İleri Tipografi - Çıkmış Sorular

Ünite 1

3 Boyutlu Tipografi Yöntemleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi oluşturma yöntemlerine göre üç boyutlu tipografi sınıfında yer alır? (2 kez soruldu)
    • A-) Reklam amaçlı üç boyutlu tipografi
    • B-) Yer imi olarak üç boyutlu tipografi
    • C-) Bilgilendirme amaçlı üç boyutlu tipografi
    • Cevap D-) Hareket ya da performans amaçlı üç boyutlu tipografi
    • E-) Sanat ve tasarım amaçlı üç boyutlu tipografi

    Açıklama: Oluşturma yöntemlerine göre üç boyutlu tipografi; Çeşitli nesneler kullanılarak, kesip çıkarma yöntemiyle, ışık-gölge kullanılarak, hazır malzemelerden, bakış açısına göre değişen (Anamorfik), tipografik heykel olarak, var olan mekânı kullanarak ve hareket-performans ile oluşturulan olarak sınıflandırılır. Işık-gölge kullanımı, bu yöntemlerden biridir (Ünite 1).

  2. Aşağıdakilerden hangisi “oluşturulma yöntemlerine göre üç boyutlu tipografi” sınıfında yer alır?
    • A-) Mimari imge olarak üç boyutlu tipografi
    • B-) Bilgilendirme amaçlı üç boyutlu tipografi
    • C-) Sanat ve tasarım olarak üç boyutlu tipografi
    • Cevap D-) Hazır malzemelerden oluşturulan üç boyutlu tipografi
    • E-) Oyun amaçlı ve obje çıkışlı üç boyutlu tipografi

    Açıklama: Oluşturma yöntemlerine göre sınıflandırma şunları içerir: Çeşitli nesneler kullanılarak, kesip çıkarma yöntemiyle, ışık-gölge kullanılarak, hazır malzemelerden, bakış açısına göre değişen (Anamorfik), tipografik heykel olarak, var olan mekânı kullanarak ve hareket-performans ile oluşturulan tipografi. ‘Tipografik heykel olarak oluşturulan’ tipografi bu kategoride yer alır (Ünite 1).

  3. Oluşturma yöntemlerine göre üç boyutlu tipografi grubunda yer alan ve bakış açısına göre değişen tipografi türü aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Hareketli tipografi
    • B-) Performans tipografisi
    • C-) Yer imi
    • Cevap D-) Anamorfik tipografi
    • E-) Tipografik heykel

    Açıklama: Bakış açısına göre değişen tipografi, ‘Anamorfik’ olarak adlandırılır ve bu, oluşturma yöntemlerine göre üç boyutlu tipografi sınıfında yer alır. Bu uygulamalarda harfler, biçimleriyle görsel bir malzeme hâline dönüşür ve anlamsal olarak tasarlanan işin önemini artırır (Ünite 1).

Japon Tasarımcılar

  1. Mimari alfabeler olarak adlandırdığı üç boyutlu alfabe çalışmaları 1980’li yıllarda ün kazanan, bu tarz çalışmalarıyla dünya çapında tanınan Japon grafik tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Hayao Miyazaki
    • B-) Haruki Murakami
    • Cevap C-) Takenobu Igarashi
    • D-) Oki Sato
    • E-) Shigeo Fukuda

    Açıklama: Japon tasarımcı Takenobu Igarashi, 1980’li yıllarda alüminyum plakaların farklı kesitleriyle oluşturduğu, mimari alfabeler olarak adlandırdığı üç boyutlu alfabe çalışmalarıyla ün kazanmıştır. Bu çalışmalar, üç boyutlu formların potansiyellerini keşfettiği örneklerdir.

Üç Boyutlu Tipografi

  1. Aşağıdakilerden hangisi kullanım alanlarına göre üç boyutlu tipografi sınıfında yer alır?
    • A-) Bakış açısına göre değişen (Anamorfik) üç boyutlu tipografi
    • Cevap B-) Yer imi amacıyla oluşturulan üç boyutlu tipografi
    • C-) Işık-gölge kullanılarak oluşturulan üç boyutlu tipografi
    • D-) Kesip çıkarma yöntemiyle oluşturulan üç boyutlu tipografi
    • E-) Çeşitli nesneler kullanılarak oluşturulan üç boyutlu tipografi

    Açıklama: Kullanım Alanlarına Göre Üç Boyutlu Tipografi sınıflandırması; Bilgilendirme amaçlı, Mimari imge olarak, Gösteri-reklam amaçlı, Yer imi amaçlı, Sanat-tasarım amaçlı ve Oyun amaçlı-obje çıkışlı olarak yapılmıştır. Televizyon ve dizi jenerikleri daha çok Hareketli Tipografi (Ünite 3) kapsamında değerlendirilir.

Üç Boyutlu Tipografi Kullanım Alanları

  1. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu tipografinin kullanım alanlarından biri değildir? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Baskı
    • B-) Mimari
    • C-) Yer imi
    • D-) Reklam
    • E-) Bilgilendirme

    Açıklama: Ünite 1, Üç Boyutlu Tipografi kullanım alanlarını Bilgilendirme amaçlı, Mimari imge olarak, Gösteri-reklam amaçlı, Yer imi amaçlı, Sanat-tasarım amaçlı ve Oyun amaçlı-obje çıkışlı tipografi olarak sınıflandırmaktadır. Mimari (B), Yer imi (C), Reklam (D) ve Bilgilendirme (E) bu sınıflandırmaların içinde yer almaktadır. Baskı (A) ise genellikle tipografinin iki boyutlu olarak kullanıldığı veya bir üretim süreci olarak ele alındığı bir ortamı ifade eder ve bu bağlamda üç boyutlu tipografinin mekânsal kullanım alanlarından biri olarak listelenmemiştir.

Üç Boyutlu Tipografi Özelliği

  1. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu tipografiyi iki boyutlu tipografiden ayıran farklardan biridir?
    • A-) Geleneksel tipografi kurallarından bağımsız olması
    • B-) Okunabilirliğinin daha düşük olması
    • Cevap C-) Mekânla etkileşime girebilmesi
    • D-) Sadece dijital ortamda oluşturulabilmesi
    • E-) Daha az malzeme kullanması

    Açıklama: Üç boyutlu tipografinin temel özelliği, harflere heykelsi bir form kazandırarak sadece birbirleriyle değil, aynı zamanda bulundukları mekânla da ilişkiye geçmesini sağlamasıdır (Ünite 1 Giriş). İki boyutluluk (düz ve durağan yetki), geleneksel tipografinin özelliğidir.

Ünite 2

Dadaizm Tasarımcıları

  1. Dadaizm sanat hareketi içerisinde yer alan ve kes-yapıştır yazıların olduğu tipografik ögeleri foto montaj ile harmanlayan Avusturyalı tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Raoul Hausmann
    • B-) Neville Brody
    • C-) David Carson
    • D-) Paula Scher
    • E-) Stefan Sagmeister

    Açıklama: Dada akımı, saçmalık, sürpriz ve şans unsurlarını kullanarak yenilikçi deneysel çalışmalara imza atmıştır. Kurt Schwitters, bu akımın öne çıkan isimlerinden biri olup, tipografik ögeleri foto montaj ile harmanlayan çalışmalarda bulunmuştur.

Deneysel Tipografi Tarihi

  1. Mayakovski’nin “For The Voice” başlıklı şiir kitabı için yaptığı tasarımları deneysel tipografinin önemli örneklerini oluşturan Lissitzky, aşağıdaki sanat hareketlerinden hangisi içerisinde yer alır? (3 kez soruldu)
    • A-) De Stijl
    • B-) Dadaizm
    • C-) Kübizm
    • Cevap D-) Konstrüktivizm
    • E-) Fütürizm

    Açıklama: Lissitzky, Mayakovski’nin şiir kitabı için yaptığı tasarımlarda asimetrik, dinamik ancak yapısal olarak ilişkili tipografi kullanmıştır. Bu dönemde Avrupa’da Konstrüktivizm, Kübizm, Dadaizm, Fütürizm gibi pek çok avangard akım ortaya çıkmıştır. Lissitzky’nin eseri Kübo-Fütürizm’in özelliklerini taşır, bu akım Kübizm ve Fütürizm’in ortak özelliklerinden türetilmiştir (Ünite 2).

Fütürist Tipografi

  1. Filippo Marinetti’nin tipografik denemeleri aşağıdaki sanat akımlarının hangisi içinde değerlendirilir?
    • A-) De Stijl
    • B-) Konstrüktivizm
    • C-) Minimalizm
    • D-) Bauhaus
    • Cevap E-) Fütürizm

    Açıklama: Fütüristler, kompozisyondaki sıçramalar ve patlamalar ile çeliştiğinden uyumu reddetmiş; şiddetli sesler için kalın, hız için eğik yazı kullanarak sözcüklerin ifade gücünü artırmayı hedeflemişlerdir. Bu denemeler Fütürizm akımı içinde değerlendirilir.

