “üç boyutlu” ses deneyimi sunar. Bu, sinemalarda ve ev sinema sistemlerinde daha gerçekçi ve sürükleyici bir ses ortamı yaratır.
Fiziksel bir nesne veya sistemin gerçek zamanlı veri ile sürekli güncellenen dijital simülasyonu olan, fiziksel ve dijital bileşenlerin veri alışverişini kapsayarak nesne veya sistemin performansını izleme, analiz yapma ve gelecekteki davranışları öngörme imkânı tanıyan kavram nedir?
- A-) Karma Gerçeklik
- Cevap B-) Dijital İkizler
- C-) Sanal Prodüksiyon
- D-) Arttırılmış Gerçeklik
- E-) Led Duvarlar
Açıklama: Dijital İkizler (Dijital Twins [DTs]): Fiziksel bir nesne veya sistemin gerçek zamanlı veri ile sürekli güncellenen dijital simülasyonudur. Bu kavram, fiziksel ve dijital bileşenlerin veri alışverişini kapsar ve nesne veya sistemin performansını izleme, analiz yapma ve gelecekteki davranışları öngörme imkânı tanır.
Gerçek dünyanın üzerine bilgisayar tarafından oluşturulan dijital içerikler ekleyen teknoloji hangisidir?
- A-) Sanal Gerçeklik (VR)
- B-) Karma Gerçeklik (MR)
- Cevap C-) Artırılmış Gerçeklik (AR)
- D-) Dijital İkizler (Dijital Twins [DTs])
- E-) Sanal Prodüksiyon
Açıklama: Artırılmış Gerçeklik (AR): Gerçek dünyanın üzerine bilgisayar tarafından oluşturulan dijital içerikler ekleyen teknoloji. AR, fiziksel ortamı dijital verilerle zenginleştirerek örneğin Pokemon Go gibi uygulamalarda kullanılır.
I. Posthümanizm, insanı ve çevresini anlamak için türler arasında bir bulanıklık yaratarak daha bütüncül bir anlayışa geçişi sağlar.
II. Bilimkurgu türü, insanın anlamına dair yeni fikirler sunma potansiyeli nedeniyle posthümanizmle sıkça ilişkilendirilen bir türdür.
III. Posthümanizm, yalnızca bilimkurgu ve korku türlerinde varlık bulur; diğer türlerle ilişkilendirilemez.
IV. Posthümanist anlatılar, insanı homojen bir varlık olarak değil, doğa ve makinelerle ilişkilerle sürekli yeniden yaratılan heterojen bir varlık olarak ele alır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ve/veya hangileri posthümanizmin sinemadaki yansımaları ile ilgili doğru çıkarımlardır?
- A-) (I) ve (II)
- B-) (II), (III) ve (IV)
- Cevap C-) (I), (II) ve (IV)
- D-) Yalnız (I)
- E-) (I), (II), (III) ve (IV)
Açıklama: Posthümanizm, sinemada türler arasında bir bulanıklık yaratarak, insanı ve çevresini daha derinlemesine anlamayı sağlar (I). Bilimkurgu türü, posthümanizmle ilişkilendirilen önemli bir türdür çünkü insanın yeniden değerlendirilmesine olanak tanır (II). Ayrıca, posthümanist anlayış, insanı homojen bir varlık olarak değil, doğa ve makinelerle ilişkiler tarafından sürekli yeniden yaratılan heterojen bir varlık olarak kabul eder (IV). Ancak, posthümanizm sadece bilimkurgu ve korku türleriyle sınırlı değildir, farklı türlerle de ilişkilendirilebilir, bu yüzden III yanlış bir çıkarımdır.
Makine öğrenimi modelleri, senaryolarda tekrar eden fikirleri ve temaları tanımlayabilir, hemen fark edilmeyen daha derin katmanları ortaya çıkarabilir şeklindeki tanımlama aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Yapı Tanımlama
- Cevap B-) Tema Tanımlama
- C-) Karakter Tanımlama
- D-) Senaryo Tanımlama
- E-) Yapay Zeka Tanımlama
Açıklama: Tema Tanımlama: Makine öğrenimi modelleri, senaryolarda tekrar eden fikirleri ve temaları tanımlayabilir, hemen fark edilmeyen daha derin katmanları ortaya çıkarabilir.
Maya Deren’in yönetmeni olduğu Meshes of the Afternoon (1943), hangi türün erken dönem örneklerinden biridir?
- A-) Postapokaliptik
- B-) Siberpunk
- Cevap C-) Avangart
- D-) Animasyon
- E-) Ütopya
Açıklama: Deneysel ve avangart sinema, başlangıcından itibaren izleyicilere alışılmışın dışında bakış açıları sunarak yeni estetik ve anlamsal değerler yaratmıştır. Maya Deren’in yönetmeni olduğu Meshes of the Afternoon (1943) gibi erken dönem avangart filmler, izleyicilere zaman ve mekân algılarını sorgulatır ve sinemanın varlık hâllerini farklı ve yenilikçi yollarla sunma kapasitesini gözler önüne serer.
Parıltı olarak bilinen ve sürekli genişleyen gizemli bir bölgenin keşfedilmesini konu alan, bu bölge içerisindeki mutasyonlara uğramış organizmalar, tarif edilemezlik ve bilinmezlik unsurları ile Cosmic-Horror türüyle kuvvetli bir bağ kuran film aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Annihilation
- B-) The Endless
- C-) Color Out of Space
- D-) The Void
- E-) Under the Skin
Açıklama: Alex Garland’ın yönetmenliğini yaptığı Annihilation (2018) filmi tür olarak bilim kurgunun ve korkunun türler arasılığının bir ifadesi olan Cosmic - Horror olarak nitelendirilmektedir. Film, Parıltı olarak bilinen ve sürekli genişleyen gizemli bir bölgenin keşfedilmesini konu alır. Bu bölge içerisindeki mutasyonlara uğramış organizmalar, tarif edilemezlik ve bilinmezlik unsurları ile Cosmic-Horror türüyle kuvvetli bir bağ kurar.
Sinema ve kamera teknolojilerinin, tüfek nişangâhları ile birlikte dünyayı algılama ve anlama biçimlerimizi şekillendirdiğini söyleyen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Paul Virilio
- B-) Walter Benjamin
- C-) Paul Wells
- D-) Jean Baudrillard
- E-) George Melies
Açıklama: Paul Virilio’nun (1989) sinemanın teknolojik
evrimi ve toplumsal etkileri üzerine yaptığı çalışmalar, sinemanın sadece bir sanat formu değil,
aynı zamanda modern toplumların algısal ve bilgi
alanlarını dönüştürme gücüne sahip bir teknoloji
olduğunu vurgular. Virilio’ya (1989) göre, sinema ve kamera teknolojileri, tüfek nişangâhları ile
birlikte dünyayı algılama ve anlama biçimlerimizi
şekillendirir. Bu birleşim, görsel medyanın sadece
sanatsal bir ifade aracı olmanın ötesinde, aynı zamanda bilgi ve güç araçları olarak işlev gördüğünü
gösterir.
Sinema, hareketi ve zamanı görsel bir formatta sunarak izleyicilerin olayları ve nesneleri sürekli değişen bir dünya içinde algılamalarına olanak tanıdığını ileri süren kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Gilles Deleuze
- B-) Jean Baudrillard
- C-) Paul Virilio
- D-) Paul Wells
- E-) Christian Metz
Açıklama: Gilles Deleuze’un Sinema 1: Hareket-İmaj (2021a) ve Sinema 2: Zaman-İmaj (2021b) adlı kitaplarında vurguladığı üzere, sinema, hareketi ve zamanı görsel bir formatta sunarak izleyicilerin olayları ve nesneleri sürekli değişen bir dünya içinde algılamalarına olanak tanır. Bu dinamik temsil yeteneği, sinemanın, yaşamın akışını ve dönüşümünü, gerçek zamanlı olarak görselleştirme gücünden kaynaklanır.
Tamamen yapay zekâ ile üretilmiş ilk uzun metrajlı film hangisidir?
- A-) Oppenheimer
- Cevap B-) Window Seat
- C-) Her
- D-) Annihilation
- E-) District 9
Açıklama: Hooroo Jackson’ın, geleneksel film yapımından cesur bir ayrılış işaretleyen, yapay zekâ ile üretilmiş Window Seat (2023) adlı uzun metrajlı filmi dikkat çekicidir. 61 dakika uzunluğundaki bu film, tamamen yapay zekâ ile üretilen ilk uzun metrajlı filmdir.
Tanınmış bağımsız film yapımcısı Hooroo Jackson tarafından 61 dakika uzunluğundaki tamamen yapay zekâ ile üretilen ilk uzun metrajlı film hangisidir?
- Cevap A-) Window Seat (2023)
- B-) Cow (2021)
- C-) Her (2013)
- D-) Cars (2006)
- E-) Beauty and beast (1991)
Açıklama: Tanınmış bağımsız film yapımcısı Hooroo Jackson’ın, geleneksel film yapımından cesur bir ayrılış işaretleyen, yapay zekâ ile üretilmiş Window Seat (2023) adlı uzun metrajlı filmi dikkat çekicidir. 61 dakika uzunluğundaki bu film, tamamen yapay zekâ ile üretilen ilk uzun metrajlı filmdir. Film, yapay zekâ ile diyalogların üretildiği ve görüntülerin oluşturulduğu bir yapım sürecine sahiptir
Yapay zekânın (YZ) senaryo yazımı ve analizine olan katkılarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
- A-) Yapay zekâ senaryoları daha verimli ve hızlı bir şekilde analiz edebilir.
- B-) YZ, senaryodaki karakter gelişimini analiz ederek tutarsızlıkları tespit edebilir.
- Cevap C-) YZ, duygusal içerik ve insani dokunuş açısından yüksek düzeyde yetkinlik gösterir.
- D-) YZ, olay örgüsünde derinlemesine analiz yaparak anlatı yapısındaki çatışmaları tespit edebilir.
- E-) Yapay zekâ, senaryolardaki temaları ve fikirleri tanımlayabilir.
Açıklama: Yapay zekânın duygusal içerik ve insani dokunuş noktasında sınırlamaları bulunmaktadır, bu nedenle bu ifade yanlıştır.
Üstün görüntü kalitesi ve dinamik aralık sunarak sinematografi alanında önemli değişiklikler yapan RED ve ARRI Alexa gibi kameralar, hangi yıllarda piyasaya sürülmüştür?
- A-) 1990’ların başı
- B-) 1990’ların sonu
- C-) 2000’lerin başı
- Cevap D-) 2000’lerin sonu
- E-) 2010’ların sonu
Açıklama: 2000’lerin sonlarında RED ve ARRI Alexa gibi kameraların piyasaya sürülmesi, üstün görüntü kalitesi ve dinamik aralık sunarak sinematografi alanında önemli değişiklikler yapmıştır.

Ünite 4

Aşağıdaki mimarlık yaklaşımlarından hangisi, mekânın sabit bir beden ya da nesne olarak anlaşılmasına karşı çıkarak, çevreyle etkileşim içinde olan dinamik sistemler bütünü olarak ele alınmasını savunur?
- Cevap A-) Melez mimarlık / Tekno-doğal sistemler mimarlığı
- B-) Tarihselciliği temel alan biçimci mimarlık
- C-) Modernist işlevselcilik
- D-) Postmodern dekoratif mimarlık
- E-) Klasik simetrik mimarlık anlayışı
Açıklama: Binanın salt bina kabuğunun biçimlenmesine odaklanılarak anlaşılmasındaki sorun mimarlığın bir biçim, bir iletişim düzlemi ya da ayrık ve sabit bir bedene ya da nesneye indirgenmesi riskidir. Oysa, nasıl insan zihin-bedenleri artık heterojen bir ilişkisellik çerçevesinde anlaşılıyorsa mekânın da işleyişler, ilişkiler, dönüşümler, sistematikler ve bunlara dönük çoğul bakış, tecrübe ve etkileşimler; anlam, duygu, duyum, fikir ve enformasyonun katmanlaşmasında anlaşılması gereklidir.
Tekno-çevreyle etkileşimlerinde beliren böyle bir mekân, biçimine odaklanılan bir kabuk olmaktan çok, desteklediği yaşamın çevresel ilişkilerini düzenleyen, tekno-doğal sistemlerden, iklim ve ekosistemden kopmayı değil, onlarla birlikte işlemeyi arayan açık, geçirgen, çoklu-zamanlı, performatif, dinamik ve etkileşimli bir deneydir.
Melez mimarlık / Tekno-doğal sistemler mimarlığı
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi eski Yunancadan gelen kozmos kelimesini ima eder?
- A-) Sanatçının doğayı yorumlayarak eserinde yeniden yansıttığı düşüncesini
- B-) Aklı bilginin ana kaynağı olarak gören çeşitli anlayışları
- Cevap C-) Evrenin düzenli bir bütün olduğunu
- D-) Bir süreci olabilecek en verimli hâline getirmeye yönelik matematik ve mühendislik yöntemlerini
- E-) Daha iyi bir toplum üzerine hayal kurmayı
Açıklama: Eski Yunancadan gelen kozmos kelimesi, evrenin düzenli bir bütün olduğunu ima eder.
Aşağıdakilerden hangisi “canlıların cansız şeylerden farklı ilkelere, bir tür üretken güce ya da canlılara has bir organizasyon tarzına dayandıklarını öne süren bir açıklama desenidir”?
- Cevap A-) Dirimselcilik
- B-) Özgülcülük
- C-) Mekanizm
- D-) Optimizm
- E-) Yapısalcılık
Açıklama: Makine Olarak Bina bölümünde incelenebilir.
Dirimselcilik doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi “daha iyi bir toplum üzerine hayal kurmaktır” ifadesine karşılık gelmektedir?
- Cevap A-) Ütopyacılık
- B-) Merkezcilik
- C-) Postmodernizm
- D-) Humanizm
- E-) Kollektivizm
Açıklama: Doğaya Karşı Mücadele bölümünde incelenebilir.
Ütopyacılık doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi “sanatçının doğayı yorumlayarak eserinde yeniden yansıttığı düşüncesine işaret eder”?
- Cevap A-) Mimesis
- B-) Poetika
- C-) Realist
- D-) Biçimci
- E-) Poetik
Açıklama: Mimesis ve İnsan Bedeni-Bina Bağlantısı bölümünde incelenebilir.
