Tipografi - Çıkmış Sorular

Ünite 1

Anıtsal Yazılar

Roma İmparatorluğunda kazanılan zaferler için anıtların üzerine yazılan yazılara ne ad verilmiştir? (2 kez soruldu)
- A-) Venedik Kapital
- B-) Floransa Kapital
- C-) Milano Kapital
- D-) Antik Kapital
- Cevap E-) Trajan Kapital
Açıklama: Roma İmparatorluğu döneminde kazanılan zaferler için dikilen anıtlar (taklar, geçitler, dikili taşlar) üzerine zarif ve estetik bir yazı biçemiyle yazılan anıtsal yazılara Roma Kapital veya Trajan Kapital adı verilmiştir. Metin, Ünite 1’de ‘Roma Kapital veya Trajan Kapital olarak adlandırılan mermere kazınmış bu yazıların en önemli örneklerinden birisi İmparator Trajan adına dikilen Trajan Sütunu üzerinde görülebilir’ şeklinde bu yazıları tanımlar.

Eski Çağ Yazı Yüzeyleri

Palmiye yaprakları, ağaç kabukları, ahşap, keten bezi, fildişi, kemik, kabuk, papirüs, parşömen, bambu, deri, ipek gibi malzemelerin eski çağlardaki kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Yazı yüzeyi
- B-) Mürekkep boya
- C-) Fırça ucu
- D-) Cilt kaplaması
- E-) Kurşun kalem
Açıklama: Sert yapısı ile ön hazırlık gerektirmeyen ve ilk yazılardan itibaren kullanılan bir yüzey olan taş, hem Prehistorik, hem Paleolitik hem de Eski çağda yazı yüzeyi olarak kullanılmıştır. Palmiye yaprakları, ağaç kabukları, ahşap, keten bezi, fildişi, kemik, kabuk, papirüs, parşömen, bambu, deri, ipek ise sıklıkla kullanılmış olan organik yüzeylerdir. Bu yüzeylerde çeşitli boyalar ile iğne, tüy veya kamış kalemler yaygın olarak kullanılmıştır.

Eski Çağ Yüzeyleri

M.Ö 2000’lerde icat edildiği Bergama’dan gelen özel yöntemlerle hazırlanarak kağıda benzer bir özellik kazanan hayvan derisidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
- A-) papirüs
- B-) tablet
- C-) hasır
- D-) kağıt
- Cevap E-) parşömen
Açıklama: M.Ö 2000’lerde icat edilen ve kağıda benzer özellik taşıyan, Bergama’dan gelen özel yöntemlerle hazırlanan hayvan derisi parşömendir. Metin, Ünite 1’de ‘…papirüs, parşömen, bambu, deri, ipek ise sıklıkla kullanılmış olan organik yüzeylerdir.’ denilerek bu malzemelerden bahsedilir. Daha spesifik olarak, kağıda benzerliği vurgulanan, M.Ö. 2000’lerde kullanılan malzeme parşömendir.

Gutenberg ve Matbaa

Gutenberg’in dönemin baskı tekniğine getirdiği en büyük yenilik aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Tahta baskı yapılabilmesi
- B-) Döküm yapabilmesi
- C-) Mühür ve silindir yapabilmesi
- D-) Kâğıt üretebilmesi
- Cevap E-) Metal baskıyı hareketli hurufat ile yapabilmesi
Açıklama: Ünite 1’deki “Gutenberg ve Matbaa” bölümünde açıkça belirtildiği üzere, Gutenberg’in dönemin baskı tekniğine getirdiği en büyük yenilik, metal baskının hareketli hurufat (movable type) ile yapılabilmesidir. Hareketli hurufat sayesinde harfler, farklı dizilimlerle bir araya getirilerek istenilen kelime ve metinler oluşturulabilmiş, bu da basım sürecine büyük bir hız ve esneklik kazandırmıştır. Bu teknoloji, Tipografi teriminin de ortaya çıkmasına neden olan temel gelişmedir.

Lidyalılar ve Ticaret

Madeni sikkeleri icat ederek değiş-tokuş ile yapılan ticareti para ile yapmaya başlayan ilk uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Likyalılar
- B-) Hititler
- Cevap C-) Lidyalılar
- D-) Sümerler
- E-) Asurlular
Açıklama: Metinde, “Lidyalılar ise madeni sikkeleri icat ederek değiş-tokuş ile yapılan ticareti para ile yapmaya başlamışlardır.” ifadesi geçmektedir. Bu, Lidyalıların madeni para icadıyla ticareti para ile yapmaya başladığını açıkça göstermektedir.

Yazının Keşfi

Duygu ve düşünceleri başkalarına bildirmek için herhangi bir madde üzerine çizerek, kazıyarak gösterilen şekil ve işaretlere ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Logogram
- Cevap B-) Yazı
- C-) Simge
- D-) Piktogram
- E-) Fonetik
Açıklama: Ünite 1’de, yazı keşfinden önce MÖ 25.000-20.000 yıllarında insanların mağara duvarlarına çizdiği desenlerden bahsedilir. Duygu ve düşünceleri bildirmek için kullanılan bu şekil ve işaretler piktogramik çizimlerdir. Ancak soruda ‘madde üzerine çizerek, kazıyarak gösterilen şekil ve işaretlere’ ne ad verildiği sorulmaktadır. Ünite 1’de, mağara çizimlerinden sonra MÖ 3500 civarında Sümerlerin icat ettiği yazı sisteminin ilk aşamasında ‘piktogramların’ kullanıldığı belirtilir. Ancak, piktogramlar nesneleri temsil eden grafiklerdir. Yazı ise, bir dildeki harflerin sıraya dizilmiş bütünüdür (TDK tanımı). Soru, ‘Duygu ve düşünceleri başkalarına bildirmek için herhangi bir madde üzerine çizerek, kazıyarak gösterilen şekil ve işaretlere’ ne ad verildiğini sorduğundan, en genel ve temel ifade olan ‘Yazı’ (genel iletişim aracı) veya piktografik ifadenin daha spesifik olduğu düşünülebilir. Piktogramlar nesneleri temsil ederken, bu genel ifade ‘Yazı’ olarak tanımlanabilir (ki tüm alfabelerin kuruluşu buna dayanır). Soruda verilen şık ‘Yazı’ olduğu için, bu, çizimlerin yazı sistemine geçiş sürecindeki en temel iletişim aracı olduğu vurgusuyla doğru kabul edilir.

İdeogram Tanımı

Aşağıdakilerden hangisi “ideogram”ın tanımıdır? (2 kez soruldu)
- A-) Elle yazılan sanatsal eserlerdir.
- B-) Tahta baskılar dışında kullanılan baskıların genel adıdır.
- Cevap C-) Bir düşünceyi betimlemek için kullanılan resim ya da grafik gibi basit göstergelerdir.
- D-) Bir düşünceyi betimlemek için cilttenlenen göstergelerdir.
- E-) Bir düşünceyi betimlemek için kullanılan karmaşık göstergelerdir.
Açıklama: 1. Ünite’de İdeogram, bir düşünceyi betimlemek için kullanılan resim ya da grafik gibi basit gösterge olarak tanımlanır. Bu tür göstergeler Çince, Japonca, Korece gibi dillerde ve Antik Mısır dilinde kullanılır.

Ünite 2

4. Yüzyıl Yazı Biçemleri

Kare kapital ve rustik yazı dışında 4. yüzyıldan itibaren resmi yazışmalar için tercih edilen biçem aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Adasal
- B-) Gotik
- C-) Lombard
- D-) Karolenj
- Cevap E-) Anziyal
Açıklama: 2. Ünite’deki ‘Fonetik Alfabelerin Gelişimi’ başlığı altında, kare kapital ve rustik yazı dışında 4. Yüzyıldan itibaren resmi yazışmalar için Anziyal (uncial) biçemin tercih edildiği belirtilmektedir. Anziyal yazı, eğik yapılı harflerin yazım basitliği nedeniyle 9. yüzyıla kadar el yazması eserlerde kullanılmıştır.

De Stijl Etkisi

Van Doesburg gibi tasarımcıların çalışmalarında yuvarlak formların terk edildiği ve dar dikdörtgen bloklar içinde yapılandırılan harflerin tercih edildiği tasarım anlayışı aşağıdaki akımlardan hangisinde ortaya çıkmıştır?
- A-) İsviçre Tipografisi
- B-) Dadaist Tipografisi
- C-) Fütürist Tipografi
- D-) New York Okulu Etkisinde Tipografi
- Cevap E-) De Stijl Etkisinde Tipografi
Açıklama: Yuvarlak formların terk edilmesi ve dar dikdörtgen bloklar içinde yapılandırılmış harflerin tercih edilmesi, De Stijl akımının tipografideki yansımasıdır. Metin, Ünite 2’de ‘De Stijl temsilcileri düz çizgi, dik açı ve üç belirli renk ile sınırlı elemanların olduğu bir sanat anlayışı benimsemiştir. Tipografi alanında yapılan tasarımlarda De Stijl akımı bağlamında geometrik yapıda tırnaksız yazı karakterleri tasarlanmıştır. …dar dikdörtgen bloklar içinde yapılandırılan harflerin tercih edildiği görülmüştür.’ şeklinde ifade edilmiştir.

De Stijl Temsilcisi

De Stijl akımında ünlü eserler veren sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Herbert Bayer
- B-) Pablo Picasso
- Cevap C-) Piet Mondrian
- D-) Alexander Rodchenko
- E-) Flippo Tommaso Marinetti
Açıklama: 20. yüzyılın başlarında görsel sanatların tüm alanlarında görülmeye başlayan De Stijl akımının öncüsü Theo van Doesburg’tur. Van Doesburg ve Vilmos Huszar’a ait tasarımlarda tipografik karakterlerdeki yuvarlak formların terk edildiği görülmüştür.

De Stijl Tipografi

Geometrik bölmelere sahip asimetrik sayfa düzeninin ve geometrik yapıda kalın, köşeli tırnaksız (sans serif) yazı karakterinin kullanıldığı sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) İsviçre Stili
- Cevap B-) De Stijl
- C-) New York Okulu
- D-) Dadaizm
- E-) Fütürizm
Açıklama: 2. Ünite’de De Stijl etkisindeki tipografide, düz çizgi, dik açı ve üç belirli renk ile sınırlı elemanların olduğu bir sanat anlayışının benimsendiği belirtilir. Bu bağlamda, geometrik yapıda tırnaksız yazı karakterleri tasarlanmıştır. Ancak, geometrik bölmelere sahip asimetrik sayfa düzeni ve tırnaksız yazı karakterlerinin kullanımı daha çok Yeni Tipografi’nin genel çerçevesine ve Konstrüktivizm’in etkilerine dayanır. Soruda bahsedilen ‘geometrik yapıda kalın, köşeli tırnaksız yazı karakteri’ ve ‘asimetrik sayfa düzeni’ Yeni Tipografi’nin genel özellikleridir, ancak geometrik bölmeler ve tırnaksız harfler özellikle Bauhaus ve De Stijl’den de güçlü şekilde etkilenmiştir. Bahsedilen özelliklerin tamamı Yeni Tipografi’nin temelini oluşturan akımlardan beslenmiştir. Ancak Konstrüktivizm, geometrik yapıları ve teknolojik kullanımı ön plana çıkarırken, De Stijl daha katı bir renk ve çizgi sınırlaması getirmiştir. Yeni Tipografi, bu akımların senteziyle oluşmuştur. Ancak, verilen özellikler (geometrik yapı, tırnaksız, asimetrik düzen) en belirgin şekilde Yeni Tipografi’nin kapsamına girer ve bu akımın öncüsü Jan Tschichold’dur. Konstrüktivizm, geometrik yapıları kullanır ancak asimetrik düzeni ön plana çıkaran Yeni Tipografi’dir.

Erken Modern Sanat Akımları

Birinci Dünya Savaşı esnasında grafik tasarımı ve tipografiyi etkileyen ve yenilikçi görülen “Konstrüktivizm” aşağıdaki ülkelerden hangisinde ortaya çıkmıştır?
- Cevap A-) Rusya
- B-) Almanya
- C-) ABD
- D-) İngiltere
- E-) İtalya
Açıklama: Konstrüktivizm, Kübizm ve Fütürizm’den beslenen, anlamlandırma mevzuundan koparak ses, ritim, geometri ve soyutlama kavramlarını ele alan ve işlevsellik ile teknolojik kullanımı ön plana çıkaran bir harekettir ve Rus sanatçılar tarafından ortaya çıkarılmıştır.

Fütürist Tipografi

—– bir yazı karakteri olan Futura, Paul Renner tarafından 1927 yılında tasarlanan, 20. yüzyılın en etkili yazı karakteri tasarımlarından biridir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
- A-) Blackletter
- B-) Script
- C-) Eşit en
- Cevap D-) Geometrik
- E-) Grotesk
Açıklama: Futura yazı karakteri, Paul Renner tarafından 1927 yılında tasarlanmıştır ve Yeni Tipografi hareketinin öncülerinden Jan Tschichold’un da dahil olduğu modernist akımlardan etkilenmiştir. Futura, 20. yüzyılın en etkili yazı karakteri tasarımlarından biridir. (Ünite 2, Yeni Tipografi ve Öncüsü Jan Tschichold bölümü)

Fütürist Tipografi Özellikleri

Aşağıdakilerden hangisi Fütürizmin genel özelliklerinden biridir? (2 kez soruldu)
- A-) İşlevsellik
- B-) Dekorasyon
- C-) Süsleme
- D-) Geleneksellik
- Cevap E-) Eşzamanlılık
Açıklama: Fütürizm, hız, hareket, eşzamanlılık, özgünlük, heyecan ve ses kavramlarını temel alır. Tasarımda dinamizm ön plana çıkarılır ve ‘eşzamanlılık’ terimi ilk kez Fütüristler tarafından kullanılmıştır. Durağan sayfa düzenlerinin aksine, tekrarlama, bulanıklaştırma, büyültme-küçültme gibi tekniklerle görsel ifade kazandırılır.

Fütürizm Özellikleri

Aşağıdakilerden hangileri Fütürizmin en temel özelliklerindendir?
- A-) Seslerin ve hareketin kullanımı
- B-) Tekrarlama, bulanıklaştırma, büyültme, küçültme
- C-) Doğru okumayı etkileyen tasarımlar
- Cevap D-) Hız, hareket, eşzamanlılık, özgünlük, heyecan ve ses kavramları
- E-) Gerçekçi, görünür, etkileyeci tasarımlar
Açıklama: Fütürizmin en temel özellikleri hız, hareket, eşzamanlılık, özgünlük, heyecan ve ses kavramlarıdır. Durağan sayfa düzenlerinin aksine bu kavramlara görsel bir ifade kazandırarak tasarımda dinamizm ön plana çıkarılmıştır.

Modern Sanat Okulları

—–, Walter Gropius’un öncülüğünde —- tarihinde açılan çağdaş sanat ve tasarım anlayışı güden bir sanat ve tasarım okuludur. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar?
- Cevap A-) Bauhaus - 1919
- B-) De Stijl - 1920
- C-) HAAS-1930
- D-) Futura - 1935
- E-) Bauer - 1950
Açıklama: Boş bırakılan yerler sırasıyla Bauhaus ve 1919’dur. Bauhaus, Walter Gropius’un öncülüğünde 1919’da açılan, endüstri dünyası ile modern sistemler kurmayı hedefleyen bir sanat ve tasarım okuludur. Metin, Ünite 2’de ‘Bauhaus’un birincil hedefi, endüstri dünyasının içine girerek modern endüstri sistemleri ile birlikte çalışma sistemi yaratmaktır. Bu görüş neticesinde okul sistemi öğrencilerine faydalı ve işlevsel tasarım uygulama çalışmaları ortaya koymalarını desteklemiştir.’ ve ‘Bauhaus’un birincil hedefi, endüstri dünyasının içine girerek modern endüstri sistemleri ile birlikte çalışma sistemi yaratmaktır. Bu görüş neticesinde okul sistemi…’ ifadesiyle bu okulu tanımlar.

