Posthümanist Tasarım Yaklaşımları - Çıkmış Sorular

Ünite 1

Hümanizm ve Antroposantrizm

  1. Aydınlanma Çağı’nda pekiştirilen insanın, rasyonellik temelli bilimler ve teknolojiler yoluyla sürekli ilerlemesi üzerine kurulu olduğunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Determinizm
    • B-) Postmodernizm
    • Cevap C-) Transhümanizm
    • D-) Posthümanizm
    • E-) Hümanizm

    Açıklama: Hümanizm, genelde insan deneyimini, değerlerini ve yeteneklerini vurgulayan felsefi ve etik bir duruştur. İnsanmerkezcilik ise insanın diğer varlıklardan ayrı ve üstün olduğu varsayımı üzerine kuruludur. Metin, Aydınlanma Çağı’ndan bu yana bu perspektifin baskın olduğunu belirtir. Transhümanizm ise bu insan kavramının sınırlarını aşmayı hedeflerken, posthümanizm insanın merkeziliğini sorgular. Transhümanizm, insanın doğasını teknoloji aracılığıyla dönüştürme hedefini benimser, bu da Aydınlanma sonrası ilerleme vurgusuyla ilişkilidir. Verilen şıklar arasında, insanın rasyonellik ve teknolojiyle ilerlemesi fikrini en çok yansıtan ve insanı yücelten akım olan Transhümanizm (her ne kadar posthümanizm bu durumu eleştirse de, sorunun ‘doğru kabul edilecek şık’ gerekliliğine göre) insanüstü potansiyel arayışını ifade eder. Ancak, Aydınlanma ve sonrasındaki insan merkezli ilerleme vurgusu en temel olarak Hümanizm’in bir uzantısıdır ve modernizmin temeli sayılır. Transhümanizm, bu ilerlemenin teknolojiyle sınırları aşma hedefidir. Metin, hümanizmin insan potansiyelini yücelttiğini belirtir ve transhümanizmin de insanı daha iyi ve kusursuz bir hâle getirmeyi hedeflediğini söyler. Sorunun bağlamında, Aydınlanma Çağı’nda pekiştirilen ilerleme ve teknoloji vurgusu, nihayetinde insan merkezli sınırları aşma çabası olan Transhümanizm’i işaret etmektedir.

Posthümanizm Alt Türleri

  1. İnsanın diğer varlıklarla olan hiyerarşik ilişkisini korumaya çalışan ve insanmerkezci yaklaşımı ve bu yaklaşımın getirebileceği çevresel yıkımlar, tür yok oluşları ve insanlık dışı adaletsizlikler sebebiyle diğer posthümanist tutumlar tarafından eleştirilen posthümanizmin alt türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Eleştirel posthümanizm
    • Cevap B-) Teknolojik posthümanizm
    • C-) Felsefi posthümanizm
    • D-) Spekülatif posthümanizm
    • E-) Kültürel posthümanizm

    Açıklama: Soru 2, indirgemeci ve ayrımcı olmayan, eşitlikçi ve adalet arayışı barındıran posthümanizm alt türlerini tanımlar. Metinde Eleştirel Posthümanizm’in (Ünite 1, ‘Posthümanizmin Alt Türleri’ başlığı altında 3. madde), indirgemeci insan tanımını reddettiği ve ırkçılık, sömürgecilik gibi ayrımcılık türlerini besleyen indirgemeciliği eleştirdiği belirtilmiştir. Antroposantrizmi reddederken insan-merkezli olmayan, eşitlikçi bir duruşu temsil eder. Spekülatif posthümanizm teknobilimlere hayranlık beslerken, Transhümanizm insan türünü geliştirmeyi hedefler (ayrımcılığa karşı tavır göstermez, ancak insan türünü merkeze alır).

Ünite 2

Grafik Tasarım Yazılımları

  1. Rhino 3D yazılımı için geliştirilmiş bir görsel programlama dili eklentisi olan ve parametrik ve generatif tasarım için yaygın olarak kullanılan yazılım veya platform aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Grasshopper
    • B-) Google Docs
    • C-) Microsoft Word
    • D-) PowerPoint
    • E-) Blender

    Açıklama: Soru 9, Ünite 2’deki ‘Yapay Zekâ ve Algoritmik Kararlar’ başlığı altında geçen görsel programlama dillerine atıfta bulunur. Metinde ‘Clo 3D’ sistemi anlatılırken, bu sistemin kullanıcıya çeşitli jestler yapabilen avatarlar, kumaş özelliklerini ayarlayabilme ve defile simülasyonu gibi olanaklar sunduğu belirtilmiştir. Clo 3D, parametrik ve generatif tasarımın önemli bir aracıdır.

Grafik Tasarım ve Sanal Topluluklar

  1. Grafik tasarımın sanal topluluklardaki rolü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Üyeler arasındaki aidiyet duygusunu zayıflatmak
    • Cevap B-) İletişimi kolaylaştırmak ve katılımı teşvik etmek
    • C-) Sanal toplulukların büyümesini engellemek
    • D-) Üyeler arasındaki çatışmayı arttırmak
    • E-) Sanal toplulukların görsel kimliğini önemsiz hale getirmek

    Açıklama: Soru 5, Ünite 2’de ‘Sanal Topluluklar ve Grafik Tasarımın Rolü’ başlığı altında açıklanmıştır. Grafik tasarım, sanal topluluklar için görsel kimliği şekillendirmede, katılımı, kapsayıcılığı teşvik etmede ve topluluk kültürünü oluşturmada güçlü bir araç olarak hizmet eder. Tasarımcılar, bu çevrimiçi ortamları kapsamlı, kapsayıcı ve canlı hâle getirmek için tasarım ilkelerinden yararlanır.

Posthümanizm Kuramcıları

  1. Posthümanizm, ekoeleştiri ve yeni maddecilik alanlarındaki pek çok bilimsel çalışmanın kökenini oluşturan siborg, yoldaş türler, konumlu bilgiler gibi kavramları ortaya atan ve tartışmaya açan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Didier Grumbach
    • B-) Thomas Wendt
    • C-) Andrea Arnold
    • D-) Zaha Hadid
    • Cevap E-) Donna J. Haraway

    Açıklama: Soru 2, Ünite 2’de ‘Posthümanizmin Öncüsü Filozoflar ve Kuramcılar’ başlığı altında ele alınmıştır. Donna J. Haraway (1944–…), Amerikalı bilim tarihçisi ve feminist kuramcıdır. Metinde, onun siborg, yoldaş türler ve konumlu bilgiler gibi kavramları ortaya attığı ve bu kavramların posthümanizm, ekoeleştiri ve yeni maddecilik alanlarının kökenini oluşturduğu belirtilmektedir.

Posthümanizm ve Grafik Tasarım

  1. Posthümanizmin grafik tasarıma etkisi hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
    • A-) Geleneksel yazarlık kavramlarına meydan okur.
    • B-) Tasarımcıların organik ile sentetik arasındaki sınırları bulanıklaştırmasına yardımcı olur.
    • C-) Geleneksel insan merkezli bakış açılarına meydan okuyan ve melezliği, iş birliğini ve etik düşünümselliği benimser.
    • D-) Eleştirel düşünceyi, düşünümselliği ve tasarım müdahalelerinin toplumsal etkilerine ilişkin artan farkındalığı teşvik ederek bu zorlukların üstesinden gelmeyi amaçlar.
    • Cevap E-) Teknolojiyi kullanarak sadece insan olmayan varlıkları vurgular.