Mimesis doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi “şeylerin ne olduklarına dair değişmez birtakım tanım ve/ya tarifler bulunduğunu öne süren bakışları bir araya toplayan bir başlıktır” ifadesine karşılık gelmektedir?
- Cevap A-) Özcülük
- B-) Gereksinimcilik
- C-) Öncülük
- D-) Özgereksinimcilik
- E-) Betimleyicilik
Açıklama: Mimarlık ve Beden bölümünde inceleyebilirsiniz.
Özcülük doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi Pisagorcuların evren anlayışına göre evrenin işleyişini mümkün kılan temel unsurlardan biridir?
- A-) Dört elementin sabit düzeni
- B-) Doğal afetler ve göksel güçler
- Cevap C-) Orantı ilişkileri ve armonik yapılar
- D-) Bireysel ruhların özgür iradesi
- E-) Zıt elementlerin çatışması
Açıklama: Örneğin 4:6:9 orantısında, ara terim, yani 6 rakamı, 3/2 oranı aracılığıyla, biri tek diğeri çift olduğu için zıt oldukları düşünülen 4 ve 9 rakamlarının bir araya gelmesini sağlıyordu. İlginç olan, bu kurgunun armonik, yani müzikal uyumlara göre oluşturulmasıydı. Örneğin 3/2 mükemmel beşli aralık iken (Do-Sol sesleri gibi düşünülebilir), 4/3 mükemmel dörtlü aralık olarak kabul ediliyordu (Do-Fa aralığı bunun örneğidir). Kozmosu oluşturan zıt ögeler bu tür orantısal ilişkiler yoluyla uzlaşıyor, evren bir orantı düzeneği olarak âdeta bir müzik enstrümanı gibi işliyordu. Evrenin geometrik ruhu ve küresel bedeni (tıpkı insanın bunların minik birer kopyası olduğu düşünülen akli ruhu ve küre biçimli kafatası gibi) iyi akord edilmiş bir çalgının ahengiyle dönenip duruyor, tatlı tınılarıyla kusursuz bütünlüğünü kutluyordu. İnsan evrenin bir modelini kafasında taşıdığı için bir ‘mikrokozmos’tu. Ve tam bu sebeple, bedenin akli hakikatten uzaklaşmış yozluğunu aşıp yeniden yıldızlardaki ebedi ikametgâhı
Orantı ilişkileri ve armonik yapılar
Aşağıdakilerden hangisi Rönesans Dönemi’nde Yunan ve Roma dönemlerinin sanat, edebiyat, bilim ve mimarlığına merak saran, vakitlerini bunları inceleyerek ve yeniden işleme koyarak geçiren kültür insanlar için kullanılan ifadedir?
- Cevap A-) Hümanist
- B-) Realist
- C-) Dışavurumcu
- D-) Gözlemci
- E-) Estetisyen
Açıklama: Mimarlık ve Beden bölümünde incelenebilir.
Hümanist doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi Rönesans’tan 20. yüzyıla kadar etkisini sürdüren Platoncu – Aristotelesçi mimarlık ve felsefe anlayışlarının temel bileşenlerinden biri değildir?
- A-) İnsan bedeninin orantılarının mimari oranların kaynağı sayılması
- B-) Evrenin kusursuz ve eksiksiz bir yapıda olduğuna inanılması
- C-) Her doğal unsurun belirli ve değişmez bir yere sahip olduğu varlık zinciri fikri
- Cevap D-) Mimarlığın yalnızca bireysel sanatçının duygusal ifadelerini yansıtması
- E-) İnsan bedeninin kozmosun minyatürü olarak kabul edilmesi
Açıklama: Hiçbir yerde bu fikir (yani mimarlığın bireysel sanatçının duygusal ifadelerini yansıtması) savunulmamaktadır. Aksine, metin boyunca mimarlığın doğaya, akla, orana, matematiksel ilkelere ve insan bedenine dayandırılması tartışılmaktadır.
Mimarlığın yalnızca bireysel sanatçının duygusal ifadelerini yansıtması
Aşağıdakilerden hangisi Vitruvius diyagramının atıfta bulunduğu anlayışları işaret etmektedir?
- Cevap A-) Pisagorcu-Platoncu
- B-) Dekartçı-Platoncu
- C-) Da Vincici-Platoncu
- D-) Corneliuscu-Platoncu
- E-) Andreacı-Da Vincici
Açıklama: Vitruvius Adamı Bize Ne Anlatıyor? bölümünde incelenebilir.
Pisagorcu-Platoncu doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi bir daire ve kare içine yerleştirilmiş erkek figürünün çiziminin sahibidir?
- Cevap A-) Da Vinci
- B-) Bertolucci
- C-) Michalengelo
- D-) Monet
- E-) Rembrandt
Açıklama: Mimarlık ve Beden bölümünde incelenebilir.
Da Vinci doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi dirimselcilik (Vitalizm) açıklamasıdır?
- A-) Canlıların ve diğer doğal süreçlerin, birbirinden ayrık parçalardan oluşan makinelere benzer şekilde açıklanabileceği düşüncesidir
- B-) Bir süreci (makine, kurum, sistem, program vb.) olabilecek en verimli hâline getirmeye yönelik matematik ve mühendislik yöntemlerine işaret eder
- C-) Daha iyi bir toplum üzerine hayal kurmaktır
- Cevap D-) Canlıların cansız şeylerden (örneğin makinelerden) farklı ilkelere, örneğin ‘canlı maddeye’, bir tür üretken güce ya da canlılara has bir organizasyon tarzına dayandıklarını öne süren bir açıklama desenidir
- E-) Aklı bilginin ana kaynağı olarak gören çeşitli anlayışlara işaret eder
Açıklama: Dirimselcilik (Vitalizm), canlıların cansız şeylerden (örneğin makinelerden) farklı ilkelere,
örneğin ‘canlı maddeye’, bir tür üretken güce ya da canlılara has bir organizasyon tarzına dayandıklarını öne süren bir açıklama desenidir.
Aşağıdakilerden hangisi düzenli doğa ve evren anlamına gelmektedir?
- Cevap A-) Kozmoz
- B-) Parabol
- C-) Akış
- D-) Yapısalcı çevre
- E-) Doğal akış
Açıklama: Vitruvius Adamı Bize Ne Anlatıyor? bölümünde incelenebilir.
Kozmoz doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi posthümanizm tabirini bugün kullandığımız anlamda literatüre sokan kişidir?
- Cevap A-) Ihab Hassan
- B-) Marshal McLuhan
- C-) Aldous Huxley
- D-) Walter Lippmann
- E-) Bernard Shaw
Açıklama: Mimarlık ve Beden bölümünde incelenebilir.
Ihab Hassan doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi sanatın doğayı taklide dönük bir edim olarak anlaşılmasını miras olarak bırakmıştır?
- Cevap A-) Platon
- B-) Pisagor
- C-) Boticelli
- D-) Da Vinci
- E-) Kant
Açıklama: Mimesis ve İnsan Bedeni-Bina Bağlantısı bölümünde incelenebilir.
Platon doğru cevaptır.
Aşağıdakilerden hangisi, 1990 sonrası “diyagram mimarlığı” anlayışının temel özelliklerinden biri değildir?
- A-) Mimari biçimlenmenin doğrudan tarihsel tarzlardan veya hazır bina tiplerinden türetilmesini reddetmesi
- B-) Biçimlerin aşağıdan yukarı, kendiliğinden oluşumunu simüle eden bilgisayar destekli süreçlere dayanması
- C-) Mimari süreci, bilimsel diyagramlar gibi soyut yapılar üzerinden şekillendirmesi
- D-) Mimari formun, dijital ortamda kendiliğinden gelişmesine olanak tanıyan yapay dinamiklerin araştırılması
- Cevap E-) Toplumsal eşitsizliklere karşı duyarlı, adalet temelli bir mimarlık anlayışını öncelemesi
Açıklama: Ünitede, bu dönemdeki mimari deneylerin teknoloji ve dijital diyagramlara dayalı, biçimsel ve deneysel süreçlerle şekillendiğini; ancak posthümanistlerin savunduğu toplumsal adalet vurgularının bu mimarlar arasında pek görülmediğini açıkça ifade eder. Bu nedenle yalnızca E şıkkı metindeki bilgilerle çelişmektedir.
Toplumsal eşitsizliklere karşı duyarlı, adalet temelli bir mimarlık anlayışını öncelemesi
Aşağıdakilerden hangisi, metne göre “tekno-doğa” kavramının mimarlıkta ortaya çıkardığı dönüşümlerden biri olarak doğrudur?
- A-) Mimarlığın sadece form üretimine ve görsel estetiğe yönelmesi
- B-) Doğanın değişmez, kutsal ve müdahale edilemez bir kaynak olarak korunması
- C-) Mimari düşüncenin yalnızca yapının dış kabuğuna indirgenmesi
- Cevap D-) Teknolojinin çevreyle birlikte işleyen, etkileşimli bir yaşam alanı kurmak için araç hâline gelmesi
- E-) İnsan merkezli bir anlayışın doğa karşısında yeniden yüceltilmesi
Açıklama: Ünitede özellikle teknolojik gelişmelerin artık insanın doğayla kurduğu ilişkiyi yeniden yapılandırdığı ve mimarlığın da bu doğrultuda, doğadan kopmayan, aksine onunla birlikte işleyen, etkileşimli ve sistem odaklı bir yaklaşım benimsediği vurgulanır. Seçenek D, bu dönüşümü doğru yansıtır. Diğer şıklar ise metnin eleştirdiği ya da geçmişe ait kalıpları temsil eder.
Teknolojinin çevreyle birlikte işleyen, etkileşimli bir yaşam alanı kurmak için araç hâline gelmesi
Aşağıdakilerden hangisi, tekno-doğa kavramının mimarlık anlayışında yol açtığı dönüşümlerden biri değildir?
- A-) Mimarlığın, binaları nesne değil, süreklilik ve bağlantılarla okunan yapılar olarak görmeye başlaması
- Cevap B-) Yapıların artık daha çok sabit, bütüncül ve korunmuş biçimler hâlinde inşa edilmesi
- C-) Yapay zekâ, iletişim ağları ve lojistik altyapılarla örülmüş yeni bir mekânsal gerçekliğin doğması
- D-) Doğal olanın yerini, otonom teknolojilerin aldığı bir dünya algısının güçlenmesi
- E-) Mimaride geçirgenlik, gözeneklilik ve çok katmanlılık gibi dokusal kavramların önem kazanması
Açıklama: Tekno-doğa çağında mimarlığın sabit ve bütüncül yapı anlayışından uzaklaştığını, onun yerine geçirgen, katmanlı, bağlantılar üzerinden işleyen, hatta dokusal bir mimarlığın öne çıktığını vurgular. Emre Arolat’ın müze binası örneğinde de bu dönüşüm somutlaştırılır. B seçeneği, metinde eleştirilen ve terk edilen eski yaklaşımı temsil ettiği için doğru cevaptır.
Yapıların artık daha çok sabit, bütüncül ve korunmuş biçimler hâlinde inşa edilmesi
Bir süreci (makine, kurum, sistem, program vb.) olabilecek en verimli
hâline getirmeye yönelik matematik ve mühendislik yöntemlerine işaret eden terim aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Optimizasyon
- B-) Dirimselcilik
- C-) Mekanizm
- D-) Postmodernizm
- E-) Post-hümanizm
Açıklama: Optimizasyon kelimesi, bir süreci (makine, kurum, sistem, program vb.) olabilecek en verimli
hâline getirmeye yönelik matematik ve mühendislik yöntemlerine işaret eder.
Canlıların ve diğer doğal süreçlerin, birbirinden ayrık parçalardan oluşan makinelere
benzer şekilde açıklanabileceği düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Mekanizm
- B-) Dirimselcilik
- C-) Postmodernizm
- D-) Optimizasyon
- E-) Post-hümanizm
Açıklama: Mekanizm, canlıların ve diğer doğal süreçlerin,
birbirinden ayrık parçalardan oluşan makinelere
benzer şekilde açıklanabileceği düşüncesidir.
Doğanın bir makine metaforu içinden anlaşılması hangi yüzyıldan itibaren yaygın bir düşünceydi?
- A-) 15. yüzyıl
- B-) 16. yüzyıl
- Cevap C-) 17. yüzyıl
- D-) 18. yüzyıl
- E-) 20. yüzyıl
Açıklama: Galileo ve Descartes’tan itibaren, yani 17. yy.dan
beri, doğanın bir makine metaforu içinden anlaşılması yaygındı. Mekanizm adı verilen bu bakışta
insan ve hayvan bedenleri de birer makine olarak
anlaşılmak istenmişti.
Frederick Kiesler’in “Sonsuz Ev” (Endless House) projesi, mimariyi nasıl bir yaklaşımla ele alır?
- A-) Modüler sistemlere dayalı katı formlar üretir
- B-) Doğadan uzak, soyut geometrik yapılar önerir
- C-) Tarihsel biçimlere sadık kalır
- D-) Endüstriyel üretimi ön plana çıkarır
- Cevap E-) Mimariyi yaşayan beden gibi akışkan bir kabuk olarak düşünür
Açıklama: Kiesler’in yıllarca üzerinde çalıştığı ‘Sonsuz Ev’in (Endless House) kıvrımları insanın yaşamını takip ederek yaşamın akışkanlığına karşılık gelen bir kabuk olmaya çalışıyordu.
Mimariyi yaşayan beden gibi akışkan bir kabuk olarak düşünür
Kullanıcıların arzu, beklenti ve ihtiyaçlarını açığa çıkarabilmek için geliştirilen katılım teknikleri günümüzde pek çok ülkede, özellikle kamusal içeriği ve/ya çoklu paydaş grupları olan projelerde, farklı başarı düzeyleriyle uygulanmaktadır. Türkiye’de katılımcı süreçler görece az sayıdaysa da yakın zamanda katılımcı süreçlerle tasarlanıp uygulanan örnekler aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Düzce Umut Evleri ve Viranşehir Komünü
- B-) Bakım Evleri
- C-) Hayvan barınakları
- D-) Yaşlı bakımı
- E-) Çocuk evleri sitesi
Açıklama: Kullanıcıların arzu, beklenti ve ihtiyaçlarını açığa çıkarabilmek için geliştirilen katılım teknikleri günümüzde pek çok ülkede, özellikle kamusal içeriği ve/ya çoklu paydaş grupları olan projelerde, farklı başarı düzeyleriyle uygulanmaktadır. Türkiye’de katılımcı süreçler görece az sayıdaysa da yakın zamanda katılımcı süreçlerle tasarlanıp uygulanan Düzce Umut Evleri (Dayanışma Mimarlığı, 2017) ve Viranşehir Komünü gibi örnekler ilgi uyandırmıştır.