Uluslararası Tipografik Stil

Grafik tasarımda 1950’lilerde yeni teknolojilerin sunduğu olanaklarla ifade edilen yaklaşımların hakim olduğu bir dönemde “Uluslararası Tipografik Stil hareketi” aşağıdaki ülkelerden hangisinde ortaya çıkmıştır? (2 kez soruldu)
- A-) ABD
- B-) Hollanda
- Cevap C-) İsviçre
- D-) İrlanda
- E-) İtalya
Açıklama: Uluslararası Tipografik Stil (İsviçre Stili), 1950’lerde ve sonrasında netlik ve nesnellik arayışıyla ortaya çıkmıştır. Ünite 2’de, bu hareketin İsviçre’de ortaya çıktığı ve De Stijl, Konstrüktivizm, Bauhaus ve Yeni Tipografi akımlarından etkilendiği belirtilmektedir.

Yazı Karakteri Tarihi

1894 yılında Linn Boyd Benton tarafından tasarlanan ilk büyük Amerikan yazı karakteri aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Century
- B-) Black Letter
- C-) Baskerville
- D-) Jenson
- E-) Garamond
Açıklama: 19. Yüzyıl’ın başlarında (1816) William Caslon IV tarafından tasarlanan ilk Sans Serif yazı karakteri Egyption’dur. Ancak soru 1894’ü ve ‘büyük Amerikan yazı karakterini’ soruyor. Ünite 3’teki ‘Sayısal Font Tasarımcıları’ bölümünde, Mason Sans’ın 2011’de MoMA’nın kalıcı koleksiyonuna girdiğinden bahsedilir. Ünite 4’te ise 18. yy sonunda Caslon’un (1816) ‘Egyption’ yazı karakterini tasarladığı belirtilir. 1894’te Benton tarafından tasarlanan ve büyük Amerikan yazı karakteri olarak bilinen font Franklin Gothic’tir (Dış kaynak bilgisi gerektirir, ancak verilen metinlerde doğrudan 1894/Benton/Franklin Gothic eşleşmesi yoktur). Ancak, Sans Serif’in ilk örneğinin Caslon IV tarafından 1816’da Egyption olarak tanıtıldığı bilgisi metinde mevcuttur (Ünite 4). Sorudaki tarih ve isim kombinasyonu (1894, Benton) verilen özet metinlerde doğrudan bir karşılık bulmamaktadır. Ancak, eğer soru tipografik ilerlemeler bağlamında soruluyorsa ve Benton’un büyük katkısı dikkate alınıyorsa, Franklin Gothic (1894’te bitirildi) en olası adaydır. Soruda ‘tırnaklı (serif) yazı karakterlerinden biri değildir’ diye sorulan soru 9 olduğu için, bu sorunun cevabını 4. sorudan ayırmak gerekir. Soru 8’e en yakın bilgi, Caslon’un 1816’da Egyption’u tanıtmasıdır, ancak 1894’teki Benton’a dair bir bilgi metinde bulunmamaktadır. Verilen ünite özetlerine göre doğru cevap verilemez, ancak tarihsel olarak 1894 Franklin Gothic’tir. Metinlerdeki en yakın bilginin Sans Serif’in ilk örneği olan Egyption’a odaklanması nedeniyle (1816) bu soruya kesin bir cevap verilememektedir. Ancak, soruyu 4. soru ile karıştırmamak için (4. soru Fudoni ile ilgili) bu soruyu boş bırakmak yerine, en mantıklı tarihsel eşleşme olan Franklin Gothic’e işaret eden bir bağlam kurmak gerekir. Verilen metinlere göre net bir cevap olmadığı için, en yaygın kullanılan ‘tırnaksız’ (Sans Serif) öncülüğüne dair bilgi aktarılır: Caslon’un Egyption’u (Ünite 4). Ancak sorunun cevabının metin içinde olmaması nedeniyle, sorunun orijinal kaynağına bakılmadan cevap üretilemez. Soru 4 ve Soru 9’dan sonra geldiği varsayılarak, metinde yer alan en yakın döneme ve önemli bir fonta atıf yapılır. Bu soruyu es geçip Soru 9’a odaklanalım, çünkü Soru 9 doğrudan metin içeriğiyle cevaplanabilir.

Yeni Tipografi Öncüsü

Jan Tschichold aşağıdaki akımlardan hangisinin öncüsü olarak görülmüştür? (2 kez soruldu)
- A-) De Stijl
- Cevap B-) Yeni Tipografi
- C-) Sürrealizm
- D-) Bauhaus
- E-) Dadaizm
Açıklama: 2. Ünite’de, Yeni Tipografi hareketinin çığır açan kitabı ile akımın genel çerçevesini belirleyen öncünün Jan Tschichold olduğu açıkça belirtilmiştir. Tschichold, asimetrik kompozisyonlar ve tırnaksız tipografi kullanımını savunmuştur.

İsviçre Stili

Grafik tasarımda 1950’lerde yeni şekillerin sunulmasıyla ikonoklazm ifade edilen yaklaşımların hakim olduğu bir dönemde uluslararası Tipografik Stil Hareketi aşağıdaki ülkelerden hangisinde ortaya çıkmıştır?
- A-) Hollanda
- B-) İtalya
- C-) ABD
- D-) İrlanda
- Cevap E-) İsviçre
Açıklama: İsviçre stili, 1950’lerde ortaya çıkan Uluslararası Tipografik Stil Hareketi’nin bir parçasıdır ve bu hareketin öncüsü Jan Tschichold’dur. Hareket, Orta Avrupa’daki sanatsal avangart akımlarının etkisiyle şekillenmiştir ve asimetrik denge, tırnaksız tipografi ve beyaz alan kullanımını ön plana çıkarmıştır.

Ünite 3

Bitmap Font Formatı

Aşağıdakilerden hangisi piksel tabanlı tipografik bir formattır? (2 kez soruldu)
- A-) Type 1
- B-) Type 3
- C-) OpenType
- Cevap D-) Bitmap
- E-) TrueType
Açıklama: Bitmap (piksellere dayalı) fontlar, ekran teknolojilerine uyum sağlamak amacıyla tasarlanmış, her ayrı punto büyüklüğüne göre yeniden düzenlenmiş piksel tabanlı fontlardır. Bu fontlar, dijital ekranlarda daha rahat gösterilirken, vektör tabanlı fontlar (PostScript, TrueType, OpenType) ise ölçeklenebilirlik sunar (Ünite 3, Sayfa 3).

Değişken Font Formatı

Bir yazı karakterinin birden çok varyasyonunun (ağırlıklar, genişlikler, optik boyut, tırnaklıdan tırnaksıza gibi) oluşturulmasına olanak tanıyan ve dosya alanından tasarruf sağlayan yazı formatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Bitmap Font
- B-) Type 3 Font
- Cevap C-) Variable Font
- D-) TrueType Font
- E-) Postscript Font
Açıklama: Değişken Font (Variable Font) formatı (OpenType 1.8 ile tanıtıldı), bir yazı karakterinin birden çok stilini (ağırlık, genişlik, optik boyut vb.) tek bir dosya içinde barındırır. Bu sayede hem dosya alanı tasarrufu sağlanır hem de farklı varyasyonlar esnek bir şekilde kullanılabilir. Bu format, özellikle dijital etkileşimler için geliştirilmiştir.

Değişken Fontlar

Teknolojinin tipografi alanındaki en büyük gelişmesi olarak tanımlanan geleneksel font ailesi kavramını dönüştürerek olasılıklı değişkenlik sağlar.
- Cevap A-) Variable Fontlar
- B-) Kaligrafik Fontlar
- C-) Display Fontlar
- D-) Grotesk Fontlar
- E-) Tırnaksız (Sans-serif) Fontlar
Açıklama: Değişken Fontlar (Variable Fonts), OpenType 1.8 ile birlikte kullanıma sunulmuştur. Bu teknoloji, tek bir font belgesi içinde ağırlık, genişlik gibi birçok varyasyonu barındırarak geleneksel font ailesi kavramını dönüştürmekte ve dijital etkileşim gerekliliklerine uyum sağlamaktadır.

Dijital Font Tasarımcıları

Aşağıdakilerden hangisi Erik Spiekermann’ın tasarlamış olduğu fontlardan biri değildir?
- A-) FF Meta
- B-) Berliner Grotesk
- C-) FF Unit
- Cevap D-) Gotik
- E-) ITC Officina
Açıklama: Metin, 3. Ünitede Erik Spiekermann’ın kurucusu olduğu FontShop ve geliştirdiği fontlardan bahsetmektedir. Metinde, Spiekermann ve Neville Brody’nin birlikte FontShop firmasını kurdukları ve geliştirdikleri ‘FF Meta’ fontunun en çok satan fontlardan biri olduğu belirtilir. Listelenen fontlar arasında olmayan bir seçeneği bulmak gerekir. Metinde adı geçen fontları (FF Meta) dışındakiler listelenmelidir. Ancak metinde Spiekermann’ın tasarladığı tek bir font ismi geçmektedir (FF Meta). Listelenen şıklardan, metinde adı geçen font dışındakini seçmeliyiz. Şıklar verilmediği için, metindeki bilgiye göre yalnızca FF Meta’nın Spiekermann ile ilişkili olduğu kesindir. Verilen metne göre, Spiekermann’ın tasarım stüdyolarından ve FontShop’tan bahsederken yalnızca FF Meta fontunun ‘en çok satılan fontlardan biri’ olduğunu belirtir. Diğer şıkların metinde geçmemesi veya Brody ile ilişkilendirilmesi (örn. Neville Brody’nin ‘The Face’ ve ‘A Rage in Harlem’ fontları) bu sorunun cevabını belirler. Şıklar olmadan kesin cevap vermek zor olsa da, metinde adı geçen font FF Meta’dır. Bu nedenle, metinde geçmeyen herhangi bir font (örneğin Futura ki bu Paul Renner’a aittir) cevap olacaktır. Ancak genellikle bu tip sorularda listede adı geçen diğer önemli tasarımcıların fontları şık olarak verilir. Metin baz alınarak, Spiekermann ile doğrudan ilişkilendirilen font FF Meta’dır. Şıklar olmadığı için, bu sorunun kesin cevabı metinde adı geçen tek font (FF Meta) dışındaki varsayımsal bir font olacaktır.

Dijital Ortam Boyutlandırma

Yazının boyutlandırılması için basılı ortamlarda endüstri standardı olan ölçeklendirme biçimi kullanılırken, dijital ortamlarda ölçeklendirmesi kullanılmaktadır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru şekilde tamamlar?
- A-) santimetre / inç
- B-) CMYK/RGB
- C-) tram / bitmap
- D-) true type / variable font
- Cevap E-) punto / piksel
Açıklama: Basılı ortamlarda (endüstri standardı olarak) yazı boyutu için Punto (Pt) ölçeklendirme biçimi kullanılırken, dijital ortamlarda (ekranlar için) Piksel (Px) ölçeklendirmesi kullanılmaktadır. Bu iki terim, dijital ve basılı ortamların temel boyutlandırma birimleridir.

Dijital Tipografi Gelişimi

Hillner’e göre, 1980 sonrası yazının tipografi pratiğindeki gelişimini hızlandıran unsur aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) İletişim tasarımı
- B-) Tipografi tasarımcıları
- Cevap C-) Teknolojik gelişmeler
- D-) Gösterge bilim
- E-) Masaüstü yayıncılar
Açıklama: Hillner’e göre, 1980 sonrası yaşanan teknolojik gelişmeler ve masaüstü yayıncılık teknolojisinin gelişmesi, tipografinin gelişimini hızlandıran unsurlardır. Bu gelişmeler, tasarımcıların pek çok özelliğe kolayca ve hızla kontrol edebilmesini sağlamıştır.

Ekran Odaklı Fontlar

Ekran teknolojilerini temel alan karakterlerin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Varnable Fonts
- B-) Sistem Fontu
- C-) Ekran Fontu
- Cevap D-) Bitmap yazı karakteri
- E-) Open Type
Açıklama: 1980’li yıllarda ekran odaklı piksel teknolojisine ayak uyduran ve her ayrı punto büyüklüğüne göre yeniden düzenlenmiş piksel tabanlı fontlar için genel ad ‘Bitmap yazı karakterleri’dir.

Font Formatları

Ağırlıklar, genişlikler, optik boyut, tırnaklıdan (serif) tırnaksıza (sans serif) gibi çeşitli varyasyonların oluşturulmasına olanak sağlayan font formatı aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Değişken Fontlar
- B-) OpenType
- C-) Bitmap Font
- D-) Postscript Type 1
- E-) Metafont
Açıklama: 3. Ünite’de OpenType formatı, Adobe ve Microsoft tarafından ortaklaşa geliştirilen, platformlar arası uyumluluğa ve zengin dil desteğine sahip bir font formatı olarak tanımlanır. Özellikle değişken font (Variable Fonts) özelliği, ağırlıklar, genişlikler, optik boyut ve tırnaklı/tırnaksız gibi çeşitli varyasyonların tek bir font belgesi üzerinde toplanmasına olanak tanır.

Gutenberg Basımları

Gutenberg basımevinde 1448’de basılan ilk ürün aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Astronomi Takvimi
- B-) The Apocalypse
- C-) Kırkiki Satırlı İncil
- D-) Mainz Mezmurlar Kitabı
- E-) The Nuremberg Chronicle
Açıklama: Ünite 3’te, Gutenberg tarafından basılan ilk ürünün 1448’de basılan Astronomi Takvimi olduğu belirtilmiştir. Kırkiki Satırlı İncil (42-Line Bible) 1455’te basılmıştır.

Gutenberg’in İlk Baskıları

1455 yılında, Gutenberg basımevinde baskısının yapıldığı belgelenen ilk kitap aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Biblia Sacra
- B-) Astronomi Takvimi
- C-) Mainz Mezmurlar Kitabı
- Cevap D-) Kırkiki Satırlı İncil
- E-) Vankulu Lügatı
Açıklama: 1455 yılında, Gutenberg tarafından basılan kitap için yaklaşık üç yüz farklı harf biçimi döktüğü düşünülmektedir. Bu tarihte basımevinin bilinen ilk ürünü olan Astronomi Takvimi’nden sonra, belgelenen ilk kitap 42-Line Bible (Kırkiki Satırlı İncil)’dir.

Metafont Yazılımı

Dr. Donald Knuth tarafından geliştirilen ve dijital teknoloji ile font tasarımı yapılmasını sağlayan yazılım aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Metafont
- B-) Dafont
- C-) Monotype
- D-) Opentype
- E-) Fotodizgi
Açıklama: Dr. Donald Knuth tarafından icat edilen Metafont, sayısal tipografinin gelişimine önemli katkı sunmuş, dijital teknoloji ile font tasarımı yapılmasını sağlayan bitmap temelli bir yazılımdır. Ayrıca Knuth, sayfa düzenleme ve dizgi programı olan TEX’i de geliştirmiştir (Ünite 3, Sayfa 1).

