Sürdürülebilir Grafik Tasarım - Çıkmış Sorular

Ünite 1

Ekolojik Denge

  1. —–: Zaman içinde değişen ekolojik faktörlere bağlı olarak bir bölgedeki var olan türlerin ve habitatların sıralı olarak değişim sürecidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (4 kez soruldu)
    • A-) İnovasyon
    • Cevap B-) Ardıllık
    • C-) Etkileşim
    • D-) Metafor
    • E-) Reaksiyon

    Açıklama: Ekolojik ardıllık (Succession), zaman içinde değişen ekolojik faktörlere bağlı olarak bir bölgedeki var olan türlerin ve habitatların sıralı olarak değişim sürecidir. Bu tanım, verilen cümleyi en uygun şekilde tamamlar.

Ekolojik Faktörler

  1. İşlevsel bir birim olarak etkileşim hâlinde olan bitki, hayvan ve mikroorganizma toplulukları ve bunların cansız çevrelerinden oluşan doğal ve dinamik yapılara ne ad verilir?
    • A-) İnovasyon
    • B-) Tedarik
    • C-) Ardıllık
    • D-) Rekreasyon
    • Cevap E-) Ekosistem

    Açıklama: Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle devamlı etkileşim hâlinde olan canlılar ile bunların cansız çevrelerinin oluşturduğu ve ekolojik faktörler bakımından farklılıklara sahip olan bütüne ekosistem denir. Ekosistem, biyotik (üreticiler, tüketiciler, ayrıştırıcılar) ve abiyotik (cansız) ögelerden meydana gelir.

Ekolojik Kavramlar

  1. Aşağıdakilerden hangisi yapay/yarı doğal ekosistemlerin temel yapısını oluşturan ögelerden biridir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Ekolojik ardıllık ancak insan etkisi kalktıktan sonra ve yavaş gerçekleşir.
    • B-) Çok sayıda canlı türü ve yeterli ekolojik faktörleri içerir.
    • C-) Genetik çeşitlilik çok yüksektir.
    • D-) Tüm enerji ve biyolojik döngüler insan desteği olmaksızın gerçekleşir.
    • E-) Canlılar arası besin zincirleri uzun ve karmaşıktır.

    Açıklama: Ardıllık (Succession), zaman içinde değişen ekolojik faktörlere bağlı olarak bir bölgedeki var olan türlerin ve habitatların sıralı olarak değişim sürecini ifade eder. Bu süreç, ekosistemin dinamik yapısının ve çevresel değişkenlere adaptasyonunun temel bir göstergesidir. Bu kavram, ekoloji bilimi (Ünite 1) çerçevesinde incelenir, çünkü ekoloji canlıların çevreleriyle olan karmaşık ve sürekli değişen ilişkilerini ele alır.

Ekosistem Hizmetleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi ekosistem hizmetlerinin temel mal ve hizmet akışlarına dönüştürülmesi konusunda kültürel hizmetlerden biridir?
    • A-) Tozlaşma ve tohum dağılımı
    • B-) Zararlılara karşı direnç
    • C-) Genetik kaynaklar
    • Cevap D-) Rekreasyon ve estetik değerler
    • E-) Besin kaynağı ve gıda

    Açıklama: Ekosistem hizmetleri; insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamalarına (su, gıda vb.), korunmalarına (barınma, afetler, salgın hastalıklar vb.) ve kültürel değerlerin oluşmasına (inanç, doğa bilgisi, rekreasyon, yer ve çevre duygusu vb.) katkı sağlayan faydaların tümüdür. Bu nedenle kültürel hizmetler, bu türden çıktılarla ilgilidir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi ekosistem hizmetleri kavramının geliştirilmesinin nedenidir?
    • A-) Ekosistemlerin insanlar için öneminin yeni keşfedilmesi
    • B-) Tarımsal üretimi artırma çabaları
    • C-) İnsanların doğaya olan ilgisinin artması
    • D-) Çevresel bozulmaların tamamen durdurulması
    • Cevap E-) İnsan kaynaklı ekosistem kayıplarının artması ve ekosistem faydalarının korunma ihtiyacı

    Açıklama: Sağlıklı işleyen bir ekosisteme sahip olmanın bir sonucu olarak çeşitli gıda mahsullerine, temiz hava ve suya erişim sağlanması gibi faydaların tanımlanması, ölçülmesi ve izlenmesi amacıyla ‘ekosistem hizmetleri’ kavramı geliştirilmiştir (Sayfa 2). İnsan kaynaklı ekosistem kayıpları bu kavramın geliştirilmesinin temel nedenidir.

  3. Aşağıdakilerden hangisi ekosistem hizmetlerinin temel mal ve hizmet akışlarına dönüştürülmesi konusunda tedarik hizmetlerden biridir?
    • A-) Eğitim ve ilham
    • B-) Kriz yönetimi
    • Cevap C-) Genetik kaynaklar
    • D-) Maddi araştırmalar
    • E-) Madde döngüsü

    Açıklama: Ünite 1’de Ekosistem Hizmetleri başlığı altında, bu hizmetler; insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamalarına (su, gıda vb.), korunmalarına, kültürel değerlere katkı sağlamanın yanı sıra doğal düzenleme ve atıkları dönüştürme gibi işlevleri içerir. Tedarik hizmetler (Supply services), ekosistemlerin insanlara sağladığı doğrudan ürünlerdir ve bunlar arasında gıda, hammadde, genetik kaynaklar bulunur. Maddi araştırmalar (D) ve Madde döngüsü (E) destek hizmetler/düzenleme hizmetleri kapsamına girer. Kriz yönetimi (B) ve Eğitim/ilham (A) ise düzenleyici/kültürel hizmetler kapsamına girer. Genetik kaynaklar (C), ekosistemlerin insanlara sağladığı doğrudan temel mal ve hizmet akışlarından biri olan tedarik hizmetler kategorisindedir (Organizmaları ve genetik materyali içerir).

  4. Aşağıdakilerden hangisi ekosistem hizmetlerinin temel mal ve hizmet akışlarına dönüştürülmesindeki destek hizmetlerden biridir?
    • Cevap A-) Madde döngüsü
    • B-) Genetik kaynaklar
    • C-) Zararlılara karşı direnç
    • D-) Rekreasyon ve estetik değerler
    • E-) Doğa bilgisi, eğitim ve ilham

    Açıklama: Ünite 1’de Ekosistem Hizmetleri, dört ana kategoriye ayrılmıştır: Destekleyici, Düzenleyici, Tedarik ve Kültürel. Madde döngüsü (A), ekosistemlerin kendi kendini yönetmesi ve diğer hizmetler için temel sağlayan destekleyici hizmetler kategorisine girer. Genetik kaynaklar (B) Tedarik hizmetleridir. Zararlılara karşı direnç (C) ve Doğa bilgisi, eğitim ve ilham (E) sırasıyla Düzenleyici ve Kültürel hizmetlerdir. Destek hizmetler, tüm diğer hizmetlerin varlığını sağlayan temel süreçlerdir.

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

  1. Sürdürülebilir kalkınma modeli, aşağıdakilerden hangisini amaçlamaktadır?
    • A-) Ekosistem hizmetlerinin yok olmasını sağlama
    • B-) Sadece mevcut neslin ihtiyaçlarını karşılama
    • C-) Çevresel bozulmaların artmasına destek
    • Cevap D-) Gelecek nesillerin de kaynaklardan faydalanabilmesi ve bugünün ihtiyaçlarını sağlama
    • E-) Doğal kaynakların hızlı tüketilmesine destek olma

    Açıklama: Birleşmiş Milletler (BM) tarafından küresel olarak ortaya konulan sürdürülebilir kalkınma modelinin amaçları; yoksulluğu gidermek, ekosistemleri ve çevreyi korumak, iklim kriziyle mücadele etmek, gelirin ve refahın paylaşımında adaleti ve barışı sağlamak üzere 17 başlıktan oluşmaktadır (Sayfa 3).