Düzce Umut Evleri ve Viranşehir Komünü
Marc-Antoine Laugier’e göre mimarlığın ideal formu hangi yapıya benzetilir?
- A-) Endüstriyel fabrika
- Cevap B-) İlkel bir kulübe
- C-) Klasik Yunan tapınağı
- D-) Gotik katedral
- E-) Modern apartman
Açıklama: Benzer bir zeminlendirme arayışında olan Marc-Antoine Laugier için bina, doğal kökenine en yakın hâli olan ilkel bir kulübeyi model aldığında doğru formunu buluyordur.
İlkel bir kulübe
Mimarlıkta postmodernizm hangi yıllar arasında etkili olmuştur?
- A-) 1915-1920
- B-) 1920-1930
- C-) 1930-1940
- D-) 1940-1950
- Cevap E-) 1960-1990
Açıklama: Mimarlıkta postmodernizm, modernist mimarlık ve şehirciliğin kültürel tarihleri göz ardı eden
tekdüzeliğine dönük bir eleştiri ve alternatif arayışı olarak 1960-1990 arasında etkili olmuştur.
Postmodern mimarlığı çoğunlukla tarihsel ve
kültürel atıflar karakterize eder.
Pako Sokak Hayvanları Sosyal Yaşam Kampüsü” projesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru bir özellik olarak vurgulanmıştır?
- A-) Hayvanların yalnızca insanlar tarafından korunması ve tedavi edilmesi
- B-) Mekânın sadece hayvanların tedavi süreçlerine odaklanması
- Cevap C-) Hayvanların tedavi sürecinin iyileştirilmesi ve gökyüzü ile bitki örtüsüyle etkileşim içinde kalmalarının sağlanması
- D-) Mekânın yalnızca hayvanlar için düzenlenmiş olması
- E-) İnsanların hayvanlarla etkileşime girmemesi ve yalnızca hayvanların ihtiyaçlarının ön planda tutulması
Açıklama: İzmir’de Mert Uslu Mimarlık tarafından uygulanan “Pako Sokak Hayvanları Sosyal Yaşam Kampüsü” bu bakımlardan ince düşünülmüş bir girişimdir (İşveren: İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bornova, Gökdere, 2022). Bu barınakta hayvanların geçici tedavi sürecinin uzun olabileceği öngörüsüyle, bu dönem boyunca hayvanların yaşam koşullarını iyileştirmek, onların gökyüzü ve bitki örtüsüyle etkileşim içinde kalmasını sağlamak hedeflenmiştir.
Hayvanların tedavi sürecinin iyileştirilmesi ve gökyüzü ile bitki örtüsüyle etkileşim içinde kalmalarının sağlanması
Pisagorculara göre varlığın zemininde ne yatmaktadır?
- Cevap A-) Sayı
- B-) Toprak
- C-) Hava
- D-) Su
- E-) Ateş
Açıklama: Pisagorculara göre varlığın zemininde toprak, hava, su ya da ateş değil ‘sayı’ yatmaktaydı.
Posthümanizm tabirini bugün kullandığımız anlamda literatüre kim sokmuştur?
- A-) Marcus Vitruvius Pollio
- Cevap B-) Ihab Hassan
- C-) Williams James Smith
- D-) Seyfi Arkan
- E-) Kalfa İstefan
Açıklama: Posthümanizm tabirini bugün kullandığımız anlamda literatüre sokan Ihab Hassan’ı (1977) takip ederek insansonrası koşulu, giderek otonom etkinliğini dayatan bir tekno-kültürel katmanla yüzleşme zorunluluğu üzerinden ele alırsak, mimarlık insansonrası, insandışı, insandan fazlası, insandan geçiş (transhümanizm) ve posthümanizm (insansonracılık) gibi başlıklara yayılan güncel tartışmalar için ilginç bir deney aralığı açar
Vitruvius’a göre, andığımız türde orantı kurguları müziğin ve gök kürelerin ahengini sağlamakla kalmıyor, insan bedeninin, savaş makinelerinin ve gemilerin de güzel, işlevli ve sağlam olmasını mümkün kılıyordu. ,
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde insan bedeninin boyu 1 birim kabul edildiğinde kafa, ayak ve göğüs genişliği oranları doğru verilmiştir?
- Cevap A-) Kafa 1/10, ayak 1/6, göğüs genişliği 1/4
- B-) Kafa 1/10, ayak 2/6, göğüs genişliği 1/4
- C-) Kafa 1/8, ayak 1/6, göğüs genişliği 1/4
- D-) Kafa 1/9, ayak 1/6, göğüs genişliği 1/4
- E-) Kafa 1/10, ayak 1/6, göğüs genişliği 1/5
Açıklama: Örneğin, insan bedeninin boyu 1 birim ise el
ve kafa 1/10, ayak 1/6, göğüs genişliği 1/4 oranlarındaydı.
‘Biyoteknik’ kavramını ortaya atan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Frederick Kiesle
- B-) Claudia Pasque
- C-) Marco Poletto
- D-) Louis Sullivan
- E-) Hans Scharoun
Açıklama: 1930’larda ‘biyoteknik’ kavramını ortaya atan Frederick Kiesler’e
göre insan mekânı ile ‘ortak bir faaliyet’ içindeydi ve insan ile kabuğu, tıpkı bir yumuşakça gibi,
birlikte gelişip biçimleniyordu.

Ünite 5

“Bir bireyin kendi bulunduğu yerden dijital bir eylemi desteklemesine …………. adı verilir.”
Bu cümlede boşluğa gelmesi gereken kavram hangisidir?
- A-) Dezenformasyon
- B-) Propaganda
- Cevap C-) Slaktivizm
- D-) Panoptikon
- E-) Posthümanizm
Açıklama: Slaktivizm: Bulunduğu yerden dijital bir eylemi destekleme anlamına gelen bir kavramdır. Gladwell slacktivistleri miskin eylemciler olarak tanımlamaktadır.
Yanıt C’dir. Slaktivizmdir.
“Posthümanizm, bireyin kendisini yalnızca fiziksel bedeniyle tanımlaması fikrine karşı çıkarak, kimliğin çok yönlü ve sürekli gelişen bir olgu olduğunu savunur. En önemli etkisi; empati kavramı çerçevesinde başka özneleri deneyimleyerek algı dönüşümünün gerçekleşebilmesidir.” ifadesinde işaret edilen teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Nueralink
- Cevap B-) Sanal gerçeklik
- C-) Artırılmış gerçeklik
- D-) Wiki
- E-) Starlink
Açıklama: Sanal gerçeklik, beden algısının posthümanist bir biçimde genişletilmesini mümkün kılar. Kullanıcılar, fiziksel dünyada bulunmayan sanal bedenlerle etkileşim kurar ve bu durum, gerçek ile sanal arasındaki sınırları bulanıklaştırır. Sanal avatarlar aracılığıyla kimlik ve beden algısının dönüşümü, klasik hümanist düşünceden uzaklaşarak insan varoluşunun sınırlarını yeniden tanımlar. Sanal dünyalarda kullanıcılar, birden fazla avatar oluşturabilir ve farklı sanal kimliklerle var olabilirler. Bu da kimlik kavramının sabit olmadığı ve sürekli değişebileceği fikrini destekler. Posthümanizm, bireyin kendisini yalnızca fiziksel bedeniyle
tanımlaması fikrine karşı çıkarak, kimliğin çok yönlü ve sürekli gelişen bir olgu olduğunu savunur. En önemli etkisi; empati kavramı çerçevesinde başka özneleri deneyimleyerek algı dönüşümünün gerçekleşebilmesidir. Bu algı dönüşümü ile insan kendini yeniden tanımlayıp dönüştürebilir. Böylece varlığın sabit ve katı olmadığı, akışkan bir oluş durumu olmasıyla ilgili kavrayışa ulaş
Yanıt B’dir. Sanal gerçekliktir.
1950’li yıllardan itibaren robot teknolojisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Cevap A-) Tekrarlayan görevlerde insan iş gücüne yardımcı oluyorlardı
- B-) Sezgisel robot tasarımları mevcuttu
- C-) İnsan davranışlarını taklit edebiliyorlardı
- D-) Ses tanıma, yüz ifadeleri okuma özellikleri vardı
- E-) Robot davranış kalıpları geliştiriyorlardı
Açıklama: Otomasyon Dönemi: 1950’li yıllardan itibaren robot teknolojisi, üretim süreçlerinde
otomasyon sağlayacak makineler geliştirmeye odaklandı. Bu dönemdeki robotlar,
tekrarlayan görevlerde insan iş gücüne yardımcı olan endüstriyel robotlardı.
Aşağıdakilerden hangisi “Neuralink” şirketinin kuruluş yılıdır?
- A-) 2000
- B-) 2005
- C-) 2010
- Cevap D-) 2016
- E-) 2020
Açıklama: Neuralink, Elon Musk tarafından 2016 yılında kurulan bir nöroteknoloji şirketidir.
Aşağıdakilerden hangisi “bulunduğu yerden dijital bir eylemi destekleme”yi tanımlayan kavramdır?
- A-) Artırılmış gerçeklik
- B-) Filtre balonları
- C-) Yankı odası
- D-) Dikotomi
- Cevap E-) Slaktivizm
Açıklama: Slaktivizm: Bulunduğu yerden dijital bir eylemi destekleme anlamına gelen bir kavramdır. Gladwell slacktivistleri miskin eylemciler olarak tanımlamaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi “düşünceleri algılama, iletme veya etkileme yeteneğine sahip olduğuna inanılan kurgusal veya mistik karakterler”e verilen isimdir?
- Cevap A-) Telepatlar
- B-) Sosyal Robotlar
- C-) Starlink
- D-) Dikotomi
- E-) Slaktivizm
Açıklama: Telepatlar; düşünceleri algılama, iletme veya etkileme yeteneğine sahip olduğuna inanılan kurgusal veya mistik karakterlerdir.
Aşağıdakilerden hangisi Telepatların özelliklerin biri değildir?
- A-) Zihinsel İletişim
- B-) Duygusal Algı
- C-) Zihin Kontrolü
- D-) Bilgi Aktarımı
- Cevap E-) Sosyal Robotik ve Yapay Zekâ
Açıklama: Telepatlar genellikle şu özelliklerle tanımlanır:
• Zihinsel İletişim: Telepatlar, sözlü veya yazılı
iletişim olmaksızın başkalarının düşüncelerini doğrudan algılayabilir veya onlarla düşünce yoluyla iletişim kurabilirler.
• Duygusal Algı: Bazı telepatlar, başkalarının
duygularını hissetme yeteneğine de sahiptir.
• Zihin Kontrolü: Bazı kurgusal anlatılarda
telepatlar, başkalarının zihinlerini kontrol
ederek onların düşüncelerini, hislerini veya
davranışlarını etkileyebilirler.
• Bilgi Aktarımı: Telepatlar, karmaşık bilgileri
veya hatıraları başkalarının zihnine doğrudan
aktarabilirler
Aşağıdakilerden hangisi artırılmış gerçekliğin posthümanist bağlamda sunduğu olanaklardan biri değildir?
- A-) Gerçekliğin tanımını akışkanlaştırmak
- B-) Sanatsal ifadenin yeni formlarını desteklemek
- C-) İnsandışı varlıklarla bağ kurmayı teşvik etmek
- Cevap D-) Mutlak etik değerlerin evrensel kabulünü sağlamak
- E-) Empati kavramını deneyimsel olarak görünür kılmak
Açıklama: Posthümanist bağlamda belirli etik kavrayışlar dışında bir mutlaklık söz konusu değildir.
Bu teknoloji; Haraway’ın yoldaş türler ile birlikte yürüme ve güvene dayalı bir ilişki oluşturmanın zemini olarak düşünülebilir.
Empatiye geri dönüş ifadesini vurgulayan bir animasyonlu düzlem…
İnsandışı ile olan iletişimi ve insandışını konumlandırmayı dönüştürür.
Mutlak etik değerlerin evrensel kabulünü sağlamak
Aşağıdakilerden hangisi dijital emek sömürüsünün posthümanist bağlamda ele alınışına en uygun açıklamadır?
- A-) Dijital emeğin yalnızca ücretli çalışanlar tarafından gerçekleştirilmesidir.
- Cevap B-) Sosyal medyada kullanıcıların görünür olma isteğiyle gönüllü olarak sürekli içerik üretmesidir.
- C-) Geleneksel medyada editoryal sürecin kullanıcılar tarafından üstlenilmesidir.
- D-) Sosyal medya platformlarının yalnızca metinsel içeriklere izin vermesiyle oluşan sınırlı etkileşimdir.
- E-) Dijital emek sömürüsünün yalnızca mobil uygulamalarla sınırlı kalmasıdır.
Açıklama: Kullanıcıların ortaya koyduğu ve şirketler tarafından sömürülen dijital emek gönüllü bir emek olarak nitelendirilir. Ancak sosyal ağlara bağlanan araçların mobilleşmesi ile birlikte artık hep bağlantıda olmak kullanıcılar için tercihli bir zorunluluğa dönüşmüştür. Akışın dışında kalmak, sosyal izolasyon ve bağlantıdan kopuk olmak kullanıcılarda dijital emek sömürüsü ile ilgili bu rızanın üretimindeki en önemli nedenlerdir. Bu rızanın üretiminde rol oynayan bir diğer faktör ise kullanıcıların sosyal fayda görmesi anlamına gelen sosyal sermayedir. Bireyin görünür olma arzusu, popülerlik, gerçek yaşamda mümkün olmayacağını düşündüğü bir kimliği bu ağlarda inşa etme çabası, kişileri sosyal medya platformlarını sosyal sermaye birikimini artırmak amacıyla kullanılmasına teşvik eder.
