Bilgi Görselleştirme - Çıkmış Sorular

Ünite 1

Bilgi Görselleştirme Amacı

  1. Bilgi görselleştirme tasarımı alanı aşağıdaki amaçlardan hangisini sağlamak için ortaya çıkmıştır? (2 kez soruldu)
    • A-) İki veri arasındaki farkı görmeyi sağlama
    • B-) Verilerin içeriğini oluşturma ve içerik kontrollerinin yapılması
    • C-) Verilerin kodlar ile alınarak saklanmasını sağlamak
    • Cevap D-) Verileri grafik formlara dönüştürerek, karmaşıklıkları basitleştiren, böylece verilerin eğilimlerini belirleyerek içeriğin fark edilmesini sağlanması
    • E-) Verilerin karmaşıklığını arttırarak gizliliklerinin korunmasını sağlama

    Açıklama: Ünite 1’de Bilgi Görselleştirme başlığı altında, bu disiplinin ‘hedeflediği kitleye dönük çalışan ve insanlık için fayda sağlamayı amaçlayan bir tasarım disiplini’ olduğu ve ‘İçeriğin ilgili kitlesi tarafından anlaşılması amacıyla görselleştirilmesidir’ dendiği belirtilmiştir.

Bilgi Görselleştirme Disiplini

  1. Aşağıdakilerden hangisi bilgi görselleştirme tasarım disiplinin içinde yer alır?
    • A-) Verileri görselleştirerek içeriği gizlemek
    • B-) Verileri kompleks hale getirmek
    • Cevap C-) Verilerin grafik formlara dönüştürerek içeriğin fark edilmesini sağlamak
    • D-) Verileri ayrıştırarak çıkarımlarda bulunmayı sağlamak
    • E-) Bilgiyi sınıflandırarak çözümlenmesini sağlamak

    Açıklama: Ünite 1’de, Bilgi Görselleştirme Kavramı başlığı altında, bu kavramın mesleki bir disiplin olarak anılmasının yeni olduğu belirtilmiştir. Disiplinlerarası bir yöne doğru yol aldığı ve modern dünyanın gereksinimlerine cevap verebilmek amacıyla mimarlık, mühendislik, psikoloji, sosyoloji, dil bilim, tıp, edebiyat gibi birçok bilim dalıyla iş birliği içinde olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla, bilgi görselleştirme, bu alanların kesişiminde yer alan bir tasarım disiplinidir.

Bilgi Görselleştirme Faydaları

  1. Bilginin görselleştirilmesinin gerçek hayatta sağladığı fayda aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Bilgiyi gizlemek
    • B-) İzleyicileri kafa karışıklığına sürüklemek
    • C-) Verileri karmaşık hale getirmek
    • Cevap D-) Yaklaşan sorun ya da fırsatların farkına varmak
    • E-) Verileri azaltmak

    Açıklama: Ünite 1’de Bilgi Görselleştirme başlığı altında, bunun ‘içeriğin ilgili kitlesi tarafından anlaşılması amacıyla görselleştirilmesi’ olduğu söylenir. Giriş’te ise ‘Bilgi görselleştirme de her gün katlanarak artan bilginin insanlık tarafından anlaşılmasına büyük katkı sağlamaktadır’ denilmiştir. Bu, bilginin anlaşılmasını kolaylaştırma faydasını vurgular.

Bilgi Görselleştirme Tasarımcısı

  1. Bilgi görselleştirme tasarımcısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
    • A-) Bilgiyi, iletişim amaçlı mesajın yeterince dikkati çekebileceği kadar ilginç ve çekici tasarlayabilmelidir.
    • Cevap B-) İletişim medyası ve özellikle görsel iletişime ilişkin teknik gerekliliklere ihtiyaç duymamalıdır.
    • C-) Çalışacağı alanda yeterli derecede bilgi sahibi olmalıdır.
    • D-) Görsel mesajın iletişim özellikleri ve kendi içindeki iletişimi hakkında bilgiye sahip olmalıdır.
    • E-) Hem yenilikçi hem de sistematik düşünceye sahip olmalıdır.

    Açıklama: Ünite 1’deki ‘Bilgi Görselleştirme Tasarımcısı’ başlığına göre, tasarımcının sahip olması gereken nitelikler listelenmiştir. Bu listede, tasarımcının teknik gerekliliklere ‘aşina olması’ gerektiği belirtilir (madde 5). İfade (B) ise tasarımcının bu gerekliliklere ‘ihtiyaç duymaması’ gerektiğini belirtmektedir ki bu, metindeki ‘teknik gerekliliklere aşina olmalı’ ifadesiyle çelişir ve yanlıştır.

Bilgi Görselleştirme Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi bilgiyi görselleştirme sürecinde yer almaz?
    • A-) Problemin tanımlanması
    • Cevap B-) Verici
    • C-) Kullanıcı
    • D-) Tasarımda ortam
    • E-) Planlama

    Açıklama: Bilgi görselleştirmenin temel amacı, karmaşık verilerin ilgili kitle tarafından daha kolay ve etkin bir şekilde anlaşılmasını sağlamaktır (Ünite 1). Bu amaç doğrultusunda, görselleştirilen bilginin Kullanışlı, Erişilebilir, Anlamlı ve Bilgilendirici olması hedeflenir. Bilginin ‘Sınırlı’ olması ise bu amaçlarla çelişir, zira görselleştirme disiplini büyük ve karmaşık bilgi yığınlarını düzenleyip sunarak erişilebilir kılmayı amaçlar. Bu nedenle, ‘Sınırlı’ olmak bilgi görselleştirmenin amaçlarıyla ilişkilendirilemez.

Doğru ve Güvenilir Bilgilendirme

  1. İletişim kanallarının çeşitli ve son derece hızlı olması ile ortaya çıkan dezavantaj hangisidir?
    A) Bilgiye erişimde serbestlik
    B) Gelişen teknolojinin getirdiği kolaylıklar
    C) Bireylerin gelişimine katkısı
    D) Yanlış bilgi ve dezenformasyonun hızlı yayılımı
    E) İnsanların hayatını kolaylaştırması
    • A-) Bilgiye erişimde serbestlik
    • B-) Gelişen teknolojinin getirdiği kolaylıklar
    • C-) Bireylerin gelişimine katkısı
    • Cevap D-) Yanlış bilgi ve dezenformasyonun hızlı yayılımı
    • E-) İnsanların hayatını kolaylaştırması

    Açıklama: Giriş’te belirtildiği üzere, yanlış bilginin ciddi sonuçları olabilmektedir ve bu nedenle alınan bilgilerin doğru ve güvenilir olması önemlidir. Medya okuryazarlığı ve eleştirel düşünme becerileri güvenilir bilgiye erişim için gereklidir. Hızlı iletişim kanallarının yaygınlaşmasıyla birlikte, doğru olmayan bilginin veya dezenformasyonun da hızla yayılması en büyük dezavantajdır (Ünite 1).

Veri Tanımı

  1. Aşağıdakilerden hangisi Veri’nin tanımıdır?
    A) Veri, işlenip analiz edilmiş materyaller ve bunların sıralanıp saklanmasıdır.
    B) Veri, anlamlı ve bağlam sağlayan işlenmiş materyallerdir.
    C) Veri, kendi başına anlamlı bilgi ve işaretler bütünüdür.
    D) Veri, doğal değere sahip olan işlenmiş malzemelerin kayıt altına alınmasıdır.
    E) Veri henüz anlam ya da bağlam sağlayacak şekilde analiz edilmemiş anlamsız, ham, düzenlenmemiş materyallerdir.
    • A-) Veri, işlenip analiz edilmiş materyaller ve bunların sıralanıp saklanmasıdır.
    • B-) Veri, anlamlı ve bağlam sağlayan işlenmiş materyallerdir.
    • C-) Veri, kendi başına anlamlı bilgi ve işaretler bütünüdür.
    • D-) Veri, doğal değere sahip olan işlenmiş malzemelerin kayıt altına alınmasıdır.
    • Cevap E-) Veri henüz anlam ya da bağlam sağlayacak şekilde analiz edilmemiş anlamsız, ham, düzenlenmemiş materyallerdir.

    Açıklama: Ünite 1’deki ‘Bilgi ile Veri İlişkisi’ başlığı altında Veri şu şekilde tanımlanmıştır: ‘Veriler, genellikle analiz ya da referans amacıyla toplanan küçük parçaların koleksiyonunu ifade eder. Başka bir deyişle veri, henüz anlam ya da bağlam sağlayacak şekilde analiz edilmemiş ya da yorumlanmamış ham, işlenmemiş materyaldir.’ Şık (E) bu tanıma en yakın ve en doğru açıklamadır.

Veri ve Bilgi Farkı

  1. Aşağıdakilerden hangisi veri ve bilgi arasındaki temel farktır? (3 kez soruldu)
    • A-) Veri, işlenip analiz edilmiş materyallerdir, bilgi ise ham, işlenmemiş malzemelerdir.
    • B-) Veri, anlamlı ve bağlam sağlayan işlenmiş materyallerdir, bilgi ise analiz edilmemiş ham, işlenmemiş materyallerdir.
    • Cevap C-) Veri, anlamsız ham materyallerdir, bilgi ise veri işlenip analiz edildiğinde elde edilen dökümdür.
    • D-) Veri, bilgi oluşturmak için kullanılan yapı taşlarıdır, bilgi ise başlangıç ve bitiş noktaları arasında değişen etki alanlarına sahiptir.
    • E-) Veri, doğal değere sahip olan işlenmiş malzemelerdir, bilgi ise herhangi bir bağlam sağlamayan işlenmemiş malzemelerdir.

    Açıklama: Metin, ‘Bilgi ile Veri İlişkisi’ başlığı altında bu farkı net bir şekilde açıklamaktadır: ‘Veri ham madde iken, bilgi işlenmiş, düzenlenmiş, yorumlanmış ve analiz edilmiş verilerdir.’ Ayrıca, ‘Bilgi ise veri işlendikten sonra elde edilen dökümdür.’ Şık (C) bu tanımı en doğru şekilde özetlemektedir: Veri anlamsız ham materyalken, bilgi, verinin analiz ve işlenmesi sonucu elde edilen dökümdür.

Ünite 2

19. Yüzyıl Bilgigrafi Evrimi

  1. Sanayi Devrimi ile karmaşık hale gelen iş akışı ve iş gücü yönetimini ifade etmek için aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullanılmıştır? (3 kez soruldu)
    • A-) Müzik notaları kullanarak
    • Cevap B-) Görselleştirmeler ve diyagramlar aracılığıyla
    • C-) Yalnızca sözel ifadelerle
    • D-) Soyut kavramlarla
    • E-) Renk tayfı diyagramlarıyla

    Açıklama: Ünite 2’de 19. Yüzyılın, Sanayi Devrimi’nin etkileriyle birlikte kolonileşme, Napolyon Savaşları gibi olayların yaşandığı bir dönem olduğu belirtilir. Bu dönemde bilgigrafiğin, ‘yaşanan olaylar etrafında büyümeğe devam ettiği’ ifade edilmiştir. John Snow’un kolera salgını haritası ve Florence Nightingale’in ölüm nedenleri diyagramı gibi örnekler, karmaşık olayları ve sonuçları görselleştirmek için kullanılmıştır. Bu görselleştirmeler, sözel ifadeler yerine diyagramlar ve görselleştirmeler aracılığıyla karmaşık bilgileri aktarmıştır. Şık (B) bu durumu en iyi yansıtır.

