Dijital Kültür - Çıkmış Sorular

Ünite 1

Algoritmik Önyargı

  1. Matematiksel bir nesnellik gözükse de insanların geliştirdiği algoritmaların insanların taşıdığı ön yargıları da barındırmasıyla bazı durumlarda sosyal eşitsizliklerin yeniden yaratılmasına neden olmasını açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Dijital izler
    • B-) Sosyal ağ analizi
    • C-) Büyük veri
    • D-) Akıllı sözleşmeler
    • Cevap E-) Algoritmik düzen

    Açıklama: Algoritmik düzen kavramı, insanların geliştirdiği algoritmaların, insanların taşıdığı ön yargıları da barındırması sonucu sosyal eşitsizliklerin yeniden yaratılmasını açıklamaktadır. (Ünite 1, Teknolojik Olanaklar bölümü)

Kamusal Alan Tartışmaları

  1. Henry Jenkins’in geliştirdiği kavramı internet sayesinde sıradan vatandaşların kamusal alana daha kolay ve aktif bir şekilde katılabilir olmasını kastetmektedir. Yukarıdaki cümledeki boşluğu hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) katılımcı demokrasi
    • B-) kültür endüstrisi
    • Cevap C-) katılımcı kültür
    • D-) popüler kültür
    • E-) dijital kültür

    Açıklama: İyimser yaklaşımlar, ağ toplumunda dijital teknolojilerin yeni kamusal alanlar yarattığını ve internetin demokratikleştirici gücüyle yurttaşların kamusal alana daha kolay ve aktif katılımını sağladığını savunur. (Ünite 1, Kamusal Alan bölümü)

Kamusal Alan Teorisi

  1. Aşağıdakilerden hangisi kamusal alan tartışmaları bağlamında önemli bir düşünürdür?
    • A-) Spinoza
    • B-) Ziya Gökalp
    • Cevap C-) Habermas
    • D-) Henry Ford
    • E-) Descartes

    Açıklama: Ünite 1’de, Kamusal Alan başlığı altında Habermas’ın kamusal alanı demokrasinin ön koşulu olarak tanımladığı ve 18. yüzyılda aydınların fikir tartışmalarıyla oluşan rasyonel etkileşim alanı olarak gördüğü belirtilmektedir. Bu nedenle Habermas, kamusal alan tartışmaları bağlamında önemli bir düşünürdür.

Kamusal Alan İşlevleri

  1. Kamusal alanın önemi ve işlevi üzerine çalışan teorisyenlerden biri olan Habermas’a göre, kamusal alan demokrasinin ön koşuludur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kamusal alanın işlevleri arasında yer alır?
    • A-) Sadece aydınlar ve burjuva sınıfının fikir alışverişine hizmet etmek
    • Cevap B-) Toplumu ilgilendiren sorunları tartışma ve kolektif çözümler geliştirme
    • C-) Yalnızca devlet politikalarını denetleme işlevi
    • D-) Kamusal alanın devlet, sermaye ve aile gibi diğer güçlerden bağımsız olması
    • E-) Sadece ekonomik gelişmeleri değerlendirmek

    Açıklama: Ünite 1’e göre, Habermas’a göre kamusal alan, yurttaşların farklı görüşlerini ifade edebildiği, toplumu ilgilendiren sorunların tartışıldığı ve iletişimsel olarak kolektif çözümlerin geliştirildiği toplumsal bir alandır. Bu, demokrasinin ön koşulu olarak tanımlanır. Tartışma, kolektif çözüm geliştirme ve görüş ifade etme temel işlevleridir.

Sosyal Eşitsizlikler Kavramı

  1. Farklı sosyoekonomik düzeylerdeki insanların, dezavantajlı grupların, hanelerin, ülkelerin ve coğrafi bölgelerin internet başta olmak üzere dijital iletişim teknolojilerine erişimlerinde ve ondan yararlanmalarında gözlenen eşitsizlikleri anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Trollük
    • B-) Homofili
    • C-) Sanal/siber zorbalık
    • Cevap D-) Dijital uçurum
    • E-) Kamusal alan

    Açıklama: Dijital Eşitsizlik (Digital Divide), hangi demografik grupların ve coğrafyaların dijital bilgi ve iletişim teknolojilerine erişimi olup olmadığını inceleyen akademik bir alandır ve var olan eşitsizlikleri üretme ve pekiştirme potansiyeli taşır. (Ünite 1, Sosyal Eşitsizlikler bölümü)

Sosyal Medya Platformları

  1. Facebook bir ——- alanı olarak görülebilir. (2 kez soruldu)
    • A-) kriptopara
    • B-) hava alma
    • C-) kütüphane
    • D-) jeolojik unsur
    • Cevap E-) dijital aktivizm

    Açıklama: Ünite 1’de sosyal medya platformlarının (Facebook, Twitter, Instagram vb.) gündelik iletişim, haber dolaşımı, siyaset ve ticaret gibi birçok sosyal aksiyona ev sahipliği yaptığı ve insanların kendilerini temsil ettikleri alanlar olduğu belirtilmiştir. Bu bağlamda Facebook, sosyal ağlar (social networks) kategorisine giren bir alandır.

Sosyal Medya Türleri

  1. ———– bir sosyal medya platformudur.
    • Cevap A-) Tiktok
    • B-) TRT
    • C-) LOL
    • D-) Star Wars
    • E-) Netflix

    Açıklama: Ünite 1’de, Sosyal Medya türleri sınıflandırması yapılırken Facebook, Twitter, Instagram, TikTok ve YouTube gibi platformlar örnek olarak verilmiştir. Metin, sosyal medya platformları arasında spesifik olarak herhangi birini öne çıkarmamıştır, bu nedenle soruyu cevaplamak için listeden birini seçmek gerekir. Facebook, en temel ve geniş kapsamlı sosyal medya platformlarından biri olarak sıkça anılır.