Sosyal medyada kullanıcıların görünür olma isteğiyle gönüllü olarak sürekli içerik üretmesidir.
Aşağıdakilerden hangisi genel olarak insanların yalnızca kendi görüşlerini onaylayacak ya da destekleyecek içeriklerle karşılaştıkları medya ve iletişim ortamlarını açıklamak amacıyla kullanılan kavramlardan biridir?
- A-) X Platformu
- Cevap B-) Yankı odası
- C-) Slaktivizm
- D-) Dikotomi
- E-) Zihinsel İletişim
Açıklama: Filtre balonları ve yankı odası genel olarak insanların yalnızca kendi görüşlerini onaylayacak ya da destekleyecek içeriklerle karşılaştıkları medya ve iletişim ortamlarını açıklamak amacıyla kullanılan kavramlardır.
Aşağıdakilerden hangisi kullanıcıları fiziksel dünyadan soyutlayarak bilgisayar tarafından oluşturulmuş, üç boyutlu, etkileşimli bir ortama geçmelerini sağlayan bir teknolojidir?
- Cevap A-) Sanal gerçeklik
- B-) Artırılmış gerçeklik
- C-) Sosyal robotlar
- D-) Telepatlar
- E-) Neuralink
Açıklama: Sanal gerçeklik (SG), kullanıcıları fiziksel dünyadan soyutlayarak bilgisayar tarafından oluşturulmuş,
üç boyutlu, etkileşimli bir ortama geçmelerini sağlayan bir teknolojidir.
Aşağıdakilerden hangisi metin temelli çevrim içi uygulamaların posthümanizmle ilişkilendirilebilecek bir özelliğidir?
- A-) Kullanıcıların fiziksel kimlikleriyle tanınması
- Cevap B-) Bireysel kimliklerin anonimleşerek kolektif hafızaya katkı sunması
- C-) Paylaşımların yalnızca moderatörler tarafından yapılması
- D-) Blog içeriklerinin yalnızca profesyonel yazarlar tarafından oluşturulması
- E-) Metinsel içeriklerin dijital güvenlik risklerini ortadan kaldırması
Açıklama: Posthümanizm ile kolektif hafıza, bireyselliğin anonim bir çoğulculuğa dönüşmesi ve metinsel bir içerik olduğu için bedensizleşme noktasında kesişmektedir.
Bireysel kimliklerin anonimleşerek kolektif hafızaya katkı sunması
Aşağıdakilerden hangisi sanal gerçekliğin posthümanist düşünceyle kesiştiği bir noktadır?
- A-) Kimliğin yalnızca fiziksel bedene dayalı olarak tanımlanması
- B-) Sanal ortamlarda fiziksel gerçekliğin mutlak kabul edilmesi
- C-) Sanal dünyalarda sabit ve değişmeyen kimliklerin inşa edilmesi
- Cevap D-) Kimlik ve beden algısının dönüşerek çok yönlü ve akışkan hale gelmesi
- E-) Empati yerine bireysel izolasyonun teşvik edilmesi
Açıklama: Sanal avatarlar aracılığıyla kimlik ve beden algısının dönüşümü, klasik hümanist düşünceden uzaklaşarak insan varoluşunun sınırlarını yeniden tanımlar.
Kimliğin çok yönlü ve sürekli gelişen bir olgu olduğunu savunur.
Varlığın sabit ve katı olmadığı, akışkan bir oluş durumu olmasıyla ilgili kavrayışa ulaşabilir.
Kimlik ve beden algısının dönüşerek çok yönlü ve akışkan hale gelmesi
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya uygulamalarının posthümanist bağlamda sahip olduğu temel bir özelliği en doğru şekilde yansıtır?
- A-) Yalnızca geleneksel medya araçlarının dijital ortama aktarılmasıdır.
- B-) Sabit bir yapıya sahip olması ve sınıflandırılmasının değişmemesidir.
- C-) Zamanla durağanlaşması ve türler arasındaki sınırların netleşmesidir.
- Cevap D-) Değişen, dönüşen ve sınırları belirsizleşen yapısıyla oluş halinde olmasıdır.
- E-) Sadece bireysel iletişimde değil, kitlesel yayıncılıkta da kullanılabilmesidir.
Açıklama: Yeni medyanın durağan olmayan, genişleyen ve dönüşen bu yapısının anlamsal olarak posthümanist olduğunu söyleyebiliriz. Yeni medyanın bu özelliği posthümanizmin oluş kavramı ile ortaklaşmaktadır.
Değişen, dönüşen ve sınırları belirsizleşen yapısıyla oluş halinde olmasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya yakınsamasının posthümanizm ile ilişkilendirilebilecek
sonuçlarından biridir?
- A-) Akıllı telefonlarda farklı özelliklerin biraradalığı
- B-) Otomasyonda yazılımın güç kazanması
- C-) Popüler kültürün yaygınlaşması
- D-) Yankı odalarının çoğalması
- Cevap E-) Bireysel bilginin kolektif bilgiye dönüşmesi
Açıklama: Bireysel bilginin kolektif bilgiye dönüşmesi yeni medya yakınsamasının posthümanizm ile ilişkilendirilebilecek sonuçlarından biridir.
Yanıt E’dir. Bireysel bilginin kolektif bilgiye dönüşmesidir.
Aşağıdakilerden hangisi yeni medyanın varolan özelliklerine Manovich’in eklediği özelliklerden biridir?
- A-) Etkileşim
- B-) Yakınsama
- C-) Sayısallaşma
- D-) Yöndeşme
- Cevap E-) Kod çevrimi
Açıklama: Manovich yeni medyanın etkileşim, yakınsama-türdeşme,
ve sayısallaşma özelliklerine; modülerlik, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimini de ekler.
Yanıt E’dir. Kod çevrimidir.
Aşağıdakilerden hangisi, Neuralink gibi nöroteknolojik cihazların iletişim süreçlerine etkilerinden biri değildir?
- A-) Düşüncelerin doğrudan dijital veriye çevrilerek aktarılması
- B-) Engelli bireylerin dijital dünyada etkin iletişim kurabilmesi
- C-) Dil bariyerlerini aşarak anında çeviri imkânı sağlaması
- Cevap D-) Sosyal robotların empati yeteneğini artırması
- E-) İnsanlar arası fikir paylaşımının hızlanarak ekip çalışmalarının dönüşmesi
Açıklama: Neuralink’in doğrudan beyin iletişimi, hız, erişilebilirlik ve dil çevirisi gibi avantajları
Sosyal robotların empati eksikliği ve sınırlı duygusal bağ kurma becerileri (Chen ve ark., 2022)
Sosyal robotların empati yeteneğini artırması
Bireylerin toplumsal yaşamda sahip olduğu ve zamanı geldiğinde desteğini görebileceği ilişkiler ağı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Yakınsama
- B-) Yankı odası
- Cevap C-) Sosyal sermaye
- D-) Filtre balonu
- E-) Influencer
Açıklama: Sosyal Sermaye: Bir gruba üye olma yönü ile sosyal sermaye bireyin toplumsal yaşamda sahip olduğu ve zamanı geldiğinde desteğini görebileceği ilişkiler ağına işaret eder.
Yanıt C’dir. Sosyal sermayedir.
Enformasyonu işleme, depolama ve bir araya getirme, renk ve ses dalgalarının yerini dijital kodların alması, dosyaların format değiştirmesi, yetenek ve kapasite artışı, kablolardan kopma gibi özellikler; yeni medyanın hangi özelliğinin ögeleridir?
- Cevap A-) Sayısallaşma
- B-) Yakınsama
- C-) Türdeşme
- D-) Otomasyon
- E-) Kod dizimi
Açıklama: Yeni medyanın sayısallaşma özelliği tüm medya araçlarını bağlayan yapıdır. Sayısallaşma ile birlikte:
• Enformasyonu işleme, depolama ve bir araya getirme
• Renk ve ses dalgalarının (doğal kodların) yerini dijital kodlar alması
• Dosyaların birbiri içerisinde format değiştirmesi
• Verinin farklı iletişim kanallarında hızla ve sorunsuz aktarımı
• Yetenek ve kapasite artışı
• Minyatürleşme ve mobilizasyon
• Kablolardan kopma
mümkün olabilmiştir.
Yanıt A’dır. Sayısallaşmadır.
Farklı medya içeriği türlerinin tek bir platformda veya deneyimde harmanlanması aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Teknolojik yakınsama
- Cevap B-) İçerik yakınsaması
- C-) Endüstri yakınsaması
- D-) Kültürel yakınsama
- E-) Türdeş donanımların birarada kullanılması
Açıklama: Yeni medyada yöndeşme-yakınsama; teknolojik, içerik, endüstri ve kültürel olmak üzere dört bağlamda gerçekleşir;
1. Teknolojik Yakınsama: Farklı teknolojilerin tek bir cihazda birleştirilmesi,
2. İçerik Yakınsaması: Farklı medya içeriği türlerinin tek bir platformda veya deneyimde harmanlanması,
3. Endüstri Yakınsaması: Farklı sektörlerden şirketlerin aynı pazarda iş birliği yapması veya rekabet etmesi,
4. Kültürel Yakınsama: Küresel iletişim ağları ve internet ile farklı kültürel uygulamaların, normların ve değerlerin harmanlanmasıdır.
Yanıt B’dir. İçerik yakınsamasıdır.
Farklı medya içeriği türlerinin tek bir platformda veya deneyimde harmanlanmasına ne ad verilmektedir?
- Cevap A-) İçerik Yakınsaması
- B-) Endüstri Yakınsaması
- C-) Kültürel Yakınsama
- D-) Teknolojik Yakınsama
- E-) Enformasyon Yakınsaması
Açıklama: Yeni medyada yöndeşme-yakınsama; teknolojik, içerik, endüstri ve kültürel olmak üzere dört bağlamda
gerçekleşir;
1. Teknolojik Yakınsama: Farklı teknolojilerin tek bir cihazda birleştirilmesi,
2. İçerik Yakınsaması: Farklı medya içeriği türlerinin tek bir platformda veya deneyimde harmanlanması,
3. Endüstri Yakınsaması: Farklı sektörlerden şirketlerin aynı pazarda iş birliği yapması veya rekabet etmesi,
4. Kültürel Yakınsama: Küresel iletişim ağları ve internet ile farklı kültürel uygulamaların, normların
ve değerlerin harmanlanmasıdır.
Farklı medya içeriği türlerinin tek bir platformda veya deneyimde harmanlanmasına içerik yakınsaması adı verilir.
Sanal gerçeklik ile ilişkili teknolojilerin posthümanizm bağlamında aşağıdakilerin hangisine katkısının yüksek olduğu söylenir?
- A-) Hız
- B-) Etkileşim
- C-) Yankı odası
- D-) Bireyselleşme
- Cevap E-) Empati
Açıklama: Sanal dünyalarda kullanıcılar, birden fazla avatar oluşturabilir ve farklı sanal kimliklerle var olabilirler. Bu da kimlik kavramının sabit olmadığı ve sürekli değişebileceği fikrini destekler. Posthümanizm, bireyin kendisini yalnızca fiziksel bedeniyle tanımlaması fikrine karşı çıkarak, kimliğin çok yönlü ve sürekli gelişen bir olgu olduğunu savunur. En önemli etkisi; empati kavramı çerçevesinde başka özneleri deneyimleyerek algı dönüşümünün gerçekleşebilmesidir.
Yanıt E’dir. Empatidir.
Sosyal medyada insanların yalnızca kendi görüşlerini onaylayacak ya da destekleyecek içeriklerle karşılaştıkları medya ve iletişim ortamları aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Etkileşimli ortam
- B-) Kod çevrimi
- C-) Otomasyon
- Cevap D-) Yankı odası
- E-) Değişken ortam
Açıklama: Filtre balonları ve yankı odası genel olarak insanların yalnızca kendi görüşlerini onaylayacak ya da destekleyecek içeriklerle karşılaştıkları medya ve iletişim ortamlarını açıklamak amacıyla kullanılan kavramlardır.
Yanıt D’dir. Yankı odasıdır.
Starlink projesi, dünya genelinde yüksek hızlı internet erişimi sağlama hedefiyle birçok fırsat sunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi, Starlink’in posthümanist perspektiften bakıldığında insanlık ve teknoloji ilişkisine olumlu katkısı olarak değerlendirilebilir?
- A-) İnternet erişimini sadece büyük şirketlerin kontrolüne bırakması
- Cevap B-) Küresel bilgiye erişimi artırarak farklı topluluklar arasında eşitlik ve iş birliği imkânı sağlaması
- C-) Gökyüzünün uydularla dolması nedeniyle astronomik gözlemlerin zorlaşması
- D-) Dijital gözetim ve mahremiyetin zayıflaması
- E-) Reklam gelirlerine dayalı ekonomik modelin yaratılması
Açıklama: Bu proje, internet erişimini dünya çapında yüksek bant genişliği ve düşük gecikme ile sağlamayı amaçlar.
“Elon Musk’ın bu konu ile ilgili iddiası; interneti bedava yapacağıdır.
Küresel bilgiye erişimi artırarak farklı topluluklar arasında eşitlik ve iş birliği imkânı sağlaması
Teknolojinin etik ve adil kullanılmasını sağlamak için aşağıdakilerden hangisi en doğru yaklaşımdır?
- A-) Teknolojiyi sadece geliştiricilerin kendi başına planlaması
- B-) İnsan psikolojisi ve toplumsal etkilerin göz ardı edilmesi
- Cevap C-) Farklı disiplinlerden bakış açılarıyla iş birliği yapılması
- D-) Teknolojinin sadece ekonomik faydalarının önceliklendirilmesi
- E-) Teknolojinin hızlı yayılmasının engellenmesi
Açıklama: “Teknolojinin tüm varlıkların yaşamındaki çok boyutlu etkisini ve dönüştürücü gücünü düşündüğümüzde bu süreçlerin tüm detaylarıyla ve farklı disiplinlerinden bakış açılarıyla, iş birliği içinde planlanması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.”