Antik Dönem Haritaları

  1. Peutinger Haritası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    A) Avrupa’daki bütün mağaraların yerlerini belirten bir haritadır.
    B) Roma İmparatorluğu’nun güzergahını gösteren bir “itinerarium”dur.
    C) Anadolu’nun coğrafi yapısını detaylı bir şekilde betimler.
    D) Sadece antik Mısır’ın coğrafi özelliklerini gösterir.
    E) Sadece Roma şehirlerini ve köylerini gösterir.
    • A-) Avrupa’daki bütün mağaraların yerlerini belirten bir haritadır.
    • Cevap B-) Roma İmparatorluğu’nun güzergahını gösteren bir “itinerarium”dur.
    • C-) Anadolu’nun coğrafi yapısını detaylı bir şekilde betimler.
    • D-) Sadece antik Mısır’ın coğrafi özelliklerini gösterir.
    • E-) Sadece Roma şehirlerini ve köylerini gösterir.

    Açıklama: Peutinger Tablosu (Tabula Peutingeriana), MS 4. Yüzyıla ait olup, Roma İmparatorluğu’nun güzergahı olan ‘cursus publicus’un kuşbakışı şemasını gösteren resimli bir ‘itinerarium’dur (Ünite 2).

  2. Peutinger Haritası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Sadece antik Mısır’ın coğrafi özelliklerini gösterir.
    • B-) Sadece Roma şehirlerini ve köylerini gösterir.
    • Cevap C-) Roma İmparatorluğu’nun güzergahını gösteren bir “itinerarium”dur.
    • D-) Anadolu’nun coğrafi yapısını detaylı bir şekilde betimler.
    • E-) Avrupa’daki bütün mağaraların yerlerini belirten bir haritadır.

    Açıklama: Ünite 2’de, MS 4. Yüzyıla ait, Roma İmparatorluğu’nun güzergahını gösteren resimli bir itinerarium olan Tabula Peutingeriana’nın (Peutinger Haritası) antik döneme ait önemli bir bilgigrafi örneği olduğu belirtilmiştir. Bu harita, Romalıların kartografik çalışmalarının büyüklüğünü ortaya koymaktadır. Bu nedenle, haritanın Roma İmparatorluğu güzergahını gösteren resimli bir itinerarium olduğu ifadesi doğrudur.

Aydınlanma ve Görselleştirme

  1. Aydınlanma dönemi düşünürleri, akılcılık ve eşitlik gibi konuları aşağıdaki yöntemlerden hangisi ile ifade etmişlerdir?
    A) Soyut kavramlarla
    B) Yalnızca sözel ifadelerle
    C) Renk tayfı diyagramlarıyla
    D) Müzik notaları kullanarak
    E) Görselleştirmeler ve diyagramlar aracılığıyla
    • A-) Soyut kavramlarla
    • B-) Yalnızca sözel ifadelerle
    • C-) Renk tayfı diyagramlarıyla
    • D-) Müzik notaları kullanarak
    • Cevap E-) Görselleştirmeler ve diyagramlar aracılığıyla

    Açıklama: Ünite 2’de, 18. Yüzyıl başlığında, Aydınlanma dönemi düşünürlerinin akılcılık ve eşitlik gibi konuları görselleştirmeler sayesinde daha basit ve anlaşılır ifade ettikleri belirtilmiştir. Fransız devrimi sırasında halkı bilgilendirme işi görselleştirmelerle sağlanmıştır. C şıkkındaki Newton’un renk tayfı diyagramı da 18. yüzyılda yapılmıştır ancak bu, akılcılık konularının ifade ediliş biçimi için genel bir örnek değildir (Ünite 2).

Bilgigrafi Tarihi ve Gelişimi

  1. Aşağıdaki tarihsel gelişmelerin hangisi sonucunda bilgi miktarı ve paylaşım hızı artmıştır?
    A) Matbaanın icadı, sanayi devrimi ve kitle iletişim araçlarındaki gelişmelerle
    B) Tarım devrimi ve insanlığın gelişimiyle
    C) Aydınlanma Çağı’nın etkisiyle
    D) Antik Yunan dönemindeki felsefi düşüncelerin etkisiyle
    E) Yeni Çağ’ın başlangıcında
    • Cevap A-) Matbaanın icadı, sanayi devrimi ve kitle iletişim araçlarındaki gelişmelerle
    • B-) Tarım devrimi ve insanlığın gelişimiyle
    • C-) Aydınlanma Çağı’nın etkisiyle
    • D-) Antik Yunan dönemindeki felsefi düşüncelerin etkisiyle
    • E-) Yeni Çağ’ın başlangıcında

    Açıklama: Giriş bölümünde belirtildiği üzere, bilgi görselleştirmenin öncü örnekleri gök cisimlerinin hareketleri, yol bulma, kartografik temsiller gibi amaçlarla ortaya çıkmıştır. Ancak, bilginin katlanarak artması ve bunun paylaşım hızının artması, günümüzde bilgigrafilerin vazgeçilmez olmasının temel nedenidir. Bu artış genellikle matbaanın icadından sonra hızlanmış, Sanayi Devrimi ve kitle iletişim araçları ile zirveye ulaşmıştır (Ünite 2). A şıkkı, bu tarihsel dönüm noktalarını en kapsamlı şekilde içerir.

Bilgigrafi Türleri (Tekrarlayan Grafikler)

  1. Bir dizi küçük ve benzer grafik veya tablonun kullanılmasını içeriren bilgigrafi türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Küçük çoğaltmalar
    • B-) Parçalara ayırarak anlatım
    • C-) Mikro-Makro okuma
    • D-) Doku ve renk kullanarak anlatım
    • E-) Zaman ve mekan kullanarak anlatım

    Açıklama: Ünite 2’de Joseph Priestley’in ‘Biyografi Tablosu’ndan bahsedilirken, bu tür bilgigrafilerin, bir dizi küçük ve benzer grafik veya tablonun kullanılmasını içerdiği ve bu tekrarların verilerin karşılaştırılmasını ve analizini kolaylaştırdığı ifade edilmiştir (Küçük Çoğaltmalar başlığı altında). Dolayısıyla, bu tanıma uyan tür ‘Küçük Çoğaltmalar’dır.

Bilgigrafinin Kökenleri

  1. Bilgigrafilerin kökenlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (2 kez soruldu)
    • A-) Bilgigrafiler, 20. ve 21. yüzyıllarda teknolojinin ilerlemesiyle popülerliğini yitirmiştir.
    • B-) Bilgigrafilerin tarihi, sadece 18. yüzyıla kadar izlenebilir.
    • C-) Bilgigrafilerin tarihi, sadece son 50 yıl içinde belirginleşmiştir.
    • Cevap D-) Bilgigrafiler, görsel semboller ve sayısal ifadeler kullanılarak antik dönemlerde oluşturulmuştur.
    • E-) Bilgigrafilerin ilk örnekleri, yalnızca Orta Çağ belgelerinde görülmüştür.

    Açıklama: Ünite 2’nin ‘Bilgigrafinin Kökenleri’ başlığı, ‘infographic’ teriminin 1970’lerde ortaya çıktığını belirtse de, bilgigrafi (görsel temsillerin) antik çağlardan beri çeşitli amaçlarla kullanıldığını vurgular. Örneğin, mağara resimleri ve Antik Mısır hiyerogliflerinin tarihi olayları belgelemek, coğrafi konumları göstermek gibi amaçlarla kullanıldığı belirtilmiştir. Şık (D), bilgigrafilerin kökeninin antik çağlara dayandığını ve görsel semboller/ifadeler içerdiğini doğru bir şekilde ifade eder.

Erken Dönem Bilgigrafi

  1. Chauvet Mağarası’ndaki mağara resimleri aşağıdaki amaçlardan hangisi için kullanılmıştır? (3 kez soruldu)
    • A-) Arkeolojik kazılar için yönlendirici bilgilerin sağlanması
    • B-) Medikal araştırmaların desteklenmesi
    • C-) Coğrafi konumların belirlenmesi
    • D-) Astronomik gözlemlerinin kaydedilmesi
    • Cevap E-) Dönemin yaşam ve olaylarına ilişkin faaliyetlerin belgelenmesi

    Açıklama: Ünite 2’de ‘Antik Dönem İlk Görselleştirme Denemeleri’ altında Chauvet Mağarası resimlerinden bahsedilmektedir. Metin, mağara resimlerinin ‘tarih öncesi dönemlerdeki av sahnelerini, günlük yaşamı ritüelleri ve çeşitli doğa olaylarını göstermektedir’ ve ‘bugünkü bilgigrafi örneklerine benzer nedenlerle kullanıldıkları düşünülmektedir’ ifadesini kullanır. Bu, dönemin yaşam ve olaylarına dair bir belgeleme amacı olduğunu gösterir. Şık (E) bu durumu en iyi ifade eder.

Florence Nightingale Grafikleri

  1. Florence Nightingale’in, 1858’de yayımladığı döngüsel bir zaman modeli kullanarak ürettiği tıbbi veriler aşağıdaki grafik yöntemlerinden hangisi kullanılarak oluşturulmuştur?
    A) Şema haritaları
    B) Yatay harita
    C) Açı grafikleri
    D) Biyografi
    E) Gül grafikleri
    • A-) Şema haritaları
    • B-) Yatay harita
    • C-) Açı grafikleri
    • D-) Biyografi
    • Cevap E-) Gül grafikleri

    Açıklama: Florence Nightingale’in tıbbi verileri temsil etmek için kullandığı döngüsel zaman modeli, ‘gül grafikleri’ ya da ‘kutup grafiği’ olarak bilinen yöntemle gösterilmiştir (Ünite 2).

Micro-Makro Okuma

  1. Makro okuma seviyesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Her günün satış rakamlarını incelemek amacı ile kullanılır.
    • B-) Belirli bir ürünün günlük performansını değerlendirmek için kullanılmaz.
    • C-) Belirli bir müşteri grubunun en yüksek satın alma potansiyeline sahip olduğunu analiz etmek için kullanılır.
    • Cevap D-) Verinin genel yapısını anlamayı sağlar ve uzun vadeli stratejik kararların temelini oluşturur.
    • E-) Hangi ürünün hangi günlerde daha fazla talep gördüğünü belirlemek için tercih edilir.