Teknolojik Determinizm

  1. “Sosyal değişimin merkezinde medya teknolojileri vardır.” düşüncesi aşağıdaki hangi kuramsal yaklaşım kapsamında yer alır? (4 kez soruldu)
    • A-) Yapısalcılık
    • B-) Semiyoloji
    • C-) Ağ teorisi
    • D-) Kültürel konstrüktivizm
    • Cevap E-) Teknolojik determinizm

    Açıklama: Teknolojik determinizm perspektifine göre teknoloji, insanın ve toplumun davranışlarını ve eylemlerini doğrudan belirlemektedir. Her yeni medya türü çıktığında bu türün belirleyici bir araç olduğuna inanılır. Ünite 1’de bu yaklaşım, teknolojinin yarattığı koşulların insanların siyaset katılım biçimlerini bile doğrudan etkileyeceğini iddia eden ekol olarak tanımlanmıştır.

Çevrimiçi Topluluk Türleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi internet üzerinde topluluk oluşturmada kullanılan mecralardan biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Whatsapp
    • B-) Facebook
    • Cevap C-) Kıraathane
    • D-) İnternet forumları
    • E-) Telegram

    Açıklama: Ünite 1’deki sınıflandırmaya göre çevrimiçi gruplar; sosyalleşme (Facebook, Swarm), oyun (Twitch, Everquest), içerik paylaşımı (YouTube, BitTorrent), bilgi paylaşımı (Wikipedia, Slashdot), aktivizm (Change.org), geliştirme (Linux) ve değişim/satış (eBay, Craigslist) amaçlı olarak gruplandırılmıştır. Bu listeler arasında doğrudan ‘e-posta’ (e-Posta), Dark Web içeriği gibi kapalı/özel iletişim araçları, bu listelenen topluluk türleri arasında sayılmamıştır. (Not: Metinde karanlık veri/veri toplama başlığında e-postadan bahsedilse de, topluluk türleri listesinde yer almamaktadır).

Çevrimiçi Topluluklar

  1. Facebook bir boşluk alanı olarak görülebilir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) kriptopara
    • Cevap B-) dijital aktivizm
    • C-) jeolojik unsur
    • D-) hava alma
    • E-) kütüphane

    Açıklama: Ünite 1’de, çevrimiçi toplulukların farklı türleri arasında Facebook, Twitter gibi platformların ‘Sosyalleşme amaçlı çevrimiçi gruplar’ veya ‘Sosyal ağlar’ başlığı altında ele alındığı görülmektedir. Facebook, temel olarak kullanıcıların birbirleriyle iletişim kurmasını ve sosyal bağlarını sürdürmesini sağlayan bir sosyal ağ platformudur.

Ünite 2

Ağ Toplumu Kriterleri

  1. Manuel Castells tarihsel olarak toplumsal ağların her zaman bulunduğunu; ağ toplumunu ayıran kilit faktörün ise bu dönemde ve teknolojilerinin kullanımının yaygınlaşması olduğunu vurgular.
    • Cevap A-) bilgi / iletişim
    • B-) kurum / elektronik
    • C-) kitle / çoğaltma
    • D-) çözümleme / baskı
    • E-) VR / AR

    Açıklama: Manuel Castells’e atıf olmamasına rağmen, Ünite 2’de ‘Ağ Toplumu’ tanımı yapılırken, temel toplumsal yapıların ve faaliyetlerin bilgi ve iletişim teknolojileri etrafında düzenlendiği vurgulanır. ‘Dijital bilgi ağları etrafında örgütlendiği yeni toplumsal yaşam’ olarak tanımlanır. Dijitalleşmenin temelini oluşturan teknolojiler, metinlerde genellikle ‘internet ve dijital iletişim teknolojileri’ olarak geçer. Ünite 2’de ‘ağ toplumu’ tanımı yapılırken, bu kavramın temelini oluşturan teknolojiler bilgi ve iletişim teknolojileridir.

Ağ Toplumu Tanımı

  1. İnternet ve dijital İletişim teknolojileri sayesinde bireylerin ve grupların dijital bilgi ağları etrafında örgütlendiği yeni toplumsal yaşamı betimlemek için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Homofili
    • B-) Tüketim toplumu
    • C-) Kamusal alan
    • D-) Kitle toplumu
    • Cevap E-) Ağ toplumu

    Açıklama: Ağ toplumu (network society), internet ve dijital iletişim teknolojileri sayesinde bireylerin ve grupların dijital bilgi ağları etrafında örgütlendiği yeni toplumsal yaşam biçimini betimlemek için kullanılan bir terimdir (Ünite 2).

Habermas ve Kamusal Alan

  1. Kamusal alanı; devletten, sermayeden / piyasadan ve ailenin mahrem hayatından ayrı bir güç ve demokrasinin ön koşulu olarak gören teorisyen aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Staler
    • B-) Castells
    • Cevap C-) Habermas
    • D-) Van Dijk
    • E-) Malina

    Açıklama: Jürgen Habermas’a göre kamusal alan, 18. yüzyılda aydınlar ve burjuva sınıfının bir araya gelip rasyonel tartışmalar yaptığı, demokrasinin ön koşulu olan iletişimsel kolektif çözüm geliştirme alanıdır; bu alan devletten, sermayeden (ticari) ve özel hayattan (aile) ayrı tutulur (Ünite 2).

Konum Tabanlı Uygulama

  1. Konum tabanlı servislerin yaygınlaşmasıyla birlikte sosyal medya kullanıcıları aşağıdakilerden hangisini yapma olanağına sahip olmuştur?
    • A-) Konum verilerini yalnızca kamu görevlileriyle paylaşma zorunluluğu
    • B-) Sadece geçmişe dönük konum bilgilerini paylaşabilme
    • C-) Sosyal medya platformlarında anonim olarak konum paylaşma
    • D-) Konum verilerinin yalnızca bireysel kullanım için saklanması
    • Cevap E-) Konum bildirimlerine fotoğraf, video ve yorum ekleyebilme

    Açıklama: Konum tabanlı uygulamalar (Foursquare, Pokemon Go vb.), kullanıcılara restoranlar, kafeler, mağazalar gibi fiziksel yerlerde ‘check-in’ yapma olanağı sunar. İşletmeler bu sayede müşterileri çekmek için ödüller veya indirimler sunabilir (Ünite 2).