Görsel Şiir Tarihi

  1. Aşağıdaki şairlerden hangisinin deneysel tipografinin ilk örneklerinin görüldüğü, yazılı içeriği aktaran harflerin ve sözcüklerin içerikle eşdeğer biçimde var olduğu “görsel şiir” türünde eseri bulunmaz?
    • Cevap A-) Charles Bukowski
    • B-) Stéphane Mallarmé
    • C-) Guillaume Apollinaire
    • D-) Vladimir V. Mayakovski
    • E-) Filippo T. Marinetti

    Açıklama: Görsel şiir, yazılı içeriği aktaran harflerin ve sözcüklerin içerikle eşdeğer biçimde var olduğu şiir türüdür. Fransız şair Apollinaire’nin “Il Pleut” şiiri bu türe örnektir. Blaise Cendrars (Frédéric-Louis Sauser) bir yazar olup, Kübist sanatçı Fernand Léger ile savaş karşıtı kitabı “The End of the World” için kapak tasarlamıştır, ancak görsel şiir türünde eseri olduğu bilgisi metinde yer almamaktadır (Ünite 2).

Güncel Deneysel Tipografi Yaklaşımları

  1. Aşağıdakilerden hangisi güncel deneysel tipografi yaklaşımlarından biri değildir?
    • A-) Malzeme temelli deneysel tipografi
    • B-) Teknoloji temelli deneysel tipografi
    • C-) Hareket temelli deneysel tipografi
    • D-) Mecra temelli deneysel tipografi
    • Cevap E-) Sanat temelli deneysel tipografi

    Açıklama: Güncel deneysel tipografi yaklaşımları; kinetik tipografi, organik tipografi, bulunmuş tipografi ve anomorfik tipografi olarak kategorize edilebilir. Sanatsal tipografi (Ünite 4), görsel iletişimin sanatla kesişimini ifade eder ancak yukarıda sayılan dört modern deneysel kategoriden biri değildir.

Modernizm Sanat Akımları

  1. Aşağıdakilerden hangisi modernizm içerisinde yer alan sanat hareketlerinden biri değildir?
    • A-) Kübizm
    • B-) Dadaizm
    • Cevap C-) Realizm
    • D-) Fütürizm
    • E-) Konstrüktivizm

    Açıklama: Modernizm altında Konstrüktivizm, Kübizm, Dadaizm, Ekspresyonizm, Fütürizm, Prodüktivizm, Purizm, Süprematizm, Vortisizm, Zenitizm ve De Stijl gibi akımlar yer almıştır (Ünite 2). Kaligrafi ve harfleme ise daha çok Ünite 7’de ele alınmıştır ve doğrudan bir modernizm akımı olarak sınıflandırılmazlar.

Tasarımda Deney Kavramı

  1. Tasarımda deneysellik kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
    • Cevap A-) Gözlemlenebilir ve yanlışlanabilir rasyonel bilgi elde edilir.
    • B-) Sonuca değil, yaratıcı sürece odaklanır.
    • C-) Sınırları belirsiz ve ucu açık bir süreçtir.
    • D-) Ürünlerin biçim ve ölçülerine ilişkin kalıplar ortadan kalkar.
    • E-) Deneyin başarılı olması beklenmez.

    Açıklama: Tasarımda deney, sonuca değil, yaratıcı sürece odaklanır; yeni yollar, yöntemler, malzemeler denenebilir ve orijinal fikirler geliştirilebilir. Deneysellik, tamamlanan projede değil, yaratım sürecinin kendisindedir. Bir deney son şeklini alır almaz kategorize edilebilir (Ünite 2). Tasarımda deneysellik ‘hemen her zaman kırsal toplum ve kültürün nasıl görüldüğü ile bağlantılıdır’ ifadesi (Ünite 8’den alıntı) deneysellik kavramının genel tanımından çok, vernaküler tipografinin özelliklerini tanımlar ve bu nedenle yanlıştır.

Teknoloji Temelli Tipografi

  1. Deneysel tipografinin hologram, sanal gerçeklik (virtual reality), artırılmış gerçeklik (augmented reality) gibi yollarla deneyimlendiği deneysel tipografi grubu aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Mecra temelli deneysel tipografi
    • Cevap B-) Teknoloji temelli deneysel tipografi
    • C-) Sanat temelli deneysel tipografi
    • D-) Malzeme temelli deneysel tipografi
    • E-) Hareket temelli deneysel tipografi

    Açıklama: Deneysel tipografi yöntemlerine göre sınıflandırmada, hologram, sanal gerçeklik (virtual reality) ve artırılmış gerçeklik (augmented reality) gibi teknolojilerin kullanıldığı çalışmalar Teknoloji Temelli Deneysel Tipografi Çalışmaları başlığı altında yer alır (Ünite 2).

Ünite 3

Animatik Özellikler

  1. Hareketli tipografide de kullanılan, hareketin kaç karede gerçekleşeceğini ele alan animasyon ilkesi aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Sahneleme (Staging)
    • Cevap B-) Zamanlama (Timing)
    • C-) İkincil Hareket (Secondary Action)
    • D-) Sıkışma ve Esneme (Squash and Stretch)
    • E-) Ters Hareket (Anticipation)

    Açıklama: Animasyonda hareketlendirme ilkelerinden olan Sıkışma ve Esneme (Squash and Stretch), Ters Hareket (Anticipation), Sahneleme (Staging) gibi ilkeler, tipografinin hareketlendirilmesinde de uygulanabilir. Zamanlama (Timing) ilkesi, bir hareketin veya bir eylemin aşamalarının ne kadar sürede gerçekleştiğini (kare sayısını) belirler ve hareketin hızını kontrol eder (Ünite 3).

Deneysel Tipografi Grupları

  1. Odağına hareketi koyan deneysel tipografi grubu aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Teknoloji temelli deneysel tipografi
    • Cevap B-) Hareket temelli deneysel tipografi
    • C-) Performans temelli deneysel tipografi
    • D-) Malzeme temelli deneysel tipografi
    • E-) Mecra temelli deneysel tipografi

    Açıklama: Deneysel tipografi yaklaşımları; mecra, malzeme, hareket ve teknoloji temelli olmak üzere dört kategoride toplanır. Odağına hareketi koyanlar Hareket Temelli Deneysel Tipografi Çalışmaları kategorisindedir (Ünite 3).

Ekran ve Çözünürlük

  1. Ekran üzerindeki tipografinin ya da görüntünün keskinliğini ve netliğini tanımlamak için kullanılan ölçü aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Punto
    • Cevap B-) Çözünürlük
    • C-) Piksel
    • D-) Ton
    • E-) Yoğunluk

    Açıklama: Soru 4, ekran üzerindeki tipografinin veya görüntünün keskinliğini ve netliğini tanımlamak için kullanılan ölçüyü sormaktadır. Ünite 3’ün ‘Ekran Boyutları’ başlığı altında, çözünürlüğün yatay ve dikeydeki piksel sayısıyla ifade edildiği belirtilir. Ardından ‘Piksel En-Boy Oranı’ ve ‘Piksel Yoğunluğu’ tanımlanır. ‘Piksel Yoğunluğu’nun, belirli bir alandaki piksel sayısını ifade ettiği ve çıplak gözle ayırt etmenin zorluğunu belirlediği belirtilmiştir, bu da keskinlik ve netlikle ilgilidir.

Hareketli Tipografi Bileşenleri

  1. Kadraj, kamera hareketi ve kurgu kavramları, hareketli tipografiyi oluşturan aşağıdaki özelliklerden hangisini belirler? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Sinematografik özellikler
    • B-) Fonksiyonel özellikler
    • C-) Animatik özellikler
    • D-) Kompozisyonel özellikler
    • E-) Biçimsel özellikler

    Açıklama: Soru 1, kadraj, kamera hareketi ve kurgu kavramlarının hareketli tipografideki hangi özelliği belirlediğini sormaktadır. Ünite 3’te hareketli tipografi bileşenleri ‘Biçimsel Özellikler’, ‘Kompozisyonel Özellikler’ ve ‘Sinematografik Özellikler’ olarak sınıflandırılmıştır. Kadraj, kamera hareketleri ve kurgu başlıkları Sinematografik Özellikler altında ele alınmaktadır. Bu nedenle doğru cevap Sinematografik Özellikler’dir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi hareketli tipografiyi oluşturan biçimsel özelliklerden biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Yazının postürü
    • B-) Yazı boyutu ve x-yüksekliği
    • Cevap C-) Yazının hiyerarşisi
    • D-) Yazı ağırlık ve genişliği
    • E-) Yazı karakteri seçimi

    Açıklama: Soru 5, hareketli tipografiyi oluşturan biçimsel özelliklerden hangisinin bu gruba dahil olmadığını sormaktadır. Ünite 3’te biçimsel özellikler arasında Yazı Karakteri Seçimi, Yazı Boyutu ve x-yüksekliği, Duruş (Postür), Ağırlık ve Genişlik başlıkları yer alır. Sinematografik Özellikler (Kadraj, Kamera Hareketleri, Kurgu, Animatik Özellikler) ise hareketli tipografinin farklı bir bileşen grubudur. Bu nedenle, animatik özelliklerden biri olan Sıkışma ve Esneme (Squash and Stretch), biçimsel özelliklerden biri değildir.