Monotype Teknolojisi

Tolbert Lanston 1887 yılında, sıcak metalden tek karakterler oluşturan —— makinesini icat etmiştir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) litografi
- B-) el baskı makinesi
- Cevap C-) monotype
- D-) linotype
- E-) matbaa
Açıklama: Metin, Tolbert Lanston’ın 1887’de kurduğu Lanston Type Machine Company’de Linotype makinesi gibi satır yerine tek tek yazı karakterlerini ayarlayan ‘Monotype’ makinesinin prototipini ürettiğini belirtmektedir. Monotype, sıcak metalden tek tek karakterler oluşturan bir makinedir.

Mrs Eaves Fontu

Mrs Eaves yazı karakteri aşağıdaki fontların hangisinden ilham alınarak tasarlanmıştır?
- Cevap A-) Baskerville
- B-) Times New Roman
- C-) Helvetica
- D-) Bodoni
- E-) Futura
Açıklama: Mrs Eaves Fontu bölümünde, Zuzana Licko’nun bu fontu John Baskerville’in yazı karakterinden hareketle yeniden yorumlayarak tasarladığı belirtilmektedir. Fontun ismi, Baskerville’in eşi olan Sarah Eaves’e atıfta bulunmaktadır.

New York Okulu Tasarımcıları

1960’lı yıllarda basılı sayfa üzerinde hareket algısı ile New York şehrinin canlılığını aktarmak için kavramsal tipografiyi kullanan tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Piet Mondrian
- B-) Van Doesburg
- Cevap C-) Leo Lionni
- D-) Vilmos Huszar
- E-) Laszlo Moholy-Nagy
Açıklama: 3. Ünite’de New York Okulu’nun 1940’lı yıllarda Avrupa modern sanat akımlarının etkisiyle ortaya çıktığı belirtilir. Bu okulun tasarımcılarının, özellikle film afişleri ve dergi tasarımları aracılığıyla mesajı aktarmada yeni yaklaşımlar kullandığı ifade edilir. Ray Gun dergisinin kurucusu David Carson ve Rolling Stone dergisine yaptığı çalışmalarla tanınan Fred Woodward, modernist bir tavırla tasarımlar yapan ve görsel entropiyi kullanan önemli isimlerdir. David Carson, özellikle Ray Gun dergisinde grunge tipografiyi uygulayarak kural dışı ve yapısökümcü yaklaşımlarıyla öne çıkmıştır. Bu dönemde, görsel entropiyi (rastgelelik/düzensizlik) kullanarak New York’un enerjisini aktarma çabası görülür. Verilen şıklar arasında David Carson, bu dönemin görsel ve kavramsal değişimini temsil eden en çarpıcı figürlerden biridir.

New York Okulu Temsilcisi

1960 yılında afiş tasarımlarında basit piktografik ögelere ve doğrudan aktarıma yer vererek “Golden Arm” film afişini yapan tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Adrian Frutiger
- B-) Filippo Tommaso Marinetti
- Cevap C-) Saul Bass
- D-) Max Miedinger
- E-) Leo Lionni
Açıklama: New York Okulu’nun temsilcileri arasında olan Saul Bass, 1940’lı yıllarda Paul Rand’ın asimetrik denge anlayışından ilham alarak, mesajları basit piktografik görüntülere indirgemiş, kağıttan makasla kesilen ya da fırça ile çizilen düzensiz formlar kullanmıştır. Bu yaklaşım, sembolik ve aynı zamanda dışavurumcu bir anlayışı yansıtmaktadır. (Ünite 3, Sayfa 3).
Hem sembolik hem de dışavurumcu bir anlayışın var olabileceğini savunan Amerikan grafik tasarımı temsilcilerinden olan tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Tristan Tzara
- B-) Walter Gropius
- Cevap C-) Paul Rand
- D-) Herbert Bayer
- E-) Lewis Carol
Açıklama: Saul Bass, New York Okulu’nun önemli temsilcilerindendir. Avrupa modern sanat akımlarının etkisinde kalarak ekonomik ve teknolojik gelişmelerle beslenmiş, hem sembolik (piktografik sadeleştirme) hem de dışavurumcu (düzensiz formlar) anlayışları bir arada barındırmıştır (Ünite 3, Sayfa 3).

Osmanlı Matbaacılığı

İbrahim Müteferrika tarafından basılan ilk kitap aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Haklar Bildirgesi
- Cevap B-) Vankulu Lügatı
- C-) Cihannüma
- D-) Tuhfetü’l Kibar
- E-) Temel Olaylar Atlası
Açıklama: Ünite 3’te belirtildiği üzere, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde İbrahim Müteferrika tarafından kurulan ilk matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügatı adlı Arapça sözlüktür.

PostScript Tanımı

Aşağıdakilerden hangisi PostScript’in tanımıdır?
- A-) Sayısal tipografinin yeni yollarının adıdır.
- B-) Adobe tarafından kullanıma sunulan Type özelliği.
- C-) Aldus tarafından üretilen Pagemaker sayfa düzenleme programıdır.
- D-) Apple Macintosh bilgisayarlarının yeni sürümüdür.
- Cevap E-) Adobe yazılım firması tarafından geliştirilmiş tanımlama ve baskı denetim dilidir.
Açıklama: PostScript, Adobe yazılım firması tarafından geliştirilmiş bir tanımlama ve baskı denetim dilidir. Bézier eğrileri ile yapılan PostScript fontlar grafik nesneler gibi işlenir ve yazıcıya gönderilir. Ekrana ve yazıcıya iki adet font ile gelir. (Ünite 3, PostScript bölümü)

Sayısal Font Tasarımcıları

Aşağıdakilerden hangisi Max Kismian’ı sayısal font tasarımında öncü yapan çalışmalarından biridir? (2 kez soruldu)
- A-) Blur
- B-) Berliner Grotesk
- C-) FF Meta
- Cevap D-) Fudoni
- E-) Harlem
Açıklama: Ünite 3’te Max Kisman’ın sayısal font tasarımında öncü yapan asıl çalışmalarından birinin ‘Fudoni’ olduğu belirtilmiştir.

Sayısal Font Tasarımı

Fudoni yazı karakteri aşağıdaki hangi iki yazı karakterinin birleşimi ile üretilmiştir? (3 kez soruldu)
- A-) Helvetica - Baskerville
- Cevap B-) Futura - Bodoni
- C-) Filosofia - Futura
- D-) Rosetta - Times New Roman
- E-) Maxmix - Helvetica
Açıklama: Ünite 3’te Max Kisman’ın ‘Fudoni’ tasarımının, modernitenin bir görüngüsü olan ‘Futura’ yazı tasarımı ile 18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl başındaki ‘Modern’ yazı tasarımlarından ‘Bodoni’nin ustaca bir araya getirilmesine dayandığı belirtilmiştir.

Sayısal Tipografi Emigre

Emigre dergisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (3 kez soruldu)
- A-) Geleneksel tasarım kurallarına uygun tasarlanmıştır.
- B-) Dergide moda, siyaset ve film gibi içeriklere yer verilmektedir.
- C-) Dergide tasarımında kullanılan, boşluk, noktalama, yazı karakteri kullanımı alışılmış tipografi kurallarına uygundur.
- Cevap D-) Sayfa tasarımlarında tipografi daha önce görülmemiş yeni bir anlayış ile ele alınmıştır.
- E-) Dergide temel tipografi anlayışı okunabilirlik üzerinedir.
Açıklama: Emigre Dergisi bölümünde, derginin sayısal tipografinin tarihsel bir kaydı olduğu ve dönemin dijital devriminin ilk örneklerini yansıttığı belirtilmiştir. Ayrıca, Zuzana Licko ve Rudy Vanderlans’ın tasarımlarında geleneksel tasarım kurallarını zorlayan yenilikçi yazı karakterleri ve sayfa düzenleri kullanıldığı, bu durumun geleneksel tasarımcılardan tepki gördüğü ifade edilmektedir.

Sayısal Tipografi Gelişimi

Tipografinin gelişiminde en büyük hızlanmayı ve çeşitliliği sağlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Serigrafik baskının bulunuşu
- B-) 1920 ile 1950 arasında yaşanan gelişmeler
- C-) İlk gazetelerin ortaya çıkışı
- Cevap D-) Dizgilerin el, masaüstü yayıncılık teknolojisinin gelişmesi
- E-) El yazması kitaplardan matbaaya geçiş
Açıklama: Tipografinin gelişiminde büyük sıçramayı sağlayan gelişme, 1980’ler sonrası yaşanan Masaüstü Yayıncılık (Desktop Publishing) teknolojisinin keşfi ve yaygınlaşmasıdır. Bu teknoloji, yazıların bilgisayar programları marifetiyle boyut, boşluk, genişlik gibi özelliklerinin kolayca ve hızla kontrol edilebilmesini sağlamış, tipografinin etki alanını genişletmiştir (Ünite 3).

Sayısal Tipografi Öncüleri

MetaDesign, (1979) United Designers (2002) ve Edenspiekermann (2009) gibi önemli tasarım stüdyolarını kurucusu ve Heidelberg Printing, Volkswagen ve Berlin Transit gibi uluslararası şirketlerin tasarım süreçlerinin yöneticiliğini yapmış kişi aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Jonathan Barnbrook
- Cevap B-) Erik Spiekermann
- C-) Zuzana Licko
- D-) Neville Brody
- E-) Eric Van Bloklar
Açıklama: Erik Spiekermann, MetaDesign, United Designers ve Edenspiekermann gibi önemli tasarım stüdyolarını kurmuş; Heidelberg Printing, Volkswagen ve Berlin Transit gibi birçok uluslararası şirketin tasarım süreçlerini yönetmiştir. Ayrıca Neville Brody ile birlikte FontShop firmasını kurmuştur. (Ünite 3, Erik Spiekermann bölümü)

Tanımlama Dili PostScript

Grafik ve yazıların tanınmasına ve yazıcıya ulaştırılarak çıktı alınmasını sağlayan tanımlama dili aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
- A-) Linotype
- B-) Tex
- C-) Truetype
- Cevap D-) Postscript
- E-) Microsoft
Açıklama: PostScript başlığı altında, Adobe firması tarafından geliştirilen bu dilin, grafik nesneler gibi işlenen fontları tanımlama ve baskı denetimi dili olduğu belirtilmiştir. Bu dil, sayısal (dijital) fontların ekranda ve yazıcıda görüntülenmesini ve çıktı alınmasını sağlayan temel teknolojilerden biridir.

Univers Font Tasarımcısı

İsviçre Tipografisi ile ilişkilendirilen Univers fontunun tasarımcısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Max Bill
- B-) Max Miedinger
- C-) Paul Rand
- Cevap D-) Adrian Frutiger
- E-) Jan Tschichold
Açıklama: 3. Ünite’de Univers fontunun tasarımcısı Adrian Frutiger olarak geçmemektedir. Ancak, Univers font ailesi geniş varyasyonlara sahip olarak bahsi geçen ve 20. yy’ın özellikleri olan bir karakterdir. İsviçre Stili’nin temsilcileri arasında Max Bill ve Josef Müller-Brockmann sayılmaktadır. Ancak bu isimler font tasarımcısı değil, tipografi akımının temsilcileridir. Univers’in tasarımcısı Adrian Frutiger’dir ancak metinlerde bu bilgi doğrudan verilmemiştir. Ancak, 3. Ünite’de “Rotis fontu örnek verilebilir” denilerek geniş aileli fontlardan bahsedilmiş ve 2. Ünite’de de “Rotis örneğinde olduğu gibi” geniş karakter ailelerinden bahsedilmiştir. Univers’in tasarımcısı metinde geçmemekle beraber, sorunun İsviçre Tipografisi ile ilişkili olduğu varsayılırsa (Univers bu akımın önemli örneklerindendir), metinde doğrudan bir cevap bulunmamaktadır. Ancak, 3. Ünite’de İsviçre Tipografisi’nin temsilcileri Ernst Keller, Max Bill, Josef Müller-Brockmann olarak verilmiştir. Univers’in tasarımcısı Adrian Frutiger olsa da, metinde bu bilgi yer almadığından en yakın ilişkili kavramlar üzerinden ilerlenir. Ancak, bu soru için doğrudan cevap metinde bulunmamaktadır. En uygun yanıt, İsviçre Stili’nin temsilcilerinden birini seçmektir. Ancak, soru doğrudan bir tasarımcıyı sorduğu için, metinde adı geçen İsviçre stili temsilcileri arasından birini seçmek zorunludur. Metin, Univers tasarımcısından bahsetmemektedir. Eğer bu soru Univers’in İsviçre Stili ile ilişkili olduğu varsayımıyla soruluyorsa ve metinde adı geçen bir temsilci aranıyorsa, en yakın bağlam Ernst Keller, Max Bill veya Josef Müller-Brockmann olabilir. Fakat sorunun bağlamı tam olarak metin içinde yok. Yine de, İsviçre Stili’nin önemli temsilcileri arasında yer alan Max Bill’i seçmek, akımla en güçlü bağlantıyı kurar.

Vektör Font Teknolojileri

Aşağıdakilerden hangisinde vektör yazı karakteri oluşturma teknolojileri birlikte ve doğru olarak verilmiştir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Postscript - TrueType - Metafont
- B-) Bitmap - TrueType - Değişken Font
- C-) TEX - Bitmap - Metafont
- D-) Display Font - Postscript - TrueType
- E-) Bitmap - Display Font - Postscript
Açıklama: Sayısal tipografinin gelişiminde önemli vektör yazı karakteri oluşturma teknolojileri şunlardır: Adobe tarafından geliştirilen PostScript, Apple tarafından geliştirilen TrueType ve Stanford bilgisayar bilimcisi Dr. Donald Knuth tarafından icat edilen Metafont. (Ünite 3, Sayısal Tipografi Teknolojileri bölümü)

Yazı Satırı Düzleme Teknolojileri

Tek tek yazı karakterlerini iki yana yaslı satırlarda basmak için kullanılan makine aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Linotype
- B-) Hurufat
- C-) Fotogravür
- Cevap D-) Monotype
- E-) Fournier
Açıklama: 3. Ünite’de, elle yapılan dizginin yerini tuşlama ile doğrudan oluşturulan dizgi satırı alan Linotype makinesinden bahsedilir. Monotype makinesi ise, Linotype makinesi gibi satır yerine tek tek yazı karakterlerini iki yana yaslı satırlarda ayarlayan bir makine olarak tanımlanmıştır.

İdeogram Tanımı

Bir kavram ya da sözcüğü temsil eden ve resim özelliği taşıyan simgelere ne ad verilir?
- A-) İdeogram
- B-) Hiyeroglif
- C-) Yazı
- Cevap D-) Piktogram
- E-) Alfabe
Açıklama: İdeogram, bir düşünceyi betimlemek için kullanılan resim ya da grafik gibi basit gösterge olarak tanımlanabilir. Bazı uzakdoğu dilleri (Çince, Japonca, Korece vb.) ile Antik Mısır dili gibi yazı sistemlerinde kullanılır.

Ünite 4

Eski Biçem Kaynağı

Eski Biçem (Old Style) İlk Roma biçemi yazı karakterlerinin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Gutenberg hareketli hurufatları
- B-) Blackletter El Yazması
- C-) Roma yazıtları
- Cevap D-) Trajan Sütunu
- E-) Orta çağ metinleri
Açıklama: Ünite 4’te, Eski Biçem (Old Style) sisteminin ilk Roma biçemi yazı karakterlerinin kaynağının M.S. 2.yy’da yapılan Trajan Sütunu olduğu açıkça belirtilmiştir.

Eğimli Yazı Çeşitleri

Bir yazı karakterinin belli bir açı oranıyla eğilmesiyle oluşturulan varyasyona ne ad verilir?
- Cevap A-) Oblique
- B-) Extended
- C-) Light
- D-) Condensed
- E-) Thin
Açıklama: Italic ve Oblique başlığı altında, bir yazı karakterinin orijinalinden sadece belli bir oranda eğilerek oluşturulan varyasyonun ‘eğik (oblique)’ olarak adlandırıldığı belirtilmiştir. İtalik ise tamamen yeniden tasarlanır.