Farklı disiplinlerden bakış açılarıyla iş birliği yapılması
Teknolojinin insan doğasına uygun şekilde kullanılmasını sağlamak için teknoloji tasarımcılarına ve şirketlerine rehberlik eden ve Tristan Harris tarafından kurulan bu organizasyon aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) AI Ethics Lab
- Cevap B-) Center for Humane Technology (CHT)
- C-) Partnership on AI (PAI
- D-) Future of Life Institute (FLI)
- E-) OpenAI
Açıklama: Center for Humane Technology (CHT): Tristan Harris tarafından kurulan bu organizasyon, teknolojinin insan doğasına uygun şekilde kullanılmasını sağlamak için teknoloji tasarımcılarına ve şirketlerine rehberlik eder. CHT, dijital ürünlerin sorumlu bir şekilde tasarlanmasını ve kullanıcıların dikkatlerini korumalarını teşvik eder.
Xplatformunun (Twitter) posthümanizmle kesiştiği açı aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Fırsat eşitliği
- B-) Dijital emek
- C-) Ekoloji
- D-) Algoritma
- E-) Empati
Açıklama: X platformu (eski adıyla Twitter), kısa mesajların ve düşüncelerin paylaşıldığı mikroblog platformlarından biridir. Platform, özellikle siyasi katılım ve organize olma gücünün artırılmasıyla özdeşleşmiştir. Posthümanizm açısından, fırsat eşitliği ve topluluk oluşturma olanakları bu platformda vurgulanabilir.
Yanıt A’dır. Fırsat eşitliğidir.
Yeni medya bağlamında “sayısallaşma” kavramı aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde açıklanabilir?
- A-) Medya içeriklerinin yalnızca görsel ögelerle sunulmasıdır.
- B-) Geleneksel medyanın tamamen ortadan kalkmasıdır.
- Cevap C-) Tüm medya biçimlerinin ortak dijital bir dile dönüşmesidir.
- D-) Basılı yayınların internet ortamında paylaşılmasıdır.
- E-) Medya kullanıcılarının yalnızca içerik tüketicisi olmaktan çıkmasıdır.
Açıklama: Yeni medyanın tarihsel gelişimi ile ilgili pek çok farklı fikir vardır. Kimilerine göre yeni medyanın başlangıcı, Sanayi Devrimi sonrası iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması kimilerine göre ise internetin gündelik hayata girişidir. Yeni medyanın kökleri, kişisel bilgisayarların ortaya çıkmasına 1970’ler ile 1980’lerde internetin gelişmesine kadar uzanır. Bu dönemdeki bilgisayar teknolojilerinin hızlı ilerlemesi, dijital iletişim ağlarının temellerini atmıştır. Tim Berners-Lee’nin 1989’da World Wide Web’i icat etmesi ve internetin ticarileşmesi, iletişimde köklü bir dönüşüm sürecini başlatmıştır. Manovich ise yeni medya devriminde kullanma, depolama ve dağıtım dahil olmak üzere iletişimin tüm aşamalarının dönüştüğünü ve bu dönüşümün her tür medyayı etkilediğini söyler. Yeni medya, dijitalleşme aracılığıyla yeniden dağıtım için bilgisayarları temel alan medya biçimleridir (Manovich, 2002). Yeni medyanın bu özelliği sayısallaşma kavramı ile açıklanabilir. Sayısallaşma tüm medya araçlarını bağlayan yapıdır. Sa
Tüm medya biçimlerinin ortak dijital bir dile dönüşmesidir.
Yeni medyada yöndeşme-yakınsama kaç bağlamda gerçekleşmektedir?
- A-) 2
- B-) 3
- Cevap C-) 4
- D-) 5
- E-) 6
Açıklama: Yeni medyada yöndeşme-yakınsama; teknolojik, içerik, endüstri ve kültürel olmak üzere dört bağlamda gerçekleşir.
Yeni medyada “yakınsama (convergence)” kavramı aşağıdakilerden hangisiyle en kapsamlı ve doğru şekilde açıklanabilir?
- A-) Yalnızca farklı medya içeriklerinin dijital ortamda birleştirilmesidir.
- B-) Sadece teknolojik gelişmelerin medya araçlarına entegrasyonudur.
- C-) Farklı teknolojilerin yerini tek bir teknolojik aygıtın almasıdır.
- Cevap D-) Teknolojik, içeriksel, endüstriyel ve kültürel düzeylerde ortaya çıkan çok boyutlu bir birleşme sürecidir.
- E-) Tüketicilerin medya içeriğini yalnızca bireysel olarak yorumlamasıdır.
Açıklama: Posthümanist bağlamda bu yakınsama ile birlikte yeni medyada; birbirinden farklı formlar ve ortamlar arasındaki sınırların giderek keskinliğini kaybetmesi ve iç içe geçmesi durumu gerçekleşmiştir. Jenkins(2016) medya araçlarının yakınsamasını yalnızca teknolojik açıdan değil, aynı zamanda sosyokültürel bir olgu olarak da ele almıştır. Ona göre yakınsama, internet kullanıcılarının yeni bilgiler aramaya ve dağınık medya içerikleri arasında bağlantılar kurmaya yönelmesiyle başlayan kültürel bir değişimi de ifade eder. Aynı zamanda yakınsamanın yalnızca medya araçları ile gerçekleşmediğini, bireysel tüketicilerin zihninde ve onların diğer kullanıcılarla olan sosyal etkileşiminde de meydana geldiğini ifade eder. Yakınsama kültürünün kullanıcılara kolektif zekânın gücünü kullanmayı öğrettiğini ve insanların bu gücü hemen hemen her toplumsal alanda kullanabileceğinin de altını çizmiştir. Yeni medyada yöndeşme-yakınsama; teknolojik, içerik, endüstri ve kültürel olmak üzere dört bağlamda gerçekleşir; 1. Teknolojik Yak
Teknolojik, içeriksel, endüstriyel ve kültürel düzeylerde ortaya çıkan çok boyutlu bir birleşme sürecidir.

Ünite 6

…………………… tasarım yaklaşımında ölçüt olarak alınan değer artık sadece insanın algısı, ihtiyaçları ve arzuları değildir. Bu yaklaşımda insan olmayanlara da yer açılmakta; insanlar ve insan olmayanlar arasında kurulan karmaşık, yerleşik ilişkiler sorunsallaştırılmaktadır. Merkezine insanı almayan bu yaklaşımlar çevrenin, hayvanların ve nesnelerin karmaşık ilişkilerinde ortaya çıkan tasarım olanaklarını keşfetmemize olanak sağlamaktadır.
Paragrafta boş bırakılan yere aşağıdaki şıklardan hangisi gelirse doğru olur?
- A-) Katılımcı
- B-) Tasarım odaklı
- C-) Kullanıcı odaklı
- Cevap D-) Post-hümanist
- E-) Modern
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Post-hümanist
1970’li yıllarda ortaya çıkan katılımcı tasarım yaklaşımı nerede doğmuştur?
- A-) Rusya
- B-) Amerika
- Cevap C-) İskandinavya
- D-) Orta Asya
- E-) Kanada
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
İskandinavya
Aşağıdakilerden hangisi mobil tarayıcalar ifadesinin açıklamasıdır?
- A-) Kullanıcıların akıllı telefonları aracılığıyla kendi odalarında sanki bir mağazadaymış gibi hareket ettikleri ve ürünleri deneyebildikleri uygulamalardır
- B-) Kullanıcıların vücut tarama sistemleri aracılığıyla beden ölçülerinin alınarak avatarlarının oluşturulduğu ve sanal mağazalarda bu avatarla ürünleri deneyebildikleri uygulamalardır
- C-) Yüze uygulanan çeşitli filtreler aracılığıyla ten renginin ve mimiklerin değiştirilebildiği uygulamalardır
- Cevap D-) Vücut tarama sistemlerinin akıllı telefonlar için uyarlanmış bir çeşididir
- E-) Uniqlo örneğinde olduğu gibi kullanıcının üzerindeki giysiyi çıkarmadan veri tabanında yer alan herhangi bir giysiyi kullanıcı üzerinde görüntüleyebilen teknolojilerdir
Açıklama: Mobil Tarayıcılar: Vücut tarama sistemlerinin akıllı telefonlar için uyarlanmış bir çeşididir
Aşağıdakilerden hangisi moda sistemini oluşturan faktörlerden değildir?
- Cevap A-) Kültürel Etkiler
- B-) Üreticiler
- C-) Mesleki Örgütler
- D-) Tüketiciler
- E-) Moda Medyası
Açıklama: Moda sistemini oluşturan faktörler şunlardır:
Üreticiler: Elyaf üretiminden kumaş üretimine
ve giysi üretimine üretim zincirinde yer alan tüm
küçük ya da büyük ölçekli üreticileri, markaları,
tasarımcıları kapsamaktadır.
Mesleki Örgütler: Moda sektöründe faaliyet
gösteren aktörlerin sektöre giriş şartlarını belirleyen, düzenleyen ve destekleyen yapılardır.
Tüketiciler: Kendi tercihleri doğrultusunda
istedikleri ve satın alma güçlerinin yettiği moda
ürünlerini özgürce satın alabilen bireylerdir.
Moda medyası: Moda dergilerinden bloglara,
moda haftasından defilelere ve fuarlara modanın
yayılmasında faaliyet gösteren tüm bireyleri ve organizasyonları kapsamaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi sanal mağazaların açıklamasıdır?
- Cevap A-) Kullanıcıların akıllı telefonları aracılığıyla kendi odalarında sanki bir mağazadaymış gibi hareket ettikleri ve ürünleri deneyebildikleri uygulamalardır
- B-) Kullanıcıların vücut tarama sistemleri aracılığıyla beden ölçülerinin alınarak avatarlarının oluşturulduğu ve sanal mağazalarda bu avatarla ürünleri deneyebildikleri uygulamalardır
- C-) Vücut tarama sistemlerinin akıllı telefonlar için uyarlanmış bir çeşididir
- D-) Yüze uygulanan çeşitli filtreler aracılığıyla ten renginin ve mimiklerin değiştirilebildiği uygulamalardır
- E-) Kullanıcının üzerindeki giysiyi çıkarmadan veri tabanında yer alan herhangi bir giysiyi kullanıcı üzerinde görüntüleyebilen teknolojilerdir
Açıklama: Sanal Mağazalar: Kullanıcıların akıllı telefonları aracılığıyla kendi odalarında sanki bir mağazadaymış gibi hareket ettikleri ve ürünleri deneyebildikleri uygulamalardır.
Aşağıdakilerden hangisi tasarım alanında insan-merkezci olmayan yaklaşımların ortak özelliklerinden biri değildir?
- A-) Kullanıcıyı ya da insanı merkeze almaması ve insan olmayan varlıkları da tasarım sürecinin bir parçası olarak kabul etmesi
- B-) İnsan ve insan olmayan varlıklar arasındaki ilişki/etkileşim ağlarının incelenmesi
- C-) Yeni anlamların icat edilmesi
- D-) İyi tanımlanmamış problemlerden karmaşık problemlere geçiş
- Cevap E-) Kullanıcı ihtiyaçlarını dikkate alması
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Kullanıcı ihtiyaçlarını dikkate alması
Aşağıdakilerden hangisi tene yerleştirilen araçlardan oluşmaktadır?
- A-) Kullanıcının kulak, saç, göz gibi beden parçalarına geçici olarak yerleştirilen araçlar
- Cevap B-) İnsanın bedenini kaplayan tenin üzerinde ya da altında yer alan akıllı dövmeler, piller ve bantlar gibi araçlar
- C-) Kumaş yüzeyine entegre edilen sensörler ve çipler sayesinde kumaşı kullanıcının yaşamsal verilerini izleyebilen ve diğer cihazlarla bu verileri paylaşabilen araçlar
- D-) Saat, kemer, bileklik, gözlük ve yüzük gibi aksesuarlar
- E-) Akıllı saatler, bileklikler, yüzükler, gözlükler
Açıklama: Tene yerleştirilen araçlar; insanın bedenini kaplayan tenin üzerinde ya da altında yer alan akıllı dövmeler, piller ve bantlar gibi araçlardan oluşmaktadır. Vücut tarafından reddedilmeyen materyallerden üretilen bu ürünler kullanıcının sağlık durumuna dair veriler toplayabilmekte ve sağlık birimlerine bu verileri iletebilmektedir. Gelişmekte olan teknolojilerden biri de insan teni ile uyumlu, tenin tamamlayıcısı olabilen dijital derilerdir. Bu deriler, tene uygulanmakta ve insan bedenin bir bölümünü bir görüntüleme yüzeyine dönüştürebilmektedirler.
Bedende yerleştirildikleri yere göre giyilebilir teknolojiler kaç kategoriye ayrılmaktadır?
- A-) 2
- B-) 3
- Cevap C-) 4
- D-) 5
- E-) 6
Açıklama: Bedende Yerleştirildikleri Yere Göre Giyilebilir Teknolojilerin Sınıflandırılması
Bedende yerleştirildikleri yere göre giyilebilir teknolojiler dört kategoriye ayrılmaktadır. Bunlar
bedene takılabilir araçlar, tene yerleştirilen araçlar, kumaşa entegre edilen araçlar ve aksesuar şeklindeki araçlardır.
Bir ürünü ortaya koymaya yönelik düşünsel ya da maddi çalışmalar sürecine ….. denir.
Cümledeki boşluğa aşağıdaki şıklardan hangisi gelirse doğru olur?
- Cevap A-) Tasarım
- B-) Zanaat
- C-) Sanat
- D-) Moda
- E-) Kültür
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Tasarım
Biyo-deriler için verilen aşağıdaki eşleşmelerden hangisi doğrudur?
- Cevap A-) Hayvan bazlı biyo-deriler: Kolajen hayvanların derisinde bulunan, esneklik sağlayan bir proteindir
- B-) Mantar bazlı biyo-deriler: Kolajen hayvanların derisinde bulunan, esneklik sağlayan bir proteindir
- C-) Bakteri bazlı biyo-deriler: Bitki bazlı biyo-deriler de bakteri bazlı biyo-deriler gibi selüloz tabanlı uygulamalardır
- D-) Bitki bazlı biyo-deriler: Bazı bakterilerde, bitkilerde olduğu gibi selüloz bulunmakta, bu selüloz biyo-teknoloji yardımıyla çoğaltılabilmekte ve gözenekli, su itici deri benzeri yüzeylere dönüştürülebilmektedir
- E-) Bitki bazlı biyo-deriler: Hif, “mantar türlerinin çoğunda bulunan, ince, saç benzeri doku liflerinden oluşan kök sistemlerine” verilen isimdir
Açıklama: Biyo-Deriler
Biyo-deriler, doğal hayvan derisine alternatif
olarak çeşitli yollarla üretilen deri benzeri ve deri
özellikleri gösteren tekstil yüzeyleridir. Biyo-derilerin kullanılan materyale göre birkaç türü vardır.