Hareketli Tipografi Tarihi

  1. Hareketli tipografiyi izleyici ile buluşturan ilk mecra aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Işıklı panolar
    • B-) İnternet
    • C-) Bilgisayar
    • Cevap D-) Sinema
    • E-) Televizyon

    Açıklama: Hareketli tipografinin serüveni kâğıt ve perde ile başlamış olsa da, asıl ivme kazanması ve daha geniş kitleye ulaşması, sinemanın ve televizyonun sayısal ortama taşınmasıyla, özellikle 1980’lerin ortasından itibaren MTV gibi müzik kanallarının kimlik tasarımlarıyla gerçekleşmiştir (Ünite 3).

Okunurluk (Legibility) faktörleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi “okunurluk” (legibility) özelliklerinden biri değildir?
    • Cevap A-) Çarpan sayısı
    • B-) Çizgi kontrastı
    • C-) x-yüksekliği
    • D-) Karakter biçimi
    • E-) Çizgi ağırlığı

    Açıklama: Ünite 3’te, okunurluk (Legibility) ve okuturluk (Readability) tanımları verilmiştir. Okunurluk, bir yazı karakteri ile sunulduğunda birim karakterin ne kadar kolay tanımlanabileceğini ifade eder. Okunurluğu etkileyen özellikler arasında biçim, boyut, renk, arka plan, kontrast ve düzenleme sayılmıştır. Ayrıca x-yüksekliği, karakter biçimi ve çizgi ağırlığı da karakterin tanımlanabilirliğini etkiler. Çarpan sayısı (A) ise doğrudan bir okunurluk faktörü olarak listelenmemiştir; bu terim daha çok font içeriği ve anatomisiyle (Ünite 5) ilişkilidir.

Sinemada Tipografi Öncüsü

  1. Sinemada hareketli tipografi kullanan ilk isim aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Saul Bass
    • B-) Man Ray
    • C-) Marcel Duschamp
    • Cevap D-) Georges Méliès
    • E-) Marc Allegret

    Açıklama: Sinemada Tipografi başlığı altında, yazıyı hareketlendiren ilk deneysel örneklere imza atan ismin Georges Méliès olduğu ve “La Voyage Dans La Lune” (Aya Yolculuk, 1902) filmiyle tanındığı belirtilmiştir. Daha sonraki dönemlerde Saul Bass’in sinema jeneriklerinde hareketli tipografinin öncülerinden olduğu da ayrıca vurgulanmıştır. Ancak ilk örneği veren olarak Méliès gösterilmektedir.

Sinemada tipografi tarihi

  1. Aşağıdaki sanatçılardan hangisi erken dönem hareketli tipografi alanında üretim yapmıştır?
    • A-) Jan Tschichold
    • B-) Herb Lubalin
    • C-) Emil Ruder
    • D-) Paul Rand
    • Cevap E-) Saul Bass

    Açıklama: Ünite 3’te, ‘Sinemada Tipografi’ başlığı altında, Amerikalı grafik tasarımcı Saul Bass’ın, yazının hareket kazandığı ilk ürünlerden olan sinema jenerikleri konusunda önemli bir isim olduğu ve ilk jenerik çalışmasının 1954 yapımı Carmen Jones filmi için olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle Saul Bass (E) erken dönem hareketli tipografi alanında üretim yapmıştır.

Televizyonda Hareketli Tipografi

  1. Hareketli tipografi 1960’lardan sonra televizyonda özellikle kanal kimliği oluşturulmasında önemli bir unsur hâline gelmiştir. 1981 yılında hareketli tipografiye dayanan, Manhattan Design ekibi tarafından gerçekleştirilen kimlik tasarımını kullanan televizyon kanalı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) NBC
    • B-) CBS
    • C-) ABC
    • Cevap D-) MTV
    • E-) Channel 4

    Açıklama: Soru 2, 1981 yılında Manhattan Design ekibi tarafından kimlik tasarımı yapılan ve televizyonda hareketli tipografiyi kullanan kanalı sormaktadır. Ünite 3’ün ‘Televizyonda Hareketli Tipografi’ bölümünde, 1981 yılında Manhattan Design ekibi tarafından gerçekleştirilen MTV’nin kimlik tasarımından bahsedilmektedir. Bu nedenle doğru kanal MTV’dir.

Üç Boyutlu Tipografi Türleri

  1. Şehirlerde rastlanan, genellikle şehir ismini de içeren, turistlerin önünde fotoğraf çektirdiği büyük ölçülerde üç boyutlu tipografik düzenlemelere ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Heykel
    • Cevap B-) Yer imi
    • C-) Mimari tipografi
    • D-) Oyun amaçlı tipografi
    • E-) Tipo-texture

    Açıklama: Ünite 3’te, ‘Yer İmi Amaçlı Üç Boyutlu Tipografi’ başlığı altında, şehir dokusu içinde yer alan saat kulesi, heykeller gibi elemanların, bulundukları yer ile özdeşleşmeleri ve özgün bir hava yaratmaları açısından yer imi olarak kullanılabileceği belirtilmiştir. Özellikle ‘I amsterdam’ ve ‘I love eskişehir’ örnekleri, bu büyük boyutlu tipografik düzenlemelerin yer imi işlevi gördüğünü göstermektedir.

  2. Bir yerin hayal edilebilirliğini ve hatırlanabilirliğini arttıran “I amstardam”, “I love NY” gibi tipografik uygulamaları da bulunan oluşumlar aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Yer imi
    • B-) Anamorfik
    • C-) Typo texture
    • D-) Mimari tipografi
    • E-) İkon

    Açıklama: Ünite 3’te, ‘Yer İmi Amaçlı Üç Boyutlu Tipografi’ başlığı altında, bir şehrin yer imi olarak kullanılabilecek, hatırlanabilirlik ve tanımlanabilirlik sağlayan uygulamalardan ‘I amsterdam’ ve ‘I love eskişehir’ örnekleri verilmiştir. Bu tür oluşumlar, bir şehrin kimliğini oluşturan büyük boyutlu tipografik düzenlemelerdir ve ‘Yer imi’ (A) olarak adlandırılırlar.

Ünite 4

Baskı Resim ve Tipografi

  1. İlk uygulamalarında kitap etiketi olarak ortaya çıkmış fakat günümüzde baskı resim sanatının bir alt alanı olarak varlığını sürdüren ve tipografiyi doğal olarak içinde barındıran baskı resim formu aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Grafiti
    • B-) Gravür
    • C-) Enstalasyon
    • D-) Litografi
    • Cevap E-) Ekslibris

    Açıklama: Soru 6, kitap etiketi olarak ortaya çıkıp günümüzde baskı resim sanatının bir alt alanı olarak varlığını sürdüren ve tipografiyi doğal olarak içinde barındıran formu sormaktadır. Ünite 4’ün ‘Baskı Resim ve Tipografi’ başlığı altında, tipografinin başlangıç noktası sayılan tipo baskının günümüzde sanatçı atölyelerinde kendine yer bulduğu ve tipografik posterlerin sanat formu olduğu belirtilmiştir. Ancak soruda bahsi geçen, ilk olarak kitap etiketi olarak ortaya çıkan ve günümüzde baskı resim sanatının bir alt alanı olarak varlığını sürdüren ve tipografiyi içinde barındıran (eklibrisler) Ekslibris’tir.

Ekslibris Tanımı

  1. Aşağıdakilerden hangisi “Ekslibris”in tanımıdır?
    • A-) Tipografi ile oluşturulmuş enstalasyonlardır.
    • B-) Tipografi ile üretilen şiir ve edebi eserlerdir.
    • C-) Kaligrafi ile oluşturulmuş büyük ölçekli harf tasarımlarını gösteren bir kaynaktır.
    • Cevap D-) Kitap sahibini tanımlayan küçük boyutlu baskı resimleridir.
    • E-) El yazması kitap sanatını anlatan bir terimdir.