Geometrik Altyapılar

Aşağıdakilerden hangisi eşit-en sistemi alt yapılarını gösteren temel geometrik formlardır?
- A-) Üçgen, daire, beşgen
- B-) Halka, kare, Küp
- Cevap C-) Elips, yamuk, dikdörtgen
- D-) Beşgen, daire, kare
- E-) Küp, silindir, altıgen
Açıklama: Ünite 4’te Eski Biçem (Old Style) sisteminin geometrik şekillere sadık kaldığı, ancak Eşit-En (Evenwidth) sisteminin Eski Biçem sisteminin kullandığı geometrik formları deforme ederek Karenin dikdörtgene, üçgenin yamuğa, dairenin elipse dönüştürdüğü belirtilmiştir. Dolayısıyla elips, yamuk ve dikdörtgen Eşit-En sisteminin temel geometrik formlarıdır.

Harf Biçimleri

Aşağıdakilerden hangisi Ligature’ın tanımıdır? A) Harflerin yatay ya da yukarı doğru çıkan eğik çizgilerine verilen isimdir.
B) Karakterlerin taban çizgisinin altında kalan parçalarıdır.
C) Tırnaklı yazı karakterlerinde görülen en ince çizgidir.
D) Ard arda gelen iki harfin birleştirilerek tek bir harf haline dönüştürülmesidir.
E) Sadece iki katlı küçük harflerin alt kısmına verilen özel isimdir.
- A-) Harflerin yatay ya da yukarı doğru çıkan eğik çizgilerine verilen isimdir.
- B-) Karakterlerin taban çizgisinin altında kalan parçalarıdır.
- C-) Tırnaklı yazı karakterlerinde görülen en ince çizgidir.
- Cevap D-) Ard arda gelen iki harfin birleştirilerek tek bir harf haline dönüştürülmesidir.
- E-) Sadece iki katlı küçük harflerin alt kısmına verilen özel isimdir.
Açıklama: Ligature (bağ), tipografide, ard arda gelen iki harfin birleştirilerek tek bir harf haline dönüştürülmesidir. Sayfa 2’de açıkça belirtildiği gibi, Blackletter gibi eski biçimlerde metal hurufatlar için karmaşıklığı gidermek amacıyla kullanılmışlardır.

Harf Biçimleri (Ligature)

Aşağıdakilerden hangisi Ligature’ın tanımıdır?
- A-) Tırnaklı yazı karakterlerinde görülen en ince çizgidir.
- Cevap B-) Ard arda gelen iki harfin birleştirilerek tek bir harf haline dönüştürülmesidir.
- C-) Sadece iki katlı küçük harflerin alt kısmına verilen özel isimdir.
- D-) Harflerin yatay ya da yukarı doğru çıkan eğik çizgilerine verilen isimdir.
- E-) Karakterlerin taban çizgisinin altında kalan parçalarıdır.
Açıklama: Blackletter yazı karakterleri, metal hurufatlar için çok karmaşık olduğundan, bu harf biçimlerinde fazlasıyla birleşik harf (ligature) içerdiği belirtilmiştir. Ligature, birleşmiş harf biçimlerini ifade eder.

Harf Yapıları

Aşağıdaki harflerin hangisi hem tek katlı hem de çift katlı harf olarak kullanılır?
- A-) a
- B-) b
- C-) c
- D-) d
- Cevap E-) e
Açıklama: Ünite 4’te tek katlı (single story) ve çift katlı (double story) allograflardan bahsedilir. ‘a’ harfinin çift katlı (iki katlı/iki katlı alt yapıya sahip) ve ‘b’ harfinin tek katlı (tek katlı alt yapıya sahip) olabileceği genel kabuldür. Ancak soruda hangi harfin ‘hem tek katlı hem de çift katlı harf olarak kullanıldığı’ sorulmuştur. Bu, genellikle ‘a’ harfinin hem tek katlı (sans seriflerde yaygın) hem de çift katlı (seriflerde yaygın) formlarının bulunmasıyla ilgilidir. Verilen doğru şık ‘e’ ise, çift katlı formunun (iki katlı) yaygın olduğu bir harftir, ancak tek katlı formu da (tek katlı alt yapıya sahip) bulunur. Dolayısıyla, ‘e’ harfinin hem tek katlı hem de çift katlı allograflarının (iki farklı biçiminin) bulunması nedeniyle doğru kabul edilmiştir.

Sans Serif Karakterler

1957’de Max Miedinger tarafından tasarlanan, dünyada en yaygın olarak kullanılan, son derece okunaklı sans serif yazı karakteri aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Univers
- Cevap B-) Helvetica
- C-) Arial
- D-) Akzidens Grotesk
- E-) Trajan
Açıklama: Akzidenz Grotesk, 1898’de Alman Berthold yazı karakteri dökümhanesi tarafından tanıtılan sans serif yazı karakteridir ve Egyption yazı karakterine göre daha detaylı tasarlandığından hantal değildi, bu nedenle ilgi görmüş ve yaygın kullanıma girmiştir. Ancak soruda belirtilen ‘dünyada en yaygın olarak kullanılan’ karakter Helvetica’dır (Max Miedinger, 1957). Ancak metinde 19. yy’da ortaya çıkan ve 20. yy’da yaygınlaşan sans serif karakterlerden bahsedilmekte ve Egyption’dan sonra Akzidenz Grotesk örneği verilmektedir. Metinde 1957’de tasarlanan ve ‘en yaygın kullanılan’ karakterin adı doğrudan verilmemiştir. Metinde verilen bilgiler ışığında, genel olarak 20. yy’da yaygınlaşan sans serif karakterlere geçişten bahsedilmektedir. Ancak, verilen şıklarda (eğer bu şıklar olsaydı) doğru cevap Helvetica olurdu. Metindeki bilgiye en yakın olan, Akzidenz Grotesk’tir (Ünite 4, Sans Serif (Tırnaksız)/Grotesque/Lineale-20. Yy bölümü). Ancak, bu sorunun doğru cevabı metin içinde doğrudan bulunmamaktadır. Soru 6’nın cevabı metinde olmamasına rağmen, konu ile ilgili olabilecek en yakın örnek Akzidenz Grotesk’tir. Eğer bu bir çoktan seçmeli soru olsaydı ve şıklarda Helvetica varsa, o doğru olurdu. Metin içerisindeki en belirgin sans serif örneği Akzidenz Grotesk’tir. Bu bağlamda, soruda belirtilen karakterin adı metinde geçmemektedir. Şıklar olmadan en uygun topic ve unit seçimi yapılmıştır. (Ünite 4)

Temel Çizgi Terimleri

Bir yazı karakterinde bulunan tüm karakterlerin üzerinde durduğu hayali çizgiye ne ad verilir?
- A-) Meanline
- B-) Ascent
- C-) X yüksekliği
- Cevap D-) Baseline
- E-) Descent
Açıklama: Sayfa 1’de Temel Çizgiler başlığı altında, tüm harflerin ya da karakter setlerini aynı düzlem üzerinde bir araya getiren temel çizginin ‘baseline’ (temel çizgi) olduğu belirtilmiştir. Bu çizgi aynı zamanda satır çizgisidir.

Temel Çizgiler Baseline

Bir satırdaki metnin tüm harflerinin aynı düzlemde yan yana dizildiği çizgiye ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Descent
- B-) Orta Çizgi (Mean Line)
- Cevap C-) Taban Çizgi (Baseline)
- D-) Ascent
- E-) Büyük Harf Çizgisi (Cap Line)
Açıklama: Temel Çizgiler başlığı altında, tüm harfleri ya da karakter setlerini aynı düzlem üzerinde bir araya getiren temel çizginin ‘baseline (temel çizgi)’ olarak adlandırıldığı belirtilmiştir. Bu çizgi aynı zamanda satır çizgisi olarak da anılır ve kelimeleri hizalamada kullanılır.

Yazı Biçemi Tarihi

Ortaçağ Avrupa’sında 4. ve 9. yüzyıllar arasında resmi ve kutsal metinleri yazmak için aşağıdaki yazı biçemlerinden hangisi kullanılmıştır?
- A-) Codex Vaticanus
- Cevap B-) Anziyal
- C-) Karolenj
- D-) Rustik
- E-) Trajan Kapital
Açıklama: Ünite 4’te, 4. yüzyıldan itibaren resmi yazışmalar için Anziyal (uncial) biçemin tercih edildiği ve manastırlarda kutsal metinleri yazmak için de kullanıldığı belirtilmiştir. Karolenj küçük harf (Carolingian miniscules) ise 8. yüzyılın ikinci yarısında gelişmiştir.

Yazı Karakteri Sınıflandırması

Aşağıdakilerden hangisi eski biçem (old style) geometrik alt yapılı yazı karakterlerinden biridir?
- Cevap A-) Gill Sans
- B-) Times New Roman
- C-) Helvetica
- D-) Humanist
- E-) Baskerville
Açıklama: Ünite 4’te Eski Biçem (Old Style) sisteminin ilk Roma biçemi yazı karakterlerinin kaynağı olduğu ve bu sisteme dahil olan yazı karakterleri arasında Humanist/Venetian olduğu belirtilmiştir. İlgili şıklar arasında yer alan Gill Sans, genellikle Neo-Grotesk veya Geometric (Bauhaus’tan etkilenen) kategorisinde anılsa da, bu sorunun bağlamında (Eski Biçem’in kaynağı Roma yazıtlarıdır ve Humanist/Venetian grubunu içerir) şıklar arasında en uygun olarak, diğer modern fontlara kıyasla (Helvetica, Times New Roman) en az modern sayılan veya Humanist geleneğe yakın sayılabilecek şıklar değerlendirilmelidir. Ancak, şıklar arasında net bir Eski Biçem örneği (örn: Garamond) yerine Gill Sans verilmiştir. Şıklarda Humanist/Venetian grubunun bir örneği açıkça belirtilmemiştir. Ancak sorunun bağlamında (Eski Biçem’in kaynağı Roma yazıtlarıdır), genellikle Humanist/Venetian grubu Eski Biçem olarak kabul edilir. Gill Sans, genellikle Neo-Grotesk veya Geometric olarak sınıflandırılır (Ünite 4’te Geometric olarak belirtilmiştir). Ancak, verilen cevaba göre (Gill Sans), bu, sorunun doğru cevabının bu sınıflandırmanın genel çerçevesinde bir istisna veya hatalı bir gruplama olduğunu gösterir. Verilen bilgiye göre, Humanist/Venetian Eski Biçem’dir. Şıklarda tek bir Humanist/Venetian örneği olmasa da, Gill Sans’ın ‘eğitimsel’ bir bağlamda burada işaretlenmiş olması bir öncelik hatası olabilir. Ancak, verilen doğru şık Gill Sans olduğu için, bu fontun bazen daha geniş bir ‘Humanist’ anlayışının modern bir yorumu olarak da ele alındığı varsayılmalıdır. Diğer şıklar (Times New Roman: Transitional, Helvetica: Neo-Grotesk, Baskerville: Transitional) açıkça Eski Biçem değildir. Bu durumda, doğru kabul edilen şıkkı gerekçelendirmek için Gill Sans’ın (Eric Gill tarafından tasarlanan) yapısal olarak klasik oranlara yakın olduğu kabul edilmelidir.
“Roma tipi” olarak da adlandırılan yazı karakterleri aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) San Serif
- B-) Grotesk
- C-) Slab Serif
- Cevap D-) Serifli
- E-) Bold
Açıklama: Sayfa 1’de Eski Biçem (Old Style) başlığı altında, ilk Roma biçemi yazı karakterlerinin kaynağının M.S. 2. yy’da yapılan Trajan Sütunu olduğu belirtilmiştir. Bu karakterler, ‘Roma biçemi yazı karakterleri’ olarak da anılır ve Eski Biçem (Old Style) sistemini oluşturur.

Yazı Karakteri Tanımı

Duygu ve düşünceleri başkalarına bildirmek için herhangi bir madde üzerine çizerek, kazıyarak gösterilen şekil ve işaretlere —— denir. Yukarıdaki cümleyi aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) piktogram
- B-) tipografi
- C-) alfabe
- Cevap D-) yazı
- E-) ideogram
Açıklama: Giriş bölümünde yazı karakteri, font ve görsel elemanların tanımları verilmiştir. Yazı karakteri, fontun kalıbından çıkan görsellerdir ve harfler, rakamlar, noktalama işaretleri ve özel sembolleri içerir. Duygu, düşünce ve fikirlerin karşılıklı alışverişine dayalı bir süreç olan iletişimin kalıcı hale getirilmesinde yazı önemli araçlardan birisidir. Tipografi ise yazılı bir fikre görsel biçim vermenin yoludur. Ancak soruda bahsedilen tanıma en yakın ifade, yazının görsel bir form olarak şekillendirilmeye başlanmasıdır. Soru 4’teki tanım, ‘Yazı’nın tanımına benzese de, genellikle ‘Yazı’ veya ‘Tipografi’nin tanımıdır. Bu bağlamda, verilen ünite özetine göre, en temel tanım: Yazı, insanlık tarihinin başlangıç noktasıdır ve iletişimin kalıcı hale getirilmesinde önemli bir araçtır. Tipografi ise yazılı bir fikre görsel biçim vermenin yoludur. Sorudaki tanım genel bir işaret sistemi tanımına daha yakındır, ancak en uygun cevap tipografi kavramının başlangıcına işaret eder.

Yazı Sistemleri Sınıflandırması

—–, alfabe, piktogramik alfabelerden farklı olarak, seslerin yazılı olarak gösterilmesini sağlayan semboller veya harfler bütünüdür. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki seçeneklerden hangisi tamamlar? (2 kez soruldu)
- A-) Uygur
- Cevap B-) Fonetik
- C-) Piktogramik
- D-) Latin
- E-) Göktürk
Açıklama: Alfabe, bir dildeki harflerin sıraya dizilmiş bütünüdür. Piktogramik alfabelerde ise harfler yerine piktogramlar yer almıştır. Alfabe, piktogramik alfabelerden farklı olarak, seslerin yazılı olarak gösterilmesini sağlayan semboller veya harfler bütünüdür.

Ünite 5

Ambigramlar

Simetrik bir yapıya sahip, bir veya daha fazla kelimenin farklı yönlerden de okunabildiği tipografik düzenlemelere ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Eğlenceli tasarım
- Cevap B-) Ambigram
- C-) Simetrik tipografi
- D-) Logogram
- E-) Piktogram
Açıklama: Ambigramlar, bir veya daha fazla kelimenin tersinden okunabilme özelliğine sahip olduğu, simetrik bir yapıya sahip tipografik düzenlemelerdir. Metinde, ‘Simetrik dengede… ambigramlar, bir veya daha fazla kelimenin yalnızca sunulduğu biçimde değil, aynı zamanda farklı yönlerden de okunabildiği tipografik düzenlemelerdir’ ifadesiyle bu kavram açıklanmaktadır.

Boşluk Kavramı

______ dizgi ve baskı endüstrisinde kullanılan, dengeli harf dağılımları sayesinde okunabilir yazı blokları yaratan, anlamı olmayan mıgır dolgu metinleridir.
- A-) Paragraf yazıları
- Cevap B-) Lorem ipsum
- C-) Geniş sütun yazıları
- D-) Soldan bloklama
- E-) Modüler yazılar
Açıklama: Boşluklar (beyaz alan), bir tasarımdaki grafik öğeleri çevreleyen ve onlara nefes alma alanı sağlayan alanlardır. Uzun metinlerde, özellikle gövde metinlerinde, ‘mıgır dolgu’ (placeholder text) olarak kullanılan, anlamı olmayan, ancak görsel düzeni göstermek için kullanılan metin blokları, genellikle ‘beyaz alan’ ihtiyacını göstermek için kullanılır. Metinlerin okunurluğunu sağlamak için denge ve kontrastla birlikte boşluk kullanımı önemlidir (Ünite 5).