Hayvan bazlı biyo-deriler: Kolajen hayvanların derisinde bulunan, esneklik sağlayan bir proteindir.
Mantar bazlı biyo-deriler: Hif, “mantar türlerinin çoğunda bulunan, ince, saç benzeri doku
liflerinden oluşan kök sistemlerine” verilen isimdir
Bakteri bazlı biyo-deriler: Bazı bakterilerde,
bitkilerde olduğu gibi selüloz bulunmakta, bu selüloz biyo-teknoloji yardımıyla çoğaltılabilmekte
ve gözenekli, su itici deri benzeri yüzeylere dönüştürülebilmektedir.
Bitki bazlı biyo-deriler: Bitki bazlı biyo-deriler de bakteri bazlı biyo-deriler gibi selüloz tabanlı
uygulamalardır
Doğadan ilham alarak tasarım yapmak ya da doğayı taklit etmek yerine, tasarımın biyolojik sistemlerle bütünleştirmeye ne ad verilir?
- A-) Modern tasarım
- B-) Zanaat
- C-) Bilgisayar destekli tasarım
- D-) Yapay Zeka ile tasarım
- Cevap E-) Biyo-tasarım
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Biyo-tasarım
Ergonomiyi odağına alarak kullanıcı beklentilerine yönelik ürün geliştirmeye yönelik bir yaklaşıma ne ad verilir?
- A-) Katılımcı Tasarım
- Cevap B-) Kullanıcı Merkezli Tasarım
- C-) Postmodern
- D-) Modern
- E-) Tasarım Odaklı Tasarım
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Kullanıcı Merkezli Tasarım
Hangisi tasarım alanında insan-merkezci olmayan yaklaşımların ortak özelliklerinden değildir?
- A-) İnsan ve insan olmayan varlıklar arasındaki ilişki/etkileşim ağlarının incelenmesi
- B-) Yeni anlamların icat edilmesi
- C-) İyi tanımlanmamış problemlerden karmaşık problemlere geçiş
- D-) Tüketim amaçlı tasarım ve üretimden sürdürülebilir, etik ve eşitlikçi tasarım ve üretime yönelim
- Cevap E-) İnsan olmayan varlıkları da tasarım sürecinin bir parçası olarak kabul etmeyen tasarım anlayışları
Açıklama: Tasarım alanında posthümanistik yaklaşımlar
yeni sorular sormakta ve tasarımcılardan bu sorulara insanı merkeze yerleştirmeyen cevaplar vermelerini beklemektedir. Böylece insan-merkezci
olmayan pek çok olanak tasarımcıların karşısında
belirmektedir. Tasarım alanında insan-merkezci
olmayan yaklaşımların ortak özellikleri şu şekilde
sıralanabilir:
• Kullanıcıyı ya da insanı merkeze almayan
ve insan olmayan varlıkları da tasarım sürecinin bir parçası olarak kabul eden tasarım
anlayışları/fikirleri,
• İnsan ve insan olmayan varlıklar arasındaki
ilişki/etkileşim ağlarının incelenmesi,
• Yeni anlamların icat edilmesi,
• İyi tanımlanmamış problemlerden karmaşık problemlere geçiş (Payne, 2016),
• Tüketim amaçlı tasarım ve üretimden sürdürülebilir, etik ve eşitlikçi tasarım ve üretime yönelim
I - Hayvan bazlı biyo-deriler
II - Mantar bazlı biyo-deriler
III - Bakteri bazlı biyo-deriler
IV - Bitki bazlı biyo-deriler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri biyo-derilerde kullanılan materyal türlerindendir?
- A-) Yalnız I
- B-) I ve II
- C-) I, II ve III
- D-) I, II ve IV
- Cevap E-) I, II, III ve IV
Açıklama: Biyo-Deriler
Biyo-deriler, doğal hayvan derisine alternatif
olarak çeşitli yollarla üretilen deri benzeri ve deri
özellikleri gösteren tekstil yüzeyleridir. Biyo-derilerin kullanılan materyale göre birkaç türü vardır.
Hayvan bazlı biyo-deriler
Mantar bazlı biyo-deriler
Bakteri bazlı biyo-deriler
Bitki bazlı biyo-deriler
Moda tasarımına posthümanistik yaklaşımlar bağlamında moda ve teknoloji ilişkisi dört başlık altında ele alınabilir. Bunlar, giyilebilir teknolojiler, bilgisayar destekli tasarım, metaverse ve dijital insan, moda pazarlaması ve genişletilmiş gerçekliktir. Aşağıdakilerden hangisi ilk giyilebilir teknoloji örnekleri arasında yer alır?
- A-) Kemer
- Cevap B-) Gözlük
- C-) Küpe
- D-) Çakmak
- E-) Bilgisayar
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
İlk giyilebilir teknoloji örnekleri arasında 13. yüzyılda icat edilen gözlük ve 16. yüzyılda kullanılmaya başlanan portatif saatler gelmektedir.
Moda tasarımına posthümanistik yaklaşımlar bağlamında moda ve teknoloji ilişkisi kaç başlık altında ele alınabilir?
- A-) 2
- B-) 3
- Cevap C-) 4
- D-) 5
- E-) 6
Açıklama: Moda tasarımına posthümanistik yaklaşımlar bağlamında moda ve teknoloji ilişkisi dört başlık altında ele alınabilir:
• Giyilebilir teknolojiler
• Bilgisayar destekli tasarım
• Metaverse ve dijital insan
• Moda pazarlaması ve genişletilmiş gerçeklik
Moda, bir moda sisteminde yer alan aktörlerin ortak etkinlikleri aracılığıyla üretilen, temel dinamiği yenilik ve yaratıcılık olan, hızlı bir değişim döngüsüne sahip, sembolik anlamlarla yüklü sosyal ve kültürel bir olgudur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi modanın içinde yer aldığı sistemin unsurlarından biridir?
- Cevap A-) Üretici
- B-) Pazar
- C-) Sanatçı
- D-) Kültür
- E-) Ekonomist
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Üretici
Posthümanistik bir bakış açısıyla …………….. moda tasarımında kullanımı insan-merkezci tasarım yaklaşımlarından makine ve insanın iş birliğine doğru bir kaymayı işaret etmektedir.
Cümledeki boşluğa aşağıdaki şıklardan hangisi gelirse doğru olur?
- A-) Kullanıcı odaklı yaklaşımın
- B-) Postmodern yaklaşımın
- C-) Sanatın
- Cevap D-) Yapay zekanın
- E-) Giyilebilir teknolojilerin
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Yapay zekanın
insanların fiziksel çevresini oluşturan akıllı otomobiller, bilgisayarlar, taşınabilir cihazlar gibi araçlar, hizmetler, uygulamalar ve robotların birbiriyle veya farklı sistemlerle etkileşim kurabildikleri, bilgi alışverişi gerçekleştirebildikleri veri iletişimi tabanlı yapıya ne ad verilir?
- A-) İnternet
- B-) Network
- Cevap C-) Nesnelerin İnterneti
- D-) Giyilebilir teknolojiler
- E-) Bilgisayar destekli tasarım
Açıklama: Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Nesnelerin İnterneti
Ürün yaşam döngüsüne holistik bir bakış açısı sunan —— yaklaşımı ürünler için öngörülen “al, kullan ve at” yaklaşımını sorunsallaştırmakta ve ürünlerin döngüsel kullanıma yönelik olarak tasarlanmasını savunmaktadır.
Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi gerekmektedir?
- A-) biyo-tasarımı
- Cevap B-) beşikten beşiğe tasarımı
- C-) moda tasarımı
- D-) iki boyutlu tasarımı
- E-) posthümanist tasarımı
Açıklama: Beşikten Beşiğe Tasarım: Ürün yaşam döngüsüne holistik bir bakış açısı sunan beşikten beşiğe tasarım yaklaşımı ürünler için öngörülen “al, kullan ve at” yaklaşımını sorunsallaştırmakta ve ürünlerin döngüsel kullanıma yönelik olarak tasarlanmasını savunmaktadır

Ünite 7

Aşağıdakilerden hangisi bilgisayar tabanlı ses düzenleme yazılımlarından biri değildir?
- A-) Pro Tools
- B-) Adobe Audition
- C-) Logic Pro
- D-) Ableton Live
- Cevap E-) Shure SM7B
Açıklama: “Ses tasarımı genellikle bilgisayar tabanlı ses düzenleme yazılımları kullanılarak yapılır.
Bu yazılımlar ses kayıtlarını düzenlemenize, efektler eklemenize, sesleri karıştırmanıza
ve diğer ses işleme işlemlerini gerçekleştirmenize olanak tanır. Örneğin Pro Tools,
Adobe Audition, Logic Pro, Ableton Live” (s.262).
“Mikrofonlar, ses efektlerini kaydetmek, diyalogları yakalamak veya foley sesleri oluşturmak
için kullanılır. Örneğin; Shure SM7B, Rode NTG3, Sennheiser MKH 416, AKG C414” (s.263).
Buna göre e seçeneği bilgisayar tabanlı ses düzenleme yazılımı olmayıp, cevap e seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi insanın varoluşunu çevreleyen karmaşık ilişkileri anlamamıza yardımcı olacak temel kavramlardan değildir?
- A-) İnsan Merkezcilik Karşıtlığı
- B-) Teknoloji ve Biyoteknoloji
- C-) Sınırların Bulanıklığ
- D-) Yeni Subjektiviteler
- Cevap E-) Ekolojik Duyarsızlık
Açıklama: Bu bağlamda insanın varoluşunu çevreleyen karmaşık ilişkileri anlamamıza yardımcı olacak temel kavramları
sıralayacak olursak:
1. İnsan Merkezcilik Karşıtlığı: Posthümanizm, insanın egemenliğini ve merkeziyetini sorgular. İnsandışı varlıkların da değerli
olduğunu ve insan ile aralarında değer hiyerarşisi kurulamayacağını söyler.
2. Teknoloji ve Biyoteknoloji: Posthümanizm,
teknolojinin insan varlığını dönüştürme
potansiyelini ve biyoteknolojinin insan doğasını değiştirme gücünü ele alır.
3. Sınırların Bulanıklığı: Posthümanizm,
Descartes’ten bu yana etkili olan ikili düşünce sistemini eleştirerek doğa-kültür,
insan ve makine, insan ve hayvan gibi geleneksel olarak kabul edilen sınırları bulanıklaştırır ve bu varlıklar arasındaki ilişkileri inceler.
4. Yeni Subjektiviteler: Posthümanizm, yeni
subjektivitelerin ortaya çıkabileceğini ve
insanın geleneksel olarak kabul edilen özelliklerinin genişletilebileceğini öne sürer.
Aynı bir rizom gibi özne ve nesne ikiliğinin
olmadığı (Deleuze& Guattari1993) birlikte
varoluş ve intra-aktif eylem bu yeni subjektiviteleri düşünmeye yardımcı olabilir.
5. Ekolojik Duyarlılık: Posthümanizm, insanın doğayla olan ilişkisini ve çevreye duyarlılığını vurgular. İnsanın doğa üzerindeki egemenliğini sorgular ve ekolojik dengeyi önemser.
Aşağıdakilerden hangisi ses analizinde kullanılan yazılımlardan biridir?
- Cevap A-) SpectraLayers Pro
- B-) Splice
- C-) Shure SM7B
- D-) Rode NTG3
- E-) Output Arcade
Açıklama: “SpectraLayers Pro: Adobe tarafından geliştirilen ve ses spektrum analizi için kullanılan bir yazılımdır. Seslerin ayrı katmanlarda incelenmesine ve düzenlenmesine olanak sağlar” (s.264).
Buna göre cevap a seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi sesin temel özelliklerinden değildir?
- Cevap A-) Dalgalar
- B-) Frekans
- C-) Amplitüd
- D-) Perde
- E-) Timbre
Açıklama: Sesin temel özellikleri şunlardır:
1. Frekans: Ses dalgalarının titreşim sayısı frekansı belirler. Daha yüksek frekanslar daha
tiz sesler oluştururken, daha düşük frekanslar daha pes sesler oluşturur.
2. Amplitüd: Ses dalgalarının şiddeti amplitüdü belirler. Daha yüksek amplitüdlü sesler
daha yüksek ses seviyelerine karşılık gelir.
3. Perde: Sesin yüksekliği veya alçaklığı perde
ile belirlenir. Perde, sesin frekansına bağlıdır.
4. Timbre: Sesin karakteristik tonu veya rengi timbre olarak adlandırılır. Timbre, sesin
kaynağı ve bileşenleri hakkında bilgi verir.
Bir sesin frekans içeriğini görsel bir şekilde gösteren, sesin zaman içindeki frekansları ve yoğunlukları hakkında ayrıntılı bilgi sağlayarak, sesin yapısını ve bileşenlerini anlamamıza yardımcı olan araca ne ad verilmektedir?
- A-) Amplifikatör
- B-) Pro Tools
- Cevap C-) Spektrogram
- D-) Timbre
- E-) Soundscape
Açıklama: “ Spektrogramlar, bir sesin frekans içeriğini görsel bir şekilde gösterir. Sesin zaman içindeki frekansları ve yoğunlukları hakkında ayrıntılı bilgi sağlarlar. Bu, sesin yapısını ve bileşenlerini anlamamıza yardımcı olabilir” (s.264). Bu nedenle cevap c seçeneğidir.
Bu teknik, karmaşık bir ses dalgası oluşturur ve ardından belirli frekansları çıkarır.
Ses sentezi, ses dalgalarını yapay olarak üretme sürecidir. Bu süreçte çeşitli teknikler kullanılır. Yukarıda açıklaması yapılan teknik hangisidir?
- A-) Additive Synthesis (Ekleme Sentezi)
- B-) Frequency Modulation Synthesis (FM Synthesis - Frekans Modülasyon Sentezi)
- Cevap C-) Subtractive Synthesis (Çıkartma Sentezi)
- D-) Sample-Based Synthesis (Örnek Tabanlı Sentez)
- E-) Granular Synthesis (Taneli Sentez)
Açıklama: 2. Subtractive Synthesis (Çıkartma Sentezi): Bu teknik, karmaşık bir ses dalgası oluşturur ve ardından belirli frekansları çıkarır.