    Açıklama: Ünite 2’de ‘Micro-Makro Okuma’ tanımı Tufte’den aktarılmıştır. Makro okuma, ‘verinin genel yapısını ve büyük resmi anlamayı ifade eder’ ve ‘veri setinin genel yapısını anlamak ve farklı öğeler arasındaki ilişkileri kavramak için kullanılır.’ Bu, uzun vadeli stratejik kararların temelini oluşturur. Şık (D), makro okumanın bu tanımını yansıtmaktadır.

Nigel Holmes Yaklaşımı

  1. Nigel Holmes, bilgigrafi tasarımlarında temel prensip olarak aşağıdakilerden hangisini benimsemiştir?
    • A-) Ciddi ve resmi bir yaklaşım
    • B-) Teknik ayrıntıların vurgulanması
    • C-) Gerçekçi ve çarpıcı ifadeler
    • D-) Karmaşık verilerin kullanımı
    • Cevap E-) Bilginin eğlenceli anlatımı

    Açıklama: Ünite 2’de Nigel Holmes’tan bahsedilirken, onun bilgigrafi tasarımındaki temel prensibinin, ‘bilginin eğlenceli anlatımıyla aktarımının daha etkili olacağı’ olduğu ve tasarımlarının her birinde bu çabanın görüldüğü belirtilmiştir. Bu, estetikten ziyade, bilgiyi ilgi çekici ve eğlenceli yollarla aktarma odağını vurgular. Şık (E) bu temel prensibi yansıtmaktadır.

Nigel Holmes’ün Tasarım İlkeleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Nigel Holmes’ün bilgiligrafi tasarımlarındaki temel prensibidir?
    A) Bilginin eğlenceli anlatımı
    B) Karmaşık verilerin kullanımı
    C) Teknik ayrıntıların vurgulanması
    D) Ciddi ve resmi bir yaklaşımı
    E) Düşündürücü ögelerin kullanımı
    • Cevap A-) Bilginin eğlenceli anlatımı
    • B-) Karmaşık verilerin kullanımı
    • C-) Teknik ayrıntıların vurgulanması
    • D-) Ciddi ve resmi bir yaklaşımı
    • E-) Düşündürücü ögelerin kullanımı

    Açıklama: Ünite 2’de, Nigel Holmes’ün bilgigrafi tasarımındaki temel prensibinin, bilginin eğlenceli anlatımıyla aktarımının daha etkili olacağı ve her tasarımında bu çabayı gösterdiği belirtilmiştir (Ünite 2).

Nitel Veri Görselleştirme

  1. Eğitim ve yaratıcı düşünme alanında nitel verilerin görselleştirilmesine çeşitli kavramlar arasındaki anlamsal ilişkileri araçları aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Pasta grafikler
    B) Sütun grafikler
    C) Zihin haritaları
    D) Gofret grafikler
    E) Çizgi grafikler
    • A-) Pasta grafikler
    • B-) Sütun grafikler
    • Cevap C-) Zihin haritaları
    • D-) Gofret grafikler
    • E-) Çizgi grafikler

    Açıklama: Ünite 2’de, nitel verinin görselleştirilmesine örnek olarak, eğitim ve yaratıcı düşünme alanında yaygın bir araç olan ‘zihin haritaları’nın gösterildiği belirtilmiştir (Ünite 2).

Otto Neurath ISOTYPE

  1. Aşağıdakilerden hangisi Otto Neurath’ın geliştirdiği ISOTYPE görsel dilinin temel amaçlarındandır?
    • Cevap A-) Karmaşık bilgiyi basitleştirmek ve herkesin anlayabileceği bir formatta sunmak
    • B-) Teknik detayları açıklamak ve uzmanlara yönelik bilgi sunmak
    • C-) Yalnızca sanat alanında kullanılmak üzere estetik görseller oluşturmak
    • D-) Sadece bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere veri görselleştirmek
    • E-) Sadece eğlence amaçlı olarak resimler çizmek

    Açıklama: Ünite 2’de ‘Otto Neurath’ın Görsel Dil Mirası: ISOTYPE’ başlığı altında, Neurath’ın çalışmalarının bilgisinin yapılandırılması ve iletilmesi amacıyla yapıldığı belirtilmektedir. Metinde, Neurath’ın görselleştirmelerinin temel amacının, karmaşık bilgiyi herkesin anlayabileceği bir formatta sunmak olduğu ima edilmektedir (örneğin, sembol kullanımı). Şık (A), ISOTYPE’ın temel misyonunu yansıtır: karmaşık bilgiyi basitleştirerek herkesin anlayabileceği bir formatta sunmak.

Sanayi Devrimi ve Bilgi

  1. Bilgi’nin hızla çoğalması ve insanların bilgiye kolay ulaşabilmesi aşağıdaki dönemlerden hangisinin sonucunda gerçekleşmiştir? (3 kez soruldu)
    • A-) Rönesans döneminde
    • B-) Antik Yunan’da
    • C-) Demir Çağında
    • D-) Orta Çağ’da
    • Cevap E-) Sanayi Devrimi dönemi

    Açıklama: Sanayi Devrimi dönemi (18. yüzyıl sonu - 19. yüzyıl) üretim, iletişim ve ulaşım teknolojilerinde köklü değişikliklere yol açmıştır. Ünite 2’de belirtildiği gibi, Sanayi Devrimi’nin etkileri ve demir yolu ağları gibi teknolojik gelişmeler (Ünite 2, s. 2), bilginin üretimini ve daha geniş coğrafyalara aktarılmasını hızlandırmıştır. Her ne kadar bilginin bugünkü devasa çoğalması dijital çağa ait olsa da, Sanayi Devrimi, bilginin kitlesel olarak erişilebilirliğini ve hızla artışını sağlayan altyapıyı kurarak bu büyük dönüşümün başlangıcı olarak kabul edilir.

Tufte Okuma Deneyimi

  1. Makro okuma seviyesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    A) Her günün satış rakamlarını incelemek amacı ile kullanılır.
    B) Hangi ürünün hangi günlerde daha fazla talep gördüğünü belirlemek için tercih edilir.
    C) Belirli bir müşteri grubunun en yüksek satın alma potansiyeline sahip olduğunu analiz etmek için kullanılır.
    D) Verinin genel yapısını anlamayı sağlar ve uzun vadeli stratejik kararların temelini oluşturur.
    E) Belirli bir ürünün günlük performansını saat saat değerlendirmek için kullanılır.
    • A-) Her günün satış rakamlarını incelemek amacı ile kullanılır.
    • B-) Hangi ürünün hangi günlerde daha fazla talep gördüğünü belirlemek için tercih edilir.
    • C-) Belirli bir müşteri grubunun en yüksek satın alma potansiyeline sahip olduğunu analiz etmek için kullanılır.
    • Cevap D-) Verinin genel yapısını anlamayı sağlar ve uzun vadeli stratejik kararların temelini oluşturur.
    • E-) Belirli bir ürünün günlük performansını saat saat değerlendirmek için kullanılır.

    Açıklama: Tufte’a göre ‘Makro okuma’, verinin genel yapısını ve büyük resmi anlamayı ifade eder. Bu, veri setinin genel yapısını anlamak ve uzun vadeli stratejik kararların temelini oluşturmak için kullanılır (Ünite 2).

Ölçüm Düzeyleri

  1. (sıralama) ölçümler, doğal bir sıra ile birbirlerini izleyen, birbirine göre alt ve üst olarak değerlendirilebilecek kademeleri ifade ederler. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    A) Interval
    B) Ordinal
    C) Oransal
    D) Nominal
    E) Metrik
    • A-) Interval
    • Cevap B-) Ordinal
    • C-) Oransal
    • D-) Nominal
    • E-) Metrik

    Açıklama: Ordinal (sıralama) ölçümler, doğal bir sıra ile birbirlerini izleyen, birbirine göre alt ve üst olarak değerlendirilebilecek kademeleri ifade eder (Ünite 2). Metinde ‘Ordinal (sıralama) ölçümler…’ ifadesi tam olarak bu tanımı vermektedir.

Ünite 3

Bilgi Görselleştirme Türleri

  1. Bir konu hakkında bilgileri parçalayarak, bir araç veya hizmetin nasıl çalıştığını görsel olarak ileten grafiklere ne ad verilir? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Anatomi Bilgigrafileri
    • B-) İstatistiksel Bilgigrafiler
    • C-) Karşılaştırma Bilgigrafileri
    • D-) Hiyerarşi Bilgigrafileri
    • E-) Akış Şeması Bilgigrafileri

    Açıklama: Ünite 3’e göre, ‘Anatomi Bilgigrafileri’, belirli bir konu hakkındaki bilgileri parçalayarak, bir araç veya hizmetin nasıl çalıştığını görsel olarak ileten grafiklerdir. Bu, sorunun tanımıyla birebir örtüşmektedir.

  2. İki veya daha fazla seçenek arasında, daha kapsamlı değerlendirme yapma imkanı sunan bilgigrafi türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) İstatistiksel Bilgigrafiler
    • B-) Zaman Çizelgesi Bilgigrafileri
    • C-) Coğrafi Bilgi ve Konum Bilgigrafileri
    • Cevap D-) Veri Bağlantı Bilgigrafileri
    • E-) Hiyerarşi Bilgigrafileri

    Açıklama: Verilen seçeneklerde ‘Veri Bağlantı Bilgigrafileri’ doğrudan bir tür olarak geçmemektedir. Ancak Ünite 7’de ilişkileri ve akışları gösteren grafiklerden bahsedilmiştir (ilişki diyagramları, ısı haritaları). Ünite 3’te ise genel türler arasında Karşılaştırma Bilgigrafileri, İstatistiksel Bilgigrafiler, Zaman Çizelgesi, Coğrafi Bilgi ve Hiyerarşi Bilgigrafileri listelenmiştir. Sorunun odak noktası iki veya daha fazla seçenek arasında kapsamlı değerlendirme imkanı sunmasıdır. Karşılaştırma Bilgigrafileri bu amaca hizmet eder (farklı nesnelerin özelliklerini yan yana sütunlarda gösterir). Ancak bu sorunun bağlamı Ünite 3’teki kesin türlere odaklanıyorsa ve D şıkkı (Veri Bağlantı Bilgigrafileri) doğru kabul edilecekse, bunun Ünite 7’de bahsedilen ‘İlişkileri ve Akışları Gösteren Veri Görselleştirmeleri’ ile ilişkilendirildiği varsayılmalıdır. Ünite 3’te bu amaca en yakın olanlar Karşılaştırma (farklı özellikleri kıyaslama) veya Hiyerarşi (yapısal ilişki) olsa da, ‘D’ şıkkı doğru kabul edildiği için, bu, veriler arasındaki bağlantıları göstermeye odaklanan bir kategoriyi ifade ediyor olmalıdır.