Konum Verisi Etiği

  1. Aşağıdakilerden hangisi konum verilerinin kullanımına İlişkin etik ve sorumlu yaklaşımları desteklemek amacıyla oluşturulan Locus Charter İlkeleri’nden biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Verilerin daha sonra bireylerin veya konumlarının tanınmasına neden olacak şekilde kullanılmasını engellemek için önlemler alınması
    • B-) Veri kullanıcılarının, bireysel veya toplu konum verilerinin ayrımcılık, istismar veya zarar amaçlı kullanımını önlemekle sorumlu olması
    • Cevap C-) Konum verilerini toplayan platform ve araştırmacıların, kullanıcılara verilerinin kullanacağını belirterek yasal ve etik sorumluluktan kaçınabilmeleri
    • D-) Veri setlerindeki yanlılığı anlamaya ve ayrımcı sonuçlardan kaçınmaya özen gösterilmesi
    • E-) Belirli bir amaçla konum verisini kullanacak olanların yalnızca yeterli, ilgili ve hedefle sınırlı kişisel verileri kullanması

    Açıklama: Ünite 2’de Locus Charter İlkeleri sıralanmıştır: 1. Fırsatların farkına varınız. 2. Etkileri idrak ediniz. 3. Zarar vermeyiniz. 4. Zarar görme ihtimali olanları koruyunuz. 5. Yanlılığı irdeleyiniz. 6. İhlalleri en aza indiriniz. 7. Verileri en aza indiriniz. 8. Gizliliği koruyunuz. 9. Bireylerin tanınmasını önleyiniz. 10. Hesap verebilirliği sağlayınız. Bu listede ‘Hizmetleri ücretsiz kullanın’ veya ‘Herkesin verisine erişin’ gibi bir ilke bulunmamaktadır. Bu listede yer almayan bir ifade aranmaktadır. (Örneğin, ‘Hizmetleri ücretsiz kullanın’ şeklinde bir kural listede yoktur.)

Konumsal Teknolojiler

  1. Aşağıdakilerden hangisi haritalama, navigasyon, yön bulma ve konum ile yakınlık algılamada kullanılan elektronik teknolojilerden biri değildir?
    • A-) Sonar
    • B-) GPS
    • Cevap C-) USB
    • D-) Bluetooth
    • E-) Radar

    Açıklama: Ünite 2’de Konum Tabanlı Uygulamalar başlığı altında haritalama, navigasyon, yön bulma ve konum/yakınlık algılamada kullanılan elektronik teknolojiler GPS, Wi-Fi, Bluetooth ve RFID olarak listelenmiştir. Web coğrafi bilgilerle etiketlenme (etiketleme) bir uygulama/sonuçtur, bir teknoloji değil, teknoloji tarafından sağlanan bir özelliktir. Radar ve sonar da konum belirlemede kullanılır. Bu bağlamda, Web ile etiketleme bir sonuç iken diğerleri doğrudan teknolojidir. Ancak soruda ‘değildir’ denildiği için, bu listede olmayan veya doğrudan bu amaçla anılmayan bir teknoloji aranır. Metinde geçenler: Radar, Sonar, GPS, Wi-Fi, Bluetooth, RFID. Web coğrafi bilgilerle etiketleme bir teknoloji değil, verinin işleniş şeklidir.

Kültür Endüstrisi Eleştirisi

  1. Kültür ve teknoloji arasındaki ilişkiyi değerlendirirken kültürün endüstrileşmesi kavramını ortaya atan düşünürlerden biri aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Max Horkheimer
    • B-) Martin Heidegger
    • C-) Neil Postman
    • D-) Armand Matteland
    • E-) Alan Turing

    Açıklama: Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno, kültür ve teknoloji arasındaki ilişkiyi eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmiş ve kültürün endüstrileşmesi kavramını ortaya atmışlardır. Onlara göre bu durum, kültürü kitlesel olarak üretilen bir meta hâline dönüştürmektedir. (Ünite 2, Kültür Endüstrisi bölümü)

Kültür Endüstrisi Teorisi

  1. Adorno ve Horkheimer’in Kültür Endüstrisi teorisine göre popüler kültürün temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sanat ve medya yoluyla toplumsal yapıları politikadan bağımsız olarak şekillendirmek
    • B-) Kültürel üretimi bireylerin kontrolüne bırakarak medya tekellerini ortadan kaldırmak
    • C-) Kapitalist düzeni eleştiren bağımsız medya içeriklerinin çoğalmasını sağlamak
    • Cevap D-) Toplumu edilgenliğe itmek için standartlaşmış kültürel ürünler üretmek
    • E-) Bireylerin özgün ifade biçimlerini teşvik etmek ve siyasete katılımı artırmak

    Açıklama: Metinde Horkheimer ve Adorno’nun Kültür Endüstrisi teorisine göre, kültürün endüstrileşmesi sonucu kültürel ürünlerin sayılabilir, ölçülebilir, standart ve kitlesel meta haline dönüştüğü ve bunun bir yabancılaşma süreci olduğu vurgulanır. Bu süreç, insanların algısında marjinal-normal, iyi-kötü gibi değerleri belirleyerek bir ‘sahte bilinç’ edinmelerine neden olan ideolojinin taşıyıcısıdır.

Teknoloji Dönemleri

  1. “Teknokrasi dönemi” ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (3 kez soruldu)
    • A-) Araç kullanan toplumlar dönemini tanımlar.
    • B-) Kültür teknolojinin ortaya çıkış koşullarını ve kullanımını kesin olarak tanımlar.
    • Cevap C-) Teknoloji ile kültür arasında bir çatışma vardır.
    • D-) Teknoloji gelenek ve kültür tarafından tanımlanır.
    • E-) Kültür teknoloji olmuştur.

    Açıklama: Teknokrasi dönemi, Postman’ın sınıflandırmasına göre, teknolojinin kültür ve geleneğin belirlediği biçimde kullanıldığı araç olma durumundan çıkıp, teknoloji ile kültür arasında çatışmanın yaşandığı dönemi ifade eder. Bu dönemde teknoloji, toplum yapısını belirleyen ve düzenleyen temel bilgi ve doğruların meşruiyet odağını gelenekten teknoloji temelli bilim anlayışına doğru çevirmiştir. (Ünite 2, Teknolojik Determinizm bölümü)

Topluluk Bileşenleri

  1. Jenny Preece’e (2000) göre aşağıdakilerden hangisi çevrimiçi bir topluluğun temel bileşenlerinden biridir?
    • A-) Fiziksel mekânda yüz yüze etkileşim kuran bireyler
    • B-) Rastgele bir araya gelmiş ve ortak amacı olmayan bireyler
    • Cevap C-) Topluluk üyelerinin davranışlarını yönlendiren prensipler
    • D-) Sadece bireysel amaçlara hizmet eden kişisel dijital alanlar
    • E-) Dijital platformlardan bağımsız olarak varlığını sürdüren gruplar

    Açıklama: Jenny Preece’e (2000) göre, çevrimiçi bir topluluk dört temel bileşenden oluşur: Toplumsal olarak etkileşime giren insanlar, ortak bir amaç, örtük/açık kurallar ve bu etkileşime aracılık eden teknik sistem (platform). Soruda bahsedilen ‘kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla toplumsal olarak etkileşime giren insanlar’ bu tanımın ilk maddesidir (Ünite 2).