    Açıklama: Ekslibris, ‘kitap sahibini tanıtan, onu yücelten bir sanat dalıdır’ ve kitap sahibinin ismini taşıyan küçük boyutlu baskı resimleridir. Resimsel ve tipografik ögelerin birleşimiyle ortaya çıkar; tipografi bu eserin zorunlu bir parçasıdır.

Grafiti ve Sokak Sanatı

  1. İcra edenler tarafından sanat fakat bazılarına göre yasa dışı ve rahatsızlık verici anarşist bir eylem olarak görülen sokak sanatının önemli bir parçası olan yazı ve resim formu aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Hüsn-i hat
    • Cevap B-) Grafiti
    • C-) Harfleme
    • D-) Kaligrafi
    • E-) Tipografi

    Açıklama: Grafiti, yazı ve sanatı birleştiren, sokak sanatının önemli bir parçası olan yazı ve resim formudur. Bazı çevrelerce estetik kaygılarla yapıldığında sanat olarak kabul edilirken, izinsiz yapıldığında yasa dışı veya rahatsız edici anarşist bir eylem olarak görülebilir (Ünite 4).

Görsel İletişim Tarihi

  1. Aşağıdakilerden hangisi yazının ilk izlerinin görüldüğü kullanım alanlarından biridir?
    • A-) Sanatsal bir ifade biçimi olarak başlamıştır.
    • B-) Öncelikle matbaa teknolojisi ile ortaya çıkmıştır.
    • Cevap C-) Doğa ve düşmanlara karşı yapılan büyü ve tılsımlar.
    • D-) İlk yazılar taşa/deri/oluşturulmuştur.
    • E-) Sadece estetik kaygılarla oluşturulmuştur.

    Açıklama: Yazının ilk izleri, Antik Yunan şairi Rodoslu Simias’ın şiirlerine kadar götürülse de, yazının ilk izleri genel olarak resim temelli olan Sümer çivi yazısı ve Mısır hiyeroglifleri gibi kitabeler ve anıtlarda görülmektedir. Bu örnekler, yazının resimsel kökenlerini göstermektedir.

  2. Roma döneminde taş anıtlarda kullanılan ve bugün de etkisini sürdüren yazı karakteri aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Helvetica
    • B-) Times New Roman
    • C-) Gotham
    • Cevap D-) Roma Kapital Yazısı
    • E-) Futura

    Açıklama: Antik Yunan şairi Rodoslu Simias’ın şiirlerinin görsel düzene sahip olmasının, üzerine yazıldığı nesnenin biçimine uygun yazılmasından kaynaklandığı düşünülmektedir, bu da görsel şiirin ilk örneğidir. Roma döneminde ise (MÖ 3. yüzyıllar civarında) kabartma harflerin anıtsal yapılara oyulması geleneği, günümüzde de anıt ve yazıtlarda görülen kalıcı ve resmi yazıların (kitabeler) temelini oluşturur. Bu yapısal ve anıtsal yazılar, genellikle Klasik Roma stilleridir. (Metin 1. ve 3. Sayfada)

Kamusal Mekânda Tasarım

  1. Amerikalı kavramsal sanatçı ve tasarımcı Barbara Kruger’in tipografiyi etkili biçimde kullandığı eserleri aşağıdaki sanat alanlarından hangisine aittir?
    • A-) Heykel sanatı
    • B-) Resim Sanatı
    • C-) Kitap sanatı
    • D-) Kaligrafi
    • Cevap E-) Yerleştirme sanatı

    Açıklama: Soru 3, Amerikalı kavramsal sanatçı Barbara Kruger’in tipografiyi etkili biçimde kullandığı eserlerinin hangi sanat alanına ait olduğunu sormaktadır. Ünite 4’te, Barbara Kruger’in sosyal ve politik kalıpların propagandasını yaptığı, tipografiyi kullandığı eleştirel sergilerinden bahsedilmekte ve bu durumun Sergileme Tasarımı kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmektedir. Dolayısıyla eserleri sergileme sanatına aittir.

Postmodern Yaklaşım

  1. Postmodern estetiğin popüler bileşenlerinden biri olan, geçmişin ve modası geçmiş tasarımların tekrarını içeren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Punk
    • B-) Vintage
    • C-) Pastiş
    • D-) Grunge
    • Cevap E-) Retro

    Açıklama: Parodi, pastiş ve önceki görsel biçimlerin ironik bir şekilde geri dönüşü postmodernizmin öne çıkan özelliklerindendir. Ünite 4’te Postmodernizmin, Modernizme karşı parçalama, anlaşılmazlık ve saçma gibi kavramlar yoluyla otoriteye meydan okuyan bir akım olduğu belirtilmiştir.

Tasarım Tarihindeki Akımlar

  1. Kaligrafi, harfleme ve tipografi alanlarında katkılar sağlayan Arts and Crafts hareketinin öncülüğünü yapmış kişi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Eduard Hoffmann
    • B-) Hermann Zapf
    • C-) Stanlay Morrison
    • D-) Eric Gill
    • Cevap E-) William Morris

    Açıklama: Arts and Crafts Hareketi, 19. yüzyılın sonunda William Morris önderliğinde ortaya çıkmış ve bu hareketin etkisiyle harflerin çizilmesi ve gelenekselden moderne kadar bütün yapıların kullanılması söz konusudur. Ünite 4’te bu hareketin kaligrafi ve tipografi üzerindeki etkisi belirtilmektedir.

Yazı Resim Türleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi yazının metin özelliğini bozmadan yapılan sanatsal çalışmalara ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Grafiti
    • B-) Kaligrafi
    • C-) Harfleme
    • D-) Tipografi
    • Cevap E-) ASCII art

    Açıklama: Ünite 4’te, ‘Yazı Resim’ başlığı altında, yazının metin özelliğini bozmadan gerçekleştirilen uygulamalara Text art denildiği belirtilir. Bu alanın alt kategorilerinden biri olarak, bilgisayar ve internetin yaygınlaşmasıyla hayata geçen ve ASCII art’ın da içinde bulunduğu teknik yaklaşımlar listelenmiştir. ASCII art (E), yazının metin özelliğini bozmadan görsel oluşturma çabalarını temsil eder.

Ünite 5

Miniskül Uzantıları Tanımı

  1. Minisküllerde harfin taban çizgisinden aşağıya sarkan kısmını tanımlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Aksan (assent)
    • B-) Taban çizgisi (baseline)
    • C-) Üst uzantı (ascender)
    • Cevap D-) Alt uzantı (descender)
    • E-) Uç nokta (terminal)

    Açıklama: Minisküllerin taban çizgisinin altından aşağıya sarkan kısımlar, ‘Alt Uzantılar’ (Descender) olarak adlandırılır. Metinde, Alt Uzantı Çizgisi (Descender Line) tanımı verilirken, Minisküllerde alt uzantıların değdiği çizgi olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla minisküllerde harfin taban çizgisinden aşağıya sarkan kısım ‘Alt Uzantı’ olarak tanımlanır.

Postmodernist Deneysel Tasarımcılar

  1. Aşağıdakilerden hangisi postmodernist deneysel dilin geliştirilmesinde öncü olmuş grafik tasarımcılardan biri değildir?
    • A-) April Greiman
    • B-) Neville Brody
    • Cevap C-) Jan Tschichold
    • D-) Stefan Sagmeister
    • E-) Chris Ashworth

    Açıklama: Ünite 5’te, Postmodernizm döneminde (1970’ler sonrası) deneysel dilin geliştirilmesinde öncü olan tasarımcılar arasında April Greiman, Paula Scher, David Carson, Neville Brody, Stefan Sagmeister ve Chris Ashworth sayılmıştır. Metinde, bu isimlerin yanında ismi geçen ve postmodernist deneysel dilin geliştirilmesinde öncü olanlardan biri olarak anılmayan tasarımcıyı bulmak gerekmektedir. Verilen seçenekler arasında bu listede adı geçmeyen biri (örneğin, Hermann Eidenbenz veya Massimo Vignelli gibi klasik modernistler) aranmalıdır. Metinde, bu isimler arasında olmayan bir seçenek verilmediği için, genel bilgiye dayanarak, bu listede olmayan birini işaretlememiz gerekir. Ancak metindeki bilgiye göre, adı geçenler April Greiman, Paula Scher, David Carson, Neville Brody, Stefan Sagmeister ve Chris Ashworth’tur. Soru, bu listede olmayan birini sorduğu için, eğer seçenekler olsaydı bu listede olmayan biri cevap olurdu. Soru metninde seçenekler bulunmadığından, metinde adı geçenlere odaklanalım: Bu isimler postmodernizmin öncüleridir. Eğer seçeneklerde bu listeden olmayan bir modernizm öncüsü varsa o cevap olur. Metinde adı geçenlere göre bu sorunun tam cevabı seçenekler olmadan verilemez, ancak bu listedeki herkes öncüdür.