    Açıklama: Soru 3, Ünite 2’deki Posthümanizmin Grafik Tasarıma Etkisi ile ilgilidir. Posthümanizm, indirgemeci insan tanımını reddeder, melezliği ve iş birliğini benimser. Posthümanist grafik tasarım, insan merkezli bakış açılarına meydan okur. Ancak, ‘insan yaratıcılığı ile teknolojik yenilik arasındaki sinerji…’ ile ‘insan merkezli ilkelerin yapay zekânın geliştirilmesine ve uygulanmasına rehberlik etmesini sağlamak…’ gerektiği belirtilir, bu da insan merkezli ilkelerin tamamen reddedildiği anlamına gelmez, aksine sorumlu bir şekilde entegre edilmesi gerektiği vurgulanır. Metinde (Ünite 2, ‘Yapay Zekâ ve Grafik Tasarımın Geleceği’), etik hususların ve insan merkezli ilkelerin YZ gelişimine rehberlik etmesi gerektiği belirtilerek insan merkezli ilkelerin tamamen reddedildiği bilgisi yanlış olur.

Yapay Zekâ Etiği

  1. Yapay Zekâ’nın algoritmik kararlarının etik boyutlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
    • A-) Toplumda varolan önyargıları yansıtmaz.
    • B-) Şeffaflığı ve hesap verebilirliği teşvik etmez.
    • Cevap C-) Veri gizliliği endişelerini artırabilir.
    • D-) Sadece belirli demografik gruplara odaklanır ve mevcut eşitsizlikleri ortada kaldırır.
    • E-) Her zaman insan müdahalesine ihtiyaç duymadan adil kararlar alır.

    Açıklama: Soru 6, Ünite 2’de ‘Yapay Zekâ ve Algoritmik Kararların Etik Boyutları’ başlığı altında ele alınmıştır. Bu metne göre, YZ algoritmaları genellikle onları eğitmek için kullanılan verilerin doğasında bulunan ön yargıları yansıtır. Eğer bu ön yargılardan arındırılmazlarsa, toplumsal eşitsizlikleri sürdürüp daha da kötüleştirebilirler. Bu nedenle etik sonuçlarıyla boğuşmak önemlidir.

Ünite 3

Posthümanizmi Hazırlayan Koşullar

  1. Aşağıdakilerden hangisi posthümanizmi hazırlayan en temel koşullardan biri değildir?
    • A-) Ekoeleştiri
    • B-) Antroposantrizm
    • C-) Feminizm
    • Cevap D-) Stoacılık
    • E-) Kartezyen İkilik

    Açıklama: Soru 4, Ünite 3’teki ‘Posthümanizmi Hazırlayan Koşullar ve Öncüleri’ bölümüyle ilgilidir. Bu koşullar Kartezyen İkilik, Antroposantrizm, Postmodern Yapısökümü, Feminizm, Postkolonyalizm ve Ekoeleştiri’dir. Tekno-bilimsel buluşlar ve icatlar (Ünite 1’de bahsedilmiştir) bu koşulları hazırlayan faktörlerdendir, ancak bu bağlamda doğrudan bir ‘koşul’ olarak listelenmemiştir; daha çok teknoloji odaklı gelişmeleri işaret eden unsurlar (YZ, VR vb.) posthümanizmin kendisinin ortaya çıkış sebebi olarak belirtilmiştir (Ünite 1). Ünite 3’te doğrudan sayılan koşullar arasında teknoloji/yeni araçlar (fiziksel/mekanik) değil, felsefi/kültürel koşullar listelenmiştir. Yine de, Ünite 1’e bakıldığında ‘teknolojinin günlük yaşama derinlemesine entegrasyonu’ bir tetikleyici olsa da, Ünite 3’teki listeye göre yanlış olan bir seçenek aranmalıdır. Listelenenler Kartezyen İkilik, Antroposantrizm, Postmodern Yapısökümü, Feminizm, Postkolonyalizm, Ekoeleştiridir. Metinde ‘Yapay Zekâ ve Algoritmik Kararların Etik Boyutları’ndan bahsedilse de, bu bir ‘koşul’ değil, sonuç/tartışma alanıdır. Bu nedenle, listede olmayan veya bir koşul olarak kabul edilemeyecek bir seçenek (örneğin, yalnızca ‘Yapay Zekâ’nın kendisi’ bir koşul olarak listelenmemiştir) yanlış olacaktır. Eğer seçenekler olsaydı, teknoloji/YZ/VR’ın kendisi bu felsefi koşulların yanında ana başlık olarak yer almamaktadır.

Sinema ve Posthümanizm

  1. Postapokaliptik filmlerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
    • Cevap A-) Postapokaliptik filmler, genellikle insanın mekanik unsurlarla olan ilişkisini ele almaz.
    • B-) Genellikle dünya üzerinde büyük bir felaketin sonucunda geçen hikâyeleri anlatır.
    • C-) Mad Max: Fury Road (2015) postapokaliptik filmlere örnektir.
    • D-) Filmlerde genellikle doğal afetler, nükleer savaşlar veya salgın hastalıklar sonucu, dünya büyük bir yıkıma uğramıştır.
    • E-) Felaket sonrasında kalan toplumların hayatta kalma mücadelesini konu edinir.

    Açıklama: Soru, postapokaliptik filmlerle ilgili yanlış bilgiyi soruyor. Metin, bilim kurgunun alt türleri arasında ‘postapokaliptik’i sayar. Postapokaliptik filmler, genellikle felaket sonrası dünyayı ve hayatta kalma mücadelesini konu alır. Posthümanizm, insan merkezli bakış açısını eleştirir. Eğer bir şık, bu türün insan merkezli bir hayatta kalma anlatısı olduğunu iddia ediyorsa, posthümanist eleştiri bağlamında yanlış olabilir. Ancak metinde şıklar verilmediği için, metne dayalı bir cevap verilemez. Varsayım: Genellikle postapokaliptik tür, insanlığın hayatta kalma mücadelesine odaklandığı için, posthümanizmin kapsayıcı, insan merkezli olmayan vizyonuna tam olarak uymayan bir anlatı olarak görülebilir. Metin sadece listeleme yaptığı için, en olası yanlış önerme, bu türün posthümanizmi desteklediğine dair bir iddia olurdu. Verilen metinde yanlış bilgi olmadığı varsayılırsa, cevap verilemez. Cevap için en yaygın bilinen yanlış ifadeyi seçiyorum: Postapokaliptik filmlerin sadece teknolojinin faydalarını anlattığı iddiası yanlış olurdu.

Yapay Zeka Senaryo

  1. Yapay zekâ tarafından desteklenen senaryo analiz araçları aşağıdaki işlevlerden hangisini yerine getirmesi daha zordur?
    • A-) Diyalogları ve eylem tanımlarını analiz ederek karakter gelişimini takip etme
    • B-) Senaryolardaki temaları ve tekrar eden fikirleri tanımlama
    • C-) Senaryoyu perde, sekans ve sahneler olarak ayırarak hikâyenin gelişimini görselleştirme
    • D-) Derin katmanlarda fark edilmeyen temaları ortaya çıkarma
    • Cevap E-) Senaryonun gişe başarısını tahmin etme

    Açıklama: Ünite 3’te, YZ’nin senaryo yazımında kullanılabileceği, Andy Herd’ün örneğiyle belirtilmiştir. YZ, mevcut verileri analiz ederek (Friends dizisi örneği), yeni bölümler üretebilir. Ancak, posthümanist bir bağlamda dahi, senaryo analiz araçları (veya yazım araçları) için en zor olan şey, etik ve duygusal derinliği, yani insan deneyiminin en karmaşık, öznel ve tabu sayılabilecek yönlerini tam anlamıyla kavramak ve yansıtmaktır. YZ, mevcut kalıpları taklit etmede başarılı olsa da, tamamen yeni, derin duygusal/etik sorgulamalar gerektiren yaratıcı sıçramaları yapmakta zorlanır.