Çevrimiçi Platform Sorunları

  1. “Trollük” kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Dijital ortamda bir bağlantıya tıklamanızı sağlamak için abartılı, dikkat çekici ve/veya yanıltıcı şekilde atılmış başlıklar kullanmak
    • B-) Farklı sosyoekonomik düzeylerdeki insanların, dezavantajlı grupların, hanelerin, ülkelerin ve coğrafi bölgelerin internet başta olmak üzere dijital iletişim teknolojilerine erişimlerinde ve ondan yararlanmalarında gözlenen eşitsizlikler
    • C-) Enformasyon ve iletişim teknolojilerinin bir birey ya da bireylerden oluşan grubu yıldırma, mağdur etme, taciz etme ya da zulmetme gibi amaçlarla kullanılması
    • Cevap D-) İnternet’te insanların keyfini kaçırmak ya da münakaşa başlatmak için tohum ekmeye çalışmak, alaycı söylemlerle hakaret ederek rahatsızlık vermek
    • E-) Mevcut bir görüntü veya videoda yer alan bir kişinin, yapay sinir ağları kullanarak bir başka kişinin görüntüsü ile değiştirilmesi

    Açıklama: Trollük, çevrimiçi platformlarda insanları kışkırtmayı amaçlayan eylemler için kullanılır. Bu, bazen koordineli dezenformasyon kampanyaları şeklinde de ortaya çıkabilir (Ünite 2).

Çevrimiçi Topluluk Bileşenleri

  1. Çevrimiçi toplulukların temel bileşenleriyle aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Çevrimiçi topluluklar, sadece gruplar arasında etkileşime odaklanan bir yapıya sahiptir.
    • B-) Çevrimiçi topluluklar yalnızca bireysel ihtiyaçları karşılamak amacıyla kullanılır ve grup boyutları önemli değildir.
    • C-) Ortak bir amaç, topluluk üyelerinin davranışlarını yönlendiren kurallar ve sosyal etkileşime aracılık eden teknik bir sistem içermez.
    • D-) Çevrimiçi topluluklar sadece bireysel ve teknoloji boyutlarını içerir.
    • Cevap E-) İnsanlar arasında toplumsal etkileşimi, ortak bir amaç, kurallar ve teknik bir sistem içeren dört temel bileşenden oluşur.

    Açıklama: Metinde, çevrimiçi bir topluluğun dört temel bileşeni şöyle sıralanmıştır: Kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla etkileşime giren insanlar, ortak bir amaç, örtük veya açık kurallar biçimindeki prensipler ve sosyal etkileşime aracılık eden teknik bir sistem (taşıyıcı dijital platform).

Çevrimiçi Topluluk Tanımı

  1. Yeterli sayıda insanın, dijital ortamda kişisel ilişki ağları oluşturmak amacıyla insani duygularla kamusal tartışmalara girmeleri ve bunu yeterli sürede sürdürmeleri sonucunda ağdan ortaya çıkan toplumsal kültürel kümelere ne ad verilir?
    • Cevap A-) Çevrimiçi topluluk
    • B-) Kamusal alan
    • C-) Homofili
    • D-) Sanal gerçeklik
    • E-) Konum verisi

    Açıklama: Ünite 2’de, çevrimiçi topluluklar için ‘Belirli bir amaç için bilgisayar ve mobil teknolojiler aracılığıyla bir araya gelen, aktif ya da pasif olarak katılım gösteren gönüllü bir kullanıcı grubunu tanımlamak için kullanılan bir kavramdır’ denilmektedir. Metinde ayrıca ‘dijital toplumsal oluşumlar’ ve ‘eylem toplulukları’ gibi terimler de geçer. Sorudaki tanım, bu oluşumların fiziksel sınırlardan bağımsız olarak dijital ortamda, belirli amaçlar için bir araya gelme halini ifade eder, bu da ‘Çevrimiçi Topluluklar’ tanımına uyar.

Çevrimiçi Topluluk Türleri

  1. İlk çevrimiçi topluluk aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Wikipedia
    • Cevap B-) WELL
    • C-) YouTube
    • D-) eBay
    • E-) BitTorrent

    Açıklama: Metinde çevrimiçi toplulukların çeşitli türleri listelenmektedir. Bu türler arasında sosyalleşme, oyun, içerik paylaşımı, bilgi paylaşımı, aktivizm, geliştirme, değişim ve satış amaçlı gruplar yer alır. Ancak metinde ilk çevrimiçi topluluğun hangisi olduğuna dair kesin bir bilgi verilmemektedir. Ancak, 1990’ların başındaki internetin demokratikleştirici gücü vurgulanan çalışmalarda, temel olarak forumlar ve IRC gibi erken internet uygulamaları aracılığıyla oluşan sanal topluluklardan bahsedilebilir. Metin, spesifik olarak ilk çevrimiçi topluluğu adlandırmaz, ancak forumculuk kültürünün eski bir topluluk biçimi olduğunu belirtir (Ünite 2, Ağ Toplumu ve Kamusal Alan/Çevrimiçi Topluluklar başlıkları).

Çevrimiçi Topluluklar

  1. Rheingold’un çevrimiçi topluluklar hakkındaki görüşü aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Çevrimiçi toplulukların başarısının temel nedenlerinden biri, insanların toplumsal olarak aidiyet ihtiyacı hissetmeleridir.
    • B-) Çevrimiçi topluluklar sadece eğlence amaçlı kullanıldığında başarılı olacaktır.
    • C-) Çevrimiçi topluluklar sadece bilgi almak için kullanılır, etkileşim kurmak toplumsal bir ihtiyaç değildir.
    • D-) Çevrimiçi toplulukların varlığına şüphe ile yaklaşmış ve elektronik iletişimin gerçek topluluk özelliklerini taşımadığını savunmuştur.
    • E-) Çevrimiçi toplulukların dijital oyun grupları dışında kullanımı gerçek amacına hizmet etmeyecektir.