Ünite 2

3 Boyutlu Sanat Teknikleri

  1. 3 boyutlu sanat objesinin, heykelin, görsel sanatçılardaki geleneksel malzemeler yerine artıklar, kullanılmayan objeler ve hurdaların bir araya getirilmesiyle oluşturulan sanat türü aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • A-) Akümülasyon sanatı
    • B-) Dekolaj sanatı
    • C-) Asamblaj sanatı
    • D-) Kolaj sanatı
    • Cevap E-) Junk sanatı

    Açıklama: Ünite 2’de Görsel Sanatlarda Sürdürülebilirlik başlığı altında, ‘Asamblaj’ tekniği tanımlanırken, Jean Dubuffet’in bu terimi kullanmaya başladığı ve bir form oluşturacak biçimde kullanılmayan objelerin birleştirilerek heykele dönüştürülmesi anlamına geldiği belirtilmiştir. Bu tanım, soruda bahsedilen 3 boyutlu sanat objesinin atık malzemelerle oluşturulması tanımına uymaktadır. Junk Sanatı (E seçeneği), asamblajın atık materyallerle yapılan bir türü olsa da, sorunun tanımı doğrudan ‘Asamblaj’ tekniğini tanımlamaktadır. Ancak, soruda ‘Junk sanatı’ şıkkının doğru kabul edilmesi istendiğinden, Asamblajın atık materyallerle yapılan hali Junk Sanatı olarak da adlandırılabileceği ve bu bağlamda doğru kabul edilebileceği belirtilmelidir. (Not: Metinde Asamblaj, ‘heykele dönüştürülmesi’ olarak tanımlanır; Junk Sanatı, Asamblajın bir alt türüdür ve soruda Junk sanatı doğru kabul edildiği için bu terim tercih edilmiştir.)

Akümülasyon Tekniği

  1. Atık objelerin istiflenip, asılıp, bantlanıp ve birleştirilmesi ile oluşturulan sanat eserlerine ne ad verilir? (4 kez soruldu)
    • A-) Kolaj
    • Cevap B-) Akümülasyon
    • C-) Dekolaj
    • D-) Asamblaj
    • E-) Montaj

    Açıklama: Akümülasyon, atık malzemelerle sanat objesi oluşturmak için kullanılan tekniktir ve atık objelerin istiflenerek, asılarak, bantlanarak, birleştirilerek sanat eseri oluşturulmasını ifade eder. Fransız sanatçı Armand Pierre Fernandez bu teknikle tanınır.

Ambalaj Malzemeleri

  1. Gıda ambalajı kullanımda aşağıdaki malzemelerden hangisi sağlıklıdır? (3 kez soruldu)
    • A-) Metal
    • B-) Kağıt
    • C-) Plastik
    • Cevap D-) Cam
    • E-) Ahşap

    Açıklama: Cam, en eski ambalaj malzemelerindendir ve özellikle gıda ve ilaç ambalajlarında tercih edilmesinin nedeni, içeriğin tadını ve kokusunu etkilememesi, görünür olmasıdır (Ünite 2, Cam başlığı).

Camın Avantajları

  1. Aşağıdakilerden hangisi koyu renkli cam şişelerin tercih edilme nedenidir?
    • Cevap A-) İçindeki sıvıyı güneş ışınlarından korumak
    • B-) Estetik bir görünüm sağlamak
    • C-) Ürünün taşınmasını kolaylaştırmak
    • D-) Kullanım kolaylığı sağlamak
    • E-) Raf ömrünü artırmak için

    Açıklama: Camın ambalaj malzemesi olarak tercih nedenleri arasında, içeriğin görünür olması, ürünün tadını veya kokusunu etkilememesi bulunur. Koyu renkli cam (genellikle amber/kahverengi), özellikle ışığa duyarlı (UV) içerikleri korumak için tercih edilir (Ünite 2’de Cam başlığı altında dolaylı olarak belirtilmiştir; camın içeriği koruma işlevi vardır).

Dekolaj Tekniği

  1. Üst üste katmanlar hâlinde yerleştirilmiş afiş, resim ya da basılı kâğıtların bazı bölümlerinin kesilip çıkarılmasıyla oluşturulan sanat eserine ne ad verilir?
    • A-) Mizanpaj
    • B-) Asamblaj
    • Cevap C-) Dekolaj
    • D-) Akümülasyon
    • E-) Montaj

    Açıklama: Dekolaj, Fransızca ‘sökülmek’ anlamına gelir ve üst üste katmanlar hâlinde yerleştirilmiş afiş, resim ya da basılı kâğıtların bazı bölümlerinin kesilip çıkarılmasıyla oluşturulur. Wolf Vostell bu tekniğin önemli temsilcilerindendir.

Sanat Teknikleri Tanımları

  1. —-: Atık nesnelerin doğrudan ya da dönüştürülerek üç boyutlu sanat objesi oluşturmak için kullanılmasıdır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
    • A-) Dekolaj
    • B-) Asamblaj
    • C-) Kolaj
    • Cevap D-) Montaj
    • E-) Akümülasyon

    Açıklama: Ünite 2, ‘Atık Nesnelerin Sanat Objesine Dönüşme Sürecinde, Ders Kapsamında Uygulanan Temel Yöntemler’ kısmında ‘Montaj’ tekniği tanımlanırken, ‘Atık nesnelerin doğrudan ya da dönüştürülerek üç boyutlu sanat objesi oluşturmak için kullanılmasıdır’ ifadesi yer alır. Bu tanım, sorudaki boşluğu doğru şekilde tamamlar.

Sürdürülebilir Sanat Uygulamaları

  1. Aşağıdakilerden hangisi sürdürülebilir sanat uygulamalarının desteklenme nedenlerinden biri değildir?
    • A-) Erişilebilir ve uygun maliyetli malzemelerden yapılması
    • Cevap B-) Ekonomik büyümeyi artırması
    • C-) Siyasi ve sosyal meselelerin altını çizmesi
    • D-) Yaratıcılığı desteklemesi
    • E-) Çevre sorunları hakkında toplumu bilgilendirmesi

    Açıklama: Sürdürülebilir sanat uygulamaları; erişilebilir/uygun maliyetli malzemelerden yapılması, siyasi ve sosyal meselelerin altını çizmesi, yaratıcılığı desteklemesi, sosyal farkındalık yaratması ve çevre dostu yaklaşımı benimsemesini sağlaması, ekolojik dinamikler hakkında bilgi vermesi nedenleriyle desteklenir (Sayfa 2). Ekonomik kazanç sağlamak temel destek nedenleri arasında sayılmamıştır; aksine, kısa vadeli ekonomik faaliyetler uzun vadede ekolojik hizmetlerin bozulması nedeniyle gölgede kalabilir (Sayfa 2).

Çevresel Sanat Türleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi tüm canlıların yaşamsal faaliyet ve konumlarına duyarlı, doğadan yararlanan ve toplumsal değişim yaratan çalışmalardır? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Ekolojik Sanat
    • B-) Biyo-Sanat
    • C-) Upcycling
    • D-) Eko Dizayn
    • E-) Land Art

    Açıklama: Ünite 2’de ‘Ekolojik Sanat’ başlığı altında, bu sanat türünün ‘dünyanın yaşam biçimlerini, kaynaklarını ve ekolojisini korumayı, iyileştirmeyi, canlandırmayı amaçlayan’ bir sanat türü olduğu belirtilir. Ayrıca aktivist bir yaklaşım sergileyerek toplumsal değişime odaklandığı ifade edilir. Bu, tüm canlıların yaşamsal faaliyetlerine duyarlı, doğadan yararlanan ve toplumsal değişim yaratan çalışmalar tanımına en uygun olan seçenektir.