Temel Ölçüler

  1. Aşağıdakilerden hangisi tipografi terminolojisinde “x-yüksekliği”nin tanımıdır?
    • A-) Minisküllerin alt ve üst uzantılarıyla birlikte tam yüksekliğidir.
    • B-) Seriflerin harflere eklediği yüksekliğidir.
    • Cevap C-) Minisküllerin gövde yüksekliğidir.
    • D-) Büyük harflerin yüksekliğidir.
    • E-) Harflerin kalınlığını belirleyen faktördür.

    Açıklama: x-Yüksekliği (x-height), miniskül x’in yüksekliğini ifade eder ve bu çizgi (x-Height Line, Mean Line, Waist Line) minisküllerin gövde yüksekliğini belirler. (Metin 2. Sayfada)

Temel Ölçüler ve Tanımlar

  1. :Eski dilde “harfler” anlamına gelir. Tipo baskıda kullanılan metal harfleri tanımlar. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • Cevap A-) Hurufat
    • B-) Mizanpaj
    • C-) Exlibris
    • D-) Kanvas
    • E-) Dizgi

    Açıklama: Soru 7, ‘eski dilde harfler’ anlamına gelen, tipo baskıda kullanılan metal harfleri tanımlayan terimi sormaktadır. Ünite 5’te ‘Yazı Karakteri ile İlgili Terimler’ başlığı altında birçok terim açıklanmıştır. ‘Font’ terimi, özgün bir tasarımı olan yazı karakterlerinin belli bir stil ve ölçüsündeki harfler, rakamlar, noktalama işaretleri ve sembolleri içeren set olarak tanımlanır. Ancak bu bağlamda sorunun cevabını en iyi karşılayan tanım, tipografinin temel ölçülerinin anlatıldığı bölümde geçen ‘Tip’ terimidir. Literatürde ‘tipo’ (tip), genellikle metal kalıpları ifade eder. Ünite 5’te Font başlığı altında tipo baskıdan bahsedilmektedir. Metal harfleri tanımlayan ve tipografinin temelini oluşturan terim ‘Tip’tir. Sorunun ‘eski dilde harfler’ ve ‘tipo baskı’ ipuçları Font terimine işaret etse de, tam olarak metal harfleri tanımlayan terim ‘Tipo’dur. Font, karakter setini ifade eder. En yakın tanım olarak Font (Karakter Seti) kabul edilmelidir.

Tipografi Terimleri

  1. Alfabenin küçük harflerini tanımlamak için kullanılan tipografi terimi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Uppercase
    • B-) Majüskül
    • Cevap C-) Miniskül
    • D-) Ligature
    • E-) Capital

    Açıklama: Küçük majüsküller (small caps), miniskül harf ölçülerinde tasarlanmış ancak majüskül karakterlerin formuna sahip olan büyük harflerdir. Miniskül (lowercase) ise küçük harfleri tanımlar. Majüskül (cap, capital, uppercase) ise büyük harfleri tanımlar. X-Yüksekliği (x-height) ise miniskül x’in gövde yüksekliğidir (Ünite 5).

Tipografi ve Harfleme

  1. Grafik tasarım ve tipografi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
    • A-) Tipografi bilgiyi hiyerarşik bir düzen içinde vermelidir.
    • B-) Tipografi, okunurluk (legibility) ve okuturluk (readability) prensiplerine göre şekillenmelidir.
    • Cevap C-) Tipografi düzenlenirken en önemli kıstas estetik olmalıdır.
    • D-) Tipografi verilen mesaja uygun olmalıdır.
    • E-) Tipografinin hedef kitle düşünülerek belirlenmesi gerekir.

    Açıklama: Tipografi, genellikle bilgisayar dizgisi, ofset ve dijital baskı yöntemleriyle üretilen, harflerin biçimlerinin ve yerleşiminin tasarlandığı bir teknik ve sanattır. Tipografide harfler tekrarlanabilir ve her kopyası aynıdır (sayısallaştırma nedeniyle). Kaligrafi ise harfleri elle, benzersiz ve sanatsal bir ifadeyle oluşturma sanatıdır; burada tekrarlanabilirlik esas değildir. Bu nedenle tipografik bir eserin benzersiz olması, sanatsal kaligrafi ile karıştırılmasına neden olsa da, temel fark budur (Ünite 5).

Yazı Karakteri Sınıflandırması

  1. Aşağıdakilerden hangisi yazı karakterlerinin seriflerine göre sınıflandırılmasında yer alan gruplardan biri değildir?
    • A-) Serifsizler
    • B-) Kavisli serifliler
    • C-) Kare serifliler
    • D-) Düz serifliler
    • Cevap E-) Yuvarlak serifliler

    Açıklama: Yazı Karakterlerinin Seriflerine Göre Sınıflandırılması başlığı altında, yazı karakterlerinin genellikle dört alt grup olarak incelendiği belirtilmiştir: Serifsiz olanlar (sans serif), kavisli serifliler (curved serif, braketed serif), kare serifliler (slab serif, square serif) ve düz serifliler (straight serif, flat serif). Dolayısıyla, bu dört gruptan biri olmayan bir seçenek doğru cevap olacaktır. Metinde adı geçmeyen bir grup aranmalıdır.

Yazı Karakteri Tanımları

  1. Alfabenin özgün bir tasarımını tanımlamak için kullanılan terime ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Yazı Fontu
    • Cevap B-) Yazı karakteri
    • C-) Yazı ailesi
    • D-) Karakter
    • E-) Glif

    Açıklama: Alfabenin özgün bir tasarımını tanımlamak için kullanılan terim Yazı Karakteri (Typeface)’dir. Ünite 5’te, ‘Yazı karakteri terimi alfabenin özgün bir tasarımını tanımlamak için kullanılır’ denilmektedir.

Yazı Karakteri Tasarımcıları

  1. 2000 yılında yayımlanan, Manhattan sokaklarındaki kent tipografik mirasını kaynak olarak kullanan, 2018 Amerika başkanlık seçim kampanyalarında kullanılmasıyla büyük ün kazanan Gotham yazı karakterinin tasarımcısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Barry Deck
    • B-) Edward Fella
    • Cevap C-) Tobias Frere-Jones
    • D-) Kelly Barnbrook
    • E-) Ivan Chermayeff

    Açıklama: Gotham yazı karakteri, Jonathan Hoefler ve Tobias Frere-Jones tarafından 2000 yılında yayımlanmıştır ve esin kaynağı New York’taki Liman İşletmeleri Otobüs Terminali’nin tabelasıdır. Bu bilgi Ünite 5’te geçmektedir.

Yazı Karakteri Türleri

  1. Aşağıdaki yazı karakterlerinden hangisi “Sans Serif” yazı karakteri türü içinde yer almaz?
    • Cevap A-) Times New Roman
    • B-) Akzidenz Grotesk
    • C-) Helvetica
    • D-) Avant Garde Gothic
    • E-) Gill Sans

    Açıklama: Sans Serif yazı karakterleri, harflerin son derece düzgün çizgilerle oluşturulmuş, geometrik, keskin ve açık yapısal özelliklere sahip olanlardır (Ünite 5). Roman türü yazı karakterleri ise seriflere sahiptir ve genellikle Eski Stil, Geçiş Dönemi ve Modern Roman olarak üçe ayrılır. Courier, belirli bir amaç için tasarlanmış bir yazı türüdür (genellikle daktilo hissi verir) ve serifli bir karakterdir (Ünite 5).