    Açıklama: Metinde, Celia Pearce’in (2009) çevrimiçi topluluklar kavramının, İnternet’te belirli amaçlar doğrultusunda bir araya gelen grupları tanımlamak için kullanılan ‘eylem toplulukları’ kavramıyla benzerliğinin altını çizdiği belirtilmiştir. Bu bağlamda, toplulukların yapısal özelliklerini belirlemede oyunun rolüne dikkat çekilmiştir.

Çevrimiçi Topluluklarda Benzerlik

  1. Bireylerin kendileriyle benzer yaş, cinsiyet, etnik köken, sosyoekonomik durum ve kişisel inançlar gibi tanımlayıcı özellikleri paylaşan diğer insanlarla güçlü sosyal bağlantılar kurma eğilimini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Siber zorbalık
    • B-) Nefret söylemi
    • C-) Anonimlik
    • Cevap D-) Homofili
    • E-) Trollük

    Açıklama: Çevrimiçi toplulukların faydaları arasında, kullanıcıların topluluğa ait olma hissi yaratması ve katılımcı kültürü beslemesi sayılır. Metinde, ‘sanal topluluk’ kavramının, özellikle benzer demografik özelliklere sahip diğer insanlarla güçlü sosyal bağlantılar kurma eğilimini ifade eden ve genellikle ‘sanal cemaat’ olarak da anılan bir yapıya işaret edebileceği ima edilir. Ancak metinde bu spesifik kavramın adı geçmemektedir. Ancak, çevrimiçi topluluklar, ortak ilgi alanları etrafında organize olan ve aidiyet hissi yaratan gönüllü gruplardır (Ünite 2, Çevrimiçi Topluluklar ve Türleri).

Çevrimiçi topluluk bileşenleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Preece’a göre çevirmiçi toplulukların dört temel bileşeninden biri değildir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Oyun amaçlı çevrimiçi gruplar
    • B-) Topluluk üyelerinin davranışlarını yönlendiren örtük ya da açık kurallar biçimindeki prensipler
    • C-) Çıkar, ihtiyaç ya da iş birliği yapmak gibi ortak bir amaç
    • D-) Kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla toplumsal olarak etkileşime giren insanlar
    • E-) Sosyal etkileşime aracılık eden taşıyıcı dijital platform olarak hizmet veren teknik bir sistem

    Açıklama: Çevrimiçi toplulukların dört temel bileşeni şunlardır: Kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla etkileşime giren insanlar, ortak bir amaç, örtük ya da açık kurallar ve sosyal etkileşime aracılık eden teknik sistem. ‘Sanal cemaat’ veya ‘dijital topluluk’ gibi adlarla anılan bu yapılarda, çevrimiçi toplulukların bir özelliği olan anonimlik (Sayfa 2, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 2), bir bileşen olarak listelenmemiştir.

Ünite 3

Alan Turing’in Önemi

  1. Alan Turing’in bilgisayar tarihindeki önemi aşağıdakilerden hangisine dayanmaktadır? (2 kez soruldu)
    • A-) 4. dereceden polinominal fonksiyonları tanımlamıştır.
    • B-) Fortran bilgisayar dilinin mucididir.
    • Cevap C-) Yapay zekâya giden yoldaki en önemli fikirlerden birinin sahibidir.
    • D-) İkili kod sistemini bulmuştur.
    • E-) Dokuma tezgahları için kart sistemini bulmuştur.

    Açıklama: Alan Turing, İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman ordusunun şifreli mesajlarını kırmak için geliştirilen Colossus bilgisayarının geliştirilmesinde rol oynamıştır. Ayrıca, makinelerin insan gibi düşünüp düşünemeyeceği tartışmalarını başlatan ve yapay zekanın temelini oluşturan fikirleri ortaya atmıştır (Ünite 3).

Analog Bilgisayar Tarihçesi

  1. 18. yüzyılda ortaya çıkan, rakipleriyle satranç oynayan, Mekanik Türk adı verilen robot aşağıdaki teknolojilerden hangisinin ilham kaynağı olarak olarak görülmektedir?
    • Cevap A-) Yapay zekâ
    • B-) Hesap makinesi
    • C-) Metaverse
    • D-) Dijital bilgisayarlar
    • E-) Analog bilgisayarlar

    Açıklama: Mekanik Türk, 1770’te Wolfgang von Kempelen tarafından icat edilen, satranç oynayan bir robottur ve Macar mucidin illüzyon gösterilerinden ilham almıştır. Bu, analog bilgisayar teknolojilerinin erken dönem örneklerindendir (Ünite 3).

Analog Bilgisayarlar Tarihçesi

  1. Leydi Augusta Ada Lovelace’in bilgisayar tarihindeki önemi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) İlk bilgisayar oyununu tasarlayan kişi olması
    • B-) Ticari olarak satılan ilk bilgisayarın tasarımcısı olması
    • Cevap C-) İlk bilgisayar programcısı olması
    • D-) Bilgisayarla ilk ses kaydı alınan kişi olması
    • E-) Fark motorunun tasarımcısı olması

    Açıklama: Leydi Ada Lovelace, Babbage’ın Analiz Motoru üzerinde çalışırken ilk bilgisayar programcısı olarak kabul edilmektedir. Bu, onun bilgisayar tarihindeki önemini gösterir. (Ünite 3, Analog Bilgisayarlar bölümü)

Artırılmış Gerçeklik Eğitim

  1. Aşağıdakilerden hangisi artırılmış gerçeklik teknolojisinin eğitim alanında sunduğu en önemli avantajlarından biridir?
    • A-) Öğrencilerin fiziksel ortamdan tamamen soyutlanarak tamamen sanal bir dünyaya geçiş yapmalarını sağlaması
    • B-) Eğitimin yalnızca belirli bir yaş grubu için uygulanabilir olmasını desteklemesi
    • C-) Öğrencilerin yalnızca teorik bilgileri ezberleyerek öğrenmelerine odaklanması
    • D-) Öğrencilerin sadece görsel içeriklerle sınırlı kalmasını sağlayarak deneyimsel öğrenmeyi kısıtlaması
    • Cevap E-) Fiziksel ortamın olanaklarını sayısal ortamın avantajlarıyla birleştirerek etkileşimli bir öğrenme deneyimi sunması

    Açıklama: Ünite 3’te Eğitim Alanında Artırılmış Gerçeklik bölümünde, DAQRI firmasının Elements 4D uygulaması örneği verilerek, öğrencilerin konuları artırılmış gerçeklik ortamı içerisinde deneyimlemesini sağladığı belirtilir. Bu sayede fiziksel küplerin sayısal eklentilerine ulaşılarak deneyler yapıldığı ifade edilir. Yani, sanal nesnelerin fiziksel dünya ile etkileşimi sayesinde deneyimleyerek öğrenme sağlanır.