Ünite 3

Geri Dönüşüm Tanımı

  1. Geri dönüşüm sürecinde, atıklar, çeşitli fiziksel, kimyasal veya biyokimyasal işlemlere tabi tutularak geri dönüştürülürler. Burada ortaya çıkan hammadde —– olarak adlandırılır. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) birincil hammadde
    • B-) yan ürün
    • Cevap C-) ikincil hammadde
    • D-) çöp
    • E-) atık ürün

    Açıklama: Geri dönüşüm, atık malzemelerin işlenerek asıl kullanım amacı ya da diğer amaçlar doğrultusunda ürünlere, malzemelere ya da maddelere dönüştürülmesi işlemidir. Bu işlem sonucunda elde edilen, tekrar işlenebilir nitelikteki malzemeye ikincil hammadde denir (Sayfa 3).

Geri Dönüşüm Tarihi

  1. Tarihte ilk belgelenmiş geri dönüşüm ürünü 1031 yılında aşağıdaki ülkelerden hangisinde elde edilmiştir? (4 kez soruldu)
    • Cevap A-) Japonya
    • B-) Maceristan
    • C-) Rusya
    • D-) Azerbaycan
    • E-) İrlanda

    Açıklama: Tarihte ilk belgelenmiş geri dönüşüm ürünü ise 1031 yılında Japonya’da atık kâğıtlardan elde edilen gri kâğıttır.

Geri Dönüşüm İşlemleri

  1. Organik maddelerin daha basit organik ve inorganik maddelere ayrıştırılması işlemine ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Gofre
    • B-) Pepurpose
    • C-) Polipropilen
    • D-) Bertaraf
    • Cevap E-) Kompost

    Açıklama: Geri dönüşümün dört adımı önleme (prevention), azaltma (reduce), tekrar kullanma (reuse), geri dönüşüm (recycle), geri kazanım (recovery) ve bertaraf (disposal) adımlarıdır. Organik maddelerin tekrar işlenerek asıl kullanım amacı ya da diğer amaçlar doğrultusunda ürünlere, malzemelere ya da maddelere dönüştürülmesi ‘geri kazanım’ olarak tanımlanır (bazı kaynaklarda geri dönüşümün bir parçası sayılır).

Kompozit Malzemeler

  1. İki veya daha fazla sayıdaki aynı veya farklı gruptaki malzemelerin en iyi özelliklerini bir araya getirerek veya yeni bir özellik ortaya çıkarmak amacıyla, malzemelerin makro seviyede birleştirilmesine ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Kompozit malzeme
    • B-) Tekstil ürün
    • C-) Bertaraf
    • D-) Polivinil klorür
    • E-) Kompost

    Açıklama: İki veya daha fazla sayıdaki aynı veya farklı gruptaki malzemelerin en iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak amacıyla, bu malzemelerin makro seviyede birleştirilmesiyle oluşan malzemelere “Kompozit Malzeme” denir.

Plastik Türleri

  1. Genellikle su ve içecek ambalajlarında kullanılan plastik türü aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) PP (Polipropilen)
    • B-) PS (polistiren)
    • C-) LDPE (Düşük Yoğunluklu Polietilen)
    • Cevap D-) PET (Polietilen Tereftalat)
    • E-) HDPE (Yüksek Yoğunluklu Polietilen)

    Açıklama: Genellikle plastik atık denildiğinde ilk akla gelen türler arasında yiyecek, temizlik ürünleri, kişisel bakım ürünleri ambalajları, pet şişeler, su damacanaları gibi ürünler sayılır. Bu ürünler genellikle petrol bazlı plastiklerdir.

Ünite 4

Eko Dizayn İlkeleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi eko dizayn ilkelerinden biri değildir?
    • A-) Üretim sürecinde daha az kaynak kullanmak
    • B-) Daha az kirlilik ve atık üretmek
    • Cevap C-) Atık nesnelerin doğrudan ya da dönüştürülerek üç boyutlu sanat objesi oluşturmak
    • D-) Ürünlerin imalatında daha az malzeme kullanılmak
    • E-) Yeniden kullanımı ve geri dönüşümü kolaylaştırmak

    Açıklama: Eko dizayn ilkeleri; daha az çevresel etkiye sahip malzemeler kullanmak, imalatında daha az malzeme kullanmak, üretim sürecinde daha az kaynak kullanmak, daha az kirlilik ve atık üretmek, ürünlerin dağıtımının çevresel etkilerini azaltmak, ürün kullanım sırasında daha az atık ve kirliliğe neden olmasını sağlamak, ürün hizmet ömrünü sağlamak, yeniden kullanımı ve geri dönüşümü kolaylaştırmak ve bertarafın çevresel etkisini azaltmak şeklindedir. Enerji tasarrufu sağlamak, geri dönüşümün sağladığı bir yarardır, doğrudan eko dizayn ilkesi olarak verilmemiştir.

Eko Etiket (EkoLabel)

  1. Eko etiketin tüketicinin bilinçlendirilmesindeki önemli ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (2 kez soruldu)
    • A-) Eko etiket, tüketiciye ürünün rengini belirten bir etikettir.
    • B-) Eko etiket, tüketiciye ürünün hammaddelerini listeyen bir etikettir.
    • C-) Eko etiket, tüketiciye ürünün kokusunu tanıtan bir etikettir.
    • Cevap D-) Eko etiket, tüketiciye ürünün çevresel etkilerini belirten bir etikettir.
    • E-) Eko etiket, tüketiciye ürünün ağırlığını gösteren bir etikettir.

    Açıklama: Eko etiket, tüketicinin bilinçlenmesi amacıyla yürütülen çalışmalardan biridir. Eko etiket sayesinde tüketici, satın aldığı ürünün çevresel faktörler göz önünde tutularak üretildiğini öğrenir. Bu, üreticilerin de çevre korumaya katkıda bulunmasını sağlar (Sayfa 2).

Eko Tasarım Kavramı

  1. Aşağıdaki kavramlardan hangisi bir alanın, bir ürünün veya hizmetin yeni süreçler uygulayarak, yeni teknikleri kullanarak veya yeni değer yaratmak için başarılı fikirler oluşturarak yenilendiği ve güncellendiği bir süreçtir? (4 kez soruldu)
    • Cevap A-) İnovasyon
    • B-) Sürdürülebilirlik
    • C-) Faktör
    • D-) Organizma
    • E-) Ekosistem

    Açıklama: Eko tasarım, planlanan ürünün üretilmesi için gerekli olan hammaddenin elde edilmesinden, fonksiyonel bir ürüne dönüşmesine ve kullanım ömrü sonrasına kadar tüm yaşam döngüsünün tasarlanması olarak tanımlanır. Bu süreçte inovasyon ve yeni teknikler kullanılır.

Eko Tasarım Kriterleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi bir malzemenin sürdürülebilir kabul edilmesi için sağlaması gereken koşullardan biridür?
    • A-) Malzemenin estetik oluğu göstermek
    • B-) Üretim sürecinde kullanılan iş gücünün ucuz olması sağlamak
    • C-) Malzemenin fiyatını her zaman sabit tutmak
    • Cevap D-) Nihai üründeki her malzemenin geri dönüştürülebilirliğini kontrol etmek
    • E-) Analiz ve raporları düzenlemek

    Açıklama: Bir malzemenin sürdürülebilir kabul edilmesi için, çevreye en az zarar vermesi, geri dönüştürülebilirliği, yerel kaynaklardan temin edilmesi, kaynak tüketimini azaltması gibi birçok koşul vardır. Ünite 4’te, Sürdürülebilirlik için Tasarım başlığı altında, bu faktörlerin tümünün dikkate alınması gerektiği belirtilirken, özellikle ürünün yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerin azaltılması temel hedeftir.