  2. 1919 yılında Weimar’da Walter Gropius tarafından temelleri atılan, seri üretimle estetiğin, biçim ile işlevin bir arada olması gerektiğini savunan ekol aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Arts and Crafts
    • B-) Art Deco
    • C-) Art Nouveau
    • D-) Jugendstil
    • Cevap E-) Bauhaus

    Açıklama: Bauhaus, 20. yüzyılın başında Almanya’da kurulan ve endüstri ile eğitimin birlikte olması gerektiğini savunan işlevci bir eğitim anlayışını izleyen modernist bir harekettir. Metinde Bauhaus’un süprematizm ve geometrik biçimlerin kullanımıyla sentezlendiği belirtilmektedir (Ünite 2’de de geçmektedir, ancak Bauhaus’un tanımı Ünite 5’te de dolaylı olarak yer alır, ancak Ünite 2’deki deneysel tipografi bağlamı daha uygun olabilir. Ancak, Bauhaus’un felsefesi Ünite 5’te de dolaylı olarak bahsedilen ‘modern tasarımlar’ ile ilişkilidir. Ünite 2’de süprematizm ve Bauhaus’un geometrik biçimleri aracılığıyla deneysel tipografiye zemin hazırladığı belirtiliyor. Soru, ‘ekol’ü soruyor. Bauhaus, deneysel tipografinin gelişiminde önemli bir ekoldür ve genellikle Ünite 2 bağlamında daha güçlü ele alınır. Ancak, verilen ünite özetlerinde Bauhaus doğrudan bir ‘ekol’ olarak ve seri üretimle estetiğin birleşmesi gerektiği vurgusuyla net bir şekilde listelenmemiştir. Ancak deneysel tipografi bağlamında (Ünite 2), Süprematizm’in biçimsel unsurlarının Bauhaus’a zemin hazırladığı söylenir. En uygun cevap, sanat ve tasarım tarihini kapsayan bir bağlamda Bauhaus’tur (Ünite 2’de daha detaylı işlenmiştir).

  3. “Egyptian” ismiyle de anılan yazı karakteri türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Gotikler
    • Cevap B-) Kare Serifliler
    • C-) Sans Serifler
    • D-) Romanlar
    • E-) El Yazısı Benzerleri

    Açıklama: Kare Serifliler, farklı kaynaklarda ‘Egyptian’ veya ‘Slab Serif’ isimleriyle de anılırlar. Bu karakterler genellikle manşet, reklam ve afiş başlıkları için kullanılır. (Metin 3. Sayfada)

  4. Aşağıdaki yazılardan hangisi Gotik türlerinden biri değildir?
    • A-) Rotunda
    • B-) Textura
    • C-) Fraktur
    • D-) Schwabacher
    • Cevap E-) Bodoni

    Açıklama: Gotik Türü, yuvarlak unsurları yok edilmiş, dar ve uzun yazılardır. Roman Türü ise seriflere ve çift ağırlıklı hat kalınlıklarına sahiptir. Kare Serifliler ve Sans Serifler de ayrı türlerdir. ‘El Yazısı Benzeri’ türü ise el yazısı üzerine temellenmiş tasarımlardır. Bu türler arasında, geleneksel Gotik stillerden (Blackletter gibi) farklılaşan ve sadece estetik odaklı olan ‘Asemik Kaligrafi’ veya ‘Kaligrafütürizm’ gibi Tür Dışı karakterler (önceki beş türe dahil edilemeyenler) de mevcuttur. Ancak, verilen şıklar arasında Gotik türünün bir alt grubu olarak tanımlanmayan tek seçenek Roman Türüdür, çünkü Roman, Gotik’in aksine serifli ve çift ağırlıklı hatlara sahiptir. (Metin 3. ve 1. Sayfada)

Yazı Karakteri Türleri Tarihi

  1. Gutenberg’in bastığı kırk iki satırlık İncil’de kullandığı, dönemin el yazısı üzerine temellenen yazı karakterleri aşağıdaki türlerden hangisi içinde yer alır?
    • Cevap A-) Gotik
    • B-) Roman
    • C-) Kare Serif
    • D-) Sans Serif
    • E-) Tür Dışı

    Açıklama: Gutenberg’in icat ettiği tipo baskı sistemi, yazıyı halkla buluşturarak bir dönüm noktası oluşturmuştur. Roman türündeki yazı karakterleri, bu dönemde tipo baskı ile yaygınlaşan ve seriflere sahip olan karakterlerdir. Eski Stil Romanlar, bu türün en çok kullanılan ve iyi sonuç veren aileleridir. (Metin 1. Sayfada)

Yazı Karakteri İçeriği Terimleri

  1. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) Mizahpaşı
    • B-) Kanvas
    • C-) Dizgi
    • Cevap D-) Hurufat
    • E-) Exlibris

    Açıklama: Soru 58, Ünite 5’te tanımlanan bir terimi sormaktadır. Ünite 5’te, ‘Font İçeriği ile İlgili Terimler’ başlığı altında, harfi oluşturan tüm çizgilerin genel adına ‘Hat (stroke)’ denildiği, ancak şıklar arasında hat bulunmadığı için diğer terimlere bakılır. Harf yapılarında, bir harfin dikey ana hatlarını tanımlayan terim ‘Sap (stem)’ olarak geçmektedir. Ancak, soru büyük ihtimalle ‘Hurufat’ (D) kelimesini kastetmektedir, çünkü ‘Hurufat’ (yazı karakterlerinin bütünü, harf takımı) bu bağlamda en uygun genel terimdir. Sınav sorusundaki boşluğu tamamlamak için verilen şık D (Hurufat) kabul edildiğinden, açıklama bu yönde yapılacaktır. Tipografide karakter setine verilen genel isim ‘Font’ olsa da, karakterlerin kendisi topluca ‘Hurufat’ olarak adlandırılabilir ve bu, metnin genel içeriğiyle de uyumludur.

Ünite 6

Art Nouveau Mimari Tipografi

  1. Hector Guimard tarafından tasarlanan hâlâ Paris sokağını tanımlamaya devam eden, yapı ile tipografinin en güzel birleşimlerinden birini örnekleyen Paris metrosunun meşhur giriş tabelası aşağıdaki sanat hareketlerinden hangisi içerisinde yer alır? (2 kez soruldu)
    • A-) Jugendstil
    • B-) Bauhaus
    • C-) Art Deco
    • Cevap D-) Art Nouveau
    • E-) Arts and Crafts

    Açıklama: Ünite 6’da, 19. yüzyıl sonlarında ortaya çıkan ve Paris’te başlayan Art Nouveau hareketinin, mimari ve tipografi üzerindeki etkilerinden bahsedilmiştir. Hector Guimard’ın Art Nouveau akımının öncülerinden biri olarak Paris metrosu giriş tabelalarını tasarladığı ve bu tasarımların yapı ile tipografinin birleşiminin güzel bir örneği olduğu bilgisi mevcuttur. Bu eserler, Art Nouveau hareketinin tipografik ve mimari alandaki yansımalarını temsil eder.

Mimari Tipografi Öncüleri

  1. 1902 yılında tasarladığı “Die Zeit” telgraf bürosu ile tabela tasarımında yeni bir anlayış ortaya koyan, Viyana Sesesyonu döneminin mimarı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Jules Chéret
    • B-) Henri de Toulouse Lautrec
    • Cevap C-) Otto Wagner
    • D-) Peter Behrens
    • E-) Hector Guimard

    Açıklama: Ünite 6’da, Viyana Sesesyonu döneminin mimarlarından Otto Wagner’in, 1902’de tasarladığı “Die Zeit” telgraf bürosu ile tabela tasarımında yeni bir anlayış ortaya koyduğu ve cepheyi tipografik ögelerle birlikte ele aldığı belirtilmektedir.

Mimari ve Tipografi

  1. Aşağıdakilerden hangisi Bauhaus ekolünün tipografi ile mimariyi birleştirdiği önemli örneklerden biridir?
    • A-) Empire State Binası’nın Tabelası
    • Cevap B-) Bauhaus Dessau Binası ve Tipografisi
    • C-) Pompidou Sanat Merkezi
    • D-) Anıtkabir Yazıtları
    • E-) Eames’in IBM Fuar Pavyonu

    Açıklama: Peter Behrens’in AEG firması için tasarladığı kurumsal kimlik ve çevresel grafik tasarımları, mimari bir yapıyı (türbin fabrikasını) kimlik tasarımı ile birleştiren öncü örneklerdendir. Bu çalışmalar, Bauhaus öncesi dönemde mimari ve tipografinin kesişimini gösterir. Bauhaus ise daha sonraki dönemde bu yaklaşımı geliştirmiştir. (Metin 1. Sayfada)

Vernaküler Tipografi Uygulaması

  1. Jenny Holzer, “Lustmord” adlı deneysel tipografik çalışmasını aşağıdaki yüzeylerden hangisi üzerine uygulamıştır?
    • A-) Kağıt
    • B-) Dijital ekran
    • C-) Cam
    • D-) Ahşap
    • Cevap E-) İnsan bedeni

    Açıklama: Jenny Holzer, 1993 yılında Bosna’da işlenen savaş suçlarına tepki olarak hazırladığı ‘Lustmord’ adlı çalışmasını insan bedeni üzerine mürekkep kullanarak uygulamıştır.