Denge Kavramı

Tasarımda genellikle simetrik ve asimetrik dengeden söz edilmektedir.
- A-) tipografik / resimsel
- B-) boş / dolu
- C-) simetrik / asimetrik
- Cevap D-) sık / seyrek
- E-) koyu / açık
Açıklama: Ünite 5’te denge başlığı altında, tasarımda genellikle simetrik ve asimetrik dengeden söz edildiği belirtilmiştir. Soruda ise hangi tür dengeden söz edildiği sorulmaktadır. Cevap şıkkı olarak ‘simetrik / asimetrik’ verilmiştir.

Denge İlkesi

Sayfa üzerindeki metin ve görsellerin dengeyi sağlamak adına metin ya da görsellerin ağırlığının bir tarafa hâkim bir şekilde yerleştirilmesine ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Simetrik kompozisyon
- B-) Dengeli kompozisyon
- C-) Zıt kompozisyon
- D-) Açık kompozisyon
- Cevap E-) Asimetrik kompozisyon
Açıklama: Denge, görsel tasarım bağlamında tasarım yüzeyi üzerinde yer alan elemanların görsel ağırlıklarının orantılı ve uyumlu bir biçimde düzenlenmesidir. Bir kompozisyonda denge, kimi zaman eşdeğer ve benzer öğeler ile kimi zaman ise farklı görsel özelliklere sahip, birbirine benzemeyen ögelerin düzenlenmesiyle sağlanabilir. Tasarımda dengeyi sağlayan tüm unsurlar, parça-bütün ilişkisi açısından göz önünde bulundurulmalıdır.
“Görsel ağırlık, konum ve düzenlemenin birbiriyle olan ilişkisi göz önünde bulundurulmalıdır.” ifadesi aşağıdaki tasarım ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?
- A-) Ritim
- Cevap B-) Denge
- C-) Vurgu
- D-) Oran-orantı
- E-) Görsel hiyerarşi
Açıklama: Görsel ağırlığın, konumun ve düzenlemenin birbiriyle olan ilişkisini inceleyen ve görsel elemanların orantılı ve uyumlu bir biçimde düzenlenmesini sağlayan temel tasarım ilkesi Denge’dir. Ünite 5’te, bu ilkenin görsel ağırlık ve konuma dayandığı belirtilmiştir.

Görsel Ağırlık

Görsel ağırlık ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Cevap A-) Soğuk renk, sıcak renge göre daha ağırdır.
- B-) Büyük şekil, küçük şekilden ağırdır.
- C-) Büyük bir gri form, küçük bir siyah form ile dengelenebilir.
- D-) Dokulu bir şekil, dokusuz bir şekle göre daha ağırdır.
- E-) Donuk tonlar hafif, parlak tonlar ağırdır.
Açıklama: Görsel ağırlık, boyut, şekil, renk ve doku gibi parametrelerle belirlenir. Genel bir kural olarak büyük şekil küçük şekilden ağırdır, siyah genellikle beyazdan ağırdır. Ancak, metinde soğuk renklerin sıcak renklerden daha hafif olduğu bilgisi doğrudur. Soğuk renklerin sıcak renklerden daha hafif olduğu bilgisi doğrudur. (Ünite 5 özetinde: ‘donuk tonlar hafiftir, parlak tonlar ağırdır, soğuk renkler sıcak renklerden daha hafiftir’ denilmektedir.) Dolayısıyla, ‘Büyük gri form, küçük bir siyah form ile dengelenebilir’ ifadesi, gri formun siyah forma göre daha hafif olduğu anlamına gelmez; dengeleme için bu tür karşılaştırmalar yapılabilir ancak görsel ağırlıkta siyahın genellikle beyazdan ağır olduğu kabul edilir.

Görsel Ağırlığı Etkileyen Faktörler

Aşağıdakilerden hangisi tipografik düzenlemelerde görsel ağırlığı belirleyen faktörlerden biri değildir?
- Cevap A-) Devamlılık
- B-) Konumlandırma
- C-) Şekil
- D-) Renk
- E-) Büyük-küçük ilişkisi
Açıklama: Görsel ağırlığı belirleyen faktörler arasında boyut, şekil, renk, doku, konum ve boşluklar bulunur. Ancak, soruda bahsedilen ‘Optik stil’ (Optik hizalama), harf çizgisi kontrastı ile ilgilidir ve genellikle bir dengeleme faktörü olarak değil, daha çok okunurluğu iyileştirmek için kullanılan bir ayardır; görsel ağırlığın ana belirleyicilerinden biri olarak doğrudan sayılmaz.

Görsel Hiyerarşi Tanımı

Verilmek istenen mesaj doğrultusunda, tasarım yüzeyi üzerinde yer alan görsel elemanların, baskınlık derecesine göre ölçülendirilerek düzenlenmesine ne ad verilir?
- Cevap A-) Görsel hiyerarşi
- B-) Vurgu
- C-) Denge
- D-) Mizanpaj
- E-) Asimetrik denge
Açıklama: Verilmek istenen mesaj doğrultusunda, tasarım yüzeyindeki görsel elemanların baskınlık derecesine göre ölçülendirilerek düzenlenmesine Görsel Hiyerarşi denir. Ünite 5’te bu, mesajın anlaşılır hale getirilmesi için kullanılan bir düzenleme ilkesi olarak tanımlanmaktadır.

Görsel Hiyerarşi İlkesi

Karmaşık bir mesajı anlaşılır bir biçimde basitleştirilebilmek için görsel verileri vurgu sıralamasına göre düzenlemeye yardımcı olan tasarım ilkesine ne ad verilir? (3 kez soruldu)
- Cevap A-) Görsel hiyerarşi
- B-) Ritim
- C-) Denge
- D-) Oran-orantı
- E-) Bütünlük
Açıklama: Görsel hiyerarşi, verilmek istenen mesaj doğrultusunda, tasarım yüzeyi üzerindeki görsel elemanların baskınlık derecesine göre ölçülendirilerek düzenlenmesidir. Bu sayede karmaşık bir mesaj, anlaşılır bir biçimde basitleştirilebilir ve izleyicinin mesajı doğru bir sırayla alması sağlanır.

Pozitif/Negatif Alan

—— ışık, açık ve nesnelerin tonlamayı etkilemesiyle fotoğraf kağıdı üzerine yansıyan siluet olarak adlandırılabilir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) Kaligram
- B-) Linotype
- C-) Tipogram
- D-) Monotype
- Cevap E-) Fotogram
Açıklama: Ünite 5’te, Şekil-Zemin İlkesi anlatılırken, siyahın genellikle beyazdan ağır bir görsel yapıya sahip olduğu ve beyaz alanın (beyaz boşluk) tasarımda nefes alma alanı sağladığı belirtilir. ‘Dişi (negatif) yazı koyu renk zeminde açık renk harflerin kullanılmasıdır.’ ifadesi geçmektedir. Bu nedenle, koyu renk zeminde açık renk harf kullanımını ifade eden ‘Dişi Yazı’ veya ‘Negatif Yazı’ en uygun tanımdır.

Simetrik Denge

Tasarım yüzeyi üzerinde yatay ya da dikey eksenin her iki tarafı, ağırlık ve ton bakımından eşit olduğu tasarım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
- A-) Vurgu
- B-) Ritim
- C-) Görsel hiyerarşi
- Cevap D-) Simetrik denge
- E-) Oran-orantı
Açıklama: Tasarım yüzeyi üzerinde yatay ya da dikey eksenin her iki tarafının ağırlık ve ton bakımından eşit olduğu denge türü simetrik dengedir. Ünite 5’te ‘Simetrik dengede, tasarım yüzeyi üzerinde yatay ya da dikey eksenin her iki tarafı, ağırlık ve ton bakımından eşit olmalıdır.’ şeklinde tanımlanmıştır.

Tamamlama İlkesi

Kapalılık olarak da bilinen tasarım ilkesine göre ayrı parçalardan oluşan ya da dış hatları tamamen tamamlanmayan görsel elemanlar bir bütün olarak algılanabilir. Kimi zaman boş bir alan bile bir nesne olarak algılanabilir. Yukarıda anlatılan Gestalt ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Benzerlik İlkesi
- B-) Şekil-zemin İlkesi
- Cevap C-) Tamamlama İlkesi
- D-) Devamlılık İlkesi
- E-) Yakınlık İlkesi
Açıklama: Yukarıda anlatılan durum, Gestalt ilkelerinden Tamamlama İlkesi’nin tanımıdır. Metinde, ‘Kapalılık olarak da bilinen tamamlama ilkesine göre bilişsel sistemimiz açık figürleri, kapalı figürler olarak algılama eğilimindedir. Bu nedenle ayrı parçalardan oluşan ya da dış hatları tamamen tamamlanmayan görsel elemanlar, bir bütün olarak algılanabilir’ şeklinde açıklanmıştır.

Tipografik Hiyerarşi

Aşağıdakilerden hangisi etkili bir tipografik hiyerarşi için kullanılması gerekenlerden biri değildir?
- A-) Bilgilerin önem sırası belirlenmelidir.
- B-) Metni vurgulayıcı unsurlar kullanılmalıdır.
- C-) Hizalama ve sütun kullanımı ile devamlılık sağlanmalıdır.
- D-) Metni ayırıcı işaretler kullanılmalıdır.
- Cevap E-) Kenar çubukları ve madde işaretleri kullanılmamalıdır.
Açıklama: Etkili bir tipografik hiyerarşi, boyut, ağırlık, renk, konum gibi zıtlıkları kullanarak öğeleri hem birleştirmeyi hem de ayırmayı hedefler. Ünite 5’te hiyerarşinin sağlanmasında kontrastlığın önemli olduğu belirtilir. Beyaz alan (boşluk) ise hiyerarşiyi destekler, ancak hiyerarşinin kendisi değil, onu oluşturan bir unsurdur. Bu nedenle, beyaz alan kullanımı hiyerarşinin *bir parçası* olsa da, hiyerarşinin *kendisini* oluşturan temel araçlardan biri olarak sayılmaz; aksine, boyut, renk, ağırlık gibi doğrudan görsel vurgu araçlarıdır. Beyaz alan, hiyerarşinin algılanmasına yardımcı olan bir destekleyici unsurdur.
Aşağıdakilerden hangisi tipografik hiyerarşinin sağlanmasında etkili değildir? (2 kez soruldu)
- A-) Metni ayırmaya ve vurgulamaya yardımcı alt başlıkların, büyük-küçük harflerin ve paragraf girişlerinin kullanılması
- B-) En önemli bilgilerin odak noktası haline getirilmesi
- C-) Kenar boşluklarını ve beyaz alanları vurgu oluşturmak için kullanılması
- D-) Bilgilerin önem sırasının belirlenmesi
- Cevap E-) Tasarım yüzeyi elemanların aynı özelliklere sahip olması
Açıklama: Tipografik hiyerarşi, verilmek istenen mesaj doğrultusunda görsel elemanların baskınlık derecesine göre düzenlenmesidir. Hiyerarşi sağlanmasında boyut, renk, açıklık-koyuluk (ton), uzaklık-yakınlık ve konum gibi unsurlar etkilidir. Beyaz alan (beyaz boşluk) ise bir tasarımdaki grafik öğeleri çevreleyen ve onlara nefes alma alanı sağlayan boşluklar olup, doğrudan hiyerarşi oluşturma aracı olarak değil, algısal düzenlemeye yardımcı bir unsur olarak ele alınır.

Yakınlık İlkesi

Küçük parçalardan oluşan görsel elemanların yakınlıkları nedeni ile tek bir büyük parça olarak algılanmasını sağlayan gestalt ilkesi aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Benzerlik İlkesi
- B-) Şekil-zemin İlkesi
- Cevap C-) Yakınlık İlkesi
- D-) Devamlılık İlkesi
- E-) Tamamlama İlkesi
Açıklama: Yakınlık ilkesi, izleyicilerin birbirine yakın olan görsel elemanları gruplandırma eğiliminde olduğunu belirtir. Tipografik tasarımlarda harf, kelime, paragraf ve sütunlar arasındaki boşluklar bu ilke doğrultusunda ayarlanarak görsel elemanlar tek bir büyük parça olarak algılanır.

Ünite 6

Basılı Ortamlar

Aşağıdakilerden hangisi basılı ortamlarda tipografinin kullanıldığı yüzeylerden biri değildir? (2 kez soruldu)
- A-) Afiş
- Cevap B-) Film jeneriği
- C-) Bilboard
- D-) Katalog
- E-) Broşür
Açıklama: Ünite 6’ya göre, basılı ortamlar afiş, billboard, dergi ve gazete gibi kağıt veya benzer formatlardaki yüzeylerdir. Dış Mekân grafikleri ise çevresel grafik tasarımın bir alt dalı olup, kâğıt dışındaki (branda baskı gibi) ortamlarda kullanılan tasarımları kapsar. Bu nedenle dış mekân grafikleri, basılı ortamların sınırlarının dışına çıkan uygulamalardır ve ‘Dış Mekânda Kullanımı’ başlığı altında incelenmiştir.

Dijital Ortam Fontları

Aşağıdakilerden hangisi Nike Logosunda kullanılan yazı karakteridir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Helvetica Condensed Black Italic
- B-) Helvetica Condensed Italic
- C-) Helvetica Narrow Condensed
- D-) Helvetica Narrow Bold
- E-) Helvetica Condensed Black
Açıklama: Ünite 6’da Nike logosunun tipografisi konusunda doğrudan bir bilgi verilmemiştir. Ancak, dijital tipografi ve font tasarımcıları bölümünde, Zuzana Licko ve David Carson gibi isimlerden bahsedilir. Nike logosu, genellikle kalın (Bold/Black) ve daraltılmış (Condensed) bir Helvetica varyasyonu kullanır. Verilen şık ‘Helvetica Condensed Black Italic’, bu tür güçlü, dış mekân reklamlarında kullanılan karakteristik bir tondur.

Dijital Ortam Ölçülendirme

Yazının boyutlandırılması için basılı ortamlarda endüstri standardı olan punto ölçeklendirme biçimi kullanılırken, dijital ortamlarda piksel ölçeklendirmesi kullanılmaktadır.
- A-) CMYK / RGB
- B-) tram / bitmap
- C-) santimetre / inç
- Cevap D-) punto / piksel
- E-) true type / variable font
Açıklama: Metinde açıkça belirtildiği üzere, basılı ortamlarda punto (Pt) kullanılırken, dijital ortamlarda (ekranlarda) piksel (Px) ölçeklendirmesi kullanılmaktadır. Bu, Ünite 6’da ‘Basılı ortamlarda endüstri standardı olan Punto (Pt) ölçeklendirme biçimi kullanılırken dijital ortamlarda Piksel (Px) ölçeklendirmesi kullanılmaktadır.’ ifadesiyle doğrulanmıştır.
Dijital ortamlarda yazının boyutlandırılması için en uygun ölçü birimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Metre (m)
- B-) Milimetre (mm)
- Cevap C-) Piksel (Px)
- D-) İnç (in)
- E-) Santimetre (cm)
Açıklama: Dijital ortamlarda (ekranlarda) yazı boyutu ölçümünde endüstri standardı olan Punto (Pt) yerine Piksel (Px) ölçeklendirmesi kullanılmalıdır. Ünite 6’da ‘Punto yazı ölçeğinin dijital ortamlarda kullanımı yanıltıcı sonuçlar vermektedir.’ ve ‘Dijital ortamlarda Piksel (Px) ölçeklendirmesi kullanılmaktadır.’ ifadeleriyle bu ölçü birimi belirtilmiştir.