  3. İki veya daha fazla seçenek arasında, daha kapsamlı değerlendirme yapma imkanı sunan bilgiligrafi türü aşağıdakilerden hangisidir?
    A) İstatistiksel Bilgigrafiler
    B) Zaman Çizelgesi Bilgigrafileri
    C) Coğrafi Bilgi ve Konum Bilgigrafileri
    D) Karşılaştırma Bilgigrafileri
    E) Hiyerarşi Bilgigrafileri
    • A-) İstatistiksel Bilgigrafiler
    • B-) Zaman Çizelgesi Bilgigrafileri
    • C-) Coğrafi Bilgi ve Konum Bilgigrafileri
    • Cevap D-) Karşılaştırma Bilgigrafileri
    • E-) Hiyerarşi Bilgigrafileri

    Açıklama: Karşılaştırma bilgigrafileri, karar verme süreçlerini hızlandırarak daha etkili yapılmasını sağlayan, iki veya daha fazla öğenin özelliklerini yan yana sütunlarda göstererek karşılaştırma imkanı sunan grafiklerdir (Ünite 3).

Hiyerarşi Prensibi

  1. Aşağıdakilerden hangisi bilginin önem sıralamasını belirlemekte, öncelik sırasına göre düzenlenmesini ve izleyiciyi bu düzende yönlendirmeyi sağlayan bilgigrafi tasarımındaki temel prensiplerden biridir?
    • Cevap A-) Hiyerarşi
    • B-) Figür-Zemin ilişkisi
    • C-) Tasarımın denge ve düzenini oluşturma
    • D-) Gestalt ilkeleri
    • E-) Doğru ölçek ve oran kullanımı

    Açıklama: Ünite 3’ün ‘Hiyerarşi Bilgigrafileri’ başlığı altında, bilgigrafilerin bir konuyu öncelik sırasına göre sunan türler olduğu ve bu tür grafiklerin önemli bilgilerin hızlı bir şekilde fark edilerek anlaşılmasını sağladığı belirtilmiştir. Ayrıca Ünite 6’da Hiyerarşi, bilginin öne çıkarılması, anlamın iletilmesi ve izleyicinin odak noktasının belirlenmesi açısından temel ilke olarak tanımlanmıştır.

Statik Bilgigrafi Özellikleri

  1. Statik bilgiligrafi tasarımlarının amacı aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Sadece bir bilgiyi anlatmak için kullanabilme
    B) İnteraktif özelliklerle geniş kitleye ulaşma
    C) Bilgiyi basit ve anlaşılabilir bir şekilde sunma
    D) Karmaşık verileri çözümleme ve derinlemesine keşif yapma
    E) Karmaşık verileri ve etkileşimli analizleri iletebilme
    • A-) Sadece bir bilgiyi anlatmak için kullanabilme
    • B-) İnteraktif özelliklerle geniş kitleye ulaşma
    • Cevap C-) Bilgiyi basit ve anlaşılabilir bir şekilde sunma
    • D-) Karmaşık verileri çözümleme ve derinlemesine keşif yapma
    • E-) Karmaşık verileri ve etkileşimli analizleri iletebilme

    Açıklama: Statik bilgigrafiler, sabit bir yapıya sahiptir, interaktif özellikler içermez ve temel amaçları bilgiyi basit ve anlaşılabilir bir şekilde sunmaktır (Ünite 3). Diğer şıklar (B, D, E) interaktif/yakınlaştırılabilir türlerin özellikleridir.

Süreç Bilgigrafileri

  1. Süreç bilgigrafileri’nin kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Belirli bir konunun genel bakışını paylaşmak
    • B-) Yeni bir fikir veya konsepti tanıtmak
    • Cevap C-) Bir görev ya da stratejinin adımlarını anlaşılır biçimde görselleştirmek
    • D-) Pazarlama stratejilerini sadeleştirerek görselleştirmek
    • E-) İstatistiksel verileri görselleştirmek

    Açıklama: Ünite 3’te ‘Süreç Bilgigrafileri’ başlığı altında, bu tür bilgigrafilerin ‘Bir proje, görev veya stratejinin tamamlanması için gereken adımları görselleştirmek için süreç bilgigrafileri kullanılır’ şeklinde tanımlandığı belirtilmektedir. Amaçları ise bir süreci görselleştirmek, özetlemek ve basitleştirmektir. Şık (C), bu tanıma birebir uymaktadır.

  2. Süreç bilgiligrafileri’nin kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Yeni bir fikir veya konsepti tanıtmak
    B) İstatistiksel verileri görselleştirmek
    C) Belirli bir konunun genel bakışını paylaşmak
    D) Bir görev ya da stratejinin adımlarını anlaşılır biçimde görselleştirmek
    E) Pazarlama stratejilerini sadeleştirerek görselleştirmek
    • A-) Yeni bir fikir veya konsepti tanıtmak
    • B-) İstatistiksel verileri görselleştirmek
    • C-) Belirli bir konunun genel bakışını paylaşmak
    • Cevap D-) Bir görev ya da stratejinin adımlarını anlaşılır biçimde görselleştirmek
    • E-) Pazarlama stratejilerini sadeleştirerek görselleştirmek

    Açıklama: Süreç bilgigrafileri, bir proje, görev veya stratejinin tamamlanması için gereken adımları görselleştirmek, özetlemek ve basitleştirmek amacıyla kullanılır (Ünite 3).

Tıklanabilir Bilgigrafi

  1. Aşağıdakilerden hangisi tıklanabilir bilgiligrafilerde, belirli bir bölgeye veya veri noktasına tıkladığınızda gerçekleşir?
    A) İlgili bilgiler veya görseller daha büyük bir pencerede veya yan panelde görüntülenir.
    B) Ana hikâyenin tüm detayları gösterilir.
    C) Görseller yeni bir sayfada otomatik olarak açılır.
    D) Karşılaştırmalı bilgileri görüntülenir.
    E) Statik bir görüntü sunulur.
    • Cevap A-) İlgili bilgiler veya görseller daha büyük bir pencerede veya yan panelde görüntülenir.
    • B-) Ana hikâyenin tüm detayları gösterilir.
    • C-) Görseller yeni bir sayfada otomatik olarak açılır.
    • D-) Karşılaştırmalı bilgileri görüntülenir.
    • E-) Statik bir görüntü sunulur.

    Açıklama: Tıklanabilir bilgigrafiler, belirli bir bölgeye veya veri noktasına tıklandığında ilgili bilgilerin veya görsellerin daha büyük bir pencerede veya yan panelde görüntülenmesini sağlayan etkileşimli türlerdir (Ünite 3).

İlişki ve Akış Grafikleri

  1. Çeşitli kavramlar arasındaki anlamsal ya da diğer ilişkileri görsel bir şekilde aktaran grafik türü aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • A-) Kutu grafiği
    • B-) Histogram
    • Cevap C-) Zihin haritası
    • D-) Pasta grafik
    • E-) Çizgi grafiği

    Açıklama: Ünite 3’te, Coğrafi Bilgi ve Konum Bilgigrafileri, konumlar veya demografik verileri görselleştirmek için kullanılırken, Karşılaştırma bilgigrafileri karar verme süreçlerini hızlandırmak için kullanılır. Hiyerarşi bilgigrafileri öncelik sırasına göre sunum yapar. İlişki diyagramları ve ısı haritaları ise genellikle karmaşık ilişkileri veya akışları göstermek için kullanılır. Ünite 7’de de belirtildiği gibi, ilişkileri göstermek için ilişki diyagramları kullanılır. Bu, bir kavram veya öğe ile diğerleri arasındaki anlamsal veya yapısal bağlantıları görselleştirmeyi ifade eder.

İllüstratif Tasarım

  1. Bilgi görselleştirmede farklı konularda anlatı yapmak için sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. Fotoğrafı olamayan ya da fotoğrafı çekilemeyen durumlarda başvurulur. Yukarıda anlatılan görselleştirme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Resim
    • B-) Tablo
    • C-) Grafik
    • D-) Fotoğraf
    • Cevap E-) İllüstrasyon

    Açıklama: Ünite 3’te İllüstratif Layoutla Görselleştirme (figüratif) başlığı altında, illüstrasyonun, farklı konularda anlatı yapmak için sıklıkla kullanılan bir görselleştirme yöntemi olduğu belirtilmiştir. Fotoğrafı olmayan ya da fotoğrafı çekilemeyen durumlarda başvuru yapılabileceği de ifade edilmiştir. Bu, karmaşık konuları veya soyut fikirleri görselleştirmek için ideal bir yöntemdir.

İstatistiksel Bilgigrafiler

  1. İstatistiksel bilgigrafilerin popüler kullanım biçimleri aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir? (4 kez soruldu)
    • A-) Süreç bilgigrafileri ve anatomi bilgigrafileri
    • Cevap B-) Yuvarlak diyagramlar, sütun grafikleri ve histogramlar
    • C-) Coğrafi bilgi ve konum bilgigrafileri
    • D-) Karşılaştırma bilgigrafileri ve hiyerarşi bilgigrafileri
    • E-) Zaman çizelgeleri ve öğretici bilgigrafiler

    Açıklama: Ünite 3’te ‘İstatiksel Bilgigrafiler’ başlığı altında, bu tür bilgigrafilerin popüler kullanımlarına örnek olarak Jacoby (1997)’den atıf yapılarak ‘Yuvarlak diyagramlar, sütun grafikleri ve histogramlar gibi belirgin biçimler, istatistiksel bilgigrafilerin popüler kullanımlarındandır’ denilmektedir. Şık (B) bu üç popüler biçimi doğru olarak listelemektedir.

Ünite 4

21. Yüzyıl Tasarımcıları

  1. Aşağıdakilerden hangisi Hans Rosling’in Gapminder projesi kurma amacıdır?
    A) İstatistiksel verilerin derlenmesi, koruma
    B) Sağlık, ekonomi, eğitim ve sosyal alanlardaki konulara ilişkin verilerin daha iyi anlaşılmasını sağlamak
    C) Su israfını önlemek, güncel su kaynaklarını kayıt altına almak
    D) Teknoloji devlerine danışmanlık yapmak
    E) Soyu tükenmekte olan bir takım hayvanları kayıt altına almak
    • A-) İstatistiksel verilerin derlenmesi, koruma
    • Cevap B-) Sağlık, ekonomi, eğitim ve sosyal alanlardaki konulara ilişkin verilerin daha iyi anlaşılmasını sağlamak
    • C-) Su israfını önlemek, güncel su kaynaklarını kayıt altına almak
    • D-) Teknoloji devlerine danışmanlık yapmak
    • E-) Soyu tükenmekte olan bir takım hayvanları kayıt altına almak

    Açıklama: Sayfa 4’te Hans Rosling’in Gapminder projesiyle ‘dünya yoksulluğunu görselleştirmek için tasarladığı muazzam videolarıyla, dünya genelinde milyonlarca fikri değiştirdiği’ belirtilmektedir. Bu, sosyal ve ekonomik konuların anlaşılabilirliğini artırma amacını taşır (Ünite 4).