Eko Tasarım Odakları

  1. I. Tasarımcı, bir ürünün kullanım süresi ve çevresel etkisi hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
    II. Tasarımcı üretim sonrası çevresel etkileri en aza indirmek için nereye odaklanacağını bilmelidir.
    III. Tasarım sonuçlarının genel olarak biraz olumsuz bir etkisi olacaksa, tasarımcının tüm yaşam döngüsü boyunca birçok potansiyel etkiyi göz önünde bulundurması gerekir.
    Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri eko tasarım çözümlerinde tasarımcının odaklanması gereken konular arasında yer alır?
    • A-) Yalnız I
    • B-) Yalnız II
    • C-) I ve II
    • D-) II ve III
    • Cevap E-) I, II ve III

    Açıklama: Eko tasarımın en önemli amacı, tüm ürün yaşam döngüsünü dikkate almaktır. I. madde (sürdürülebilirlik bilinci), II. madde (çevresel etkileri en aza indirme odağı) ve III. madde (birden fazla potansiyel etkiyi göz önünde bulundurma) doğru ifadelerdir ve eko tasarımın bütünsel yaklaşımını destekler.

Eko Tasarım Projeleri

  1. Aşağıdaki tasarım projelerinden hangisi biyolojik olarak parçalanabilir malzemeler kullanarak tüketiciyi bilinçlendirmeyi amaçlar?
    • A-) Ekolojik Kartvizit
    • Cevap B-) Çevre-Dostu Sebze Etiketi
    • C-) Unilever’in Yeşil Logosu
    • D-) Plastik Poşet Değilim
    • E-) Büyüyen Kartvizit

    Açıklama: Ünite 4’te ‘Çevre-Dostu Sebze Etiketi (Eco-Friendly Vegetable Label)’ projesi anlatılırken, bu etiketin insanlara gereksiz atıkları azaltmaları ve %100 geri dönüştürülebilir ve biyolojik olarak parçalanabilir malzeme kullanmaları konusunda farkındalık yarattığı belirtilmiştir. Bu, biyolojik olarak parçalanabilir malzemeler kullanarak tüketiciyi bilinçlendirme amacı taşır ve sorunun tanımına tam uyar.

Eko Tasarım Tanımı

  1. Bir ürünün planlanmasından, hammaddenin elde edilmesine, fonksiyonel bir ürüne dönüşmesine ve kullanım ömrü sonrasına kadar tüm yaşam döngüsünün tasarlanması aşağıdaki kavramlardan hangi ile ifade edilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Geri dönüşüm
    • B-) Yaşam süresi
    • Cevap C-) Eko tasarım
    • D-) Enerji kazanımı
    • E-) Yeniden üretim

    Açıklama: Eko tasarım (veya sürdürülebilirlik için tasarım), planlanan ürünün üretilmesi için gerekli olan hammaddenin elde edilmesinden, fonksiyonel bir ürüne dönüşmesine ve kullanım ömrü sonrasına kadar tüm yaşam döngüsünün tasarlanması olarak tanımlanır.

  2. Çevreye, topluma ve ekonomiye verilen zararı önlemek veya onarmak için ürünlerin, hizmetlerin, süreçlerin veya sistemlerin tasarlanmasını veya yeniden tasarlanmasına ne ad verilir?
    • A-) Yeşil Sanat
    • B-) Yenilenebilir enerji
    • C-) Biyo-Sanat
    • Cevap D-) Eko dizayn
    • E-) Ekolojik sanat

    Açıklama: Eko tasarım, çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik bir yaklaşımdır. Sürdürülebilirlik için Tasarım (Design for Sustainability), eko tasarımın evrildiği son aşamadır ve sosyal boyutu da içermektedir. Ancak, sorunun tanımı, çevreyi koruma ve iyileştirme amacıyla ürün/süreç tasarlama amacını kapsar. Eko Tasarım, planlanan ürünün tüm yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerin azaltılmasını öngörür (Sayfa 1). Çevreye duyarlı tasarımlar, ekolojik etkiyi azaltmayı amaçlar.

Eko Tasarım Yaklaşımları

  1. Aşağıdaki yöntemlerden hangisi 1994’te çıkan ve ilk eko tasarım kılavuzlarından olan söz (promise) yaklaşımıdır?
    • A-) Eko-Kıyaslama (Eco-Benchmarking)
    • Cevap B-) EkoTekrarTasarım (EcoReDesign)
    • C-) Eko Yenileşim (Eco Inovasyon)
    • D-) Yeşil parlaklık (Greenwashing)
    • E-) Eko-markalama (Eco-branding)

    Açıklama: 1997’de yayınlanan “Eko-tasarım: Sürdürülebilir üretim ve tüketime ümit vadeden bir yaklaşım (Eco-design: A promising approach to sustainable production and consumption)” ilk yayınıdır. 2009’da yayınlanan “Sürdürülebilirlik için Tasarım: Adım Adım bir Yaklaşım (Design for Sustainability: A Step by Step Approach)” ise sosyal boyutu eklemiştir. Soruda bahsedilen “söz” yaklaşımı, bu kılavuzların bir parçası olarak ele alınmış olabilir, ancak kaynak metinde doğrudan ‘promise’ (söz) olarak anılan bir yaklaşım yerine, 1997’deki Eco-design yayınına atıf yapılmaktadır. Ancak 2009 yayını, 1997 yayının güncellenmiş hali olup sosyal boyutu eklediği belirtilmiştir. En yakın eşleşme olarak 2009’daki ‘Design for Sustainability’ yaklaşımı, daha önceki yaklaşımın sosyal boyut eklenmiş halidir.

Energy Star Etiketi

  1. Aşağıdakilerden hangisi “Energy Star” etiketinin tüketicilere anlatmak istediği konudur?
    • Cevap A-) Sera gazı emisyonlarının azaltılması ve enerji verimliliği
    • B-) Geri dönüştürülebilir ambalaj kullanımı
    • C-) Su tasarrufu sağlayan ürünlerin belirlenmesi
    • D-) Kimyasal içermeyen organik ürünlerin tanımlanması
    • E-) Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı

    Açıklama: Energy Star (ABD), devlet tarafından desteklenen gönüllü bir programdır ve bireylerin enerjiyi etkin kullanarak çevreyi korumalarına yardımcı olur. Etiket, yüksek kaliteli etkin enerji kullanan ürünleri, evleri, ticari ve endüstriyel binaları tanımaya yardımcı olur (Sayfa 3).

Pazarlama ve Sürdürülebilirlik

  1. Aşağıdaki kavramlardan hangisi sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma, çevre koruma ve iyileştirme amacına hizmet eden bir pazar aracıdır? (4 kez soruldu)
    • A-) Yeşil halkla ilişkiler
    • Cevap B-) Eko-markalama
    • C-) Yeşil parlaklık
    • D-) Yeşil tasarım
    • E-) Eko etiketleme

    Açıklama: Ünite 4’te Eko Tasarım ve Eko Etiket başlıkları altında, eko etiketlerin ürünlerin çevreye etkilerini gösteren işaretler olduğu belirtilir. Ancak soruda ‘sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma, çevre koruma ve iyileştirme amacına hizmet eden bir pazar aracı’ sorulmaktadır. Ünite 4’te ‘Eko Etiket’ ve ‘Yeşil Tasarım’ kavramları anlatılmıştır. Yeşil Tasarım’ın (veya Eko Tasarımın) pazarlama/algı boyutu ‘İmaj’ ile ilgilidir. Eko-markalama (B seçeneği), ürünün/markanın çevresel kimliğini pazarlayarak pazar avantajı yaratma amacını taşır. Ünite 4’te Eco-Mark (Japonya) örneği verilerek, bunun tüketicileri doğaya dost bir yaşam tarzına yönlendirdiği, yani bir pazar aracı olduğu dolaylı olarak belirtilmiştir. Eko-markalama, pazar aracı olma işlevini en iyi karşılayan terimdir.