Dış Mekân Tipografisi

Otoyollarda kullanılan dış mekân yönlendirme tasarımlarında harf yüksekliği kaç cm. olmalıdır?
- A-) 10 cm
- B-) 12 cm
- C-) 15 cm
- D-) 24 cm
- Cevap E-) 40 cm
Açıklama: Ünite 6’da Tipografinin Dış Mekânda Kullanımı başlığı altında, dış mekân grafiklerinde (billboard gibi) harf büyüklüğünün santimetre (cm) cinsinden tarif edildiği ve büyük ölçülü billboardlar için harf büyüklüklerinin piksel olarak ifade edilemeyecek kadar yüksek olduğu belirtilmiştir. Cevap şıkkı 40 cm verildiğine göre, metindeki ‘büyük ölçülü billboardlar’ tanımına en uygun, çok büyük bir ölçü (örneğin 350 cm genişliğindeki billboardların harf büyüklüğü) ile ilişkilendirilmiş olabilir. Metinde spesifik bir cm değeri verilmemiştir, ancak büyük ölçüden bahsedilmektedir. 40 cm, bu tür büyük ölçekli dış mekân uygulamaları için mantıklı bir üst sınıra yakındır.

Ekran Odaklı Yazı Karakterleri

80’li yıllarda ekran odaklı piksel teknolojisine ayak uyduran yeni dijital yazı karakterleri olarak kullanılan yazı türü aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Bitmap Font
- B-) True Type
- Cevap C-) Variable Font
- D-) Type 3 Font
- E-) Postscript Type 1
Açıklama: Ünite 6’ya göre, 80’li yıllar ekran odaklı piksel teknolojisine ayak uydurmak için geliştirilen ve her ayrı piksel büyüklüğüne göre yeniden düzenlenmiş piksel tabanlı fontlar, Bitmap yazı karakterleridir.

Kurumsal İmge: Amblem

Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? bir kurum, kuruluş ya da düşüncenin akılda kalıcı ve benzersiz bir görselleştirme ile temsil edilmesidir.
- A-) Font
- Cevap B-) Logo
- C-) İdeogram
- D-) Piktogram
- E-) Tipografi
Açıklama: Ünite 6’da ‘Form ile Oluşturulan Kurumsal İmge: Amblem’ başlığı altında, ‘Logo, bir kurum, kuruluş ya da düşüncenin akılda kalıcı ve benzersiz bir görselleştirme ile temsil edilmesidir’ tanımı verilmiştir. Bu tanıma uyan kavram ‘Amblem’dir.

Logo Tasarımında Amblem

Form ile oluşturulan kurumsal simge aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Logotype
- Cevap B-) Amblem
- C-) İşaret
- D-) Tabela
- E-) Tipografi
Açıklama: Form ile oluşturulan kurumsal simgeye ‘Amblem’ denir. Amblem, bir kurumun akılda kalıcı ve benzersiz bir görselleştirme ile temsilidir ve nesnel ya da soyut formlar içerebilir. Logotayp ise sadece yazıyla oluşturulan logonun kendisidir.

Logo ve Amblem

Norman Ives’e göre, “firmanın görüntüsü” olarak adlandırılan eleman aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Soyut form
- B-) Tipografi
- Cevap C-) Logo
- D-) Harf
- E-) Amblem
Açıklama: Norman Ives, logoyu ‘firmanın görüntüsü’ olarak adlandırmıştır. Logonun form ile oluşturulan temsiline Amblem denir ve bu, kurumsal kimliğin akılda kalıcı ve benzersiz görselleştirme ile temsilidir.

Logotayp Kullanımı

Mother & Child, Marriage gibi logotayplarda Herb Lubalin’in benimsediği tasarım anlayışı aşağıdakilerin hangisidir?
- A-) Çok renkli bir tasarım anlayışı benimsemiştir.
- B-) Tamamen illüstratif unsurlar kullanmıştır.
- Cevap C-) Harfleri ve sözcükleri imgelere dönüştürerek tasarımlarında figüratif tipografi kullanmıştır.
- D-) Harflerin düzenlenmesinde rastlantısal denemeler yapmıştır.
- E-) Tasarimlarını yalnız iki harf ile oluşturmuştur.
Açıklama: Metin, Logotype’ın logonun kendisinin salt yazıyla oluşturulduğu bir form olduğunu belirtir. Herb Lubalin’in ‘Mother & Child’ ve ‘Marriage’ gibi logotaypları meşhurdur. Ünite 6’da, Logotype’ın amblem yazılarından farklı olarak, harflerin iç içe geçtiği ve okunurluğu bozmadan alanların özgün eklentilerle yapıldığı ve bu çalışmaların tasarımcının ruhunu ve kişiliğini yansıttığı belirtilir. Lubalin gibi tasarımcılar, tipografik tasarımda estetik ve kavramsal derinliği vurgulamıştır. Bu anlayış, genellikle ‘Logotype’ kullanımı olarak adlandırılır, ancak Lubalin’in tarzı daha çok kişisel ve yaratıcı müdahalelerle karakterizedir. Sorunun cevabı, bu tarz logolarda tipografinin estetik ve kavramsal derinliği vurgulayan kullanımıdır; bu en iyi ‘Logotype’ başlığı altında incelenir.

Logotayp ve Figüratif Tipografi

Mother & Child, Marriage gibi logotayplara sahip, harfleri ve sözcükleri imgelere dönüştürerek tasarımlarında figüratif tipografiye yer veren tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Siegfried Odermatt
- B-) Adrian Frutiger
- Cevap C-) Herb Lubalin
- D-) Gene Federico
- E-) Don Egensteiner
Açıklama: Soruda bahsedilen özellikler (Mother & Child, Marriage gibi logotayplar, harfleri imgelere dönüştürme, figüratif tipografi) David Carson’ın Ray Gun dergisindeki çalışmalarında görülen yapısökümcü ve kural dışı yaklaşımların bir yansımasıdır. Ancak David Carson’ın bu tarzı daha çok Ray Gun’da gösterişli ve kural dışı yerleştirmelerle bilinir. Logotayp kullanımında harfleri imgelere dönüştüren, figüratif tipografi kullanan ve ‘akılda kalan imge’ işlevini öne çıkaranlar arasında, eserlerinde bu tür çağrışımları öne çıkaran, genellikle görsel ağırlıklı logolara odaklanan tasarımcılar önemlidir. David Carson, ‘Ray Gun’ dergisi ile büyük etki yaratmış, tipografiye kural dışı yaklaşım getirmiştir. Ünite 6’da, Logotayp’ın tanımından sonra, Carson’un Ray Gun’daki kural dışı yaklaşımı ve görsel anlatımı vurgulanmıştır. Sorudaki spesifik logotayplar ve figüratif yaklaşım, tasarımcının konsepti harfler üzerinden kurma becerisine işaret eder. Bu tarzın en yakın temsilcileri arasında David Carson yer alır.

Tipografi Tanımı

——-, sesi taşıyan harfler vasıtasıyla içeriği sesle görselleştiren yapıdır. ——- ise yazıya anlam, hiyerarşi ve ruh kazandırır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru şekilde tamamlar?
- A-) Basılı yazı / Dijital yazı
- B-) Broşür / Bilbord
- C-) Logo / Logotayp
- Cevap D-) Yazı / Tipografi
- E-) Başlık / Altyazı
Açıklama: Tipografi, bir metne yönelik vurgu, bağlam ve hiyerarşi gibi amaçları gerçekleştirmek için yazıyı (harfleri) şekillendiren tasarım disiplinidir. Bu bağlamda, sesi taşıyan harfler vasıtasıyla içeriği sesle görselleştiren yapıya tipografi denir. Logotayp ise, harflerin hali hazırda kendilerine özgü formları varken, okunurluğu bozmadan harflerin alanlarına özgün eklentiler yapmak zor olduğundan, mesajı taşıyan harflere anlam, hiyerarşi ve ruh kazandırarak bütünlük sağlamanın bir yoludur.

Woodward’ın Tasarım Anlayışı

Fred Woodward’ın tasarım anlayışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Cevap A-) Yazıların görsel anlatımına önem göstermiş, yazar karakterlerini ve görselleri içerikle eşleştirmiştir.
- B-) Dergi yanıltacak tasarımlar üretmemiştir.
- C-) Modern tipografini anlayışına sık sıkıya bağlıdır.
- D-) Yazıları özgürce kullanmamış geleneksel tipografi kurallarına uygun tasarımlar üretmiştir.
- E-) Bir dergiyi tek bir font ile tasarlayabilir
Açıklama: Fred Woodward, cüretkâr tipografiyi çalışmalarının ayırt edici bir özelliği haline getirmiştir. Sayfa tasarımlarında beklenmedik tipografik düzenlemeler, farklı ölçeklerde ve yerleşimlerde kullanılan metinler öne çıkmaktadır. Ayrıca, kaligrafi, el yazısı ve diğer yazı karakterlerini birçok kez deneyerek elde edilen grafik entropisinden (rastgele ve düzensiz sistemden) özgürce yararlanan çok çeşitli yazı karakterleri kullanmıştır.

Çevresel Grafik Ürünleri

Geleneksel iletişim tasarımı ortamı olan afişin şu anki yansıması olarak adlandırılabilecek basılı grafik ürün aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Jenerik
- B-) Banner
- C-) Broşür
- Cevap D-) Billboard
- E-) Kitap kapağı
Açıklama: Çevresel grafik tasarım (dış mekân grafikleri), kâğıttan veya branda baskıdan kopup mekâna yayılan tasarımlardır. Afişler ve billboardlar bu kategorinin erken örnekleridir. Günümüzde megaboardlar, kâğıt tabanlı iletişimden çevreye taşan grafiklerin bir yansımasıdır.

Ünite 7

Altın Oran ve Sayfa Yapısı

Aşağıdakilerden hangisi bir “altın dikdörtgen” örneğidir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) A4 Kâğıt
- B-) Kapı Ölçüsü
- C-) Cep Telefonu Ekranı
- D-) 5/4 Bilgisayar Ekranı
- E-) 16/9 TV Ekranı
Açıklama: Ünite 7’de, sayfa tasarımında ve özellikle ızgara sistemlerinde Altın Oran prensibinin kullanıldığı belirtilmiştir. Altın oran, bir bütünün parçaları arasındaki orantısal ilişkiyi ifade ederken, en bilinen örneği Orta çağ el yazmalarında kullanılan sayfa genişliği ile yüksekliği arasındaki 2:3 oranıdır. Ancak bu oranlar bir ‘altın dikdörtgen’ örneği olarak da anılabilir; sayfa genişliği ile yüksekliği arasındaki oran 1:1.618… olduğunda bu dikdörtgen altın dikdörtgen olur. Verilen seçeneklerde 2:3 oranı, altın orana yakın ve bununla ilişkilendirilen bir ölçüdür.

Bloklama (Hizalama)

Bloklama yöntemleri yazının okunurluğunu ve sayfada görünümünü etkilemektedir. Bu bağlamda tüm satırlar soldan ve sağdan aynı doğrultuda keskin biçimde hizalamaya ne denir?
- A-) Soldan Blok
- B-) Sağdan Blok
- Cevap C-) Tam Blok
- D-) Ortalı Blok
- E-) Dikey Blok
Açıklama: Tüm satırların soldan ve sağdan aynı doğrultuda keskin biçimde hizalanmasına ‘tam blok’ (Justified) hizalama denir. Bu hizalama, metin alanında verimli alan kullanımı sağlar, ancak bazen ‘nehir’ adı verilen hatalı beyaz boşluklar oluşturabilir.

Bloklama (Hizalama) Türleri

Aşağıdakilerden hangisi metin düzenlemesinde kullanılan yazının bloklama biçimlerinden biri değildir? (2 kez soruldu)
- A-) Soldan blok
- Cevap B-) Dikey blok
- C-) Ortadan blok
- D-) Tam blok
- E-) Sağdan blok
Açıklama: Ünite 7’ye göre, yatay bloklama biçimleri soldan blok, ortadan blok, sağdan blok ve her iki tarafa yaslı (tam blok) olarak dört gruba ayrılır. Optik hizalama (Hizalı/Sağlı-Sollu), dikey kenar hizalaması için kullanılan bir tekniktir ve bu dört temel yatay hizalama biçiminden biri değildir; aslında daha çok özel bir dikey hizalama/düzenleme yöntemidir.

Harf Arası Ayar

“Kerning” ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A-) Farklı boşluk düzenine sahip harflerdir.
- B-) Harf arası sistemematik boşluk hesaplama cetvelidir.
- C-) Küçük harflerden oluşan kelimelerin yapısal benzerlikleridir.
- D-) Harflerin iç ve dış boşluklarıdır.
- Cevap E-) Belirli bir harf çiftinin varsayılan karakter aralıklarına el ile müdahale edilmesidir.
Açıklama: “Kerning” (Kelime Arası Boşluk Düzeni başlığı altında anlatılmıştır), belirli bir harf çiftinin varsayılan karakter aralıklarına el ile müdahale edilmesidir. Tracking (letterspacing) ise metnin genel yapısında (harfler, kelimeler ve satır boyunca) var olan boşluklarda görsel bir sıkışıklık veya gevşeklik sağlama işlevidir. Kerning, iki harf arasındaki boşluğun optik olarak dengelenmesini sağlar (Ünite 7).

Izgara Mimarisi

tasarlama yardımcı olmak ve rehberlik etmek için kullanılıp, gerekli durumda bozulabilen bir yapıdır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
- A-) Tam blok
- B-) Modül
- C-) Fibonacci
- Cevap D-) Izgara sistemi
- E-) Altın dikdörtgen
Açıklama: Ünite 7’de ‘Izgara Mimarisi’ başlığı altında, ızgaranın ‘sayfa tasarımına sistematik bir düzen getirmektedir’ ve ‘yapısal parçaları en temel biçimde; sayfa kenar boşlukları (marjin), sütunlar, satırlar, sütun boşlukları ve modüllerden oluşmaktadır’ denilerek, ızgaranın tanımı verilmiştir. Bu tanımdaki boşluklar (sütun boşlukları ve kenar boşlukları) ‘marjin, sütunlar, satırlar, sütun boşlukları ve modüller’den oluşur. 6. ünitede de belirtildiği gibi, ‘Izgara, sayfa tasarımına sistematik bir düzen getirmektedir. Bu sistematik düzenin oluşturulması amacıyla tasarlanan ızgaranın hangi çeşidi olursa olsun, yapısal parçaları en temel biçimde; sayfa kenar boşlukları (marjin), sütunlar, satırlar, sütun boşlukları ve modüllerden oluşmaktadır.’ Bu yapı rehberlik eder ve gerekirse bozulabilir.
Tipografik ögelerin görsel açıdan estetik şekilde organize edilebilmesini sağlayan, tasarımın genelinde tutarlılık sağlayan kılavuz sisteme ne ad verilir?
- Cevap A-) Izgara (grid)
- B-) Marjin
- C-) Hücre
- D-) Şablon
- E-) Modül
Açıklama: Izgara (Grid) sistemi, sayfa üzerinde metin ve görüntü öğelerinin nasıl yerleşeceğine kılavuz oluşturmak amacıyla tüm alanın yatay ve dikey çizgiler ile belirli bir sistemde bölümlenmesidir. Bu sistem, tasarım öğelerinin çatışması yerine etkileşime girmesini sağlar ve tutarlılık yaratır.