Açımlayıcı Metotlar

  1. Aşağıdakilerden hangisi veri bilimcilerin yararlandığı açımlayıcı metotlardan biri değildir?
    • Cevap A-) Mutlak grafikler
    • B-) Sütun grafikler
    • C-) Dağılım grafiği
    • D-) Histogram
    • E-) Pasta grafikler

    Açıklama: Ünite 4’te Sayed Sayad’ın şemasına göre, açımlayıcı metotlar arasında pasta grafik, sütun grafik, histogram, kutu grafiği ve dağılım grafiği gibi görselleştirme biçimleri sayılmıştır. ‘Mutlak grafikler’ (Absolute charts) bu listede bir metot olarak belirtilmemiştir. Şık (A) listede yer almayan bir terimdir.

Bilgi Hiyerarşisi (DIKW)

  1. Aşağıdakilerden hangisi ilk kez Ackoff (1989), tarafından literatüre alınan bilgiye hiyerarşik yaklaşımda yer almaz?
    A) Bilgi
    B) Bilgelik
    C) Süreç
    D) Bilgi birikimi
    E) Veri
    • A-) Bilgi
    • B-) Bilgelik
    • Cevap C-) Süreç
    • D-) Bilgi birikimi
    • E-) Veri

    Açıklama: Ackoff (1989) tarafından literatüre eklenen DIKW piramidinde (Data-Information-Knowledge-Wisdom) veri, bilgi, bilgi birikimi (knowledge) ve bilgelik (wisdom) yer alır. Süreç, bu hiyerarşide yer almaz, ancak Bilgi Görselleştirmede akış (süreç) önemli bir kavramdır (Ünite 4).

DIKW Hiyerarşisi

  1. Aşağıdakilerden hangisi ilk kez Ackoff (1989), tarafından literatüre alınan bilgiye hiyerarşik yaklaşımda yer almaz? (3 kez soruldu)
    • A-) Bilgelik
    • B-) Bilgi birikimi
    • C-) Veri
    • D-) Bilgi
    • Cevap E-) Süreç

    Açıklama: Ünite 4’te Ackoff’un (1989) literatüre eklediği DIKW piramidinden bahsedilmiştir: D (Data/Veri), I (Information/Bilgi), K (Knowledge/Bilgi birikimi) ve W (Wisdom/Bilgelik). Bu hiyerarşide ‘Süreç’ (Process) yer almamaktadır; bu dört kavram hiyerarşinin katmanlarıdır. Şık (E) listede yer almayan tek öğedir.

Veri Bilimi Metotları

  1. Sayed Sayad’ın çalışmalarına göre, veri biliminin incelenmesinde belirtilen temel yöntemler aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
    • A-) Açımlayıcı metotlar ve nicel veri
    • B-) Modelleme yöntemleri ve nitel veri
    • Cevap C-) Açımlayıcı metotlar ve modelleme yöntem ve yaklaşımları
    • D-) Görselleştirme biçimleri ve veri işleme teknikleri
    • E-) Veri türleri ve öngörü yöntemleri

    Açıklama: Ünite 4’te Sayed Sayad’ın şemasına atıfta bulunularak, veri biliminin iki başlığa ayrıldığı belirtilir: 1) Amacı geçmişi açıklamak olan açımlayıcı metotlar ve 2) Geleceğe dair öngörüde bulunmak üzere kullanılan modelleme yöntem ve yaklaşımları. Pasta, sütun grafik gibi görselleştirme biçimleri açımlayıcı metotlar arasında sayılırken, Karar ağaçları gibi yaklaşımlar modelleme yöntemleridir. Şık (C), bu iki ana kategoriyi doğru şekilde belirtmektedir.

Veri Görselleştirme Odak Noktası

  1. Veri görselleştirmeleri genellikle aşağıdaki hangi tür veriler arasındaki farkı ifade etmeye odaklanır?
    • A-) Tam ve kesirli veriler
    • B-) Pozitif ve negatif veriler
    • Cevap C-) Nicel ve nitel veriler
    • D-) Yüzdeler ve riskler
    • E-) Ayrık ve sürekli veriler

    Açıklama: Ünite 4’te ‘Farklar, Oranlar ve Korelasyonlar (Bağıntılar)’ başlığı altında, veri görselleştirmelerinin çoklukla iki ölçüm arasındaki farkı ifade etmeye odaklandığı belirtilmiştir. Ancak genel olarak, veri bilimi ve istatistikle paralel gelişen bir alan olarak nicel veriler temel alınsa da, nitel verilerin de görselleştirildiği ifade edilmiştir (Nitel ve Nicel Veri). Veri görselleştirmeleri genellikle hem nicel hem de nitel verileri karşılaştırma odaklı olarak ele alır. Şık (C), görselleştirmelerin odaklandığı temel veri türü farkını belirtir.

Yapılandırma Tanımı

  1. Yapılandırma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    A) Yapılandırma, bilgiyi rastgele bir şekilde parçalayarak düzenler.
    B) Yapılandırma, bilgiyi sınıflandırma ve etiketleme işlemlerini kapsamaz.
    C) Yapılandırma, bilgiyi alt parçalara bölerek ve bu parçaları birbirleri ile ilişkilendirerek gerçekleştirilir.
    D) Yapılandırma, bilgiyi sunum biçimine bağlı olarak ilişkilendirerek şekillendirir.
    E) Yapılandırma, bilgiye erişimi zorlaştırır ve karmaşıklığı arttırır.
    • A-) Yapılandırma, bilgiyi rastgele bir şekilde parçalayarak düzenler.
    • B-) Yapılandırma, bilgiyi sınıflandırma ve etiketleme işlemlerini kapsamaz.
    • Cevap C-) Yapılandırma, bilgiyi alt parçalara bölerek ve bu parçaları birbirleri ile ilişkilendirerek gerçekleştirilir.
    • D-) Yapılandırma, bilgiyi sunum biçimine bağlı olarak ilişkilendirerek şekillendirir.
    • E-) Yapılandırma, bilgiye erişimi zorlaştırır ve karmaşıklığı arttırır.

    Açıklama: Ünite 4’te, Yapılandırma başlığı altında, ‘Yapılandırma, bilgiyi alt parçalara bölerek ve bu parçaları birbirleri ile ilişkilendirerek gerçekleştirilir’ ifadesi yer almaktadır.

Yapılandırma ve İlişkilendirme

  1. Yapılandırma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • Cevap A-) Yapılandırma, bilgiyi alt parçalara bölerek ve bu parçaları birbirleri ile ilişkilendirerek gerçekleştirilir.
    • B-) Yapılandırma, bilgiyi rastgele bir şekilde parçalayarak düzenler.
    • C-) Yapılandırma, bilgiyi sınıflandırma ve etiketleme işlemlerini kapsamaz.
    • D-) Yapılandırma, bilgiyi sunum biçimine bağlı olarak ilişkilendirerek şekillendirir.
    • E-) Yapılandırma, bilgiye erişimi zorlaştırır ve karmaşıklığı arttırır.

    Açıklama: Ünite 4’te ‘Yapılandırma, Organize Etme ve Etiketleme’ başlığı altında yapılandırma şöyle tanımlanmıştır: ‘Yapılandırma, bilgiyi alt parçalara bölerek ve bu parçaları birbiri ile ilişkilendirerek gerçekleştirilir.’ Şık (A), bu tanımı doğrudan yansıtmaktadır.

Ünite 5

Bilgi Görselleştirme Süreçleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi bilgiyi görselleştirme sürecinde yer almaz?
    A) Kullanıcı
    B) Problemin tanımlanması
    C) Planlama
    D) Tasarımda ortam
    E) Verici
    • A-) Kullanıcı
    • B-) Problemin tanımlanması
    • C-) Planlama
    • D-) Tasarımda ortam
    • Cevap E-) Verici

    Açıklama: Problemin Tanımlanması, Kullanıcı, Planlama ve Tasarımda Ortam, bilgi görselleştirme sürecinin aşamalarıdır (Ünite 5). Verici (veya içeriği hazırlayan uzman), sürecin bir parçası olsa da, verilen seçenekler arasında tanımlanan 4 aşama (Problem Tanımlama, Kullanıcı, Planlama, Ortam) sürecin temel bileşenleridir. Verici/İçerik üreticisi, ‘Görsel Tasarım Unsurları’ veya ‘İçeriğin Gösterilmesi’ başlıklarında dolaylı olarak geçse de, diğer dördü doğrudan süreç adımları olarak listelenmiştir. Ancak, verilen bağlamda, tasarımın kendisi (süreç) için kritik olan dört temel adımdan biri olmayan bir dışsal aktör (verici) olmaması daha olasıdır. Ancak en net çıkarım, bu dört başlığın tasarım sürecinin yapısal adımları olmasıdır. Eğer soru ‘hangi aşama’ diye sorsaydı, 5 şıkkın 4’ü aşama olurdu. Burada ‘Verici’ (içeriği hazırlayan kişi), sürecin bir parçası olsa da, belirtilen temel tasarım adımları (Tanımlama, Planlama, Ortam, Kullanıcı) arasında sayılmamaktadır. Diğer taraftan, ‘Verici’ (içeriği sunan/oluşturan) genellikle ‘Bilgi Görselleştirmede İçeriğin Önemi’ başlığı altında ele alınır, bu yüzden sürecin ana yapısının bir parçası olarak görülmeyebilir.

Bilgi Görselleştirme Özellikleri

  1. Irwin’e göre bilgi görselleştirme aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilemez? (2 kez soruldu)
    • A-) Kullanışlı
    • B-) Bilgilendirici
    • C-) Erişilebilir
    • Cevap D-) Sınırlı
    • E-) Anlamlı ve işlevsel

    Açıklama: Ünite 5’te ‘Bilginin Geleneksel Gösterimi’ başlığı altında geleneksel çözümlerin yetersiz kaldığı durumlar tartışılmaktadır. Irwin’in görüşleri (dolaylı olarak) ve genel prensipler, bilgi görselleştirmesinin amacının kullanışlı, bilgilendirici, erişilebilir ve anlamlı/işlevsel olması gerektiğini gösterir. Metin, ‘Bilgi görselleştirmenin faydaları’ndan bahsederken kısıtlılıktan (örn: tabloların ek görsellik sunamaması) bahsetse de, kısıtlılığın kendisinin bir amaç değil, bir eksiklik/sorun olduğunu belirtir. Bu nedenle, kısıtlılık (Sınırlı) bilgi görselleştirmenin ilişkilendirileceği bir amaç/özellik değildir.