Artırılmış Gerçeklik Oyunları

  1. Sanal gerçeklikte olduğu gibi, artırılmış gerçeklikte de oyun piyasası bu yeni ortamın olanaklarını değerlendirmektedir. Artırılmış gerçeklik ortamını geniş kitlelerin ilk oyun deneyimlemesini sağlayan aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Catan World Explorers
    • B-) Harry Potter Wizards Unite
    • C-) Zombies, Run
    • D-) Ingress
    • Cevap E-) Pokemon GO

    Açıklama: Artırılmış gerçeklik (AR), sayısal nesnelerin fiziksel dünyanın üzerine bindirilmesiyle oluşur. Oyun piyasası, artırılmış gerçekliğin olanaklarını değerlendirmektedir. Pokemon Go, fiziksel mekâna bindirilmiş artırılmış gerçeklik uygulaması olarak, kullanıcıların dışarıda, fiziksel mekânda hareket ederken dijital öğelerle etkileşim kurmasını sağlayan bir oyundur ve bu, kitlelerin ilk AR oyun deneyimlerinden biridir (Ünite 3).

Artırılmış Gerçeklik Sanatı

  1. Aşağıdakilerden hangisi artırılmış gerçeklik sanatının özelliklerinden biridir?
    • A-) Sanatçıları fiziksel gerçeklikle sınırlar, ekranların atıl yapısından kurtarır.
    • B-) Sanat eserlerini fiziksel gerçeklikle sınırlar, sanat piyasasının hiyerarşik yapısından kurtarır.
    • C-) Sanatçıları sanat piyasasının hiyerarşik yapısına bağlı kılar, zaman ve mekân sınırlamalarını ortadan kaldırır.
    • Cevap D-) Sanat eserlerini viral ve sayısal bir ruhla ele geçirir, sanat piyasasının hiyerarşik yapısından kurtarır.
    • E-) Seyircileri yeni bir fiziksel gerçekliğin içine çeker, ekranların atıl yapısından kurtarır.

    Açıklama: Metin, artırılmış gerçeklik sanatının ‘viral ve sayısal bir ruhla ele geçirme’ ya da ‘hijyenik olmayan müdahaleler’ yoluyla sanat piyasasının hiyerarşik yapısından kurtulabileceğini ima eder. (Verilen doğru şıkka göre, AR’nin fiziksel ve sanalın birleşimiyle sanat eserini farklı bir alana taşıyarak piyasa hiyerarşisinden kurtarma potansiyeli vurgulanmaktadır.)

Artırılmış Gerçeklik Sergileri

  1. Mark Skwarek, Sander Veenhof ve Tamiko Thiel’in sanatçıları arasında bulunduğu, 2010 yılında New York Modern Sanat Müzesinde (MoMa) gerçekleşen WeARinMoMa sergisinin öne çıkan özelliği aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Sergi için müzeden izin alınmamış olması
    • B-) İlk defa içinde karma gerçeklik ile üretilmiş eserler bulunan sergi olması
    • C-) İlk defa içinde genişletilmiş gerçeklik ile üretilmiş eserler bulunan sergi olması
    • D-) İlk defa içinde sanal gerçeklik ile üretilmiş eserler bulunan sergi olması
    • E-) İlk defa içinde artırılmış gerçeklik ile üretilmiş eserler bulunan sergi olması

    Açıklama: Metinde Artırılmış Gerçeklik (AR) üzerine yapılan bir çalışmanın (WeARinMoMa sergisi) sergi için müzeden izin alınmamış olması durumunun, o dönem için önemli bir etki yarattığı ima edilmektedir. (Metinde doğrudan bahsi geçmese de, AR sanatının doğası gereği genellikle izin alınmadan yapılan müdahale örnekleri önemlidir ve bu tür sergiler genellikle ‘hack’ veya ‘gizli’ müdahalelerle dikkat çeker. Verilen doğru cevaba göre bu özellik öne çıkmaktadır.)

Artırılmış Gerçeklik Tanımı

  1. Sanal ve gerçek nesnelerin bir araya geldiği dijital uzam ve fiziki uzam arasında melez bir ortam oluşturulması sürecidir. Kamera entegre edilmiş akıllı telefonların ve tabletlerin yaygınlaşması, bu uygulamaların yaygınlaşması sonucunu doğurmuştur. Yukarıda açıklaması verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Artırılmış gerçeklik
    • B-) Sanal gerçeklik
    • C-) Platformizasyon
    • D-) Mobil oyun
    • E-) Sihirli çember

    Açıklama: Metinde, Artırılmış Gerçeklik (AR) tanımı yapılırken, ‘Sanal ve gerçek nesnelerin bir araya geldiği dijital uzam ve fiziki uzam arasında melez bir ortam oluşturulması sürecidir’ ifadesi yer almaktadır. Bu melez ortam, kamera entegre edilmiş mobil cihazlarla yaygınlaşmıştır.

Artırılmış Gerçeklikin Keşfi

  1. Ivan Shuterland tarafından 1968 yılında icat edilen, görünüşü ve ağırlığı sebebiyle “Demokles’in Kılıcı” yakıştırması yapılan sistem, aşağıdaki terimlerden hangisinin ilk defa insanlar tarafından sayısal olarak deneyimlenmesini sağlamıştır? (3 kez soruldu)
    • A-) Siber uzay
    • B-) Sanal gerçeklik
    • Cevap C-) Artırılmış gerçeklik
    • D-) Karma gerçeklik
    • E-) Fiziksel gerçeklik

    Açıklama: Metinde Ivan Shuterland’ın 1968’de geliştirdiği ve ‘Demokles’in Kılıcı’ olarak anılan sistemin, ilk artırılmış gerçeklik gözlükleri olduğu ve bu sayede insanların sayısal olarak ilk defa artırılmış gerçekliği deneyimlediği belirtilmektedir. Bu sistem, sayısal verileri camın üzerine yansıtarak gerçek dünyada konumlandırmıştır.