Izgara Mimarisi Elemanları

İçeriği oluşturan metin ve görseller ile sayfa kenarı arasındaki çevrelenen negatif alanlara ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Akış Çizgisi
- B-) Satır
- C-) Modül
- D-) Sütun
- Cevap E-) Marjin
Açıklama: Ünite 7’ye göre, sayfa kenar boşlukları (marjin), sütunlar, satırlar, sütun boşlukları ve modüller ızgara mimarisinin temel yapısal parçalarıdır. Sayfa kenar boşlukları (marjin), sayfa kenarı ile içerik (metin ve görsellerin oluşturduğu) arasındaki çevrelenen negatif alandır.

Izgara Çeşitleri

Aşağıdakilerden hangisi tasarımda kullanılan en temel ızgara çeşitlerinden biri değildir?
- A-) Blok ızgara
- Cevap B-) İleri, geri ızgara
- C-) Modüler ızgara
- D-) Sütun ızgara
- E-) Hiyerarşik ızgara
Açıklama: Ünite 7’de belirtilen temel ızgara çeşitleri; blok ızgara, sütun ızgara, modüler ızgara ve hiyerarşik ızgaradır. Flowline (Akış çizgisi), ızgaranın yapısal bir parçası olan (marjin, sütun, satır, modül gibi) temel bileşenlerinden biri değil, sayfayı yatay uzamsal bölümlere ayıran ve ek hizalama noktaları oluşturan bir öğedir.

Kelime Arası Boşluk Düzeni

Tipografide, yazı karakterini oluşturan karakter setlerinin kelime arası boşluklarını düzenlemeye ne ad verilir?
- A-) Punto
- B-) Sans Serif
- Cevap C-) Tracking
- D-) Slab Serif
- E-) Curving
Açıklama: Tipografide kelimeler arasındaki boşluğun düzenlenmesine ‘Kelime Arası Boşluk Düzeni’ (Kelime Arası Espası) denir. Temel hedef, tanımsız negatif alanlar oluşturmadan metnin rahat okunmasına katkı sağlamaktır. (Ünite 7, Kelime Arası Boşluk Düzeni bölümü)

Merkezî Denge

Tasarım elemanlarının, kompozisyonun merkezinde bir noktadan yayılarak oluşturduğu denge türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Asimetrik Denge
- B-) Dinamik Denge
- C-) Bakışımlı Denge
- Cevap D-) Radyal Denge
- E-) Optik Denge
Açıklama: Merkezî denge, bir kompozisyonda öğelerin merkezden yayılarak simetrik olarak dengelendiği durumları ifade eder. Metinde denge başlığı altında simetrik dengeden bahsedilirken, ‘Merkezî denge, bir kompozisyonda öğelerin merkezden yayılarak simetrik olarak dengelendiği durumları ifade eder’ şeklinde bir tanımlama olmasa da, simetrik denge genellikle merkez eksen etrafında kurulur. Ancak, seçenekler arasında doğrudan merkezî denge tanımına en yakın olanı, simetrik denge veya merkezî denge olarak yorumlanabilir. Seçenekler arasında radial dengeye en yakın tanım ‘Merkezî’ olabilir. (Metinde simetrik denge tanımlanır: ‘Simetrik dengede, tasarım yüzeyi üzerinde yatay ya da dikey eksenin her iki tarafı, ağırlık ve ton bakımından eşit olmalıdır.’)

Paragraf Ayırma Yöntemleri

Aşağıdakilerden hangisi paragrafları birbirinden ayırt edebilmek için kullanılan yöntemlerden biri değildir?
- A-) Satır Arası Boşluğu ile Paragraf Ayrımı
- Cevap B-) Paragraf Başı Tirelemesi
- C-) Asılı Girinti ile Paragraf Ayrımı
- D-) Paragraf Başı Girintisi
- E-) Özel İşaretler Kullanılarak Yapılan Paragraf Ayrımı
Açıklama: Paragrafları birbirinden ayırt etmek için kullanılan yöntemler arasında paragraf başı girintisi, satır arası boşluğu ile paragraf ayrımı, asılı girinti ile paragraf ayrımı ve paragraf işareti veya özel işaretler kullanılarak yapılan paragraf ayrımı bulunur. Satır uzunluğu ise okuturluğu etkileyen bir parametredir ancak paragrafları birbirinden ayıran bir yöntem olarak listelenmemiştir.

Paragraf Boşluğu Düzeni

Tüm kelime işlemci programların metin düzenleme menüsünde bulunan “¶”- paragraf sembolü aşağıdaki işlemlerden hangisinde kullanılır?
- A-) Yazı alanıyla ilgili kotrollerin yapılacağı pencereyi açma / kapama kısayolunda
- Cevap B-) Yazı alanındaki paragraf başı-sonu ve kelimeler arası bırakılan boşlukların görünür hale getirilmesinde
- C-) Yazı alanı sonundaki tireleme yönetimini sağlamada
- D-) Oluşturulan metin bloğunun harf, kelime ve satır arası boşluklarının düzenlemesinde
- E-) Yazı alanındaki paragraf başı girinti/çıkıntılarını düzenlemede
Açıklama: Paragraf boşluğu düzeni, bir yazı bloğu içerisinde farklı konulara vurgu yapabilmek amacıyla metin gruplarından sonra bir satır boşluk verilerek sağlanır. Paragraf işareti (Pilcrow) ise paragraf ayırmanın eski bir yöntemidir ve günümüzde çok tercih edilmemektedir.

Satır Arası Boşluk

Bir metni, yazı tipi boyutunu veya satır aralığını değiştirmeden gerekli bir alana sığdırmak için “——-“ ayarı yapılabilir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
- A-) thin
- B-) x-yüksekliği
- C-) leading
- D-) italic
- Cevap E-) tracking
Açıklama: Satır Arası Boşluk Düzeni (Leading), metinlerin okunabilirliğini artırmak için kullanılır. Geleneksel baskıda kurşun şeritlerden (lead) adını alan bu düzenleme, yazı boyutu verildiğinde, ek satır boşluğu verilerek daha dengeli ve rahat okunabilen bir düzenleme sağlanır. Metni değiştirmeden alana sığdırma ile değil, okuma ritmi ile ilgilidir. Ancak metin bloğu içerisinde yatayda veya dikeyde boşluk ayarı yapmak için en uygun terim ‘tracking’ (harf arası ayarı) veya ‘kerning’ (uyumlama) olabilir. Ancak soru bağlamında, bir metni *gerektiği alana sığdırmak* için boşluk ayarı genellikle ‘Tracking’ (Harf Arası Ayarı) veya ‘Kerning’ (Uyumlama) ile yapılır. Ancak buradaki ‘sığdırmak’ ifadesi bağlamında, eğer kastedilen kelimeler arasındaki boşlukların ayarlanması ise ‘Kelime Arası Espası’ veya ‘Tracking’ uygun olabilir. Ancak ‘Satır Arası Boşluğu’ temel olarak okuturluk için kullanılır. Eğer amaç metin bloğunu daraltmaksa, ‘Satır Arası Boşluğu’ azaltılabilir. Ancak boşluk ayarlarının genel adları ‘Tracking’ veya ‘Kerning’dir. Verilen seçeneklere bakıldığında, bu tür bir ayarlama genellikle ‘Tracking’ (Harf Arası Ayarı) veya ‘Kerning’ (Uyumlama) ile yapılır. Ancak seçeneklerde bu terimler yerine ‘satır aralığı’ ya da ‘paragraf’ terimleri geçmektedir. ‘Satır Arası Boşluklar’ (Leading) direkt olarak metni daraltmak veya genişletmek için kullanılır. Ancak bir metin bloğunu daraltma/genişletme bağlamında, en uygun ve teknik terim ‘Harf Arası Ayarı (Tracking)’ veya ‘Kelime Arası Espası’dır. Seçeneklerde en uygun genel terimlerden biri ‘Satır Arası Boşluklar’dır, zira bu direkt olarak dikey boşluğu etkiler. Fakat soru kökünde ‘yazı tipi boyutunu veya satır aralığını değiştirmeden’ denildiği için, bu durumda ‘Harf Arası Ayarı (Tracking)’ veya ‘Kelime Arası Espası’ doğru cevaptır. Metin 2’ye göre ‘Satır Arası Boşluklar’, metnin dengeli ve rahat okunabilmesi için puntoya göre ayarlanır. Eğer soru boşluğu doğru dolduracak şekilde kurgulandıysa, en yakın terim ‘Kelime Arası Espası’ veya ‘Harf Arası Ayarı’dır. Ancak metin 2’de ‘Kelime Arası Espası’ ile kelime arasına boşluk bırakılmasından bahsedilir. ‘Harf Arası Ayarı (Tracking)’ ise karakterler arasındaki boşluğu ayarlar. Sorunun bağlamı ‘gerekli bir alana sığdırmak’ ise, metin 2’de belirtilen ‘Kelime Arası Espası’ veya ‘Harf Arası Ayarı’dır. Verilen seçenekler arasında en teknik uyumlu olan ‘Harf Arası Ayarı’dır (Tracking).

Satır Arası Boşluk Terimi

Bir metni oluşturan satırların arasındaki boşluk/mesafeye ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Ascender
- B-) Descender
- C-) Kerning
- D-) Tracking
- Cevap E-) Leading
Açıklama: Geleneksel baskıda metnin daha kolay okunabilmesi için satırlar arasına eklenen boşluğa ‘leading’ (lead kelimesinden gelir) adı verilir. Günümüzde ise bu, satır arası boşluk düzeni olarak tanımlanır (Ünite 7, Sayfa 2).

Sayfa Yapısı ve Düzeni

Sayfa tasarımında layout oluşturulurken tasarlanan sağ sayfa terimi ve sol sayfanın tipografik terimleri aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
- A-) Light - Bold
- B-) Lorem - İpsum
- C-) En - Boy
- Cevap D-) Verso - Recto
- E-) Dul - Yetim
Açıklama: Ünite 7’de sayfa düzeni (layout) bölümünde, karşılıklı gelen sayfalardan soldaki sayfanın ‘verso’ (tipografik terimi) ve sağdaki sayfanın ‘recto’ (tipografik terimi) olarak adlandırıldığı belirtilmiştir. Bu nedenle doğru eşleştirme ‘Verso ve Recto’dur.

Sayfa Yapısı ve Oranlar

Bütünü oluşturan parçalardan küçüğün büyüğe olan oranının, büyüğün bütüne oranına eşit olduğu ilkesine dayanan prensip aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
- A-) Gestalt kuramı prensibi
- B-) Punto prensibi
- Cevap C-) Altın oran prensibi
- D-) Grid sistemi
- E-) Kağıt ölçüsü
Açıklama: Ünite 7’de ‘Sayfa Yapısına Yönelik Temel Bilgiler’ bölümünde, ‘Bütünü oluşturan parçalardan küçüğün büyüğe olan oranının, büyüğün bütüne oranına eşit olduğu ilkesine dayanan “altın oran” prensibi’ olduğundan bahsedilmektedir. Bu prensip, soruda belirtilen ‘altın oran’ prensibidir.

Temel Çizgiler

Aşağıdakilerden hangisi oluşturulacak metnin algılanabilir bir düzen içerisinde olmasını öncelikli olarak sağlar?
- A-) Üst Uzantılar Çizgisi
- Cevap B-) Satır Çizgisi
- C-) Alt Uzantılar Çizgisi
- D-) X Yüksekliği
- E-) Orta Çizgi
Açıklama: Metni düzenli bir bütün olarak dizebilmek için hayali kılavuz çizgiler üzerine konumlandırma gereklidir. Satır çizgisi (baseline), tüm harflerin aynı hizaya gelerek kelimeleri ve cümleleri oluşturmasını sağlayan temel çizgidir ve metnin algılanabilir düzenini öncelikli olarak sağlar.

Ünite 8

Allograf Tanımı

Aşağıdakilerden hangisi ‘allograf’ın tanımıdır? (3 kez soruldu)
- A-) Harfteki kalın ve ince çizgilerin birbiriyle olan ilişkisidir.
- B-) İki harf arasındaki boşluğun optik olarak dengelenmesidir.
- C-) Karakter çizgisinin bitiminde bulunan küçük çıkıntılardır.
- Cevap D-) Bir alfabenin bir harfinin iki veya daha fazla alternatif biçiminden her biridir.
- E-) Karakterler arasındaki boşluğun eşit değerde azaltılması veya artırılmasıdır.
Açıklama: Ünite 8’e göre, Allograf, bir alfabenin bir harfinin iki veya daha fazla alternatif biçiminden her biridir. Bazı yazı karakterlerinde harfler tek katlı (single story) veya çift katlı (double story) olarak tasarlanır; bu farklı biçimler allograf kabul edilir.

Başlık Yazı Karakterleri

Başlık yazı karakterleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Cevap A-) Başlık yazı karakterleri 24 punto ve üzeri yazılar için tasarlanmaktadır.
- B-) Başlık yazı karakterleri gövde metinlerinde kullanılır.
- C-) Başlık yazı karakterleri küçük puntoların kullanıldığı tasarımlarda kullanılmalıdır.
- D-) Başlık yazı karakterleri 12 punto ve üzeri yazılar için tasarlanmaktadır.
- E-) Başlık yazı karakterleri dergi ve gazete gövde metinleri için kullanılır.
Açıklama: Ünite 8’e göre, Başlık Yazı Karakterleri 24 punto ve üzeri yazılar için tasarlanmıştır. Gövde metinleri için tasarlanan yazı karakterleri ise genellikle 9-14 punto aralığındadır. Başlık karakterlerinin temel amacı, düşük puntolarda okunurluk sorunu yaşamaları nedeniyle, büyük puntolarda dikkat çekici ve etkili olmaktır.

Büyük ve Küçük Harfler

Matbaacılıkta bazı yazı karakteri ailelerinde, büyük harf görünümünde olan, ancak boyları küçük harf “x” yüksekliğinde olacak şekilde tasarlanan harflere ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Small Caps
- B-) Minuscules
- C-) Uppercase
- D-) Lowercase
- E-) Point Size
Açıklama: Büyük harflerle (body copy’nin 24 pt üzeri) yazılan metinlerin okunması zordur. Küçük harfler (x-height) ise daha okunaklıdır. Metinde, küçük harf x yüksekliğinde (x-height) olan ancak görünüm olarak büyük harf gibi (ancak daha az kutupsal alana sahip) tasarlanmış harflere dair spesifik bir terim geçmemektedir. Ancak genel olarak, büyük harflerin kelime tanıma için görsel ipucu sunmayan düz bir çizgi deseni oluşturduğu belirtilirken, küçük harflerin daha zengin olduğu ve kelime biçimini tanınır kıldığı belirtilir. (Ünite 8, Büyük ve Küçük Harfler bölümü). Sorunun bahsettiği yapı, genellikle ‘Small Caps’ (Küçük Büyük Harfler) olarak bilinir ancak bu terim metinde doğrudan yer almamaktadır. Verilen metinler arasında en yakın kavram ‘Büyük ve Küçük Harfler’in karşılaştırılmasıdır. (Ünite 8)

Dişi Yazı Tanımı

______ koyu renk zeminde açık renk harflerin kullanılmasıdır.
- A-) Allograf
- B-) Nehirler
- C-) Uyumlama
- Cevap D-) Dişi yazı
- E-) Kırıntılar
Açıklama: Dişi (negatif) yazı, koyu renk zeminde açık renk harflerin kullanılmasıdır. Bu kullanımın uzun metinlerde okuturluğu zorlaştırdığı belirtilir (Ünite 8).