Yeşil Badana (Greenwashing)

  1. Çevre dostu olduğunu iddia veya ima eden, ancak aslında tüketicileri yanıltmaya yönelik uygulamaları ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • A-) Ekolojik yanılgı
    • B-) Ekolojik yanılsama
    • C-) Yeşil yalan
    • Cevap D-) Yeşil
    • E-) Çevre cilası

    Açıklama: Ünite 4’te ‘Yeşil Badana (Greenwashing)’ kavramı, işletmelerin çevre dostu olduklarını iddia veya ima etmelerine rağmen, bunu politikaları veya uygulamalarıyla desteklememeleri, yani tüketicileri yanıltmaları durumu olarak tanımlanmıştır. Sorudaki tanım, bu kavramın tanımıyla birebir örtüşmektedir. ‘Yeşil’ (D) tek başına bu anlamı karşılamaz.

İleri Dönüşüm (Upcycling)

  1. İşlevini yitirmiş kabul edilen her şeyin daha yüksek kaliteye ve estetik değerlere dönüştürülerek yeniden kullanılmasına ne ad verilir?
    • A-) Sıfır atık
    • B-) Önleme
    • C-) Kompost
    • Cevap D-) İleri dönüşüm
    • E-) Bertaraf

    Açıklama: Upcycling, yani ileri dönüşüm, işlevini yitirmiş eşyaların daha yüksek bir değere dönüştürülerek yeniden kullanılması sürecidir. Geri dönüşümde (downcycling) değer kaybı yaşanırken, ileri dönüşümde değer kazandırılır.

Ünite 5

Baskı Fireleri

  1. Bir malın üretim aşamalarında kendiliğinden ya da üretim yöntemi ve teknolojisine bağlı olarak oluşan hammadde azalımını ne ad verilir? (3 kez soruldu)
    • A-) Katlama
    • Cevap B-) Fire
    • C-) Gofre
    • D-) Ciltleme
    • E-) Selefon

    Açıklama: Ünite 5’te, baskı ölçüsü kâğıt ölçüsüne göre hesaplanmadığında ortaya çıkan fire miktarının artacağı belirtilmiştir. Fire, bir malzemenin üretim sürecinde ya da sonrasında (kullanım öncesi) kaybolan veya kullanılamaz hale gelen kısmıdır. Bu, hammadde (bu bağlamda kâğıt) azalımını ifade eder.

Baskı Sonlandırma Teknikleri

  1. Üzerine baskı yapılmış olan kâğıt ya da kartonun, baskıdan sonra ince ve şeffaf bir filmle kaplanmasına ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Hibrit
    • Cevap B-) Selefon
    • C-) Raster
    • D-) Ciltleme
    • E-) Gofre

    Açıklama: Baskı sonrası uygulanan işlemlerden biri olan selefon kaplama (veya lamine etme), basılı kağıt veya kartonun üzerine ince ve şeffaf bir film kaplanmasıdır. Ünite 5’te ‘Baskı Sonlandırma’ başlığı altında bu işlemler listelenmiştir.

Baskı Teknikleri Tarihçesi

  1. Geçmişi Orta Çağlardaki ahşap baskılara ve Gutenberg’in icadı olan baskı makinesine kadar dayanan —–, klasik baskı yöntemlerinden biridir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) serigrafi baskı
    • B-) inkjet baskı
    • C-) lazer baskı
    • D-) ofset litografi baskı
    • Cevap E-) tipo baskı

    Açıklama: Ünite 5’te Tipo Baskı tekniği anlatılırken, “Tipo baskı geçmişi Orta Çağlardaki ahşap baskılara dayanan klasik baskı yöntemlerinden biridir.” ifadesi yer almaktadır. Gutenberg’in matbaası (tipik olarak tipo baskı sistemini temel alır) da bu döneme yakın bir icattır.

Basılı Ürün Ciltleme

  1. Aşağıdakilerden hangisi basılı bir kağıdın en az bir kez olmak üzere mümkün olduğunca katlanarak kitap, dergi, katalog gibi ciltli yayınların sayfaları olacak şekle getirilmiş halidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Selefon
    • B-) Emülsiyon
    • C-) Braille
    • D-) Spiral
    • Cevap E-) Forma

    Açıklama: Ünite 5’te, çok sayfalı grafik ürünlerin sayfalarını bir arada tutmak için yapılan baskı sonrası işlemlerden bahsedilirken, “Forma” terimi kullanılarak, “Baskı öncesi hazırlık: Çok sayfalı işlerde sayfaların forma düzenine getirilmesi…” ifadesiyle bu kavramın temel birim olduğu anlatılmaktadır. Forma, basılı yayınlarda sayfaların düzenlenmiş ve ciltlenebilir/katlanabilir hale getirilmiş düzenlenmiş halidir (genellikle tek parça kâğıt üzerinde).

Dijital Dosya Türleri

  1. —–, dosyaları piksellerden oluşturulan görüntülerdir. Pikseller bir araya gelerek fotoğraf gibi çok ayrıntılı görüntüleri oluşturabilen, çok büyük miktarda küçük renkli karelerdir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangi doğru şekilde tamamlar? (3 kez soruldu)
    • A-) Hibrit
    • B-) Akordeon
    • C-) Selefon
    • Cevap D-) Raster grafik
    • E-) İnkjet

    Açıklama: Piksellerden oluşan, fotoğraf gibi ayrıntılı görüntüleri oluşturabilen dijital dosya türleri ‘Raster’ (Piksel tabanlı) görüntülerdir. Ünite 5’te, dijital grafik ürünlerin dosya türlerinden bahsedilirken, bu tanım Raster dosya türlerine uymaktadır (ancak şıklar verilmediği için, en uygun terim ‘Raster’ veya ‘Piksel Tabanlı’dır).

Hibrit Çözümler

  1. Aşağıdakilerden hangisi hibrit grafik tasarım çözümlerine bir örnektir?
    • A-) Bir televizyon reklamı
    • B-) Basılı bir kitap kapağı
    • C-) Gazeteye basılan bir reklam afişi
    • D-) Sadece dijital ortamda kullanılan bir mobil uygulama ikonu
    • Cevap E-) Karekod etiketi ile erişilen çevrimiçi restoran menüsü

    Açıklama: Hibrit çözümler, hem basılı hem de dijital grafikleri bir arada kullanan tasarımlardır. Ünite 5’te, restoran menüsünün hem kağıt üzerinde (basılı) hem de internet adresiyle erişilebilir olması (dijital) bir hibrit çözüm örneği olarak verilmiştir.

Kağıt Tüketimi Azaltma

  1. Aşağıdakilerden hangisi grafik tasarımcıların kağıt kullanımında sürdürülebilirlik bilinciyle hareket etmelerinin yaratacağı etkilerden biridir?
    • A-) Tasarımcılar, yalnızca dijital ortamda çalışmalı böylece kağıt tasarrufu sağlanabilir.
    • B-) Tasarımcılar, her projede aynı kağıt türünü kullanarak katkı sağlayabilirler.
    • Cevap C-) Tasarımcılar, kullanılan kağıt türüne ve baskı sürecine dikkat ederek, geri dönüşüm oranını artırabilirler.
    • D-) Tasarımcılar, yalnızca kağıt tasarrufu sağlamak için düşük kaliteli kağıt kullanmalıdır.
    • E-) Tasarımcılar, yalnızca çok sayıda dijital kopya üreterek destek olabilirler.

    Açıklama: Sürdürülebilir grafik tasarımda, kâğıt kullanımını azaltmak için ölçü ve format kararları önemlidir. Kâğıdın her iki yüzünün de kullanılması, oluşturulacak dokümanın ölçüsünü küçültme, yazı ölçüsünü küçültme gibi adımlar, geri dönüşüme gidecek kâğıt atık miktarını azaltacaktır (Ünite 5).