Bu, filtreler kullanılarak gerçekleştirilir ve
genellikle farklı tonal kaliteler yaratmak
için kullanılır. Filtreler, belirli frekans aralıklarını veya belirli frekansları çıkarabilir,
böylece karmaşık bir sesin karakterini değiştirebilir
Filmsel ses tasarımında genellikle kaç ana kategoriye odaklanılır?
- A-) 2
- Cevap B-) 3
- C-) 4
- D-) 5
- E-) 6
Açıklama: Filmsel ses tasarımında genellikle üç ana kategoriye odaklanılır: insan sesleri (diyaloglar, seslendirmeler vb.), müzik ve ses efektleri.
I- Dijital ses, analog sesin aksine, kalite kaybı olmadan kopyalanabilir ve aktarılabilir.
II- Dijital ses, bilgisayarlar ve dijital aygıtlar ile daha kolay entegre edilebilir.
III- Dijital ses, genellikle daha geniş bir dinamik aralığa sahip olabilir.
IV- Dijital ses sistemleri, analog sistemlere kıyasla daha basit ve ucuzdur.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri dijital ses tasarımının avantajlarından biridir?
- A-) I ve II
- B-) II ve III
- Cevap C-) I, II, III
- D-) II, III, IV
- E-) I, II, III, IV
Açıklama: “Dijital ses tasarımının avantajları:
• Dijital ses, analog sesin aksine, kalite kaybı olmadan kopyalanabilir ve aktarılabilir.
• Dijital ses, bilgisayarlar ve dijital aygıtlar ile daha kolay entegre edilebilir.
• Dijital ses, genellikle daha geniş bir dinamik aralığa sahip olabilir.
Dezavantajları:
• Dijital ses; analog sesin doğal, sürekli sinyalini yakalamak için bir örnekleme işlemine tabi tutulur.
Bu bazen ses kalitesinde düşüşlere yol açabilir.
• Dijital ses sistemleri, genellikle analog sistemlere kıyasla daha karmaşık ve pahalıdır.” (s.261).
Bu nedenle I, II, III. maddeler avantajlar olup cevap c seçeneğidir.
I- Sesin algılanan yüksekliği
II- Sesin algılanan yoğunluğu
III- Sesin tonal kalitesi
IV- Sesin mekânsal konumu
Psikoakustik çalışmalar, yukaridaki unsurlardan hangilerini içermektedir?
- A-) I ve II
- B-) I ve III
- C-) I, II, III
- D-) I, II, IV
- Cevap E-) I, II, III, IV
Açıklama: “Psikoakustik çalışmalar, seslerin insanlar üzerindeki psikolojik ve fizyolojik etkilerini inceler ve
sesin algılanması ve işlenmesi ile ilgili derinlemesine bilgi verir. Bu tür çalışmalar, bir sesin algılanan yüksekliği, algılanan yoğunluğu, tonal kalitesi ve mekânsal konumu gibi unsurları içerir” (s.265). Buna göre cevap e seçeneğidir.
I-Analog ses, doğal ve sürekli bir ses dalgası oluşturur bu da genellikle daha ‘sıcak’ ve ‘doğal’ bir ses kalitesi sağlar.
II-Analog ses sistemleri genellikle daha basit ve daha ucuzdur.
III-Analog ses kopyalandığında veya aktarıldığında kalite kaybına uğrayabilir.
IV-Analog ses, dijital sesin aksine genellikle daha dar bir dinamik aralığa sahiptir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri analog ses tasarımının avantajlarındandır?
- A-) Yalnız I
- Cevap B-) I ve II
- C-) I, II ve III
- D-) I, III ve IV
- E-) I, II, III ve IV
Açıklama: Analog ses tasarımının avantajları ve dezavantajları:
Avantajları:
• Analog ses, doğal ve sürekli bir ses dalgası
oluşturur bu da genellikle daha ‘sıcak’ ve
‘doğal’ bir ses kalitesi sağlar.
• Analog ses sistemleri genellikle daha basit
ve daha ucuzdur.
Dezavantajları:
• Analog ses kopyalandığında veya aktarıldığında kalite kaybına uğrayabilir.
• Analog ses, dijital sesin aksine genellikle
daha dar bir dinamik aralığa sahiptir.
I-Analog ses, doğal ve sürekli bir ses dalgası oluşturur bu da genellikle daha ‘sıcak’ ve ‘doğal’ bir ses kalitesi sağlar.
II-Analog ses sistemleri genellikle daha basit ve daha ucuzdur.
III-Analog ses kopyalandığında veya aktarıldığında kalite kaybına uğrayabilir.
IV-Analog ses, dijital sesin aksine genellikle daha dar bir dinamik aralığa sahiptir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri analog ses tasarımının dezavantajlarındandır?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) I ve II
- Cevap D-) III ve IV
- E-) II, III ve IV
Açıklama: Analog ses tasarımının avantajları ve dezavantajları:
Avantajları:
• Analog ses, doğal ve sürekli bir ses dalgası
oluşturur bu da genellikle daha ‘sıcak’ ve
‘doğal’ bir ses kalitesi sağlar.
• Analog ses sistemleri genellikle daha basit
ve daha ucuzdur.
Dezavantajları:
• Analog ses kopyalandığında veya aktarıldığında kalite kaybına uğrayabilir.
• Analog ses, dijital sesin aksine genellikle
daha dar bir dinamik aralığa sahiptir.
Muhsin Ertuğrul’un yönetmenliğini yaptığı hangi filmi ilk sesli Türk filmi olarak tarihe geçmiştir?
- Cevap A-) İstanbul Sokaklarında (1931)
- B-) Karım Beni Aldatırsa (1933)
- C-) Cici Berber (1933)
- D-) Aynaroz Kadısı (1938)
- E-) Tosun Paşa (1939)
Açıklama: Gelişmelere Türk sinema sektörü de kayıtsız kalmamıştır. Muhsin Ertuğrul’un yönetmenliğini yaptığı İstanbul Sokaklarında (1931) filmi ilk sesli Türk filmi olarak tarihe geçmiştir. Filmin seslendirmesi
Paris’te yapıldı. (Sözen, 2003)
Posthümanist Tasarım Yaklaşımları filmsel ses tasarımında bilinen üç ana kategorisini ötesine geçip neyi dahil eder?
- A-) insan sesleri
- B-) müzik
- C-) ses efektleri
- Cevap D-) insan olmayan varlıkların seslerini
- E-) diyalog
Açıklama: Filmsel ses tasarımında genellikle üç ana kategoriye odaklanılır: insan sesleri (diyaloglar, seslendirmeler vb.), müzik ve ses efektleri. Ancak, posthümanist bir yaklaşım, bu kategorilerin ötesine geçer ve insan olmayan varlıkların seslerini de dahil
eder.
Ses tasarımının, çeşitli deneyimleri ve perspektifleri temsil edebilecek şekilde genişletilmesi gerektiği anlamına gelen posthümanist ilke aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) İnsan Merkezcilik Karşıtlığı
- B-) Teknoloji ve Biyoteknoloji
- C-) Sınırların Bulanıklığı
- Cevap D-) Yeni Subjektiviteler
- E-) Ekolojik Duyarlılık
Açıklama: “Yeni Subjektiviteler ilkesi; ses tasarımının, çeşitli deneyimleri ve perspektifleri temsil edebilecek şekilde genişletilmesi gerektiği anlamına gelir”(s.244). Buna göre cevap d seçeneğidir.
Sesin frekans bileşenlerini düzenleme ve dengeleme tekniği.
Yukarıdaki açıklama hangi ses tasarımı yöntemleri ve tekniklerin açıklamasıdır?
- A-) Foley Sistemi
- B-) Ses Efektleri Manipülasyonu
- Cevap C-) Ses Filtrasyonu ve EQ Ayarları
- D-) Ses Efektleri Sentezi
- E-) Ses Efektleri Zamanlaması ve Senkronizasyonu
Açıklama: 4. Ses Filtrasyonu ve EQ Ayarları: Sesin frekans bileşenlerini düzenleme ve dengeleme
tekniği. EQ ayarları ve filtre efektleri kullanılarak seslerin netliği, parlaklığı veya derinliği ayarlanabilir.
Sesin karakteristik tonu veya rengine ne ad verilmektedir?
- A-) Soundscape
- B-) Frekans
- C-) Amplitüd
- Cevap D-) Timbre
- E-) Perde
Açıklama: “Timbre: Sesin karakteristik tonu veya rengi timbre olarak adlandırılır. Timbre, sesin
kaynağı ve bileşenleri hakkında bilgi verir.” (s.251). Buna göre cevap d seçeneğidir.
Yapay ses efektleri oluşturma tekniğine ne ad verilmektedir?
- Cevap A-) Ses Efektleri Sentezi
- B-) Ses Efektleri Manipülasyonu
- C-) İnteraktif Ses Tasarımı
- D-) Ses Efektleri Zamanlaması ve Senkronizasyonu
- E-) Foley Sesleri
Açıklama: “Ses Efektleri Sentezi: Yapay ses efektleri oluşturma tekniği. Bu yöntem, bilgisayar
tabanlı sentezleyiciler veya ses işleme yazılımları kullanılarak gerçek dışı seslerin yaratılmasını sağlar” (s.262). Buna göre cevap a seçeneğidir.
Önceden kaydedilmiş seslerin oynatılmasını ve manipülasyonunu içeriren ses sentezi tekniğine ne ad verilmektedir?
- A-) Additive Synthesis (Ekleme Sentezi)
- B-) Subtractive Synthesis (Çıkartma Sentezi)
- C-) Frequency Modulation Synthesis (FM Synthesis - Frekans Modülasyon Sentezi)
- Cevap D-) Sample-Based Synthesis (Örnek Tabanlı Sentez)
- E-) Physical Modelling Synthesis (Fiziksel Modelleme Sentezi)
Açıklama: “Sample-Based Synthesis (Örnek Tabanlı Sentez): Bu teknik, önceden kaydedilmiş
seslerin (örneklerin) oynatılmasını ve manipülasyonunu içerir” (s.265). Buna göre cevap d seçeneğidir.
İlk kez çift kanallı ses hangi filmde kullanılmıştır?
- A-) The Jazz Singer (1927)
- B-) İstanbul Sokaklarında (1931)
- C-) Love Me Tonight (1932)
- Cevap D-) King Kong (1933)
- E-) Apocalypse Now (1979)
Açıklama: 1933 yılında çekilen King Kong filmiyle sinemada ilk kez çift kanallı ses kullanıldı ve komplike denebilecek bir ses tasarımı yapıldı.
İlk kez çift kanallı sesin kullanıldığı ve komplike denebilecek bir ses tasarımının yapıldığı film aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Love Me Tonight
- Cevap B-) King Kong
- C-) The Jazz Singer
- D-) Apocalypse Now
- E-) İstanbul Sokaklarında
Açıklama: “1933 yılında çekilen King Kong filmiyle sinemada ilk kez çift kanallı ses kullanıldı ve komplike denebilecek bir ses tasarımı yapıldı” (s.242). Buna göre cevap b seçeneğidir.

Ünite 8

Teknolojinin bireyler veya toplum üzerindeki yansımalarını ele alan ve genellikle yapay zekânın sonuçlarını sorgulayan çatışma türü hangisidir?
- A-) İnsan-Bilim Çatışması
- B-) İnsan-Makine Çatışması
- C-) İnsan-Toplum Çatışması
- D-) İnsan-Doğaüstü Çatışması
- Cevap E-) İnsan-Teknoloji Çatışması
Açıklama: İnsan-Teknoloji Çatışması: Bu çatışma, teknolojinin bireyler veya toplum üzerindeki yansımalarını ele alır. Genellikle teknolojik etiği veya yapay zekânın sonuçlarını sorgular.
Aristo’nun trajedi kuramından türetilen ve dramatik bir eserde seyircinin yaşadığı duygusal boşalmayı tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Arketip
- B-) Ethos
- C-) Pathos
- D-) Logos
- Cevap E-) Katarsis
Açıklama: Yunanca “arınma, temizlenme, ferahlama” anlamlarına gelen katharsis kelimesinden gelen katarsis kavramı, aslen Aristo’nun trajedi kuramından türetilen ve dramatik bir eserde seyircinin yaşadığı duygusal boşalmayı tanımlayan bir kavramdır.
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı kurguyu oluşturan özelliklerden birisi değildir?
- A-) Anlatı yapısı
- B-) Karakter gelişimi
- C-) Semboller
- Cevap D-) Tasarımsal unsurlar
- E-) Olay örgüsü
Açıklama: Yaratıcı kurguyu oluşturan özellikler olan anlatı yapısı, karakter gelişimi, semboller, tematik unsurlar ve olay örgüsünü yakından tanımak gerekir.
Yaratıcı kurguyu oluşturan özellikler; anlatı yapısı, karakter gelişimi, semboller, tematik unsurlar ve olay örgüsüdür.
D seçeneğinde verilen “tasarımsal unsurlar” tematik kurguyu oluşturan özelliklerden biri değildir.
Bireylerin veya varlıkların bağımsız hareket etme, kendi özgür seçimlerini yapma ve başkalarını etkileyebilme kapasitesini ifade eden kavram, aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Eyleyicilik
- B-) İnsanmerkezcilik
- C-) Kimlik
- D-) Bireysellik
- E-) Edilgenlik
Açıklama: Eyleyicilik, bireylerin veya varlıkların bağımsız hareket etme, kendi özgür seçimlerini yapma ve başkalarını etkileyebilme kapasitesini ifade eder. Beşerî ve pozitif bilimlerdeki gibi çeşitli bağlamlarda ele alınan eyleyicilik, bir öznenin çevresini gözlemleyebilme, çevresiyle etkileşime girebilme ve çevresini etkileyebilme derecesini gösterir.
Bireylerin veya varlıkların bağımsız hareket etme, kendi özgür seçimlerini yapma ve başkalarını etkileyebilme kapasitesini ifade eden, bir öznenin çevresini gözlemleyebilme, çevresiyle etkileşime girebilme ve çevresini etkileyebilme derecesini gösteren kavrama ne ad verilir?