Bilginin Tablo Olarak Gösterilmesi

  1. Aşağıdakilerden hangisi bilginin tablo biçiminde gösterilmesinin avantajlarından biridir?
    • A-) Verilerin sadece görsel karşılaştırılması ve analizinde yer alır.
    • B-) Bilgi görselleştirme tasarımının bileşenlerinden biri olarak hiyerarşik düzenlemede gerekli verilerin vurgulanmasını sağlar.
    • C-) Dijital baskı alanında kolaylıklar sağlar ve baskı için uygunluk sağlar.
    • Cevap D-) Sayfalar dolusu verinin bir göz atımı süresinde görülmesini ve analiz edilmesini sağlar.
    • E-) Gerçek veriyi bir arada tutar ve gizleyerek saklar.

    Açıklama: Ünite 5’te tabloların kullanımı anlatılırken, ‘Tablolar, sayıları ya da yazılı verileri organize etmek, karşılaştırmak ve analiz etmek için kullanılır.’ denilmektedir. Ayrıca, ‘Günümüzde pek çok ofis yazılımı tablo biçimlerini zengin görselleştirme alternatifleriyle sunmaktadır.’ ifadesi, tabloların büyük veri setlerinin (sayfalar dolusu veri) hızlıca görülmesini ve analizini kolaylaştırdığı çıkarımını destekler. Diğer şıklar (B, C, E) tablo formatının temel avantajları arasında doğrudan belirtilmemiştir.

Pasta Dilimi Grafikleri

  1. Bir bütünün parçalarının oranlarını göstermek için kullanılan bir görselleştirme aracıdır. Bakıldığında söz konusu verinin diğer verilerle oranı belli olur. Yukarıda anlatılan bilgi görselleştirmede kullanılan grafik türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kesit Grafikleri
    • B-) Ağaç Grafikleri
    • C-) Çizgi Grafikleri
    • Cevap D-) Pasta Dilimi Grafikler
    • E-) Rapor Grafikleri

    Açıklama: Ünite 5’in ‘Pasta Dilimi Grafiklerinin Bilgi Görselleştirmede Kullanımı’ başlığına göre, pasta dilimi grafikleri, bir bütünün parçalarının oranlarını göstermek için kullanılan bir görselleştirme aracıdır. Bu grafiklere bakıldığında, söz konusu verinin diğer verilerle oranı belli olur ve bu, izleyicinin aradığı verinin konumlandırıldığı noktayı hızla anlamasını sağlar.

Renk Kullanımı

  1. Aşağıdakilerden hangisi renk kullanımının bilgigrafi tasarımında kullanılan unsurlarından biri değildir? (3 kez soruldu)
    • A-) Kategorizasyon
    • B-) Vurgu
    • C-) Zaman ve değişim betimlenmesi
    • D-) Uyum ve zıtlık
    • Cevap E-) Estetik

    Açıklama: Ünite 5’te renk kullanımının bileşenleri (Vurgu, Kategorizasyon, Zaman ve değişim betimlenmesi, Uyum ve zıtlık) listelenmiştir. Estetik (E şıkkı), renk kullanımının bir amacı olarak geçmemektedir; renklerin estetik sunuşa katkıda bulunduğu ima edilse de, spesifik bir unsur olarak bu listede yer almaz.

Tabloların Avantajları

  1. Aşağıdakilerden hangisi tabloların avantajları arasında yer almaz? (3 kez soruldu)
    • A-) Verilerin düzenli ve anlaşılır bir şekilde sunulması
    • B-) Farklı sınıflandırma kriterlerine göre sıralama olanağı sunması
    • C-) Sayfa dolusu verilerin bir göz atımı süresinde görülmesini sağlaması
    • Cevap D-) Verilerin görsel olarak zenginleştirilmesinin karmaşık görünüm sağlaması
    • E-) Verilerin karşılaştırılması ve analizinde kullanılabilir olması

    Açıklama: Ünite 5’te tabloların, sayıları ya da yazılı verileri organize etmek, karşılaştırmak ve analiz etmek için kullanıldığı belirtilmiştir. Ayrıca, geleneksel bir yöntem olmasına rağmen günümüz sayısal teknolojisiyle işlevini ve görünürlüğünü geliştirdiği ifade edilmiştir. Ancak, tabloların dezavantajları arasında, ‘tablo formatında gösterilen verinin önemini yansıtacak ilave bir görselleştirmenin tablo alanında yapılamıyor olması’ (yani görsel zenginlik eksikliği) belirtilmiştir. Bu nedenle, ilave görselleştirme yapamamak bir avantaj değil, bir sınırlılıktır.

Tasarım Yöntemleri

  1. Yinelemeli Tasarım Yaklaşımı’nın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Tasarım sürecinde ilk hedef olarak tasarımcının estetik kaygılarını dikkate almak
    • Cevap B-) Kullanıcı geri bildirimlerine göre sürekli iyileştirme yaparak ürün veya hizmeti geliştirmek
    • C-) Kullanıcı deneyimini göz ardı ederek, yalnızca teknik özelliklere odaklanmak
    • D-) Kullanıcılara sürekli sorular ve açıklamalar koyarak sınamak
    • E-) Tasarım tamamlandıktan sonra kullanıcıların etkileşimleri hakkında veri toplamamak

    Açıklama: Ünite 5’te, grafik görselleştirmelerinin genel amacının, karmaşık veriyi analiz etmek ve sunmak olduğu belirtilirken, ‘Bilgi görselleştirme, karmaşık verilerin daha iyi anlaşılmasını ve yorumlanmasını sağlamak amacıyla verilerin görsellerle temsil edilmesidir’ denir. Ancak, ‘Yinelemeli Tasarım Yaklaşımı’ (Iterative Design) veya geri bildirim ile sürekli iyileştirme süreci Ünite 5’te bir ‘yöntem’ olarak açıkça tanımlanmamıştır; bu daha çok genel tasarım süreçlerinin bir parçasıdır (Ünite 8’de detaylandırılmıştır). Verilen seçenekler arasında, en yakın amaç, **anlaşılırlığı artırmak** veya **analiz etmek**tir. (Sorunun bağlamı net olmadığı için en genel amaç olan ‘anlaşılırlığı artırmak’ seçilmiştir.)

Ünite 6

Drucker Parametreleri

  1. Johanna Drucker grafik sistemlerde, görselleştirme biçimlerini belirli parametrelere dayalı olarak düzenlemiştir. Yukarıdaki bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi bu parametrelerden biri değildir?
    • A-) İşlev, içerik türü
    • B-) Grafik format
    • Cevap C-) Sistem parçaları
    • D-) Entelektüel amaç
    • E-) Disiplin kökenleri

    Açıklama: Ünite 6’da Johanna Drucker’a göre parametreler: Entelektüel Amaç veya İşlev, İçerik Türü, Anlamı Yapılandırma Yöntemleri ve Disiplin Kökenleri olarak sıralanmıştır. Grafik format (B şıkkı) ise ayrı bir başlık altında (Grafik Format) anlatılmıştır, Drucker’ın dört temel parametresinden biri değildir.

Figür-Zemin İlkesi

  1. Aşağıdakilerden hangisi Gestalt psikolojisinde, figür-zemin ilkesini tanımlar? (3 kez soruldu)
    • A-) Karmaşık verilerin düzenlenmesi ve ayrışması ilkesidir.
    • B-) Nesnelerin karmaşıklığının artmasıdır.
    • C-) Nesnelerin birbirinden ayrılmaması ilkesidir.
    • D-) Görsel algının oluşmasıdır.
    • Cevap E-) Nesnelerin bir arka plana göre nasıl algılandığına odaklanan ilkedir.

    Açıklama: Ünite 6’da Figür-zemin ilkesi, ‘bir nesnenin bir arka plana göre algılanması, nesnenin ve arka planın birbirinden ayrılabilir ve net bir şekilde tanımlanabilir olmasını sağlayabilir’ şeklinde tanımlanmıştır. Figür, odaklanılan nesneyi; zemin ise figürün önünde bulunan arka planı temsil eder.

Gestalt İlkeleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi özellikle sanatçılar ve tasarımcılar arasında sıklıkla odaklanılan Gestalt ilkelerinden biri değildir?
    • A-) Yakınlık İlkesi
    • Cevap B-) Öğrenme İlkesi
    • C-) Devamlılık İlkesi
    • D-) Benzerlik İlkesi
    • E-) Kapalılık İlkesi

    Açıklama: Ünite 6’da odaklanılan Gestalt ilkeleri şunlardır: Yakınlık, Benzerlik, Devamlılık, Kapalılık, Figür-zemin. Ayrıca metinde, bu temel ilkelerin yanı sıra ‘Metin akışı’ ve ‘Grafik ögelerin bağlantısı’ gibi uygulamalara değinilmiş olsa da, bu kavramlar ayrı bir ilke olarak listelenmemiştir. ‘Zaman ve Mekân Kullanarak Anlatım’ Tufte’nin bir prensibidir ve Gestalt ilkesi olarak listelenmemiştir.

  2. Gestalt psikolojisinde — ilkesi, insanların görsel algılamalarında birçok ögeyi sürekli ve kesintisiz bir şekilde izlemeye eğilimli olduklarını ifade eder. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) figür-zemin
    • B-) benzerlik
    • C-) Yakınlık ilkesi
    • D-) kapalılık
    • Cevap E-) devamlılık

    Açıklama: Ünite 6’da Devamlılık İlkesi (Principle of Continuity) şöyle tanımlanmıştır: ‘İnsanların görsel algılamalarında birçok ögeyi sürekli ve kesintisiz bir şekilde izlemeye eğilimli olduklarını ifade eder.’ Bu ilke, boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlar.

Gestalt İlkeleri ve İletişim

  1. Geleneksel bilgi aktarım yöntemlerinden biri olan sözlü iletişimin temelini oluşturan yöntem aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • A-) Mektuplar
    • B-) Kitaplar
    • C-) Sözlü metinler
    • Cevap D-) Sözlü aktarım
    • E-) Kil tabletler

    Açıklama: Ünite 6’da Gestalt ilkelerinin temel fikrinin, algının parçaların toplamından farklı ve daha fazlasını oluşturduğu ve dünyanın dışsal bir varlık değil, algılama sürecinde inşa edildiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, Figür-zemin ilkesi, bir nesnenin arka plana göre algılanması ve ayrılabilirliğine odaklanır; Yakınlık ilkesi ise nesnelerin mesafesine dayalı algısını açıklar. Ancak, sözlü iletişimin temelini oluşturan yöntemler, Gestalt ilkeleri bağlamında değil, genel iletişim kuramı bağlamında ele alınır. Ünite 7’de ise, gazetecilikte nitel verinin aktarımında sözlü anlatımın tek başına yetersiz kaldığı durumlarda görselleştirmeye başvurulduğu belirtilir. Veri görselleştirmede temel unsur ve prensipler ünitesinde (Ünite 6), bu ilkeler algı psikolojisi bağlamında anlatılır; ancak doğrudan ‘sözlü iletişimin temeli’ olarak tanımlanan bir Gestalt ilkesi yoktur. Ancak soru, iletişim bağlamında sorulmuştur ve iletişim, Ünite 6’da ‘gönderici ve alıcı olarak adlandırılan iki taraf arasında duygu, düşünce, davranış ve bilgi alışverişi’ olarak tanımlanır. Veri gazeteciliğinde ise nitel bilginin aktarımında sözlü anlatımın yeterli olmadığı durumlar (Ünite 7) görselleştirmeye sebep olur.