Ünite 4

Katılımcı Mimarlık

  1. Aşağıdakilerin hangisi kullanıcıların arzu, beklenti ve ihtiyaçlarını açığa çıkarabilmek için günümüzde pek çok ülkede geliştirilen katılım tekniklerine örnek değildir?
    • A-) Mekan kurma oyunları yoluyla arayış ve tercihleri tartışmak
    • B-) Kullanıcıları olasılık ve imkanlarla karşı karşıya getirerek farkındalıklarını artırmak
    • Cevap C-) Kent kullanıcılarından görüş almadan kentsel bir alanın kullanımı ile ilgili kararlar almak
    • D-) Olası paydaşlarla toplantılar yapıp görüşlerini toplamak
    • E-) Anketler ve eğilim yoklamaları yapmak

    Açıklama: Soru 5, Ünite 4’te ‘Mimar Kimdir? Kimler İçin Çalışır?’ başlığı altında ele alınmıştır. Bu başlıkta, 1970’lerden itibaren mimarların, kullanıcıların ihtiyaç ve arzularına daha iyi yanıt verebilecek, daha kişiselleştirilmiş mekânlar hedeflediği belirtilir. Düzce Umut Evleri ve Viranşehir Komünü, katılımcı ve kolektif mimarlık yaklaşımlarına örnek olarak verilmiştir. Bu yaklaşımlar, kullanıcıların beklentilerini ortaya çıkarmak amacıyla geliştirilen katılım teknikleridir. ‘Otonom Mimarlık Atölyesi’ de kentsel alanları yerel sakinlerin katılımıyla dönüştüren bir platform olarak bahsedilmiştir. Ancak, ‘Veda Daveti’ (Ünite 8’de hikâye unsurunda geçen bir kavram) veya ‘Yıldız Mimar Figürleri’ (Ünite 4’te mimar algısıyla ilgili bir kavram) bu bağlamda katılımcı tekniklere örnek olarak verilmemiştir. Verilen seçeneklerde, Düzce Umut Evleri ve Viranşehir Komünü örnek olarak verilmiştir. Mimari bağlamda katılımcı tekniklere örnek olarak sadece Düzce Umut Evleri ve Viranşehir Komünü verilmiştir. Bu nedenle, bu ikisi dışındaki bir seçenek yanlış olacaktır. Seçenekler arasında, Ünite 4 metninde doğrudan katılımcı mimarlık tekniği olarak anılmayan bir şık aranmalıdır. Metinde geçen örnekler Düzce Umut Evleri ve Viranşehir Komünü’dür. Verilen seçenekler arasında bu ikisi dışındaki bir seçenek yanlış kabul edilmelidir (Varsayım: Seçenekler A, B, C, D, E olarak verilmediği için, metinde geçen ve doğru örnekler olanları dışında kalan herhangi bir şık yanlış olacaktır. Metinde geçenler arasında: Düzce Umut Evleri, Viranşehir Komünü, Otonom Mimarlık Atölyesi. Eğer seçenekler arasında bu üçü yoksa veya bu üçünden farklı biri varsa, o yanlıştır. Eğer seçeneklerde ‘Veda Daveti’ veya ‘Yıldız Mimar Figürleri’ gibi metinde geçen ama katılımcı teknik olmayan kavramlar varsa, onlar doğru cevaptır.) Seçenekler verilmediği için, metinde geçen doğru örneklere (Düzce Umut Evleri, Viranşehir Komünü) ait olmayan herhangi bir ifade yanlış olacaktır. Genellikle, ‘Yıldız Mimar Figürleri’ posthümanizmde eleştirilen bir algıdır, katılımcı bir teknik değildir.

Mimari Anlayışlar

  1. I. Romantikler, binayı bir canlı beden gibi görerek büyüyüp gelişen ve sonunda eskiyeni bir yapı olarak ele almışlardır.
    II. Boullée, insan bedeninden hoşlandığımız için simetrik binaları da beğendiğimizi savunmuştur.
    III. Fütüristler, geçmişin sanatsal ve mimari unsurlarına dayanan bir estetik anlayışı savunmuşlardır.
    IV. Modernist mimarlar, yeni çağın endüstriyel koşullarına uygun yeni mimari tavırlar geliştirmeyi savunmuşlardır.
    Yukarıdaki mimari anlayışlarla ilgili bilgilerden hangileri doğrudur?
    • A-) I ve III
    • B-) III ve IV
    • C-) I, II ve III
    • Cevap D-) I, II ve IV
    • E-) II, III ve IV

    Açıklama: Ünite 4’teki mimari anlayışlar incelendiğinde: I. Romantikler, doğayı bir canlı beden gibi görme ve değişimi kabul etme eğilimindedirler. (Doğru). II. Boullée, mimarlığı estetik bir bütünlük anlayışına yerleştirmek için insan bedeninin doğal oranlarını taklit etme fikrini (Oransal Kurgu) benimsemiştir (Vitruvius geleneği). Simetriyi idealize etmiştir. (Doğru). III. Fütüristler, geçmişin sanatsal ve mimari unsurlarına karşı çıkarak teknolojik yenilikleri ve hızı savunmuşlardır (tepeden inme mimari anlayışı). (Yanlış). IV. Modernist mimarlar (Le Corbusier, Gropius), endüstriyel koşullara uygun, işlevsel ve ekonomik kaygılara dayalı yeni yapılar savunmuşlardır. (Doğru). Yanlış olan önerme III’tür.

Mimari Dönüşüm

  1. Aşağıdaki mimarlık eserlerinden hangisi, nesneden bağımsız bir mimarlık anlayışını temsil eden, “katı bedenlere dayanmayan” bir yapı olarak öne çıkmıştır?
    • A-) Guggenheim Müzesi, Bilbao, İspanya
    • B-) Fallingwater (Şelale Evi), ABD
    • C-) Lloyd’s Binası, Londra, İngiltere
    • Cevap D-) Blur Binası, İsviçre
    • E-) Sydney Opera House, Avustralya

    Açıklama: Soru, nesneden bağımsız ve ‘katı bedenlere dayanmayan’ mimari anlayışını soruyor. Ünite 4’te, posthümanist mimarlık tartışılırken, Romantikler ve Vitruviusçu anlayışın aksine, insan bedeninden ilham alan ‘sayısal organizmacılık’tan uzaklaşmanın önemi vurgulanır. Geleneksel mimari, binayı insan bedeni oranlarına (katı bedenlere) dayandırırken, posthümanist yaklaşımlar daha akışkan, ekolojik ve teknolojik etkileşimli yapılar önerir. Bu bağlamda, ‘Otonom Mimarlık Atölyesi’ gibi kolektif üretim süreçleri veya biyomimikri ile şekillenen, katı bedensel oranlara bağlı kalmayan yapılar posthümanizme daha yakındır. Metin, doğrudan bu tarife uyan spesifik bir mimari eseri (örneğin Deleuze’un ‘kinetik gövde’si gibi) isimlendirmiyor. Ancak, posthümanist mimari, geleneksel ‘sayısal organizmacılık’tan (insan bedeni referanslı) uzaklaşmayı savunur. Verilen metinlerde, bu anlayışa en yakın olan, geleneksel ölçütlere bağlı kalmayıp, ekolojik ve teknolojik etkileşimlere odaklanan yaklaşımlardır. Soru, muhtemelen, mimari/sanat tarihinde bu anlayışla anılan bir eseri soruyor (örneğin Deluze’un bahsettiği kentsel/mekânsal yapıların durağan olmaması). Metin içerisinde doğrudan bir eser adı verilmemiştir. Ancak, posthümanist yaklaşımların vurguladığı ekolojik ve teknolojik etkileşimlere dayanan, biyolojik/bedensel referansları aşan tasarımlar önemlidir.

Mimarlık ve Oranlama

  1. Mimaride binayı insan bedeni üzerinden anlama girişiminin arkasında mimarlığı Aristotelesçi sanat olarak tarifleyebilme arayışı “_______” yatıyordu.
    • A-) minimalist
    • B-) tektonik
    • Cevap C-) mimetik
    • D-) fütürist
    • E-) fonksiyonel

    Açıklama: Ünite 4’te, Vitruvius’un mimarlık anlayışı detaylıca anlatılmıştır. Vitruvius, tapınakların oransal kurgusunu insan bedeninin doğal oranlarını taklit ettiğini öne sürerek mimarlığı estetik bir bütünlük anlayışına yerleştirmiştir ve mimarlık faaliyetini kozmik bir temel üzerine inşa etmek için bir araç olarak kullanmıştır. Bu, mimarlığın güzellik kriterlerinin doğal yasalara uyumuna dayanması anlamına gelir. Bu, mimariyi bir ‘sayısal organizmacılık’ anlayışına dayandırmaktır, yani mimariyi insan bedeninin oranlarına (katı beden) bağlayan bir yaklaşımdır. Bu, mimarlığın Aristotelesçi sanat olarak tariflenmesine zemin hazırlayan temel ilkedir.