Ünite 6

Baskı Malzemesi

  1. Aşağıdaki kavramlardan hangisi genellikle kaplama malzemesi olarak kullanılan selüloz temelli, ince ve şeffaf film tabakasıdır?
    • Cevap A-) Selefon
    • B-) Baskı
    • C-) Konsept
    • D-) Serigrafi
    • E-) Tone

    Açıklama: Ünite 6’da, baskı sonlandırma işlemlerinden bahsedilirken, “…gerekli durumlarda lak, gofre (kabartma), katlama, ciltleme gibi baskı sonlandırma işlemleri uygulanmasıdır.” denmektedir. Selefon ise genellikle kâğıt üzerine uygulanan kaplama malzemesidir (Ünite 7’de de bahsedilir). Ancak burada lak, gofre gibi sonlandırma işlemleri arasında bir seçim yapılması istenmektedir. Lak, yüzeye parlaklık veya koruma sağlamak için uygulanan bir kaplamadır. Selefon ise şeffaf bir film tabakasıdır. Lak, gofre ve selefonun hepsi sonlandırma/kaplama sürecine girer. Ancak verilen cevap şıklarında Selefon (A) en uygun kaplama malzemesi/filmi olarak öne çıkar (Ünite 7’de ‘kaplama malzemesi olarak çelik’ örneği verilirken, Ünite 6’da lak ve gofre sonlandırma olarak geçiyor). Selefon, genellikle kâğıt ürünlerinin dayanıklılığını ve görsel çekiciliğini artırmak için kullanılan ince, şeffaf plastik filmdir ve kaplama malzemesi tanımına en yakındır.

Baskı Sonlandırma İşlemleri

  1. Kâğıt üzerinde fiziksel basınç ile oluşturulan kabartma etkisine ne ad verilir?
    • A-) Katlama
    • B-) Raster
    • Cevap C-) Gofre
    • D-) Selefon
    • E-) Fleksografi

    Açıklama: Ünite 6’da baskı sonlandırma işlemleri anlatılırken, “Gofre (kabartma), katlama, ciltleme gibi baskı sonlandırma işlemleri uygulanmasıdır.” ifadesi yer almaktadır. Gofre, kağıt üzerinde fiziksel basınçla kabartma etkisi oluşturulmasıdır.

Grafik Atık Türleri

  1. Grafik üretim sürecinde oluşan katı atıkların çoğunluğu aşağıdaki materyallerin hangisi oluşturur?
    • A-) Plastik
    • B-) Kimyasal maddeler
    • C-) Solventler
    • Cevap D-) Kağıt ve karton
    • E-) Metal gereçler

    Açıklama: Grafik üretim süreçlerinde oluşan katı atıkların çoğunluğunu kağıtlar oluşturur. Ünite 6’da, katı atıkların yönetiminde ilk adımın geri dönüşüm olduğu ve kağıt atıklarının çöp sahaları yerine uygun geri dönüşüm tesislerine gönderilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Grafik Tasarım Süreçleri

  1. Tasarımda yön veren temanın duygu, kavram ya da fikir olarak belirlenmesi ve malzeme, artıklar, kullanılmayan objeler ve hurdaların bir araya getirilmesiyle oluşturulan sanat türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Forma
    • B-) Selefon
    • C-) Strateji
    • Cevap D-) Konsept
    • E-) Uygulama

    Açıklama: Tasarım aşamasında, mesajı alacak hedef kitleyle en etkili iletişimi kuracak yöntemi belirleme ve yaratıcı fikirleri geliştirme süreci ‘Konsept’ veya ‘Yaratıcı Fikir ve Konsept Geliştirme’ olarak adlandırılır. Ünite 6’da, ‘Yaratıcı fikir ve konsept geliştirme’ aşamasında mesajı belirleme ve iletilecek mesajın çarpıcı, etkili ve özgün bir yolla iletilmesi amaçlandığı belirtilmiştir.

Grafik Veri Türleri

  1. Aşağıdakilerin hangisinde bir görüntü oluşturmak için ızgara üzerinde matematiksel denklemler, çizgiler ve eğriler kullanılır?
    • A-) Gofre
    • Cevap B-) Vektörel grafik
    • C-) Raster grafik
    • D-) Dijital grafik
    • E-) Hibrit

    Açıklama: Ünite 6’da doğrudan dijital grafik formatları veya vektörel/raster kavramları anlatılmamaktadır, ancak Ünite 5’te dijital grafik türlerine değinilmiştir. Vektörel grafikler, genellikle matematiksel denklemler (çizgiler, eğriler) kullanılarak oluşturulur ve ölçeklendiğinde kalitelerini kaybetmezler. Raster grafikler ise piksellerden oluşur. Sorudaki tanım vektörel grafiklerin temel özelliğini tanımlamaktadır. (Bu bilgi, genel grafik bilgisine dayanarak sorulduğu için en uygun şık seçilmiştir.)

Grafik Üretim Aşamaları

  1. Aşağıdaki grafik üretim sürecindeki hangi aşama fotoğraf, illüstrasyon ve metin gibi tasarım elemanlarının bir araya getirilerek nihai ürünün nasıl görüneceğini şekillendirmeyi içerir?
    • A-) Yaratıcı fikir ve konsept geliştirme
    • Cevap B-) Sayfa düzeni (yerleşim)
    • C-) Stratejik planlama
    • D-) Baskı öncesi hazırlık
    • E-) Baskı

    Açıklama: Sayfa Düzeni (Yerleşim) aşaması, fotoğraf, illüstrasyon, metin gibi tüm tasarım elemanlarının etkili bir kompozisyon dâhilinde bir araya getirilerek nihai ürünün nasıl görüneceğinin şekillendirildiği adımdır (Ünite 6).

Kağıt İşlemleri

  1. Kağıdın orijinal rengini beyazlatmak ve parlaklığını artırmak için kağıt üretimi sırasında uygulanan kimyasal işlemlere ne ad verilir? (4 kez soruldu)
    • A-) Miselle
    • B-) Boksit
    • C-) Silikat
    • D-) Hidrat
    • Cevap E-) Ağartma

    Açıklama: Ünite 6’da Kağıt başlığı altında, kâğıdın geri dönüşüm sürecine girmeden önce mürekkepten arındırılması gerektiği ve bu işlemlerin zorluğundan bahsedilirken, Ünite 7’de Kağıt ve Diğer Orman Ürünleri kısmında, kağıt üretiminde selüloz elde edilmesi sonrası ağartma işlemlerinden bahsedilir. Ağartma işlemi, kâğıdın beyazlığını ve parlaklığını artırmak için yapılır ve bu süreç çevresel etkileri (dioksin oluşumu gibi) nedeniyle tartışmalıdır.

Mürekkep Bileşenleri

  1. Tüm mürekkeplerin ortak noktası içlerinde uygulandıkları yüzeyi renklendirmeye yarayan ve —— adı verilen maddelerin oluşudur. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • Cevap A-) pigment
    • B-) lak
    • C-) gofre
    • D-) spiral
    • E-) selefon

    Açıklama: Ünite 6’da Mürekkebin Bileşenleri başlığı altında, birinci bileşen olarak Renklendirici Maddeler tanımlanırken, bu maddelerin mürekkebe rengini, parlaklık, şeffaflık ya da örtücülüğünü veren organik veya inorganik pigmentler ve boyar maddeler olduğu belirtilmiştir.

  2. Grafik üretim süreçlerinde kullanılan temel mürekkeplerin bileşenleri aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
    • Cevap A-) Renklendirici maddeler, akışkanlar, yardımcı katkı maddeleri
    • B-) Su, pigment, bağlayıcı
    • C-) Yağ, pigment, bağlayıcı
    • D-) Su, taşıyıcı, solvent
    • E-) Asit, su, pigment

    Açıklama: Mürekkebin üç ana bileşeni şunlardır: 1. Renklendirici Maddeler (pigmentler/boyar maddeler); 2. Taşıyıcı, Çözücü ve Bağlayıcı Akışkanlar (reçine, yağlar, su, çözücüler); 3. Yardımcı Katkı Maddeleri (kurutucular, vaks/gres, sabun/deterjan türevleri). Bu üç grup doğru olarak verilmelidir.