Hiyerarşi Kullanım Amacı

  1. Hiyerarşinin, bilgigrafi tasarımındaki kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Renkleri düzenlemek
    • Cevap B-) Bilgilerin önem ve değerine göre sırasını belirlemek
    • C-) Metin fontlarını seçerek düzenlemek
    • D-) Arka planı düzenlemek
    • E-) Grafiklerin boyutunu belirlemek

    Açıklama: Ünite 6’da Hiyerarşi başlığı altında, bunun bilginin öne çıkarılması, anlamın iletilmesi ve izleyicinin odak noktasının belirlenmesi açısından temel ilke olduğu belirtilmiştir. Hiyerarşi, farklı ögelerin önem sıralamasını belirlemekte ve izleyicinin bilgiye odaklanmasını sağlamaktadır.

İletişim ve İlişki

  1. İletişim aşağıdaki durumlardan hangisi için temel bir araç olarak tanımlanır?
    • A-) Teknolojik gelişmelerin analizi
    • Cevap B-) İnsanların varlıklarını ifade etmeleri ve etkileşimde bulunmaları
    • C-) Bilgi işlem süreçlerinin yönetim
    • D-) Duygusal denge
    • E-) Toplumsal normların oluşturulması

    Açıklama: Ünite 6’nın Giriş bölümünde iletişim, ‘gönderici ve alıcı olarak adlandırılan iki taraf arasında duygu, düşünce, davranış ve bilgi alışverişi’ olarak tanımlanır. İletişimin gerçekleşmesi için ilişkili iki birim arasında mesaj alışverişinin olması gerektiği belirtilir. Dolayısıyla, temel tanım olarak iletişim, duygu, düşünce, davranış ve bilginin alışverişi için bir araçtır.

Ünite 7

Bilgi Artışı ve Erişimi

  1. Aşağıdaki tarihsel gelişmelerin hangisi sonucunda bilgi miktarı ve paylaşım hızı artmıştır?
    • A-) Aydınlanma Çağı’nın etkisiyle
    • Cevap B-) Matbaanın icadı, sanayi devrimi ve kitle İletişim araçlarındaki gelişmelerle
    • C-) Tarım devrimi ve insanlığın gelişimiyle
    • D-) Antik Yunan dönemindeki felsefi düşüncelerin etkisiyle
    • E-) Yeni Çağ’ın başlangıcında

    Açıklama: Ünite 7’nin Giriş bölümünde, bilginin hızla çoğalması ve kolay ulaşılabilir hale gelmesi, organizasyonların veriyi dijital ortama taşıması, şeffaf açık veri kaynaklarının oluşumu ve kitle iletişim araçlarının (bilgisayarlar, internet) yaygınlaşması ile ilişkilendirilmiştir. Özellikle matbaanın icadından sonra bilginin yayılması başlamış, Sanayi Devrimi ve kitle iletişim araçlarının gelişimi ise bu artışı hızlandırmıştır. Şık (B), bilginin miktarının ve paylaşım hızının artışını sağlayan ana faktörleri kapsamlı bir şekilde belirtmektedir.

Görselleştirme Avantajları

  1. Aşağıdakilerden hangisi görsel iletişimin diğer iletişim biçimlerine göre sağladığı avantajlardan biridir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Akılda kalıcı, evrensel anlam ve algı boyutlarına sahip olması
    • B-) Sıklıkla değişken ve ölçülebilir bir yöntem olması
    • C-) Yavaş anlamlandırabilme ve yavaş anlamaya yönelik olması
    • D-) Sınırlı ve çoğaltılabilmeden uzak bir yöntem olması
    • E-) Zaman içinde unutulma eğilimine sahip olması

    Açıklama: Ünite 7’de Giriş ve Veri Görselleştirmenin Yeri bölümlerinde, görselleştirmenin, fotoğraf ve illüstrasyondan farklı olarak ‘duygusal olmaktan çok bilişsel bir öneme sahip’ olduğu ve ‘izleyiciye çabuk ve derin bir kavrayış olanağı sağladığı’ belirtilmiştir.

Nicel Veri Grafikleri

  1. Veri gazeteciliğinde nicel veriye dayalı kullanılan grafik görselleştirme biçimi aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Sütun grafikler
    • B-) Nokta grafikler
    • C-) Boy grafikleri
    • D-) Kabarcık grafikler
    • E-) Örümcek grafikler

    Açıklama: Ünite 7’de veri gazeteciliği haberlerinde en sık kullanılan öğelerin sütun grafikler olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, çizgi ve pasta grafikler de sayısal verinin görselleştirilmesinde kullanılan önemli araçlardandır. Bu grafik türleri, nicel veriyi karşılaştırma ve zaman içindeki değişimi gösterme amaçlı kullanılır.

Nicel Veri Görselleştirme Araçları

  1. Nicel veri görselleştirilmesinde hesap tabloları yeterli gelmediğinde sıklıkla kullanılan, bilimsel amaçlı veri işleme dilleri hangileridir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) R ve Python
    • B-) HTML ve CSS
    • C-) JavaScript ve PHP
    • D-) Java ve C++
    • E-) SQL ve Ruby

    Açıklama: Ünite 7’de, nicel veriye dayanan gazetecilikte hesap tablolarının yetersiz kaldığı noktalarda ‘R ve Python’ gibi bilimsel amaçlı veri işleme dillerinin sıkça kullanıldığı belirtilmiştir. Bu diller, özellikle büyük veri setlerinin analiz ve görselleştirilmesinde tercih edilir.

Veri Gazeteciliği Değişimi

  1. Veri gazeteciliğinin habercilik uygulamalarında bazı değişimler ve zorlukları beraberinde getirmesinin sonucu gelişen önemli değişim aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Haber metninin uzunluğunu arttırması
    • Cevap B-) Veri görselleştirmesinin haber metninin önüne geçmesi
    • C-) Habercilerin iş yükünü azaltması
    • D-) Veri analistlerinin görevlerini değiştirmesi
    • E-) Tasarımcıların görselleştirme sürecine dahil olması

    Açıklama: Ünite 7’de, veri gazeteciliğindeki en önemli değişimin, veri görselleştirmenin haber metninin önüne geçerek anlatının temel unsuru hâline gelmesi olduğu belirtilmiştir. Bu değişim, okuyucunun haberleri nasıl tükettiğini de etkilemiştir.

Veri Gazeteciliği Prensipleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi gazetecilerin bilgigrafileri kullanırken dikkate alması gereken faktörlerden biridir?
    A) Veri ekonomisi ve görsel sunum
    B) Sistematik düşünce ve analiz
    C) Hareketli ya da durağan yazı
    D) Veri tekrarı ve devamı
    E) Hedefsel veri ve güçlü kaynak
    • Cevap A-) Veri ekonomisi ve görsel sunum
    • B-) Sistematik düşünce ve analiz
    • C-) Hareketli ya da durağan yazı
    • D-) Veri tekrarı ve devamı
    • E-) Hedefsel veri ve güçlü kaynak

    Açıklama: Gazetecilikte veri görselleştirmenin amacı; zaman içindeki değişimi göstermek, değerleri kıyaslamak ve ilişkileri/akışları göstermektir (Ünite 7). Ayrıca, haberin kaynağının güvenilirliği (resmi kurumlar, anketler vb.) ve hedef kitlenin algısı önemlidir. Şıklar incelendiğinde: A şıkkı (Veri ekonomisi ve görsel sunum) genel bir konudur. B şıkkı (Sistematik düşünce) Bilgi Görselleştirme Tasarımcısı niteliklerinde geçmektedir ancak gazetecilikte temel sunum amacı değildir. C şıkkı (Hareketli/durağan yazı) tipografik bir unsurdur. D şıkkı (Veri tekrarı) genellikle kaçınılması gereken bir durumdur. E şıkkı (Hedefsel veri ve güçlü kaynak), haberin güvenilirliği (kaynak) ve hedeflenen kitleye (hedefsel veri) hitap etme gerekliliğini kapsar ve bu, haberin kabul edilebilirliği için temeldir (Ünite 7).

Veri Gazeteciliğinin Önemi

  1. Veri gazeteciliği veya veriye dayalı gazetecilik aşağıdaki hangi nedenden dolayı önem kazanmıştır? (2 kez soruldu)
    • A-) Popüler bilim dergiciliğindeki öneminin artmasıyla
    • B-) Bilgisayar programcılarının haberci olarak çalışmaya başlamasıyla
    • Cevap C-) Kamu kuruluşlarının faaliyetlerinin şeffaf bir şekilde açık veri kaynakları halinde erişilebilir hale gelmesiyle
    • D-) Geleneksel gazeteciliğin popülerliğini kaybetmesiyle
    • E-) Bilgisayar destekli haberleşmenin önemini yitirmesi

    Açıklama: Ünite 7’de Giriş bölümünde, veri gazeteciliğinin, dijitalleşmenin sonucu olarak ortaya çıkan, ‘büyük veri’ uygulamalarının bir sonucu olarak önem kazandığı ve özellikle kamu kuruluşlarının faaliyetleri ile ilgili verilerin açık veri kaynakları hâlinde erişilebilir olmasının bu durumu hızlandırdığı belirtilmiştir.

Veri Görselleştirme Amaçları

  1. Aşağıdakilerden hangisi habercilikte kullanılan veri görselleştirmelerinin hizmet ettiği amaçlardan biri değildir?
    • Cevap A-) Odak noktalarını tespit
    • B-) İlişkileri göstermek
    • C-) Değerleri birbirleri ile kıyaslamak
    • D-) Zaman içindeki değişimi göstermek
    • E-) Akışları göstermek

    Açıklama: Ünite 7’de, veri görselleştirmelerinin temelde üç amaca hizmet ettiği belirtilmiştir: Zaman içindeki değişimi göstermek, Değerleri birbirleri ile kıyaslamak ve İlişkileri ve akışları göstermek. Odak noktalarını tespit etmek (A şıkkı) amaçlar arasında açıkça listelenmemiştir; görselleştirmeler odağı güçlendirir ancak bu, temel hizmet amaçlarından biri olarak spesifik olarak sayılmamıştır.

Veri Görselleştirme Önemi

  1. Veri gazeteciliğinde veri görselleştirmenin önemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Veri görselleştirmeleri haberlerin içeriğini anlamak için gereksizdir.
    • B-) Veri görselleştirmeleri sadece fotoğraf ve illüstrasyonlara dayalıdır.
    • C-) Veri görselleştirmeleri duygusal bir etkiye sahiptir.
    • Cevap D-) İyi tasarlanmış bir veri görselleştirmesi izleyiciye çabuk ve derin bir kavrayış olanağı sağlayabilir.
    • E-) Veri görselleştirmeleri haberlerin yazım sürecini hızlandırır.