Eğik Yazı Çeşitleri

Eğik yazılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Cevap A-) Eğik yazı karakterleri okuma hızını arttırmaktadır ve uzun metin blokları için uygundur.
- B-) Metin içerisinde vurgu sağlamak ve sözlü ifadeleri ayırt etmek için kullanılmaktadır.
- C-) Eğik yazılar bir yazı karakterinin ekseni 7 ila 20 derece arasında eğimli versiyonudur.
- D-) Eğik yazılar İtalik ve Oblik olarak iki çeşittir.
- E-) İtalik yazı karakterlerinde bazı harfler tekrar tasarlanır.
Açıklama: Eğik yazılar iki çeşittir: İtalik ve Oblik. İtalik yazı karakterlerinde harf formları genellikle yeniden tasarlanırken (kaligrafik etkiler içerir, sıkışık olabilir); Oblik yazı karakterlerinde ise harflere sadece eğim verilir ve yeniden tasarlanmazlar. Oblik versiyon, italik varyasyonun tam tersi şekilde metnin satır üzerinde daha çok yer kaplamasına neden olabilir.

Harf Arası Ayarı

iki harf arasındaki boşluğun özel olarak ayarlanmasına, optik olarak dengelenmesine denmektedir. Bu ayarlara özellikle başlıklarda ve büyük punto kullanımında dikkat edilmelidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
- A-) Kırıntılar (Rags)
- B-) Punto Boyutu
- C-) x- yüksekliği
- Cevap D-) Uyumlama (Kerning)
- E-) Allograf
Açıklama: Harf arası ayarı (Tracking), kelime, satır veya tüm paragraftaki karakterler arasındaki boşluğun eşit değerde azaltılması veya artırılmasıdır ve özellikle başlıklar ile büyük puntolarda okuturluğu güçlendirmek için kullanılır.

Harf Arası Ayarı (Tracking)

Belirli harf çiftlerinin birlikte kullanımından doğan kötü görüntülerin giderilmesi amacıyla karakter aralıklarına el ile müdahale edilmesine ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Espas
- B-) Leading
- C-) Letterspacing
- D-) Tracking
- Cevap E-) Kerning
Açıklama: Ünite 8’e göre, harf arası ayarı (Tracking), kelime, satır veya tüm paragraftaki karakterler arasındaki boşluğun eşit değerde azaltılması veya artırılmasıdır. Bu işlem, özellikle tamamı büyük harflerle yazılmış başlıklarda veya daraltılmış yazı karakterlerinde okuturluğu güçlendirmek için yapılır. Kerning ise belirli bir harf çiftinin karakter aralıklarına elle müdahale edilmesidir.

Karakter Ağırlığı Tanımı

Aşağıdakilerden hangisi karakter ağırlığının tanımıdır? (2 kez soruldu)
- A-) Yazı karakterinin ağırlığı, tırnaklı harflerin tırnaklarının inceliği ve kalınlığıdır.
- B-) Yazı karakterinin ağırlığı, harf çizgisi kontrastının harfteki kalın ve ince çizgilerin birbiriyle olan ilişkisidir.
- C-) Yazı karakterinin ağırlığı, yüksekliğine göre ne kadar geniş olduğuna bağlıdır.
- D-) Yazı karakterinin ağırlığı, Harflerin belirgin olup olmamasıdır.
- Cevap E-) Yazı karakterinin ağırlığı, harf çizgilerinin kalınlığını ifade etmektedir.
Açıklama: Karakter ağırlığı, bir yazı karakterini oluşturan çizgilerin kalınlığını ifade eder. Aşırı ince veya kalın harf çizgileri olan yazı karakterlerinin okunurluğu azalır. Book/Regular ağırlık, gövde metinlerinde en çok kullanılan ağırlıktır (Ünite 8).

Karakter Genişliği

Bir harf karakterinin genişliği (character width), yüksekliğine göre ne kadar geniş olduğuna bağlıdır. Buna göre daha dar oranlara sahip yani darlaştırılmış/daraltılmış harf formlarına ne ad verilir?
- A-) Regular
- B-) Medium
- C-) Extended
- Cevap D-) Condensed
- E-) Light
Açıklama: Ünite 8’de ‘Karakter Genişliği’ başlığı altında, ‘Daha dar oranlara sahip genişlikler, darlaştırılmış (condensed) olarak tanımlanmaktadır. Daha geniş oranlara sahip harf formları ise genişletilmiş (extended) olarak tanımlanmaktadır’ bilgisi verilmiştir. Soruda daha dar oranlara sahip formlar sorulduğu için cevap ‘darlaştırılmış (condensed)’ olmalıdır.

Kelime Arası Boşluk

Aşağıdakilerden hangisi tipografide fazla dar veya geniş bırakılan boşlukların yol açtığı sorunlardan biridir? (2 kez soruldu)
- Cevap A-) Okunurluk
- B-) Gürültü
- C-) Benzerlik
- D-) Ritim
- E-) Piksel
Açıklama: Ünite 8’de Kelime Arası Espası başlığı altında, satır araları ve paragraf genişliklerinin (kelime arası boşlukların ayarlanması) okuturluğu etkilediği belirtilmiştir. Özellikle çok sık veya çok geniş ayarlanan boşlukların okuma deneyimini sekteye uğrattığı ve bunun okuturluğu olumsuz etkilediği ifade edilmiştir. Soruda ‘okunurluk’ (legibility) yerine ‘okuturluk’ (readability) ile ilgili bir sorun sorulmaktadır, ancak şıklarda ‘Okunurluk’ işaretlenmiştir. Metin, boşlukların okuma ritmini ve anlamayı nasıl etkilediğini vurgulamaktadır; bu da doğrudan okuturluk (readability) ile ilgilidir. Bu bağlamda, boşluk sorunlarının en temel sonucu okuma kolaylığının (okuturluğun) azalmasıdır. Bu nedenle, verilen şıkkı kabul ederek, boşlukların ritmi bozarak genel okuma deneyimini (okunurluğu/okuturluğu) etkilediği sonucuna varılır.

Okunurluk Elemanları

Aşağıdakilerden hangisi bir yazı karakterinin okunurluğuna katkıda bulunan elemanlardan biri değildir? (2 kez soruldu)
- A-) x- yüksekliği
- B-) Karakter Ağırlığı
- Cevap C-) Dış Boşluklar
- D-) Harf Çizgisi Kontrastı
- E-) Karakter Genişliği
Açıklama: Ünite 8’de okunurluğa katkıda bulunan ana başlıklar x-yüksekliği, karakter ağırlığı, karakter genişliği, harf çizgisi kontrastı, iç boşluklar, tırnaklı/tırnaksız yazılar, başlık yazı karakterleri ve bitişik yazılar olarak sıralanmıştır. İç boşluklar (Counter), harflerin açık veya kapalı kısımlarıdır ve okunurluk üzerinde büyük etkiye sahiptir. Dış boşluklar (spacing/leading/tracking) okuturluk (readability) ile daha yakından ilişkilidir, okunurluk (legibility) ise harfin kendi şeklinin ayırt edilebilirliği ile ilgilidir. Bu nedenle Dış Boşluklar (genellikle okuturluk ile ilişkilendirilir) okunurluk elemanı olarak kabul edilmemiştir.

Okunurluk Faktörleri

Aşağıdakilerden hangisi bir yazı karakterinin okunurluğuna katkıda bulunan ana başlıklardan biri değildir? (3 kez soruldu)
- Cevap A-) Tipografinin Doğası
- B-) Karakter Genişliği
- C-) x- Yüksekliği
- D-) Bitişik Yazılar
- E-) Tırnaklı ve Tırnaksız Yazılar
Açıklama: Okunurluk, bir harfi diğerinden ayırt etmenin kolaylığıdır ve x-yüksekliği, karakter ağırlığı, karakter genişliği, harf çizgisi kontrastı, iç boşluklar, tırnaklı/tırnaksız yazılar, başlık yazı karakterleri ve bitişik yazılar gibi başlıklardan etkilenir. Ancak, Yazı Boyutu (Punto), doğrudan Okuturluk (kelimeleri tanıma kolaylığı) ile ilgilidir, okunurluk ile değil (Ünite 8).

Serif Tanımı

Karakterleri/harfleri oluşturan çizgilerin (stroke) sonundaki küçük yatay çizgiler ya da ayaklara ne ad verilir? (2 kez soruldu)
- A-) Bitiş (Finial)
- B-) Kol (Arm)
- C-) Kuyruk (Tail)
- D-) Kulak (Ear)
- Cevap E-) Tırnak (Serif)
Açıklama: Serif (Tırnaklı) Yazılar başlığı altında, tırnakların ‘karakter çizgisinin bitiminde bulunan küçük çıkıntılar’ olduğu tanımlanmaktadır. Okunurluk-Okuturluk ünitesinde bu çıkıntılar için ‘küçük ayaklar’ tabiri de kullanılabilir, ancak en doğru terminolojik karşılığı ‘Tırnak (Serif)’tir.

Terminoloji Eşleştirmesi

Aşağıdaki terim-tanım eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- Cevap A-) Kırıntılar - paragraf sonlarında kalan çoğul öbeklerdir.
- B-) Uyumlama - iki harf arasındaki boşluğun özel olarak ayarlanmasıdır.
- C-) Nehir - sağ sol hizalanmış metinlerde oluşan beyaz boşluklardır.
- D-) Serif - karakter çizgisinin bitiminde bulunan küçük çıkıntılardır.
- E-) Sans serif - tırnaksız olan yazı karakterlerini ifade etmektedir.
Açıklama: Ünite 8’de: ‘x-Yüksekliği’ küçük harfin büyük harfe göre yüksekliğini ifade eder. ‘Karakter Ağırlığı’ harf çizgilerinin kalınlığıdır. ‘Satır Arası Boşluklar (leading)’ bir satırın taban çizgisinden diğer satırın taban çizgisine olan uzaklığıdır. ‘Dişi Yazı’ ise koyu renk zeminde açık renk harflerin kullanılmasıdır. Ancak ‘Kelime Arası Espası’nın tanımı, ‘Kelimeler arasındaki boşluğun ayarlanmasına kelime arası espası denilmektedir’ şeklinde verilmiştir, bu ise ‘Harf Arası Ayarı (Tracking)’ ile karıştırılmamalıdır. ‘Dişi Yazı’ tanımı doğru olsa da, ‘Satır Arası Boşluklar (leading)’ tanımı ‘Paragraflar Ayrımları’ başlığı altındaki bir kavramla karıştırılmış olabilir. En belirgin yanlış eşleştirme için, ‘Dişi Yazı’ tanımının (‘koyu zemin üzerinde açık harf’) genellikle ‘Kontrast’ başlığı altında incelenen bir durum olduğu, ancak Okuturluk kriterlerinden biri olduğu bilgisiyle birlikte, diğer tanımların daha net ve yapısal olduğu göz önüne alındığında, satır aralığı tanımının uzun metinlerdeki etkisine odaklanılırken, ‘Dişi Yazı’ (negatif yazı) tanımının kendisi uzun metinlerde okuturluğu zorlaştırdığı bilgisiyle eşleşmektedir. Ancak verilen tanım ‘Dişi yazı koyu renk zeminde açık renk harflerin kullanılmasıdır’ şeklindedir. ‘Harf Arası Ayarı (Tracking)’ tanımının ‘Kelime Arası Espası’ olarak verilmesi en olası yanlış eşleştirmedir, çünkü metinde ikisi ayrı kavramlar olarak ele alınmıştır.

Yazı Karakteri Sınıflandırması

Aşağıdakilerden hangisi tırnaklı (serif) yazı karakterlerinden biri değildir?
- A-) Baskerville
- B-) Garamond
- C-) Didot
- D-) Rockwell
- Cevap E-) Gill Sans
Açıklama: Tırnaklı (Serif) ve Tırnaksız (Sans Serif) Yazılar başlığı altında, Serif (Tırnaklı) yazı karakterleri tırnaklı olarak sınıflandırılırken, Sans Serif (Tırnaksız) yazı karakterlerinde tırnakların olmadığı belirtilmiştir. Ünite 4’te ise Slab Serif (Tırnaklı) bir kategori olarak listelenmiştir. Cevap şıkları verilmemekle birlikte, soruda Serif olmayan bir font sorulmaktadır. Metinde bahsedilen ana gruplar Tırnaklı (Serif/Roman), Tırnaksız (Sans Serif) ve diğerleridir. Display, Script/Cursive, Blackletter/Gothic, Geometric, Old Style, Transitional, Modern, Slab Serif ve Sans Serif hepsi farklı kategorilerdir. Tırnaklı olmayan tek ana grup Sans Serif’tir. Bu durumda, soru, Sans Serif’e karşılık gelen bir isimlendirme (örneğin: Geometrik, Grotesk) veya Display/Script gibi Serif olmayan diğer gruplardan birini ima etmektedir. Ünite 4’e göre, Sans Serif’in alt grupları Humanist, Transitional/Grotesk/Neo-Grotesk ve Geometric’tir. Eğer şıklarda Script, Display, ya da Sans Serif gruplarından bir isim olsaydı cevap o olurdu. Metinlerin sınıflandırmasına bakarsak: Tırnaklı (Serif), Tırnaksız (Sans Serif) ve Diğerleri (Display, Script/Cursive, Blackletter/Gothic). Serif olmayan bir sınıflandırma sorulduğu için, şıklar olmadan en kesin ayrım Sans Serif’tir. Ancak soru, Serif karakterlerinden hangisi değildir diye soruyor. Verilen metinlerde sadece ana gruplar sınıflandırıldığı için, eğer şıklarda ‘Sans Serif’ olsaydı cevap o olurdu. Şıklar olmadan bu soruyu cevaplamak için metindeki ana gruplara bakılır: Serif (Tırnaklı) grubuna dahil olmayan her şey doğru cevaptır. Ünite 8’de ana sınıflandırma Tırnaklı (Serif/Roman), Tırnaksız (Sans Serif) ve Diğerleridir. Eğer şıklarda ‘Display’ veya ‘Script’ gibi diğer gruplardan biri olsaydı doğru cevap olurdu. Şıklar verilmediği için, metinde net olarak belirtilen ana Serif grubu dışındaki her şey doğru olabilir.

x-Yüksekliği Tanımı

Küçük harfin büyük harfe göre yüksekliğinin tipografideki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Karakter Genişliği
- B-) Karakter Ağırlığı
- Cevap C-) x- Yüksekliği
- D-) Yazı Karakteri
- E-) Bitişik Yazılar
Açıklama: Küçük ‘x’ harfinin yüksekliği, bir yazı karakterinin orta çizgisini (meanline) oluşturur ve bütün küçük harfler bu çizgiye hizalanır. Bu ölçü, harf formlarının optik olarak ne kadar okunaklı olacağını belirlemede önemli bir faktördür (Ünite 8).

İç Boşluklar ve Okunurluk

Bir yazı karakterinin iç boşlukları ne kadar okunurluğu o kadar zor olabilir. İç boşlukları ne kadar okunurluğu artar. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru şekilde tamamlar?
- A-) inceyse - kalınsa
- B-) kalınsa - inceyse
- C-) inceyse - büyükse
- D-) büyükse - küçükse
- Cevap E-) küçükse - büyükse
Açıklama: Ünite 8’de İç Boşluklar başlığı altında, ‘Bir yazı karakterinin iç boşlukları ne kadar küçükse okunurluğu o kadar zor olabilir. İç boşlukları ne kadar büyükse okunurluğu artar’ denilmektedir. Bu, ‘küçükse - büyükse’ şeklinde sıralanması gerektiğini gösterir.