Posthümanizm Değerleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Hümanist ortaklaştığı geleneklerin değerlerden biri değildir?
    • A-) Merhamet ve adalet değerleri
    • B-) İnsanın kapasitelerine ve özellikle aklına ve üretimlerine güven
    • Cevap C-) Yüzlerce yıl içinde kendisini hümanist olarak adlandıran toplulukların bakışları aynıdır ve değişmemiştir.
    • D-) Göksel değerler karşısında dünyevi yaşamın merkeziliğine yapılan vurgu
    • E-) İnsanın potansiyellerinin seküler bir eğitim ve kültürlenme yoluyla açığa çıkarılacağına dönük arayış

    Açıklama: Ünite 4’te Posthümanizmin temel değerleri, insanmerkezciliğe karşıtlık, çeşitliliği kucaklama, sürdürülebilirlik ve etik düşünme olarak sıralanır. Posthümanizmde mimarlık, Antik Dönem’deki gibi kozmik düzeni taklit etmek (yani temel bir ontolojik düzene bağlı kalmak) amacını taşımaz. Vitruviusçu oranlama sistemi (orantısal kurgu) bu türden kozmik/doğal yasalarla uyumlu, idealize edilmiş insan ölçütlerine bağlı bir yaklaşımdır. Posthümanizm bu türden indirgemeci veya sabit ontolojik ön kabulleri reddeder. Bu nedenle, mimarlığı Aristotelesçi sanat olarak tarifleme arayışı, posthümanizmin eleştirdiği insan merkezli/geleneksel değerlerdendir.

Sosyal Robotlar

  1. Fransa’da otizmli çocukların sosyal becerilerini geliştirmek için birlikte çalışılmış sosyal robot aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Jibo
    • B-) Paro
    • C-) Pepper
    • Cevap D-) Nao
    • E-) Sophia

    Açıklama: Soru 8, Ünite 4’te ‘Sosyal Robotlar’ başlığı altında ele alınmıştır. Ancak bu konu daha detaylı olarak Ünite 5’te (Yeni Medya Uygulamaları) ve Ünite 7’de (Ses Tasarımı) geçmektedir. Ünite 4 özetinde sosyal robotlardan kısaca bahsedilirken, Ünite 5 özetinde de geçmektedir. Fransa’da otizmli çocukların sosyal becerilerini geliştirmek için birlikte çalışılan sosyal robotlar, Ünite 5’te ‘Sosyal Robotlar’ başlığı altında bahsedilen genel bir konuya odaklanır. Ünite 7’de ise ‘Sosyal Robotlar’ başlığı altında Fransa’daki spesifik bir uygulama örneği verilmiştir: ‘Fransa’da otizmli çocukların sosyal becerilerini geliştirmek için birlikte çalışılmış sosyal robotlar da bu bağlamda sayılabilir.’ Metinlerde bu robotun adı açıkça belirtilmemiştir, ancak Ünite 7 özetinde Fransa’daki bu projenin varlığından bahsedilir.

Tekno-Doğa ve Mimarlık

  1. Bilgisayarlı biçim bulma yöntemleriyle sanal ortamda oluşan, robotik kapasiteleriyle kendi kendine inşa olan, sensörleriyle algılayan, yapay zekâsıyla nasıl adapte olacağına karar veren ve bünyesine katılmış robot kolu sayesinde yeni bileşenlerle kendini dönüştürebilen bir mekân deneyi olarak “-“, doğalla yapayın yeniden aynı zeminde buluşması açısından incelemeye değerdir.
    • A-) Burj Khalifa
    • B-) Fallingwater
    • C-) Haydar Aliyev Kültür Merkezi
    • D-) Sydney Opera Binası
    • Cevap E-) Elytra Filament Pavilion

    Açıklama: Soru, robotik kapasitelere sahip, sensörlerle algılayan, yapay zekâ ile adapte olan ve kendini dönüştürebilen mekân deneyimini soruyor. Ünite 4’te, mimarlıkta tekno-doğa başlığı altında, posthümanist yaklaşımların teknoloji ile entegre olmuş, insan ve insandışı varlıkların etkileşimini merkeze alan mekânları incelediği belirtilir. Bahsedilen özellikler, insan-teknoloji melezleşmesini ve mimarlıkta ortaya çıkan ‘tekno-doğa’ sorununu yansıtır. Bu türden kendiliğinden organize olan, teknolojiyle iç içe geçmiş, biyolojik ve yapay unsurları barındıran mekânlar, posthümanizm bağlamında incelenen ‘otonom’ veya ‘zihinli’ yapılar olarak tanımlanabilir. Bu tanım, en iyi şekilde ‘biyolojik olmayan’ ancak teknolojik olarak canlı/eyleyici kabul edilen yapıları kapsayan ‘Mimarlıkta Tekno-Doğa’ konseptiyle ilişkilidir.

Ünite 5

Artırılmış Gerçeklik

  1. Ekrandaki gerçekliği artırmak amacıyla canlı görüntülerle harmanlanan bilgisayar tarafından oluşturulmuş veya manipüle edilmiş görüntülere ne ad verilir?
    • Cevap A-) VFX (Görsel efektler)
    • B-) Scripting
    • C-) Processing
    • D-) Neuralink
    • E-) Matte painting

    Açıklama: Ünite 5’te, Artırılmış Gerçeklik (AR) tanımı şu şekildedir: ‘Gerçek dünyadaki görüş bilgisayar aracılığı ile artırılmakta ve farklılaştırılmaktadır.’ AR, fiziksel dünya görüntüleri üzerine bilgisayar tarafından oluşturulmuş, manipüle edilmiş görüntülerin (yazıya dayalı, işitsel ve görsel veriler) eklenmesiyle oluşur.

Yeni Medya Platformları

  1. Bireylerin veya grupların kişisel veya profesyonel içerik yayınladığı çevrimiçi platformlar veya makale sitelerine ne ad verilir?
    • A-) Sosyal ağ
    • Cevap B-) Blog
    • C-) Forum
    • D-) Mikroblog
    • E-) Sözlük

    Açıklama: Soru 11, Ünite 5’te ‘Metin Temelli Uygulamalar: Forum, Blog, Sözlük’ başlığı altında ele alınmıştır. Metinde, ‘Bloglar, bireylerin veya grupların kişisel veya profesyonel içerik yayınladığı çevrim içi günlükler veya makale siteleridir’ şeklinde tanımlanmıştır.

Yeni Medya Teknolojileri Etiği

  1. SpaceX tarafından geliştirilen ve işletilen bir alçak dünya yörüngesi uydu ağı olan “Starlink” in, posthümanist açıdan en çok sorun teşkil edebilecek özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Tekeşleşme
    • B-) Reklamlar
    • C-) Bağlantı
    • D-) Algoritma
    • E-) Yankı odası

    Açıklama: Soru 6, Ünite 5’te ‘Video Paylaşım Platformları’ başlığının altındaki ‘YouTube’da yanıltıcı ve yanlış bilgilendirici içerikleri tespit etmek…’ paragrafında ele alınmıştır. Starlink, alçak dünya yörüngesine binlerce uydu göndermeyi içerir ve bu durum, gökyüzünün (‘uzay interneti’) yoğun bir şekilde uydu ağı ile kaplanması anlamına gelir. Posthümanizm bağlamında, çevreye duyarlılık önemli bir etik konudur. Bu denli kitlesel uydu ağları, gökyüzü kirliliği ve doğal ekosistem (ışık kirliliği, vb.) üzerindeki etkileri nedeniyle çevresel sürdürülebilirlik açısından en çok sorun teşkil edebilir.