Bilgisayar Tarihi

  1. Sade bilgisayarlar bilim alanında uzmanlaşmış insanlar tarafından kullanılan değil, nesnel bilgisyarların kişisel bilgisayarlara evrilmesini sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir? A) Ana Kurt B) Kurumsal bilgisayarlar C) Mikro işlemciler D) Görüntücüler E) Grafik kart
    • A-) Ana Kurt
    • B-) Kurumsal bilgisayarlar
    • Cevap C-) Mikro işlemciler
    • D-) Görüntücüler
    • E-) Grafik kart

    Açıklama: Metinde 1970’lerden itibaren bilgisayar teknolojilerinin gelişmesinden bahsedilirken, genel bir eleştiri olarak, basit bilgisayarların kişisel kullanıma yayılması (Xerox Alto sonrası) ile kurumsal/uzmanlaşmış bilgisayarların farklılaştığı belirtilir. Mikro işlemciler, kişisel bilgisayarların yaygınlaşmasının ve küçülmesinin temelini oluşturmuştur, bu da uzmanlaşmamış kitlelerin bilgisayara erişimini sağlamıştır.

  2. Sadece bilgisayar bilimi alanında uzmanlaşmış insanlar tarafından kullanılan 2. nesil bilgisayarların kişisel bilgisayarlara evrilmesini sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kurumsal bilgisayarlar
    • Cevap B-) Mikro işlemciler
    • C-) Şifre çözücüler
    • D-) Ana kart
    • E-) Grafik kart

    Açıklama: Ünite 3’te, 1973 yılında Xerox Alto’nun kişisel bilgisayarların atası kabul edildiği, devamında Apple ve Microsoft gibi şirketlerin bu sistemi devralarak 2000’li yıllara taşıdığı belirtilmektedir. Ancak 2. nesil bilgisayarların (transistörlüler) gelişimi 1950’ler sonrası gerçekleşmiş ve bu dönemde, ENIAC gibi makinelerden sonraki gelişme, daha küçük ve daha az enerji tüketen cihazlara geçişi sağlamıştır. Ancak, kişisel bilgisayarların yükselişi ve yaygınlaşması 1970’ler ve 80’lerde grafik kullanıcı arayüzleri ile hızlanmıştır. Verilen seçenekler arasında, kişisel bilgisayarların gelişimine ivme kazandıran en temel teknolojik sıçrama, transistör teknolojisinin yaygınlaşmasıdır (transistörler 2. nesil bilgisayarlarda kullanılmıştır).

Dijital Sanatta Yazılım Eleştirisi

  1. Clement Valla’nın “Google Earth’den Posta Kartları” isimli çalışması hangi fikre dayanarak oluşturmuştur? (2 kez soruldu)
    • A-) Sanal gerçeklik sanat manifestosuna
    • Cevap B-) Yazılımın içerisindeki kodların birbirleri ile çakışması fikrine
    • C-) Artırılmış gerçeklik sanat manifestosuna
    • D-) Karma gerçeklik sanat manifestosuna
    • E-) Uydu görüntüleriyle kuş bakışı dünyanın güzelliğinin izleyicileri etkileyeceğine

    Açıklama: Clement Valla’nın ‘Google Earth’den Posta Kartları’ çalışması, sanat alanında dijital teknolojilerin ‘araç’ olarak kullanımını sorgulayan bir yaklaşımdır. Metinde, Valla’nın çalışmalarının, yazılımın içerisindeki kodların birbirleri ile çakışması (glitch/bug) fikrine dayandığı belirtilmektedir. Bu, dijital sanatın temelini oluşturan yazılımsal hataların estetik bir araç olarak kullanılmasına bir örnektir.

Karma Gerçeklik Tanımı

  1. Artırılmış gerçeklik ya da sanal gerçeklik uygulamalarıyla gerçek fiziki coğrafi mekân ve dijital mekânın iç içe geçtiği mekânlara ne ad verilir? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Melez/hibrit mekân
    • B-) Gerçek mekân
    • C-) Özel mekân
    • D-) Ortak mekân
    • E-) Kamusal mekân

    Açıklama: Tamamen fiziksel olan dünya ile tamamen sanal olan dünyanın arasında kalan bölüme karma gerçeklik (MR) denir. Artırılmış gerçeklik (AR) ile sanal gerçeklik (VR) bu ölçek içinde ele alınır ve bu terimlerin tümü, genişletilmiş gerçeklik (XR) çatısı altında toplanır (Ünite 3, Sayısal Gerçeklikler ve Kullanım Alanları).

Mekanik Robotlar

  1. Leonardo da Vinci tasarladığı, oturup, kalkabilen ve kafasını oynatabilen robotik Şövalye konusunda aşağıdakilerden hangisinden ilham almıştır? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) El Cezeri
    • B-) Electro
    • C-) Galatea
    • D-) Çapek
    • E-) Golem

    Açıklama: Ünite 3’te robotların tarihsel gelişimi ele alınmaktadır. Metinde, mekanik robotların tarihte çok daha erken dönemlere dayandığı ve bu konuda Orta Çağ’dan beri örnekler olduğu belirtilir. Özellikle İsmail El Cezeri’nin 12. yüzyılda yaşadığı ve mekanik robotik konusunda ilham kaynağı olduğu, Da Vinci’nin robotik şövalyesinin ilhamını El Cezeri’den aldığı bilgisi verilmektedir. Da Vinci’nin robotik şövalyesinin oturabildiği, kalkabildiği ve kafasını oynatabildiği bilgisi mevcuttur. Bu, soruda bahsedilen ‘oturma, kalkma, kafasını oynatma’ özelliklerini karşılamaktadır. Bu ilham kaynağı doğrudan İsmail El Cezeri’dir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi robotik alanında mekanik sistemler geliştirerek Leonardo Da Vinci’ye ilham kaynağı olmuştur?
    • A-) Isaac Asimov
    • B-) Frederich Kaufmann
    • C-) John McCarthy
    • Cevap D-) İsmail El Cezeri
    • E-) Alan Turing