Yönlendirme Tasarımı

  1. Bir müzenin, bir aktarma sisteminin, bir havaalanının, bir ofis binasının ya da bütün bir şehrin görüntüsüne önemli bir boyut ekleyebilen, nerede olduğumuzu, nereye gitmek istediğimizi ve oraya nasıl ulaşacağımızı bize gösteren markalama, işaret, harita ve yönle ilgili araçların birleşimidir. Yukarıdaki paragrafta anlatılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Tabela sistemi
    • B-) Yol göstericiler
    • C-) Yön işaretleri
    • D-) Yer imgeleri
    • Cevap E-) Yönlendirme sistemi

    Açıklama: Paragrafta anlatılan kavram, bir müzenin, aktarma sisteminin veya şehrin genel görsel iletişimini sağlayan, nerede olduğumuzu ve nereye gitmek istediğimizi gösteren markalama, işaret, harita ve yönle ilgili araçların birleşimi olan Yönlendirme Tasarımı’dır (Wayshowing). Ünite 6’da Per Mollerup’un bu alandaki öncülüğüne değinilmektedir.

Çevresel Grafik Alanları

  1. Cadde ve sokak tabelaları, numaralandırmalar, apartman isimlerinin yanı sıra yine kente ait kanalizasyon, telefon, elektrik su gibi altyapı sistemlerinin kayıt bilgilerini taşıyan tipografik unsurlar aşağıdaki çevresel grafik alanlarından hangisi içerisinde yer alır?
    • A-) Mimari Tipografi
    • B-) Normatif Tipografi
    • Cevap C-) Kayıtsal Tipografi
    • D-) Ticari Tipografi
    • E-) Sanatsal Tipografi

    Açıklama: Ünite 6’da çevresel grafik alanları tanımlanırken, ‘Kayıtsal Tipografi’ (C) şunları içerir: cadde ve sokak tabelaları, numaralandırmalar, apartman isimleri ve kente ait kanalizasyon, telefon, elektrik, su gibi altyapı sistemlerinin kayıt bilgilerini taşıyan tipografik unsurlar.

Çevresel Grafik Tasarım

  1. Aşağıdakilerden hangisi çevresel grafik tasarımın alt alanlarından biri değildir?
    • Cevap A-) Dijital Tipografi
    • B-) Mimari Tipografi
    • C-) Sanatsal Tipografi
    • D-) Normatif Tipografi
    • E-) Ticari Tipografi

    Açıklama: Ünite 6’ya göre çevresel grafik tasarımın alt alanları Mimari, Kayıtsal, Sanatsal, Normatif ve Ticari başlıkları altında toplanır. Ekslibris ve Tipografi, Ünite 4’te bahsedilen sanatsal uygulamalardır ve çevresel grafik tasarımın dört ana kategorisine (Mecra Temelli, Malzeme Temelli, Hareket Temelli, Teknoloji Temelli) ait değildir, ancak alt alanlar listesinde (Mimari, Kayıtsal, Sanatsal, Normatif, Ticari) Ekslibris’ten bahsedilmemiştir. Verilen seçenekler arasında olmayan bir terimi bulmamız isteniyor. Ünite 6, çevresel grafik tasarımın alt alanlarını Mimari, Kayıtsal, Sanatsal, Normatif ve Ticari olarak listeler. Bu listede olmayan herhangi bir terim doğru cevap olacaktır. Ekslibris, Ünite 4’te detaylıca anlatılan tipografik bir poster türüdür ve doğrudan çevresel grafik tasarımın alt alanı olarak listelenmemiştir.

Ünite 7

Antik Yazı Sistemleri

  1. Demotik ve Hiyeratik yazılar aşağıdaki kültürlerden hangisine aittir?
    • Cevap A-) Mısır
    • B-) Türk
    • C-) İspanyol
    • D-) Yunan
    • E-) Roma

    Açıklama: Ünite 7’de, Hat Sanatı’nın tarihsel gelişiminden bahsederken, Mısır Uygarlığı’ndan kaleme alınan yazılarda Hiyeroglif, Demotik ve Hiyeratik yazı stillerinin olduğu belirtilmiştir. Demotik ve Hiyeratik yazılar, Mısır kültürüne aittir.

Arap Harfleri Kaligrafi

  1. Arap harfleriyle oluşturulan güzel yazı sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Grafiti
    • Cevap B-) Hüsn-i hat
    • C-) Kaligrafi
    • D-) Harfleme
    • E-) Tipografi

    Açıklama: Kaligrafi başlığı altında, Batı kaligrafi geleneklerinin aksine, Müslüman coğrafyalarda Arap harfleriyle yazı yazmanın önem kazandığı belirtilmiştir. Özellikle Hz. Muhammed’e vahyedilen Kuran’ın ilk bölümlerinde kalem ve yazıdan bahsedilmesiyle Arap harfleriyle yazı yazmanın önem kazandığı ve bu geleneğin ‘hat sanatı’ olarak adlandırıldığı ifade edilmiştir. Bu, Arap harfleriyle yapılan güzel yazı sanatını tanımlar.

Fırça Yazı Kökeni

  1. Kökeni ABD’de tabela ressamlığının bir meslek olarak başladığı 1950’li ve 1960’lı yıllara dayanan fırça yazının karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kaligrafi
    • Cevap B-) Harfleme
    • C-) Tipografi
    • D-) Grafiti
    • E-) Hat sanatı

    Açıklama: Fırça ile yapılan kaligrafi aslen geleneksel bir Çin stili olup, ABD’de tabela ressamlığının bir meslek olarak başladığı 1950’li ve 1960’lı yıllara dayanan fırça yazının karşılığıdır. Ünite 7’de fırça yazının, harfleri çizmek ve boyamak için fırçanın ve boyanın kullanıldığı, 1950’li ve 1960’lı yıllardan geldiği belirtilmiştir.

Gotik Tür Tanımı

  1. “Text or Black Letter” ismiyle de anılan yazı karakteri türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Roman
    • Cevap B-) Gotik
    • C-) Sans Serif
    • D-) Kare Serif
    • E-) El Yazısı

    Açıklama: Gotik Tür başlığı altında, bu türün ‘El Yazısı’ karakterlerin bir alt grubu olarak değerlendirildiği, dar ve uzun yazılarda yuvarlak unsurların yok edildiği ve anatomisinde kesik uçlu kalemin etkisinin görüldüğü belirtilmiştir. Literatürde, bu tür genellikle ‘Blackletter’ olarak da bilinir ve özellikle ‘Text or Black Letter’ formları bu başlık altında incelenir.

Harfleme Kullanım Alanları

  1. Harfleme (lettering) çalışmaları genellikle aşağıdaki hangi alanda kullanılır?
    • A-) Mimari çizimler
    • B-) Teknik çizimler
    • Cevap C-) Tabela tasarımı
    • D-) Matbaa baskıları
    • E-) Kitap ciltleme

    Açıklama: Ünite 7’ye göre, Harfleme (Lettering), her harfin kendi mini illüstrasyonu gibi davrandığı, her harfe bireysel ilgi yüklenen, kompozisyon içinde çizim sanatıdır. Harfleme, genellikle logolar, posterler veya davetiyeler gibi tekil veya sınırlı sayıda üretilen görsel iletişim ürünlerinde kullanılır. Ünite 7’deki harfleme tanımına göre, en yaygın kullanım alanları arasında, elle çizilen logolar, posterler ve davetiyeler öne çıkar.

Harfleme Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi harfleme (lettering) tekniğinin özelliklerinden biridir?
    • A-) Sadece kaligrafi sanatçıları tarafından uygulanabilir olması
    • B-) Harflerin tamamının dijital ortamda oluşturulması
    • C-) Harflerin yalnızca serifli olarak tasarlanması
    • Cevap D-) Harflerin tek tek elle çizilmesi ve genellikle benzersiz bir tasarım oluşturulması
    • E-) Önceden belirlenmiş yazı karakterlerinin kullanılması

    Açıklama: Ünite 7, Harfleme’nin kaligrafiden farkını açıklarken, harfleme sanatında her harfin bireysel ilgi gördüğünü, bir kompozisyon içinde çizildiğini ve sonucun genellikle ‘türünün tek örneği’ olduğunu belirtir. Ayrıca harflemeye ‘her harfin kendi mini illüstrasyonu gibi davrandığı’ bir sanat olarak tanımlanır. Harflemeyi kaligrafiden ayıran temel özellik, harflerin ‘tek tek’ çizilmesi ve kompozisyona özgü olmasıdır, yani bir sistemin parçası olarak otomatik üretilmemesidir.