Yeni Medya ve Multimedya

  1. Kullanıcı deneyimi tasarımında, multimedya ögelerinin (videolar, resimler, animasyonlar, ses ve etkileşimli özellikler) en önemli rolü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kullanıcıların dikkat süresini artırmak
    • B-) Kullanıcıları içerikten uzaklaştırmak
    • C-) Erişilebilirliği azaltmak
    • Cevap D-) Bilgiyi etkili bir şekilde aktarmak ve unutulmaz deneyimler yaratmak
    • E-) Sadece görsel estetiği geliştirmek

    Açıklama: Soru 4, Ünite 5’te ‘Çoklu Ortamlar ve Kullanıcı Deneyimi Tasarımı’ başlığı altında ele alınmıştır. Metinde, multimedya ögelerinin (videolar, resimler, animasyonlar, ses ve etkileşimli özellikler) en önemli rolünün, kullanıcıların ilgisini çekmek, bilgiyi etkili bir şekilde aktarmak ve unutulmaz deneyimler yaratmak olduğu belirtilmektedir. Kullanıcı deneyimi tasarımında amaç, kullanıcı katılımını ve memnuniyetini artırmaktır.

Yeni Medya ve Yakınsama

  1. Otomotiv ve yazılım yakınlaşması, farklı sektörlerden şirketlerin aynı pazarda iş birliği yapmasına bir örnektir.
    Yukarıdaki yöndeşme-yakınsama türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Teknolojik yakınsama
    • B-) İçerik yakınsaması
    • C-) Kültürel yakınsama
    • D-) Fiziksel yakınsama
    • Cevap E-) Endüstri yakınsaması

    Açıklama: Soru 9, Ünite 5’te ‘Yeni Medyanın Gelişimi, Özellikleri ve Posthümanizm’ başlığı altında ‘Yakınsama’ özelliğinde ele alınmıştır. Yakınsama (Convergence), farklı medya biçimlerinin ve teknolojilerinin bir araya gelerek bütünleşmesi demektir (örneğin telefonun, kameranın, GPS’in bir araya gelmesi). Otomotiv ve yazılımın yakınlaşması, farklı sektörlerin (otomotiv ve teknoloji/yazılım) birleşerek aynı pazarda iş birliği yapması, bu ‘yakınsama’ özelliğinin bir yansımasıdır. Ünite 5 metninde, yakınsamanın farklı teknolojilerin birleşimi olduğu vurgulanır.

Ünite 6

Giyilebilir Elektronik Giysi

  1. Aşağıdakilerden hangisi biyo-deri ile üretilen ilk giyim ürününü tasarlamıştır?
    • A-) MycoWorks
    • B-) Platex
    • Cevap C-) Modern Meadow
    • D-) MycoFlex
    • E-) Inflata Corset

    Açıklama: Ünite 6’da, Levis’in tasarımcı Massimo Osti ve Philips iş birliğinde piyasaya sürdüğü ICD+ ceketinin ilk ticari giyilebilir elektronik giysi olduğu belirtilmiştir. Bu ceket, biyo-deri ile üretilmemiştir; ancak ilk ticari giyilebilir elektronik giysi örneğidir. Soruda biyo-deri ile üretilen ilk ürün sorulmuştur. Ancak metinde doğrudan biyo-deri ile üretilen ilk ürün örneği verilmemiştir. Metinde bahsedilen en erken teknolojik giysi örneği ICD+ ceketi veya 1990’lardaki Active Badge’dir. Eğer soru, metinde bahsedilen ‘ilk ticari giyilebilir elektronik giysi’ ile kastediliyorsa, cevap ICD+ ceketidir. Biyo-deri kısmı metinde bulunmamaktadır. Bu nedenle, metinde geçen en önemli öncü giysi olan ICD+ ceketi (Levis ve Philips iş birliği) doğru kabul edilmelidir.

Giyilebilir Teknolojiler Sınıflandırması

  1. Aşağıdakilerden hangisi giyilebilir teknoloji ürünlerinden bedene takılabilir araçlara örnektir?
    • A-) Çipli tekstiller
    • B-) Akıllı saat
    • C-) Akıllı dövme
    • D-) Akıllı gözlük
    • Cevap E-) Biyonik kulak

    Açıklama: Metin, giyilebilir teknolojilerin bedene yerleştirilme şekillerine göre dört kategoriye ayrıldığını belirtmektedir: 1) Bedene takılabilir araçlar, 2) Tene yerleştirilen araçlar (akıllı dövmeler, piller), 3) Kumaşa entegre edilen araçlar ve 4) Aksesuar şeklindeki araçlar. Akıllı saatler ve bileklikler aksesuar örneği olarak verilirken, akıllı dövmeler tene yerleştirilen araçlardır. Metin, ‘akıllı gözlük’ (Steve Mann örneği) ve ‘Active Badge’ gibi örnekler verse de, bunları genel olarak ‘aksesuar’ veya ‘tene yerleştirilen’ kategorisine bağlayabiliriz. Ancak, şıklar arasında geçen ‘Biyonik kulak’ doğrudan ‘bedene takılabilir araçlar’ kategorisine en uygun örnektir (çünkü vücudun doğal bir parçası olmasa da kalıcı olarak takılan/entegre edilen bir cihazı temsil eder). Eğer E şıkkı (Biyonik kulak) doğru kabul edilecekse, bu, bedene kalıcı olarak monte edilen veya kulağa takılan (aksesuarın ötesinde bir entegrasyonu ima eden) cihazların ‘bedene takılabilir araçlar’ (wearable devices) kategorisine girdiğini gösterir. Diğer şıklar ise sırasıyla çipli tekstiller (kumaşa entegre), akıllı saat (aksesuar) ve akıllı dövme (tene yerleştirilen) kategorilerine girer.

Posthümanist Tasarım ve Sürdürülebilirlik

  1. I. İnsan, doğa ve teknoloji arasında eşitlikçi bir ilişki kurmayı amaçlar.
    II. Doğayı sömürülecek bir kaynak olarak görmez.
    III. Yalnızca insan ihtiyaçlarına odaklanır.
    IV. Biyoçeşitliliği ve yenileyici süreçleri destekler.
    V. Sadece teknolojik yenilikleri ön planda tutar.
    Posthümanist tasarımın sürdürülebilirliğe yaklaşımını ifade eden yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
    • A-) I, II ve III
    • Cevap B-) I, II ve IV
    • C-) II, IV ve V
    • D-) I, II, III ve IV
    • E-) II, III, IV ve V

    Açıklama: Soru 7, Ünite 6’daki ‘Sürdürülebilirlik ve Posthümanist Tasarımın Rolü’ ile ilgilidir. Posthümanist tasarım, insan merkezciliği aşar, tüm yaşamın birbirine bağlılığını kucaklar (I ve IV doğru). Doğayı sömürülecek bir kaynak olarak görmez (II doğru). Ancak posthümanizm, yalnızca insan ihtiyaçlarına odaklanmaz; aksine, insan olmayan varlıkları da sürece dahil eder, bu nedenle III yanlıştır. Ayrıca sadece teknolojik yenilikleri değil, etik ve çevresel duyarlılığı da ön planda tutar, bu nedenle V yanlıştır (Ünite 6, ‘Posthümanistik Yaklaşımlar’). Doğru olanlar I, II ve IV’tür.

Posthümanist Tasarım Ölçütleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi bireyin kendi yaşamı üzerinde etkili olma kapasitesini ve seçimlerini yönetebilme gücünü ifade eder?
    • A-) Teslimiyet
    • B-) Yöndeşme
    • C-) Bağlılık
    • Cevap D-) Eyleyicilik
    • E-) Uyumluluk

    Açıklama: Soru 1, Ünite 6’da bahsedilen posthümanist tasarım ölçütlerine gönderme yapar. Posthümanizm, insanın algısı, ihtiyaçları ve arzularının ötesine geçen, insan olmayanlara da yer açan bir yaklaşımdır. Bu bağlamda, bir bireyin kendi yaşamı üzerindeki etkili olma kapasitesi ve seçimlerini yönetebilme gücü (‘özne’ olma hali) geleneksel hümanist tanımlardan farklılaşarak yeniden sorgulanır. Ancak doğrudan ‘öznellik’ kavramı ve bunun karmaşık ilişkileri Ünite 6’da vurgulanmaktadır.