    Açıklama: Ünite 7’de, veri görselleştirmenin gazetecilik haberlerinin sunumunda önemli bir yere sahip olduğu ve sadece metinden oluşan haberlerin çok az olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, iyi tasarlanmış bir veri görselleştirmesinin izleyiciye ‘çabuk ve derin bir kavrayış olanağı sağladığı’ ve ‘asıl meseleyi ortaya koyduğu’ ifade edilmiştir. Bu, görselleştirmenin bilişsel bir etkiye sahip olduğunu gösterir.

Veri Türleri ve Gazetecilik

  1. Posta kodları, enlem/boylam çiftleri, ülke ve şehir kodları gibi işlemler söz konusu olduğunda kullanılan veri türü aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Zamansal veri
    B) Coğrafi veri
    C) Tarih verisi
    D) Metin dizgesi verisi
    E) İnterval veri
    • A-) Zamansal veri
    • Cevap B-) Coğrafi veri
    • C-) Tarih verisi
    • D-) Metin dizgesi verisi
    • E-) İnterval veri

    Açıklama: Ünite 7’de Coğrafi Bilgi ve Konum Bilgigrafileri bahsinde, coğrafi verilerin konumlar veya demografik verileri görselleştirmek için kullanıldığı belirtilir. Posta kodları, enlem/boylam çiftleri, ülke ve şehir kodları tipik coğrafi veri türleridir (Ünite 7).

İlişki ve Akış Grafikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi ilişkileri ve akışları gösteren veri görselleştirme amaçlı kullanılan grafik türüdür?
    • A-) Sütun grafik
    • B-) Pasta grafik
    • Cevap C-) İlişki diyagramı
    • D-) Çizgi grafik
    • E-) Isı haritası

    Açıklama: Ünite 7’de ‘İlişkileri ve Akışları Gösteren Veri Görselleştirme’ başlığı altında, bu amaçla hazırlanan görsellerin çok çeşitli formlarda olabileceği, ‘ilişki diyagramları veya ısı haritaları’nın bu amaçla kullanılabileceği belirtilmiştir. Bu diyagramlar, nitel veya nicel verilere dayalı ilişkileri göstermek için kullanılır.

Ünite 8

Akış Kavramının Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi akış kavramının yaratıcısı Csikszentmihalyi’nin başarılı bir etkileşim için belirttiği temel özellikler arasında yer almaz? (3 kez soruldu)
    • A-) Dengeli bir mücadele
    • B-) Konsantrasyon, kontrol hissi
    • Cevap C-) Ön bildirim yapılması
    • D-) Öz bilincin terk edilmesi
    • E-) Zaman kavramının yitimi

    Açıklama: Ünite 8’de, akış kavramının yaratıcısı Csikszentmihalyi’nin başarılı bir etkileşim için belirlediği yedi temel özellik şunlardır: Dengeli Bir Mücadele, Konsantrasyon, Öz Bilincin Terk Edilmesi, Zaman Kavramının Yitimi, Geri Bildirimin Sağlanması, Kontrol Hissi ve Ödüllendirici. ‘Verinin kaynağı ve haberin yayımlandığı mecra’ ise Ünite 7’de okuyucunun ilgisini etkileyen faktörler arasında sayılmıştır, akış özelliği olarak listelenmemiştir.

Bilgi Deneyimleme Değişimleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi “veri sızıntısı”nın tanımıdır?
    • A-) Verilerin gazeteciler tarafından talep edilmesi durumunda onaylı kişilere açılmasıdır.
    • B-) Verilerin web sayfalarından otomatik olarak indirilmesidir.
    • Cevap C-) Yetkisiz kişilerin izin verilmemiş verilere erişmesidir.
    • D-) Verilerin resmi kurumlardan alınması kaydıyla alınabilmesidir.
    • E-) Verilerin bilgisayar yazılımları tarafından işlenerek elde edilmesidir.

    Açıklama: Verilen metinlerde (özellikle Ünite 8’de), verinin sürekli biçimde değiştiği, anlık olarak izlendiği ve sadece gerekli olduğu zamanlarda depolandığı bilgi deneyimleme biçimi ‘akış (Streaming)’ olarak tanımlanmıştır. Veri sızıntısı (Data Leakage) kavramına dair doğrudan bir tanım metinlerde yer almamaktadır.

Csikszentmihalyi’nin Akış Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Csikszentmihalyi’ye göre, başarılı bir etkileşimin temel özelliklerinden biri değildir?
    • A-) Dengeli bir mücadele
    • B-) Konsantrasyon
    • C-) Kontrol hissi
    • D-) Zaman kavramının yitimi
    • Cevap E-) Cezalandırıcı

    Açıklama: Ünite 8’de, Csikszentmihalyi’ye göre başarılı bir etkileşimin (akışın) yedi temel özelliği sıralanmıştır: Dengeli Bir Mücadele, Konsantrasyon, Öz Bilincin Terk Edilmesi, Zaman Kavramının Yitimi, Geri Bildirimin Sağlanması, Kontrol Hissi ve Ödüllendirici. Veri görselleştirmelerindeki ‘esneklik’ veya ‘yeterli veri miktarı’ bu yedi temel akış özelliğinden biri olarak listelenmemiştir.

Deneyimsel Tasarım Süreci

  1. ______: Tasarım sürecinin hedefe yönelik belirlenen kullanıcılardan alınan test verileri ile sürekli biçimde iyileştirilmesi ve yenilenmesi anlamına gelmektedir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (4 kez soruldu)
    • A-) Başlangıç yaklaşımı
    • B-) Kullanıcı test tasarım süreci
    • C-) Tasarım günlüğü
    • D-) Sabit verilerin kullanımı yaklaşım
    • Cevap E-) Yinelemeli tasarım yaklaşımı

    Açıklama: Ünite 8’de, bilgi görselleştirmede ‘deneyime dönüşen etkileşim’ başlığı altında, tasarımın temel amacının akış ve deneyim yaratmak olduğu belirtilmiştir. Sürekli iyileştirme süreci ‘Kontrol Hissi’ ve ‘Ödüllendirici’ gibi unsurlarla desteklenir. Ancak soruda bahsedilen, ‘kullanıcı test verileri ile sürekli biçimde iyileştirilmesi ve yenilenmesi’ kavramı, genel olarak ürün tasarım ve geliştirme süreçlerinin bir parçasıdır. Ünite 8’de ‘Bilgi Görselleştirmede Deneyime Dönüşen Etkileşim’ başlığı altında, kullanıcı etkileşiminin (örn. STRAVA örneği) önemine ve tasarımın kullanıcı deneyimine odaklanmasına vurgu yapılır. Veri gazeteciliğinde ise (Ünite 7) etkileşimli görsellerin azalması ele alınır. Sürekli iyileştirme ve kullanıcı odaklılık, özellikle kullanıcı girdisiyle yapılan tasarım döngülerini ifade eder. Bu bağlamda, bahsedilen tanıma en yakın kavram, yazılım ve tasarım alanlarında yaygın olan ‘İterasyon’ veya ‘Geri Bildirim’ döngüsünün bir parçasıdır. Ancak bu özel terminoloji doğrudan metinde ‘yeni açılımlar’ başlığında spesifik olarak bu şekilde tanımlanmamıştır. Metinde geçen ‘sürekli etkileşim ve deneyim’ vurgusu dikkate alındığında, bu döngüsel iyileştirme süreci ‘İteratif Tasarım’ (Iterative Design) olarak adlandırılabilir. Verilen seçenekler arasında en uygunu (iteratif iyileştirmeyi kapsayan) Deneyimsel Tasarım süreci olacaktır, çünkü Ünite 8’de deneyime dönüşüm ana temadır.

Dinamik Veri Akışı

  1. Verinin sürekli biçimde değiştiği, anlık olarak izlendiği ve sadece gerekli olduğu zamanlarda depolandığı bilgi deneyimleme biçimine ad verilir?
    • A-) Way Ray
    • B-) IoT
    • C-) Deneme
    • D-) Süreç
    • Cevap E-) Akış

    Açıklama: Ünite 8’de, bilginin deneyimlenme biçimindeki dönüşümler başlığı altında, statik verinin yerini alan dinamik akışın **Streaming** olarak tarif edildiği belirtilmiştir. Bu, verinin sürekli ve anlık değişkenler olarak deneyimlenmesi anlamına gelir.

Karma Gerçeklik Tanımı

  1. Aşağıdakilerden hangisi Karma Gerçeklik (Mixed Reality) kavramının tanımıdır?
    • A-) Karma Gerçeklik, sadece özel endüstriyel cihazlarda kullanılan bir görüntüleme teknolojisidir.
    • B-) Karma Gerçeklik, bilgisayar oyunları için özel olarak tasarlanan bir sanal gerçeklik türüdür.
    • C-) Sadece sanal gerçeklik gözlükleri kullanılarak gerçekleştirilen bir deneyim teknolojidir.
    • D-) Karma Gerçeklik, fiziksel dünya ve sanal dünyanın gerçek zamanlı olarak birleştiği bir teknoloji türüdür.
    • Cevap E-) Dijital ve fiziksel nesnelerin gerçek zamanlı bir arada olduğu özel görüntüleme cihazları yardımıyla yaratılan sanal ve gerçek dünya melezidir.

    Açıklama: Ünite 8’de Karma Gerçeklik (MR) ve Arttırılmış Gerçeklik (AR) teknolojileri ele alınmıştır. Karma gerçeklik (MR), ‘temelde gerçek zamanlı görüntünün teknoloji yardımıyla zenginleştirilmesi prensibine dayanan’ bir teknoloji olarak tanımlanmıştır. Bu, fiziksel dünyadaki görüntülerin dijital öğelerle birleştirilmesini ifade eder.

Yeni Teknolojilerle Görselleştirme

  1. Çeşitli teknolojik cihazlar aracılığıyla çevrede görülen fiziksel unsurların veri ve grafikler aracılığıyla zenginleştirilerek yeni yeniden anlamına aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Arttırılmış Gerçeklik
    • B-) Sanal Gerçeklik
    • C-) Karma Gerçeklik
    • D-) Teknolojik Gerçeklik
    • E-) Dijital Sunum

    Açıklama: Ünite 8’de, bilginin görsel deneyimlenmesinde tasarım araçları ve teknolojilerindeki gelişmelerin etkili olduğu belirtilmiştir. Özellikle ‘arttırılmış gerçeklik (AR) ve karma gerçeklik (MR) teknolojileri’nin fiziksel dünyayı yeni bir görsel katmanla zenginleştirdiği ve karmaşık verileri gerçek zamanlı olarak aktarmanın verimli bir yolu olduğu ifade edilmiştir. Bu teknoloji, fiziksel unsurların veri ile zenginleştirilmesini ifade eder.