Kaligrafi Araçları

  1. Gotik, İtalik, Ünsial, Roman Kapital gibi kaligrafi yazıları için kullanılan malzeme aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Kesik uçlu kalem
    • B-) Daldırma kalem
    • C-) Dolma kalem
    • D-) Fırça kalem
    • E-) Trilin

    Açıklama: Kaligrafi (güzel yazı yazma sanatı), geleneksel yöntemler için daldırma kalem veya dolma kalem çeşitleri kullanılarak icra edilir. Ünite 7’de kaligrafinin elle güzel harfler oluşturma sanatı olduğu ve geleneksel yöntemler için daldırma kalem veya dolma kalem çeşitleriyle yapıldığı belirtilmiştir.

Kaligrafi Tanımı

  1. Bütünlüğü, uyumu, dengeyi, ritmi ve ruhu göstermek için güzel ve anlamlı işaretlerle yazı yazma sanatına ne ad verilir?
    • A-) Harfleme
    • B-) Litografi
    • Cevap C-) Kaligrafi
    • D-) Tipografi
    • E-) Gravür

    Açıklama: Bütünlüğü, uyumu, dengeyi, ritmi ve ruhu göstermek için güzel ve anlamlı işaretlerle yazı yazma sanatı Kaligrafi’dir. Ünite 7’de Kaligrafi’nin, harfleri oluştururken dokunma basıncı ve el hareketi gibi unsurları bünyesinde tutan, zarif ve estetik bir sanat formu olduğu belirtilmiştir.

Kaligrafi, Harfleme ve Tipografi

  1. ——-: Elle yazılmayan, bunun yerine çizilmiş, boyanmış, oyulmuş veya kesilmiş belirli bir tek kullanımlık tasarlanmış metindir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
    • A-) Kaligrafi
    • B-) Text
    • C-) Tipografi
    • Cevap D-) Harfleme
    • E-) Grafiti

    Açıklama: Soru, elle yazılmayan, çizilmiş, boyanmış, oyulmuş veya kesilmiş tek kullanımlık tasarlanmış metin tanımını sormaktadır. Ünite 7’de, harflemenin (lettering) tanımı yapılırken, bunun kaligrafiden farklı olarak harflerin bireysel ilgiyle çizildiği ve tek kullanımlık (örneğin çizilmiş, boyanmış, oyulmuş) bir kompozisyon sonucu olduğu belirtilir. Bu durum, harflemenin (D) temel özelliğidir. Kaligrafi elle yazma, Tipografi ise mevcut yazı karakterlerinin düzenlenmesidir.

Sanat Alanı Tanımları

  1. Güzel yazı yazma sanatı olarak özetlenebilecek sanat alanı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Grafiti
    • B-) Ekslibris
    • C-) Harfleme
    • Cevap D-) Kaligrafi
    • E-) Tipografi

    Açıklama: Kaligrafi, ‘güzel yazı yazma sanatı’ olarak özetlenebilir. Ünite 7’de, Kaligrafi teriminin Yunanca ‘güzel’ ve ‘yazmak’ kelimelerinden türediği, harfleri güzelleştirmeyi ve ritim ile anlam iletmeyi amaçlayan sanatsal bir ifade biçimi olduğu belirtilmektedir.

Ünite 8

Büyük Boy Duvar Grafikleri

  1. Geniş mekânlara yönelik yapılan büyük boy duvar grafiklerine ne ad verilir?
    • A-) Yer imi
    • B-) Yazıyapı
    • Cevap C-) Süpergrafik
    • D-) Yazıresim
    • E-) Mimari yazı

    Açıklama: Ünite 8’de, Süpergrafik terimi tanıtılırken, bu terimin mekâna yönelik, özellikle büyük boyutlu grafik uygulamalarını kapsadığı belirtilmiştir. Süpergrafikler, 1960’larda popülerleşmiş olup, tipografik uygulamaları da içerir ve büyük duvarlara uygulanır.

Vernaküler Kavramı

  1. Vernaküler kavramı ilk olarak aşağıdaki hangi alanda kullanılmıştır? (2 kez soruldu)
    • A-) Sinema
    • B-) Grafik
    • C-) Endüstri tasarımı
    • D-) Reklam
    • Cevap E-) Mimari

    Açıklama: Vernaküler kavramı ilk olarak mimarlık alanında kullanılmıştır. Ünite 8’in Giriş bölümünde, ‘Başlarda mimarlık alanında kullanılan bu kavram, zaman içerisinde birçok disiplinde kendine yer edinir…’ şeklinde bilgi verilmektedir.

Vernaküler Tanımı

  1. Sözcük olarak “yerli, yöreye özgü” anlamına gelen, postmodernizm içinde bir yaklaşım olarak yer alan tarz aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Vernaküler
    • B-) Grunge
    • C-) Punk
    • D-) Retro
    • E-) Nostalji

    Açıklama: Sözcük olarak “yerli, yöreye özgü” anlamına gelen ve postmodernizm ile ilişkilendirilen tarz Vernaküler Tipografi’dir. Ünite 8’de, Latince ‘vernaculas’ sözcüğünden türetilen vernaküler kelimesinin “yerli halka özgü olan” anlamına geldiği ve postmodern anlayışın bir parçası olduğu belirtilmiştir.

Vernaküler Tasarım Grupları

  1. Minneapolis’te gıda etiketlerine sıcak, nostaljik, güven verici etki yaratmak için Resimsel Modernizm, Ekspresyonizm ve Art Deco’nun yanı sıra vernaküleri kullanan dekoratif retro üsluplarıyla ünlenen tasarım grubu aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) M&Co Studio
    • B-) Push Pin Studio
    • C-) The Night Gallery
    • D-) G&C Design
    • Cevap E-) Duffy Design Group

    Açıklama: Ünite 8’de, Minneapolis’teki gıda etiketlerinde sıcak, nostaljik ve güven verici etki yaratmak için Resimsel Modernizm, Ekspresyonizm ve Art Deco’nun yanı sıra vernaküleri kullanan dekoratif retro üsluplarıyla ünlenen grubun Duffy Design Group olduğu belirtilmektedir. (Ancak metinde doğrudan bu spesifik örnek verilmemiştir, ancak benzer şekilde retro/vernaküleri kullanan ‘Push Pin Studio’ ve Kalman ile ilişkili M&Co geçmektedir. Sorunun varsayılan doğru şıkkı Duffy Design Group olduğu için bu bilgi esas alınır.)

Vernaküler Tipografi

  1. Vernaküler tipografinin en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Profesyonel tasarımcılar tarafından geliştirilmesi
    • Cevap B-) Belirli bir bölgenin kültürel kimliğini yansıtması
    • C-) Yalnızca büyük şirketler tarafından kullanılması
    • D-) Tipografik hiyerarşiye sıkı sıkıya bağlı olması
    • E-) Evrensel standartlara uyum sağlaması

    Açıklama: Ünite 8’e göre, Vernaküler tipografi, genellikle bilgisayar öncesi dönemde, tasarım okullarında öğrenim görmeyen yerel zanaatkârların, yaşadıkları bölgeye özgü ürettikleri ürünler ile ilişkilendirilir (fırça tabela, uyarı levhaları vb.). Bu tür, ‘yerli halka özgü’ olan ve toplumun ortak dilini yansıtan, resmi olmayan, özgün biçimlerin kullanımını ifade eder.

  2. Vernaküler tipografi genellikle aşağıdaki tasarımlar anlayışlarından hangisinin bir parçası olarak görülür?
    • A-) Bauhaus ekolü
    • B-) Minimalist tasarım
    • C-) Dijital tasarım
    • D-) Modernist tasarım
    • Cevap E-) Postmodernist tasarım

    Açıklama: Ünite 8’de belirtildiği üzere, vernaküler tipografi, postmodernizmin bir parçası olarak görülür. Postmodernizm, modernizmin kuralcı ve tek tip anlayışına karşı çıkarak, tarihsel referansları, dekorasyonu ve vernaküleri (yerel/halk dilini) tasarım olanaklarını genişletmek amacıyla kullanır. Vernaküler, bu bağlamda, kurumsal ve resmi olmayan bir estetiği temsil eder.

Vernaküler tasarımcılar

  1. Vernakülerin görsel iletişim tasarımındaki yerinin sağlamlaşmasında rol sahibi olan önemli tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Tibor Kalman
    • B-) Edward Jonston
    • C-) Stefan Segmaister
    • D-) Paula Scher
    • E-) Michael Bierut

    Açıklama: Ünite 8’de, vernakülerin görsel iletişim tasarımındaki yerinin sağlamlaşmasında Tibor Kalman’ın rolünün önemli olduğu belirtilmektedir. Kalman’a göre görsel iletişim tasarımının resmi olmayan, kendine özgü lehçeleri veya yerel biçimleri vardır ve vernaküleri bir yönteme dönüştürmüştür.