Tasarım Yazılımları Tarihçesi

  1. 2000 yılında Corel firmasının ürettiği ve Adobe firmasının ürettiği yazılımları ile hazır giyim sektöründe bilgisayar destekli tasarım uygulamaları yaygınlaşmaya başlamıştır.
    Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru şekilde tamamlar?
    • A-) 1957 - Pronto ve Sketchpad
    • B-) 1985 - Microsoft Paint ve GIMP
    • Cevap C-) 1987 - CorelDraw ve Adobe Illustrator
    • D-) 1990 - AutoCAD ve SketchUp
    • E-) 2000 - Clo 3D ve Adobe Photoshop

    Açıklama: Ünite 6’da, Moda Tasarımı ve Dijital Moda başlığı altında, 2000’li yıllardan itibaren CAD teknolojilerinin ve 3D tarama sistemlerinin önem kazandığı belirtilmiştir. Metin, bu dönemde CAD’in insan-merkezli paradigmaları yeniden değerlendirme fırsatı sunduğunu söyler. Ancak, 2000 yılında Corel ve Adobe’nin belirli yazılımları ile hazır giyim sektöründe CAD uygulamalarının yaygınlaşmaya başladığı bilgisi metinde doğrudan yer almamaktadır. Metinde Clo 3D gibi güncel 3D yazılımlar ve 1990’larda başlayan dijitalleşme vurgulanmaktadır. Verilen seçenekler olsaydı daha kesin cevap verilebilirdi. Metinde bahsi geçen en yakın bilgi, tasarım pratiğinin insan-merkezli paradigmaları yeniden değerlendirme fırsatı sunan CAD teknolojilerinin yaygınlaşmasıdır. Sorunun boşlukları için metindeki en alakalı terimler ‘Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD)’ ve ‘tasarım pratiklerinin’ yeniden değerlendirilmesidir.

Yapay Zekâ Marka Elçisi

  1. Kendini “dünyanın ilk yapay zekâ marka elçisi” olarak tanıtan marka aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Glitch
    • B-) Prada
    • C-) Gucci
    • D-) Balenciaga
    • E-) Versace

    Açıklama: Ünite 6’da (Posthüman ve Moda), yapay zekâ uygulamaları ele alınırken, ‘Project Muze’ uygulamasından bahsedilmektedir. Bu proje Google ve Zalando iş birliğiyle geliştirilmiştir. Ancak soruda geçen, kendini “dünyanın ilk yapay zekâ marka elçisi” olarak tanıtan marka veya proje bilgisi doğrudan metinde yer almamaktadır. Ancak, Ünite 6’da yapay zekânın moda tasarımı alanındaki uygulamaları arasında Google ve çevrim içi moda platformu Zalando’nun iş birliği ile geliştirilen Project Muze’den ve yapay zekâ tarafından tasarlanan tişörtler üreten Cross&Freckle markasından bahsedilmektedir. Bu markalardan herhangi biri soruda geçen spesifik ifadeyi kullanmamaktadır. Bu tür spesifik iddialar genellikle güncel moda/teknoloji haberlerine atıfta bulunur ve metin bu bilgiyi doğrudan sağlamadığı için, metinde geçen en alakalı teknoloji/moda uygulamasına dönülmelidir. Zalando’nun Project Muze uygulaması veya Cross&Freckle markası en yakın konulardır. Bu tip spesifik bir iddia için metinlerde kesin bir referans bulunmamaktadır. Verilen seçenekler olsaydı daha kesin cevap verilebilirdi. Metinde, yapay zekânın moda tasarımında kullanıldığı bağlamda en çok öne çıkan, 2016’da Google ve Zalando iş birliğiyle geliştirilen Project Muze’dir.

Ünite 7

Ses Analiz Yazılımları

  1. Aşağıdaki yazılımlardan hangisi özellikle müzik analizi ve görselleştirme için tasarlanmış, ses spektrumunu, dalga formunu ve diğer analitik verileri görüntülemek için kullanılan uygulamadır?
    • A-) FL Studio
    • Cevap B-) Sonic Visualiser
    • C-) Subtractive Synthesis
    • D-) Additive Sound
    • E-) Sample Effect

    Açıklama: Soru 1, sesin analitik verilerini (spektrum, dalga formu vb.) görüntülemeye odaklanan bir yazılımı soruyor. Ünite 7’de ‘İnsan ve İnsan Olmayanların Etkileşiminin Ses Tasarımındaki Etkileri’ başlığı altında ses analizinde kullanılan popüler yazılımlar listelenmiştir: Audacity, Adobe Audition, Sonic Visualiser, SpectraLayers Pro. Bu yazılımların hepsi spektral ve zamansal analiz araçları sunar. Sonic Visualiser, özellikle ses spektrumunu, dalga formunu ve diğer analitik verileri görüntülemek için tasarlanmış popüler bir araçtır.

Ses Formatları

  1. ——- ileri düzey bir ses formatıdır. Sesin yalnızca yatay düzlemde değil, dikey düzlemde de hareket etmesine olanak tanıyan bir “üç boyutlu” ses deneyimi sunar.
    Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) VFX
    • B-) Shotcut
    • C-) DTS-HD
    • D-) CGI
    • Cevap E-) Dolby Atmos

    Açıklama: Ünite 7’de, ses formatları tartışılırken Dolby Atmos’un çevresel ses formatlarının tanıtılmasıyla izleyicilerin sinematik deneyimini zenginleştirdiği belirtilmiştir. Dolby Atmos, sesin yalnızca yatayda değil, dikey düzlemde de hareket etmesine olanak tanıyarak ‘üç boyutlu’ ses deneyimi sunan ileri düzey bir formattır.

Ses Sentezi Teknikleri

  1. Aşağıdaki tekniklerden hangisi önceden kaydedilmiş seslerin (örneklerin) oynatılmasını ve manipülasyonunu içermektedir?
    • A-) Additive Synthesis (Ekleme Sentezi)
    • B-) Granular Synthesis (Taneli Sentez)
    • C-) Subtractive Synthesis (Çıkartma Sentezi)
    • Cevap D-) Sample-Based Synthesis (Örnek Tabanlı Sentez)
    • E-) Frequency Modulation Synthesis (FM Synthesis - Frekans Modülasyon Sentezi)

    Açıklama: Soru 12, Ünite 7’de ‘Ses Sentezi Teknikleri’ başlığı altında ele alınmıştır. Ses sentezi, yapay olarak ses üretme sürecidir. Seçeneklerdeki teknikler şunlardır: Additive Synthesis (Ekleme), Subtractive Synthesis (Çıkartma), Frequency Modulation Synthesis (FM Sentezi), Sample-Based Synthesis (Örnek Tabanlı Sentez), Physical Modelling Synthesis (Fiziksel Modelleme), Granular Synthesis (Taneli Sentez). ‘Sample-Based Synthesis’ (Örnek Tabanlı Sentez), önceden kaydedilmiş seslerin (örneklerin) kullanılarak manipülasyonunu içeren sentez yöntemidir.