  3. Aşağıdakilerden hangisi mürekkebin sertlik, parlaklık, yapışma gibi özelliklerini etkileyen, pigmentlerin baskı yüzeyine tutunmalarını sağlayan maddelerden biridir? (2 kez soruldu)
    • A-) Polietilen
    • B-) Selefon
    • Cevap C-) Reçineler
    • D-) Sentetik
    • E-) Spiral

    Açıklama: Mürekkebin üç ana bileşeninden biri olan ‘Renklendirici Maddeler’, mürekkebe rengini, parlaklığını verir ve pigmentlerin baskı yüzeyine tutunmalarını sağlayan bir tabaka oluşturur. Taşıyıcı, Çözücü ve Bağlayıcı Akışkanlar ise transfer, akışkanlık ve kuruma özelliklerini belirler. Reçineler (Taşıyıcı/Bağlayıcı olarak), pigmentlerin yüzeye tutunmasını sağlayan esas bileşenlerdir. Ünite 6 özetinde reçinelerin (doğal ya da sentetik) taşıyıcı, çözücü ve bağlayıcı akışkanlar arasında sayıldığı belirtilmiştir.

Tasarım Süreci Aşamaları

  1. Tasarımda yön veren tema, duygu, kavram ya da fikirleri karşılamak, düzenlemek, organize etmek, aralarındaki ilişkiyi belirlemek anlamlarına gelen, tasarım sürecinin ilk aşamalarından biri olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Forma
    • B-) Selefon
    • C-) Strateji
    • Cevap D-) Konsept
    • E-) Uygulama

    Açıklama: Tasarım sürecinin aşamalarından ilki olan Stratejik Planlama’dan sonra gelen aşama ‘Yaratıcı fikir ve konsept geliştirme’dir. Bu aşama, mesajı belirleme, iletim yöntemini belirleme ve tasarım konseptini şekillendirme aşamasıdır. Bu, tasarımda yön veren tema, duygu veya fikri organize etme ve ilişkilendirme faaliyetlerini kapsar.

Tasarım Süreçleri

  1. Tasarıma yön veren temel duygu, kavram ya da fikir olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Strateji
    • Cevap B-) Konsept
    • C-) Selefon
    • D-) Forma
    • E-) Uygulama

    Açıklama: Ünite 6’da, tasarım sürecinin ikinci basamağı olan Yaratıcı Fikir ve Konsept Geliştirme aşaması anlatılırken, konseptin, planlanan tasarım stratejisi ile belirlenen mesajın nasıl iletileceğini şekillendiren aşama olduğu belirtilir. Konsept, temelde bir fikri, kavramı veya duygu durumunu temsil eder.

Ünite 7

Ambalaj Hiyerarşisi

  1. Aşağıdaki ambalaj türlerinden hangisi tüketicinin ilgisini çekmek için en fazla tasarım ve yatırım gerektirir?
    • A-) Geri dönüşüm ambalajı
    • B-) İkincil ambalaj
    • Cevap C-) Birincil ambalaj
    • D-) Nakliye ambalajı
    • E-) Üçüncül ambalaj

    Açıklama: Birincil ambalaj (satış ambalajı ya da iç ambalaj), ürünle doğrudan temas halinde olan ve tüketicinin gördüğü ambalajdır. Bu nedenle görsel anlamda en çok ilgi çekiciliğin ve yatırımın yapıldığı ambalaj türüdür (Ünite 7).

Ambalaj Sınıflandırması

  1. Satış ambalajı ya da —– olarak da adlandırılan birincil ambalaj, bir ürünle doğrudan temas hâlinde olan ve ürünün kendini kapsayan —– bırakılan yeri hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
    • A-) ambalaj
    • B-) hedef ambalajı
    • C-) dış ambalajı
    • Cevap D-) iç ambalaj
    • E-) kompozit ambalaj

    Açıklama: Ambalajlar birincil, ikincil ve üçüncül olarak sınıflandırılır. Birincil ambalaj, ürünle doğrudan temas eden ve ürünü saran ambalajdır (satış ambalajı). İkincil ambalaj (dış ambalaj) ise birincil ambalajın içine girdiği veya birden çok birincil ambalajı bir arada tuttuğu ambalajdır. Ünite 7’de, birincil ambalajın ‘Satış ambalajı ya da iç ambalaj’ olarak adlandırıldığı belirtilmiştir.

Ambalaj İşlevleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi yeşil tasarımın ürün yaşam döngüsü aşamalarından biri olan ‘kullanım’ın amaçlarından biridir? (4 kez soruldu)
    • A-) Güvenli imha için tasarım
    • B-) Kaynak tasarrufu için tasarım
    • Cevap C-) En az tüketim için tasarım
    • D-) Demontaj için tasarım
    • E-) Yeniden kullanım için tasarım

    Açıklama: Yeşil tasarımda, ürün yaşam döngüsünün ‘kullanım’ aşamasında, tüketicilerin ürünleri kullanırken çevreye verdikleri zararı azaltmaları hedeflenir. Bu, örneğin, ambalajın kolay açılıp kapanabilmesi veya tekrar kullanılabilmesi gibi tüketiciye kolaylık sağlayan özelliklerle ilgilidir.

  2. Ambalajın ürünün önceden belirlenmiş hacmini ya da ağırlığını rahatça içermeye uygun şekilde tasarlanmasına ne ad verilir?
    • A-) Estetik
    • B-) Ekonomiklik
    • Cevap C-) Kapsama
    • D-) Yerleştirme
    • E-) Kolaylık sağlama

    Açıklama: Ünite 7’de ambalajın temel işlevleri sıralanmıştır: Koruma, Bir araya getirme, Kolaylık sağlama ve Kapsama. Kapsama, ambalajın ürünün önceden belirlenmiş hacmini ya da ağırlığını rahatça içermeye uygun şekilde tasarlanmasıdır.

  3. Aşağıdakilerden hangisi ambalajın işlevlerinden biri değildir?
    • A-) Kapsama
    • B-) Koruma
    • Cevap C-) Estetik
    • D-) Bir araya getirme
    • E-) Kolaylık sağlama

    Açıklama: Ünite 7’de ambalajın temel işlevleri Koruma, Bir araya getirme, Kolaylık sağlama ve Kapsama olarak sıralanmıştır. Estetik, ambalajın görsel çekiciliğini belirleyen bir özellik olsa da, dört temel işlev (fonksiyonel gereklilikler) arasında sayılmamaktadır.

Cam Dezavantajları

  1. Aşağıdakilerden hangisi camın gıda ambalajlarında kullanılmasının dezavantajlarından biridir?
    • A-) Kısa ömürlü olması, geri dönüşüm ve maliyet
    • B-) Dayanıklılık, esneklik ve çevre dostuluğu
    • C-) Yoğunluk, geri dönüşüm maliyeti
    • Cevap D-) Ağırlık, geri dönüşümündeki enerji sarfiyatı ve kırılganlık
    • E-) Esneklik, enerji artışı ve dayanıklılık

    Açıklama: Ünite 7’de Cam başlığı altında, camın ambalaj malzemesi olarak dezavantajları sıralanırken, ‘kolay kırılabilir bir yapıda olması, ağır oluşu ve hem üretim hem de nakliye maliyetlerinin plastik alternatiflerine göre daha yüksek olmasıdır’ denmektedir. Bu dezavantajlar ağırlık, kırılganlık ve nakliye maliyetleri/enerjisi (ağırlık nedeniyle) ile ilişkilidir.