- A-) Kimlik
- B-) İşlevsellik
- Cevap C-) Eyleyicilik
- D-) Siborg
- E-) İnsanmerkezcilik
Açıklama: Eyleyicilik, bireylerin veya varlıkların bağımsız hareket etme, kendi özgür seçimlerini yapma ve başkalarını etkileyebilme kapasitesini ifade eder. Beşerî ve pozitif bilimlerdeki gibi çeşitli bağlamlarda ele alınan eyleyicilik, bir öznenin çevresini gözlemleyebilme, çevresiyle etkileşime girebilme ve çevresini etkileyebilme derecesini gösterir.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde verilmiştir.
Dijital medya ile blok zinciri teknolojisinin yakınsaması, dijital sanatın ve diğer dijital varlıkların satın alınması, satılması ve bu varlıklara sahip olunması için ortaya çıkan araç, aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) IoT
- B-) AR
- C-) VR
- D-) RFID
- Cevap E-) NFT
Açıklama: Dijital Sanat ve NFT’ler
Dijital medya ile blok zinciri teknolojisinin yakınsaması, dijital sanatın ve diğer dijital varlıkların satın alınması, satılması ve bu varlıklara sahip olunması için bir araç olarak Nitelikli Fikri Tapular (NFT’ler) ortaya çıkmasına yol açmıştır. Sanatçılar, NFT olarak sınıflandırılan ve blok zincirinde sahiplik ve orijinallik kanıtı sağlayan görüntüler, animasyonlar, videolar ve müzik gibi dijital sanat eserleri yaratır.
Genellikle dünya kurgulama ve karakter geliştirme olmak üzere iki şekilde yapılan transmedya genişletmelerine ne ad verilir?
- A-) Uyarlama
- Cevap B-) Uzantı
- C-) Paralel evren
- D-) Üçleme
- E-) Esinlenme
Açıklama: Transmedya genişletmelerine uzantı denir. Hikâye uzantıları genellikle iki şekilde yapılmaktadır: Dünya kurgulama ve karakter geliştirme. Transmedya hikâye uzantıları, uyarlama değildir.
Hikayenin her biri nispeten bağımsız olan ve ortak bir ortam veya karakterlerle birbirine bağlanan bölümlere ayrıldığı anlatı yapısına ne ad verilir?
- A-) Doğrusal Anlatı
- B-) Dairesel Anlatı
- C-) Çerçeve Anlatı
- Cevap D-) Epizodik Anlatı
- E-) Etkileşimli Anlatı
Açıklama: Epizodik Anlatı Yapısı
Bu anlatı yapısında hikâye, her biri nispeten bağımsız olan ve ortak bir ortam veya karakterlerle birbirine bağlanan bir dizi bölüme ayrılmıştır. Bu yapı, genellikle geniş bir olay örgüsüne sahip dizilerde ve seri romanlarında yaygındır. Her bir bölüm ya da epizot, kendi olay örgüsüne sahip olabileceği gibi daha kapsayıcı bir ana olaya da bağlanabilir.
Hikâye anlatıcılığı, toplumların gelenekleri, tarihten aldıkları dersler ile davranışları ve toplumsal normları şekillendirebilecek kolektif bilgeliği aktarmalarını sağlayarak ………………………………………… oluşmasına yardımcı olur.
Hikâye anlatıcılığının temellerinden bahseden bu cümlede boş bırakılan kısmı, aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
- A-) bireysel düşüncenin
- Cevap B-) toplumsal kimliklerin
- C-) kişisel gelişimin
- D-) özgür düşüncenin
- E-) bireysel hakların
Açıklama: Hikâye anlatıcılığı bireyleri birbirine bağlamak, kültürü aktarmak ve ahlaki değerleri aşılamak için temel bir mekanizma görevi görür. Hikâye anlatıcılığı, deneyimleri, duyguları ve bilgiyi ilgi çekici ve akılda kalıcı bir şekilde aktarmanın bir yolu olarak insan doğasında derin köklere sahiptir. Hikâye anlatıcılığı, toplumların gelenekleri, tarihten aldıkları dersler ile davranışları ve toplumsal normları şekillendirebilecek kolektif bilgeliği aktarmalarını sağlayarak toplumsal kimliklerin oluşmasına yardımcı olur.
Hikâyenin, okurun veya seyircinin önünde nasıl ortaya çıkacağını belirleyen organizasyonel çerçeveyi ifade eden, olayların düzenlendiği ve sunulduğu sıralamayı sağlayan kavrama ne ad verilir?
- A-) Zirve
- B-) Düğüm
- C-) Serim
- D-) Çözüm
- Cevap E-) Anlatı Yapısı
Açıklama: Kurgulardaki anlatı yapısı hikâyenin, okurun veya seyircinin önünde nasıl ortaya çıkacağını belirleyen organizasyonel çerçeveyi ifade eder. Olayların düzenlendiği ve sunulduğu sıralamayı sağlayan, bir anlatının iskelet çerçevesidir.
Sorunun doğru yanıtı E seçeneğinde verilmiştir.
Kurgu ve hikâye anlatıcılığında öykünün hayat, toplum, insan doğası veya evren hakkında ilettiği temel mesajı, içgörüyü veya çerçeveyi ifade eden, hikâyenin yönünü, karakter gelişimini ve olayları etkileyen temel bir unsur görevi gören kavrama ne ad verilir?
- A-) Anlatıcı
- B-) Çatışma
- C-) Ana fikir
- D-) Bakış açısı
- Cevap E-) Tema
Açıklama: Kurgu ve hikâye anlatıcılığındaki tema, öykünün hayat, toplum, insan doğası veya evren hakkında ilettiği temel mesajı, içgörüyü veya çerçeveyi ifade eder. Tema, hikâyenin yönünü, karakter gelişimini ve olayları etkileyen temel bir unsur görevi görür.
Sorunun doğru cevabı E seçeneğinde verilmiştir.
Posthümanist bakış açısı kurgusal yaratıcılıkta etkin roller oynayan aktörleri, temaları ve odakları da dönüştürmektedir. Hikâye anlatıcılığı açısından ele alındığında posthümanist yaklaşımlar bazı öğeler arasındaki sınırları sorgulayan anlatıları teşvik etmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisi değildir?
- A-) İnsan ile makine
- B-) İnsan ile hayvan
- C-) Bitki ile makine
- Cevap D-) Organik ile makine
- E-) Doğal ile yapay
Açıklama: Posthümanist bakış açısı, elbette kurgusal yaratıcılıkta etkin roller oynayan aktörleri, temaları ve odakları da dönüştürmektedir. Hikâye anlatıcılığı açısından ele alındığında posthümanist yaklaşımlar, insan ile makine, insan ile hayvan ya da bitki, hayvan veya bitki ile makine, organik ile sentetik, doğal ile yapay arasındaki sınırları sorgulayan anlatıları teşvik eder.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Televizyon, radyo, yazılı basın ve dijital platformlar gibi önceden birbirinden ayrı olan medya biçimlerinin bütünleşik bir sistemde bir araya getirilmesine ne ad verilir?
- A-) Transmedya
- Cevap B-) Medya yakınsaması
- C-) Dijital yayın
- D-) Sosyal medya
- E-) Sanal gerçeklik
Açıklama: Medya yakınsaması; televizyon, radyo, yazılı basın ve dijital platformlar gibi önceden birbirinden ayrı olan medya biçimlerinin bütünleşik bir sistemde bir araya getirilmesi anlamına gelir.
Sorunun doğru cevabı B seçeneğinde verilmiştir.
Transmedya hikâye anlatıcılığı, Henry Jenkins’in tanımına göre bir öykünün birden fazla medya platformuna yayılması anlamına gelir. Her platform öyküdeki kurgu evrene katkıda bulunur. Aşağıdakilerden hangisi bu platformlardan birisi değildir?
- Cevap A-) Müzikler
- B-) Filmler
- C-) Çizgi romanlar
- D-) Video oyunları
- E-) Diziler
Açıklama: Transmedya hikâye anlatıcılığı, Henry Jenkins’in tanımına göre (2003), bir öykünün birden fazla medya platformuna yayılması anlamına gelir. Her platform öyküdeki kurgu evrene katkıda bulunur. Bu katkılar öykü evrenine ve olay örgüsüne benzersiz içerikler sağlar. Bu platformlar arasında, mobil cihazlarda izlenebilecek videolar, televizyonda seyredilebilecek dizi bölümleri, beyaz perdede görülebilecek filmler, okunabilecek çizgi romanlar ve romanlar, sahnelenebilecek tiyatro oyunları, hemen her yerde karşımıza çıkabilecek karekodlar, sosyal medya paylaşımları, internet blogları ve çevrim içi ya da video oyunlar bulunur.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Yaratıcı kurgu; gerçekte var olmayan bazı öğeleri canlandıran, yaygın olarak kısa öykü ve roman türlerini kapsayan hayal ürünü eserlerdir. Aşağıdakilerden hangisi bu öğelerden birisi değildir?
- Cevap A-) Teknolojiler
- B-) Dünyalar
- C-) Durumlar
- D-) Karakterler
- E-) Anlatılar
Açıklama: Yaratıcı kurgu; gerçekte var olmayan dünyaları, durumları, karakterleri ve anlatıları canlandıran, yaygın olarak kısa öykü ve roman türlerini kapsayan hayal ürünü eserlerdir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir. Teknolojiler yaratıcı kurgu öğelerinden biri değildir.
Yaratıcı kurgunun çağdaş dönemi olarak, geçmişte marjinalleştirilmiş olanlar da dahil olmak üzere daha fazla sesin anlatı içeriğini ve manzarasını şekillendirdiği günümüz kurguları, hikâye anlatımını hangi yönde etkilemiştir?
- Cevap A-) Demokratikleşme
- B-) Kişiselleşme
- C-) Standartlaşma
- D-) Soyutlaşma
- E-) Metalaşma
Açıklama: Günümüz kurgularında, dijital çağın imkânları, etik sorunları, tekno-bilimlerin tehlikeli olabilecek gelecekteki uygulamaları bolca işlenen temalar arasına girmiştir. Yaratıcı kurgunun çağdaş dönemi, geçmişte marjinalleştirilmiş olanlar da dahil olmak üzere daha fazla sesin anlatı içeriğini ve manzarasını şekillendirdiği, hikâye anlatımının demokratikleştiği bir dönemdir.
Yaratıcı kurgunun, bireylerin farklı çok deneyimlere kapı açmalarına ve kaygıyla başa çıkmalarına yardımcı olabilecek psikolojik molalar sunması, hangi ihtiyacı karşılar?
- A-) İnkar
- B-) Empati
- Cevap C-) Kaçış
- D-) Arınma
- E-) İtiraf
Açıklama: Kaçış
Yaratıcı kurgu, okurlara ve seyircilere günlük yaşamın stresinden ve monotonluğundan kaçış, yani geçici bir sığınak, sağlar. Kaçış, bireylerin kendilerini kendi dünyalarından çok farklı dünyalara ve deneyimlere kaptırmalarına olanak tanır. Yaratıcı kurgulardaki kaçışlar, yalnızca eğlence sunmakla kalmaz, aynı zamanda kaygıyla başa çıkmaya ve hayal gücünü genişletmeye yardımcı olabilecek psikolojik molalar da sunar. Bu kaçış arzusu, fantastik, bilim kurgu ve macera gibi türlerin popülaritesini artırmaktadır, çünkü bu tür eserlerde okurun ya da seyircinin içinde bulunduğu dünyadan neredeyse tamamen farklı dünyalar bulunur. Bu eserler, okurları ve seyircileri hayalî diyarlara ve olağanüstü durumlara taşır.
Yunanca “arınma, temizlenme, ferahlama” anlamlarına gelen, aslen Aristo’nun trajedi kuramından türetilen ve dramatik bir eserde seyircinin yaşadığı duygusal boşalmayı tanımlayan kavrama ne ad verilir?
- A-) Sinopsis
- B-) Climax
- Cevap C-) Katarsis
- D-) Tretman
- E-) Yabancılaşma
Açıklama: Yunanca “arınma, temizlenme, ferahlama” anlamlarına gelen katharsis kelimesinden gelen katarsis kavramı, aslen Aristo’nun trajedi kuramından türetilen ve dramatik bir eserde seyircinin yaşadığı duygusal boşalmayı tanımlayan bir kavramdır.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde verilmiştir.
Zira ___________ ifade, insan deneyiminin, duygularının ve düşüncesinin karmaşıklıklarını sıradan günlük dili aşan bir biçimde keşfetme ve aktarma yönündeki köklü insan arzusunu ifade eder.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki tanımda verilen boşluğu en doğru şekilde tamamlar?
- A-) Düşünsel
- Cevap B-) Sanatsal
- C-) Kavramsal
- D-) Yalın
- E-) Soyut
Açıklama: Zira sanatsal ifade, insan deneyiminin, duygularının ve düşüncesinin karmaşıklıklarını sıradan günlük dili aşan bir biçimde keşfetme ve aktarma yönündeki köklü insan arzusunu ifade eder.
Sorunun doğru cevabı B seçeneğinde verilmiştir.
İlahi bakış açısı olarak da bilinen, anlatıcının hikâyedeki tüm karakterlerin düşüncelerini ve duygularını, olmuş veya olacak tüm olayları bildiği bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) İkinci Şahıs Bakış Açısı
- B-) Üçüncü Şahıs Sınırlı Bakış Açısı
- Cevap C-) Üçüncü Şahıs Hâkim Bakış Açısı
- D-) Üçüncü Şahıs Nesnel Bakış Açısı
- E-) Çoğulcu Bakış Açısı
Açıklama: Üçüncü Şahıs Hâkim Bakış Açısı
İlahi bakış açısı olarak da bilinen bu bakış açısında anlatıcı, hikâyedeki tüm karakterlerin tüm düşüncelerini ve duygularını, olmuş veya olacak tüm olayları bilir. Bu bakış açısı, hikâye evrenine dair tanrısal bir bakış açısı sunar. Bu, geniş ve karmaşık bir anlatı manzarası oluşturmak için yararlı olabilir. Ancak odağı sık sık değiştirebildiği ve birden fazla bakış açısını kapsayabildiği için bazen de okurları karakterlerden uzaklaştırabilir.