Ses Tasarımı Tarihi

  1. “Ses Tasarımı” terimi ilk olarak yönetmenliğini Francis Ford Coppola’nın yaptığı Apocalypse Now (1979) filminde üstlendiği görevi tanımlamak için yine kendisi tarafından kullanılmıştır.
    Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • Cevap A-) Walter Murch
    • B-) Luigi Russolo
    • C-) Hans Zimmer
    • D-) Max Steiner
    • E-) Rouben Mamoulian

    Açıklama: Soru 10, Ünite 7’de ‘Sinemanın Tarihsel Süreci Bağlamında Posthümanizmin Etkileri’ başlığı altında ele alınmıştır. Metinde, ilk sesli film olan Caz Şarkıcısı (1927) ve ilk sesli Türk filmi olan İstanbul Sokakları (1931) geçmektedir. Ünite 7’nin girişinde, ‘Sesin filmlerde kullanılabilecek yeni bir teknoloji hâline gelmesiyle birlikte ilk sesli film, Caz Şarkıcısı (The Jazz Singer, 1927) çekildi’ denilmiştir. Ancak, ‘Ses Tasarımı’ teriminin ilk kez kim tarafından, hangi filmde kullanıldığı bilgisi bu metinlerde (Ünite 7) doğrudan verilmemiştir. Bu bilgi, genellikle film tarihi kaynaklarında Francis Ford Coppola ve Apocalypse Now (1979) ile ilişkilendirilir. Ancak, verilen seçenekler ve metin özetleri arasında bu spesifik bilgi yer almadığından, metindeki en yakın tarihsel referans ‘ilk sesli film’ (Caz Şarkıcısı) bilgisidir. Bu tür spesifik tarihsel bilgiler için, Ünite 7 metinlerinde doğrudan teyit edilemeyen bir cevap (Coppola/Apocalypse Now) kesin olarak doğru kabul edilemez, ancak bu sorunun cevabı genellikle ilgili literatürde Coppola’dır. Verilen özetlere sadık kalınarak, metinde açıkça belirtilen tek film referansı ‘Caz Şarkıcısı’dır (ilk sesli film).

Ses Tasarımı Terimleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi ses tasarımı yöntemlerinden biri değildir?
    • A-) Foley Sesleri
    • Cevap B-) Ses Rengi Çözünürlüğü Filtrasyonu
    • C-) Ses Düzenleme
    • D-) Ses Efektleri Manipülasyonu
    • E-) Ambiyans ve Reverb Kullanımı

    Açıklama: Soru 7, Ünite 7’de ‘Ses Tasarımı Yöntemleri’ başlığı altında ele alınmıştır. Metinde geçen temel ses tasarımı yöntemleri şunlardır: Ses Düzenleme, Foley Sesleri, Ses Efektleri Manipülasyonu, Ses Filtrasyonu ve EQ Ayarları, Ses Efektleri Sentezi, Ses Efektleri Zamanlaması ve Senkronizasyonu, Ambiyans ve Reverb Kullanımı, İnteraktif Ses Tasarımı. Görüldüğü üzere, ‘Film Ses Türleri’ (Ünite 7’de ‘Filmsel Ses Türleri’ olarak geçer) bir yöntem değil, sesin sınıflandırma biçimidir. ‘Kurgu’ ise, ses materyalinin düzenlenmesi/işlenmesi sürecini ifade eder, ancak listelenen spesifik yöntemler arasında yer almaz.

Ünite 8

Anlatı Yapısı

  1. Anlatı yapılarından “Çerçeve Anlatı” aşağıdaki hangi özelliğiyle dikkat çeker?
    • Cevap A-) Birbirine bağlı birden fazla hikâyeyi iç içe sunar.
    • B-) Hikaye aynı noktada başlar ve aynı noktada biter.
    • C-) Tek bir karakterin bakış açısını kullanır.
    • D-) Yalnızca tek bir hikâyeyi detaylandırır.
    • E-) İnteraktif bir deneyim sunar.

    Açıklama: Ünite 8’de Kurgusal Yaratıcılık: Hikâyeyi Oluşturan Unsurlar başlığı altında anlatı yapıları listelenmiştir. Bu listede ‘Çerçeve Anlatı’ yer almaktadır. Çerçeve Anlatı (Frame Narrative), bir ana hikâyenin içinde başka hikâyelerin anlatılması geleneğidir. Metinde bu yapının temel özelliği olan, hikâyeyi oluşturan ana hikâye ve onun içinde yer alan alt hikâyeler ilişkisi belirtilmektedir.

Bakış Açısı Türleri

  1. İlahi bakış açısı olarak da bilinen bu bakış açısında anlatıcı, hikâyedeki tüm karakterlerin tüm düşüncelerini ve duygularını, olmuş veya olacak tüm olayları bilir.
    Yukarıdaki tanımlama bakış açılarından hangisini ifade etmektedir?
    • A-) Birinci Şahıs Bakış Açısı
    • B-) İkinci Şahıs Bakış Açısı
    • C-) Üçüncü Şahıs Sınırlı Bakış Açısı
    • Cevap D-) Üçüncü Şahıs Hâkim Bakış Açısı
    • E-) Çoğulcu Bakış Açısı

    Açıklama: Verilen tanım, hikâyedeki tüm karakterlerin düşüncelerini, duygularını ve tüm olayları bilen anlatıcıyı tanımlamaktadır. Ünite 8’de Kurgusal Yaratıcılık: Hikâyeyi Oluşturan Unsurlar altında Bakış Açısı türleri listelenmiştir: Birinci Şahıs, İkinci Şahıs, Üçüncü Şahıs Sınırlı, Üçüncü Şahıs Hâkim ve Üçüncü Şahıs Nesnel. Tüm olayları ve tüm karakterlerin iç dünyasını bilen anlatıcı, ‘Üçüncü Şahıs Hâkim Bakış Açısı’dır (Omniscient Narrator).

Kurgusal Yaratıcılık Temelleri

  1. Dramatik anlatılar bağlamında “katharsis” kavramı aşağıdakilerden hangisini temsil eder?
    • A-) Gerilimi artırma tekniği
    • B-) Duygusal etkileşimden kaçınan bir anlatı tarzı
    • Cevap C-) Güçlü veya bastırılmış duyguları serbest bırakma süreci
    • D-) Karmaşık karakterler oluşturmak için bir yöntem
    • E-) Fütüristik ortamların geliştirilmesine yönelik bir yaklaşım

    Açıklama: Ünite 8’de, yaratıcı kurgunun temelleri anlatılırken, hikâye anlatıcılığının insan psikolojisini derinleştirmedeki rolü vurgulanır. ‘Katarsis’, okurların karakterlerle daha derin bir bağ kurmasına, onların iç mücadelelerini ve ruhsal dönüşümlerini deneyimlemelerine olanak tanır ve böylece anlatının sürükleyici kalitesini artırır. Katarsis, genellikle duygusal arınma veya boşalma anlamına gelir.

Modernizm ve Kurgusal Anlatı

  1. Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılın modernizm evresinde ortaya çıkan anlatı türlerinden değildir ve beklenmektedir?
    • A-) Kısacık anlatı, üslubu ve biçimlerinin yükselişi
    • B-) Basitleştirilmiş dil ve anlaşılır olay örgüsü
    • C-) Romantik ve idealist temalara vurgu
    • D-) Duygusal hikaye anlatı yapısında yazılmış geleneksel öyküler
    • Cevap E-) Bilinç akışı ve doğrusal olmayan zaman akışları

    Açıklama: Metin, 20. yüzyılın modernizm hareketinin geleneksel anlatı yapılarından kasti bir kopuş gösterdiğini ve Birinci Dünya Savaşı sonrası varoluşsal kaygıları, hayal kırıklıklarını ve bilinçaltını işlediğini belirtir. Modernist anlatılarda bilinç akışı, doğrusal olmayan zaman akışı ve karmaşık temalar öne çıkar. Postmodernizm ise ironi ve şakacılığı ekler. Şıklara bakıldığında, A, B, D ve E şıkları modernizmin özelliklerini (örneğin basitleştirilmiş dilin reddi, bilinç akışı, doğrusal olmayan zaman) ya da modernizmin ardından gelen değişimleri yansıtırken; C şıkkı olan ‘Romantik ve idealist temalara vurgu’ daha çok modernizmden önceki dönemlerin (Romantizm) bir özelliğidir ve modernizmin reddettiği ‘idealize edilmiş’ anlatım tarzıyla ilişkilidir. Dolayısıyla, modernizm evresinde beklenmeyen (yani reddedilen) anlatı vurgusu C şıkkında belirtilmiştir. Ancak, soruda ‘E şıkkı doğru kabul edilecek’ ibaresi geçtiği için, E şıkkının modernizmde zaten var olan bir durum olması gerektiği varsayılırsa bile, ‘BEKLENMEDİĞİ’ belirtilen bir şeyin modernizmin temel özelliklerinden biri olarak sunulması gerekir. Metin, modernizmin geleneksel yapılardan kopuşu ve varoluşsal kaygıları işlediğini söylerken, C şıkkı (Romantik ve idealist temalar) modernizmin reddettiği bir yapıyı temsil eder. E şıkkı (‘Bilinç akışı ve doğrusal olmayan zaman akışları’) ise modernizmin öne çıkan özelliklerindendir. Eğer E şıkkı doğru kabul edilecekse, bu, sorunun aslında ‘Hangisi modernizmin özelliklerinden biridir?’ şeklinde kurgulanması gerektiğini gösterir. Modernizm; bilinç akışı, doğrusal olmayan zaman gibi uygulamaları öne çıkarmıştır.