Plastik Türleri ve Kullanımı

  1. Alışveriş poşetleri, ekmek paketleri, diş macunu tüpleri, saklama kapları yapımında aşağıdaki plastik türlerinden hangisi kullanılır?
    • A-) PP (Polipropilen)
    • B-) PP (Polipropilen)
    • C-) PVC (Polivinil Klorür)
    • D-) PET (Polietilen Tereftalat)
    • Cevap E-) LDPE (Düşük Yoğunluklu Polietilen)

    Açıklama: Ünite 7’de plastiklerin kullanım alanları belirtilirken, ekolojik kartvizit örneğinden sonra, atık yönetimi ve geri dönüşüm başlıklarında, plastiklerin birçok farklı kullanım alanı olduğu ve bu alanlarda ambalaj malzemesi olarak kullanıldığı belirtilmiştir. Metinlerde spesifik olarak “plastik taşıma poşetleri”nin kumaş çantadan daha uzun yaşam döngüsüne sahip olduğu belirtilmekle birlikte, genel plastik kullanım alanları arasında yiyecek, temizlik ürünleri, kişisel bakım ürünleri ambalajları, pet şişeler gibi ürünler sayılmıştır. Bu tür ambalajlarda genellikle PET, PP, LDPE kullanılır. LDPE (Düşük Yoğunluklu Polietilen) çoğunlukla poşet ve film ambalajlarında kullanılır (örneğin alışveriş poşetleri). Sorunun şıklarında verilen plastikten (alışveriş poşetleri, ekmek paketleri, diş macunu tüpleri, saklama kapları) hangisinin kullanıldığı sorulmaktadır. LDPE bu tür esnek ambalajlarda yaygındır. (Not: Metin, tüm bu ürünlerin tek bir plastik türüyle yapıldığını belirtmese de, LDPE genellikle poşetler ve bazı yumuşak kaplamalar için temel bir malzemedir.)

Sürdürülebilir Ambalaj

  1. Aşağıdakilerden hangisi ambalaj tasarımında geri dönüşümü kolaylaştırmak için dikkate alınması gereken unsurlardan biridir?
    • Cevap A-) Ürüne uygun boyutlandırma ve gereksiz boşluklardan kaçınma
    • B-) Sadece ambalajın estetiği
    • C-) Elektronik cihaz kullanımı
    • D-) Sadece geri dönüştürülmüş kağıt kullanımı
    • E-) Ambalajın boyutunu artırmak

    Açıklama: Ambalajların geri dönüştürülebilirliği ve nakliye kolaylığı sürdürülebilir ambalaj tasarımında önemlidir. Ambalajın şekli ve boyutları, taşıma masraflarını ve çevresel etkiyi etkiler. Ayrıca, geri dönüştürülebilir malzemeler kullanmak ve gereksiz boşluklardan kaçınmak da önemlidir (Sayfa 1). Özellikle, ambalajın ürünün kullanım ömrü bittiğinde geri dönüşüme uygun tasarlanması önemlidir.

Ünite 8

Görsel Kirlilik

  1. Aşağıdaki hangisi görsel kirliliğin daha çok görüldüğü yerlerdir?
    • A-) Kırsal alanlar
    • Cevap B-) Şehirler, kentleşmenin yoğun olduğu bölgeler
    • C-) Endüstriyel alanlar
    • D-) Evler ve iç mekanlar
    • E-) Doğal parklar ve ormanlar

    Açıklama: Görsel kirlilik, çoğunlukla insan eliyle oluşturulan, etrafımızda gördüğümüz, insan psikolojisi üzerinde olumsuz etkiler bırakan hoş olmayan görüntüleri kapsar. Reklamlar, tabelalar, billboardlar, sosyal medya görselleri (özellikle çok sayıda ve dikkat dağıtıcı olanlar) bu kirliliğin görüldüğü yerlerdir.

Tasarım Etiği ve İntihal

  1. Aşağıdakilerden hangisi intihal teriminin tanımıdır? (4 kez soruldu)
    • A-) Bir kişinin eserini yasal yollarla koruma altına alması kullanımı engellemesidir.
    • B-) Bir kişinin eserini başka biriyle paylaşmasıdır.
    • Cevap C-) Bir kişinin eserinde başka kişilerin ifade, buluş veya düşüncelerini kaynak göstermeksizin kendisine aitmiş gibi kullanmasıdır.
    • D-) Bir kişinin eserini daha önce yayımlanmış bir esere dayanarak oluşturması, örenek ve emsal göstermesidir.
    • E-) Bir kişinin eserinde başka kişilerin ifade, buluş veya düşüncelerini kullanmasıdır.

    Açıklama: Ünite 8’de İntihal (TDK: aşırma) başlığı altında, “bir kişinin eserinde başka kişilerin ifade, buluş veya düşüncelerini kaynak göstermeksizin kendisine aitmiş gibi kullanmasıdır” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanım, şık (C) ile birebir örtüşmektedir.

Tasarım Manifestoları

  1. First Things First (İlk Önce Öncelikler) manifestosu aşağıdaki tasarımcılardan hangisi tarafından yayınlanmıştır? (3 kez soruldu)
    • A-) Milton Glaser
    • B-) Steve Cutts
    • C-) David Bailey
    • Cevap D-) Ken Garland
    • E-) Saul Bass

    Açıklama: Ünite 8’de Sürdürülebilirlik ve Grafik Tasarım İlişkisi başlığı altında, sürdürülebilir anlayışta tasarımın geçici ihtiyaçlar yerine gerçek ihtiyaçlar için yapılması gerektiği belirtilir ve bu konuda reklam karşıtlığıyla öne çıkan yayın olarak Adbusters Dergisi ve onun yayınladığı “Hiç Birey Satın Almama Günü (Buy Nothing Day)” kampanyası örnek gösterilmiştir. Ancak First Things First manifestosu Ken Garland tarafından yayınlanmıştır (Bu bilgi, metin dışı bilginin sorulmasıdır, ancak metinde manifesto adı geçmese de, Adbusters ve sürdürülebilirliğin ilkeleriyle ilgili kısım Ünite 8’dedir. Ken Garland, sürdürülebilir grafik tasarımın öncülerindendir ve bu manifesto bu konuya işaret eder. Metinler bu bilgiyi içermediği için, sorunun cevabını bulmak için en alakalı başlığa (Sürdürülebilirlik, Reklam Karşıtlığı) odaklanılmıştır. Bu tür sorular genellikle metinde *geçen* kavramlarla veya metnin *altında yatan* ilkelerle ilgilidir. Ken Garland’ın manifesto metnin genel sürdürülebilirlik temasıyla uyumlu olması sebebiyle işaretlenmiştir.)

Tasarımcının Sorumlulukları

  1. I. Tasarımcı, halka zarar verecek projelerden kaçınmalıdır. II. Tasarımcı, her türlü iletişim tasarımında mesajları açık bir şekilde temsil etmeli ve yanlış, yanıltıcı ve aldatıcı tanıtımlardan kaçınmalıdır. III. İş olanaklarını takip eden tasarımcılar, adil ve açık rekabeti desteklemelidir. IV. Tasarımcı, kültürel değerlere ve inançlara duyarlı olmaya çalışmalı ve karşılıklı anlayışı teşvik eden ve cesaretlendiren adil ve dengeli iletişim tasarımı geliştirmelidir. Tasarımcının halka karşı sorumluluğuna ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
    • A-) Yalnız IV
    • B-) I ve II
    • C-) I ve IV
    • Cevap D-) I, II ve IV
    • E-) I, III ve IV

    Açıklama: Ünite 8’de Grafik Tasarımda Etik başlığı altında, AIGA’nın maddeleri arasında Tasarımcının Halka Karşı Sorumluluğu ve Tasarımcının Topluma ve Çevreye Karşı Sorumluluğu yer alır. I ve II. maddeler doğrudan etik ve halka karşı sorumlulukla ilgilidir. IV. madde de adaleti ve dengeyi teşvik etme sorumluluğunu kapsar. III. madde (adil rekabet) ise mesleki etik kurallarının bir parçasıdır. Dolayısıyla bu dört ilke de genel olarak grafik tasarımcının halka karşı sorumlulukları çerçevesinde değerlendirilebilir.