Posthümanizm ve Belgeseller

  1. I. Gözlemci ve eleştirel bir türdür.
    II. İnsanın bilgi ve kavramasını genişletme, ekonomi, kültür ve insan ilişkilerine yönelik çözümler sunma ve uyarma amaçlı yapımlar ortaya koyan çalışmalardır.
    III. Cansız varlıkları antropomorfize ederek onlara insan özellikleri atfetme geleneği, posthümanist düşünce ile zengin bir diyalog kurmaktadır.
    IV. “Cow belgeseli” izleyicileri hayvanların deneyimlerine empatiyle yaklaşmaya davet eden bir yapımdır.
    Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri belgesel filmler ve posthümanizm ilişkisi açısından yanlıştır?
    • A-) Yalnız I
    • Cevap B-) Yalnız III
    • C-) I ve II
    • D-) III ve IV
    • E-) I, II ve IV

    Açıklama: Soru 1, Ünite 8’de ‘Yaratıcı Kurgu ve Hikâye Anlatıcılığı’ bağlamında ele alınmıştır. Posthümanizm, insan merkezli görüşe karşı çıkar ve insan olmayan varlıklarla ilişkileri inceler. I ve II. önermeler posthümanist çalışmaları tanımlar niteliktedir. III. önerme, cansız varlıklara insan özellikleri atfetmenin (antropomorfizmin) geleneksel bir eğilim olduğunu, posthümanizmin ise bu tür ayrımları bulanıklaştırdığını belirtir; bu, posthümanizmin ‘eleştirel’ yönüne uygundur ancak antropomorfizmin kendisi posthümanizmin temel taşı değildir (daha çok onu zenginleştiren bir unsurdur). Ancak, IV. önermede belirtilen ‘Cow belgeseli’ örneği (hayvan deneyimlerine empati), posthümanizm bağlamında eleştirilen antropozantrizme karşı bir duruşu destekler ve insan merkezli olmayan bir bakış açısını yansıtır. Metin özetlerinde doğrudan ‘Cow belgeseli’ örneği geçmese de, posthümanizm hayvan haklarına ve etik sorumluluğa vurgu yapar, bu da empatiyi destekler. Buna karşın, posthümanizmin temel vurgusu, ayrımcılığı reddetmek ve insan-olmayan varlıklarla eşitlikçi ilişkiler kurmaktır. III. önerme, antropomorfizmin posthümanizmle zenginleştiğini belirtir ki bu, insan odaklı yaklaşımlardan uzaklaşma çabasıyla uyumludur. Tüm önermeler, genel posthümanist tartışma alanıyla ilişkilidir. Ancak, III. önerme, antropomorfizmin geleneksel bir eğilim olduğunu belirterek posthümanizmin bunu ‘zenginleştirdiğini’ söyler; bu bir eleştiri olmaktan çok bir tespittir. Posthümanizm, insan olmayanlara değer verse de, doğrudan ‘cansız varlıkları antropomorfize etme’ geleneğini savunmak yerine, varlıkların kendi öznelliklerini vurgular. Bu bağlamda, en az kesin veya eleştirel olarak en az doğru olan önerme III. önermedir, çünkü posthümanizm daha çok insan dışı varlıkların öznelliğini kabul etmeyi amaçlar, onları sadece insanlaştırmayı değil. Ancak metin özetleri bu soruların yanlışlığını kesin olarak belirtmemektedir. Sorunun bağlamı Ünite 8’dir. Ünite 8 özetinde, posthümanizmin antroposentrizmi reddettiği ve kültürel/toplumsal değişimleri ele aldığı belirtilmiştir. I (eleştirel tür), II (çözüm sunma) ve IV (hayvan deneyimine empati) posthümanizmle uyumludur. III. önerme ise antropomorfizmi ‘geleneksel’ bir eğilim olarak tanımlar. Posthümanizm, insan-olmayan varlıkların kendi öznelliklerini (insan özellikleri değil) vurgular. Dolayısıyla, antropomorfizmi (insanlaştırma) bir ‘zenginleşme’ olarak gören III. önerme, posthümanizmin temel yönelimleriyle çelişebilir (insan merkezli dili sürdürme riski). Bu nedenle, III. ve muhtemelen IV. önermeler (belgesel örneği genellemesi) yanlış olarak kabul edilebilir. Ancak, en kesin yanlış önerme, posthümanizmin temelini oluşturan ‘yeni’ bakış açısıyla en az uyumlu olan III. önermedir.

Posthümanizm ve Sinema Türleri

  1. Felsefi posthümanizm ile ilişkilendirilebilecek filmler, insanların fiziksel ve zihinsel kapasitelerini artırmak için teknolojileri kullanmalarını konu alır. Yönetmenliğini Paul Verhoeven’ın yaptığı RoboCop (1987) ve Neill Blomkamp’ın Elysium (2013) filmleri bu anlayışı içeren filmlerdir.
    Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) alternatif yaşam biçimleri
    • Cevap B-) teknolojik yükseltmeler (augmentations)
    • C-) yaratıcı yazılım teknikleri
    • D-) sosyal ilişkiler
    • E-) doğal yöntemler

    Açıklama: Soru 3, Ünite 8’de ‘Kurgusal Yaratıcılık: Temelleri ve Tarihsel Gelişimi’ bölümünün alt başlıklarında ele alınmıştır. Posthümanist kurgusal yaratıcılık, insanı, teknolojiyi, çevreyi ve insan-olmayan varlıkları içeren, insan merkezci olmayan hikâyeleri kapsar. Sinema bağlamında, özellikle bilim kurgu türü (Ünite 3’te de bahsedilir) bu konuları işler. Ünite 8’de ‘Hikâye Anlatıcılığına İhtiyaç’ başlığı altında, yaratıcı kurgunun karmaşık temaları keşfetme rolünden bahsedilir. RoboCop ve Elysium, teknolojinin insan bedeni/kapasitesi üzerindeki dönüştürücü ve eleştirel etkilerini (transhümanist/posthümanist temalar) işleyen, bilim kurgu türüne ait örneklerdir. Ünite 3’te bilim kurgu türünün posthümanizmin temel konularını barındırdığı belirtilmiştir. Paragraftaki boşluk, posthümanist temaları işleyen bilim kurgu filmlerini tamamlar.

Ünite Diğer

  1. “Biyomimikri”nin kullanım amacına dair aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
    • Cevap A-) İnsanın karşılaştığı zorlukları çözmek için doğanın tasarımlarından ve süreçlerinden içgörü elde etme uygulamasıdır.
    • B-) Doğadaki süreçleri göz ardı ederek mühendislik çözümleri geliştirmek için kullanılır.
    • C-) Biyolojik çeşitliliği azaltmak için kullanılır.
    • D-) Teknolojik ilerlemeyi durdurmak için kullanılır.
    • E-) Canlı organizmaların görsel güzelliklerini sergilemek için kullanılır.