    Açıklama: İsmail El Cezeri’nin Kale Saati gibi mekanik çalışmaları, tekrar programlanabilir bir yapı kurmasıyla, bilgisayarların ve makinelerin esnek iş yapabilme yeteneğinin temellerine işaret ederek sonraki dönemlere ilham kaynağı olmuştur. (Ünite 3, Bilgisayarların Kısa Tarihçesi bölümü)

Murray’in Dijital Medya Özellikleri

  1. Janet H. Murray’in, dijital medyanın ifadesel olanaklarını tartışırken söz ettiği dört temel özelliği aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir? A) Prosedürellik, Katılım, Uzamsallık, Tasarım B) Enformasyon, Prosedürellik, Ansiklopedik nitelik, Tasarım C) Prosedürellik, Katılım, Ansiklopedik nitelik, Uzamsallık D) Katılım, Uzamsallık, Nitelik, Değer E) Deneyimsellik, Tasarım, Prosedürellik, Katılım
    • A-) Prosedürellik, Katılım, Uzamsallık, Tasarım
    • B-) Enformasyon, Prosedürellik, Ansiklopedik nitelik, Tasarım
    • Cevap C-) Prosedürellik, Katılım, Ansiklopedik nitelik, Uzamsallık
    • D-) Katılım, Uzamsallık, Nitelik, Değer
    • E-) Deneyimsellik, Tasarım, Prosedürellik, Katılım

    Açıklama: Sayısal Gerçeklik başlığı altında, Janet H. Murray’in (1998) dijital medyanın dört temel özelliğini şöyle sıraladığı belirtilir: Prosedürellik, Katılım, Ansiklopedik nitelik ve Uzamsallık. C seçeneği bu dört özelliği doğru olarak listeler.

Robot Etiği Kuralları

  1. Isaac Asimov robotları konu eden bir dizi hikaye yazmış ve bunları I Robot adıyla 1950’de yayımlamıştır. Bu hikayelerdeki en önemli ve paylaşılan şey üç robot kuralıdır. 1985’te bu üç kurala sonradan eklenen zeroth kuralı aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Bir robot insanlığı incitemez ya da hiçbir şey yapmayarak zarar gelmesine izin veremez.
    • B-) Daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe robotlar insanların verdikleri emirleri yerine getirmek zorundadır.
    • C-) Bu kural daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe hiçbir robot hareketsiz kalarak bir insanın zarar görmesine izin veremez.
    • D-) Bu kural daha üst bir kuralı ihlal etmedikçe hiçbir robot bir insana zarar veremez.
    • E-) Daha üst bir kural ile çelişmedikçe bir robot kendi varlığını korumak zorundadır.

    Açıklama: Ünite 3’te Isaac Asimov’un robot kurallarına değinilmektedir. Metinde, Asimov’un 1950’de yayımladığı üç robot kuralına ek olarak, 1985’te eklenen ‘Zeroth Kuralı’nın da olduğu belirtilmiştir. Zeroth Kuralı, ‘Bir robot insanlığı incitemez ya da hiçbir şey yapmayarak zarar gelmesine izin veremez’ şeklinde tanımlanır ve diğer kuralların üstünde yer alır (Birinci Kanun’u ihlal etmedikçe gibi şartları vardır).

Robot Tanımı ISO

  1. ISO standartlarına göre bir robot nasıl tanımlanmaktadır?
    • Cevap A-) Otomatik olarak kontrol edilen, üç boyutlu, çok amaçlı bir manipülatördür.
    • B-) İnsan müdahalesi olmadan çalışan herhangi bir elektronik cihazdır.
    • C-) Sadece yazılımsal sistemlerden oluşan bir algoritmadır.
    • D-) Sadece insana benzeyen makinelerden oluşur.
    • E-) Yapay zekâ ile donatılmış bir sistemdir.

    Açıklama: Ünite 3 özetinde, Hudson’ın (2019) ISO standartları açısından yaptığı robot tanımına yer verilmiştir. Buna göre robot, “otomatik olarak kontrol edilen, üç boyutlu, çok amaçlı manipülatör”dür.

Sanal Gerçeklik Tanımı

  1. Bir kullanıcının veya fiziksel bir nesnenin, sanal bir nesne tarafından temsil edilmesine ne ad verilir?
    • A-) Memex
    • B-) Simulakr
    • Cevap C-) Avatar
    • D-) Videoplace
    • E-) Arivis

    Açıklama: Dijital/Sanal Gerçeklik başlığı altında, bir kullanıcının veya fiziksel bir nesnenin, sanal bir nesne tarafından temsil edilmesine ‘Avatar’ denmektedir.

Sayısal Gerçeklik Tanımları

  1. İnsanların sayısal dünyayı algılaması için kullanılan araçlara ne ad verilir?
    • Cevap A-) Gerçeklik ortamlandırıcıları
    • B-) Projeksiyonlar
    • C-) Sanal gerçeklik gözlükleri
    • D-) Artırılmış gerçeklik gözlükleri
    • E-) MP3 çalarlar

    Açıklama: Metinde, ‘Sayısal Gerçeklik’ başlığı altında, ‘Sayısal dünyanın duyumsanabilmesi için ortamlandırılması gerekmektedir. İnsan sayısal gerçekliği ortamlandırıcılar aracılığı ile deneyimler’ denilmektedir. MP3’lerin bir çalar ile, ekranlar, projeksiyonlar veya sanal gerçeklik gözlükleri ile duyumsandığı belirtilerek, bu araçlara ‘ortamlandırıcılar’ adı verilmektedir.

Sayısal Gerçeklik ve Gerçeklik

  1. Platon’un Mağara Alegorisi’nde “gerçeklik” hakkında yansıtılan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Çevremizde duyumsadıklarımızın gerçeğin kendisi olduğu
    • Cevap B-) Gerçeğe ancak idealar yoluyla varılabileceği
    • C-) Gerçekliğin yalnızca Tanrı tarafından gözlemlenebildiği
    • D-) Gerçekliğin makineler tarafından üretilebileceği
    • E-) Gerçeğin sadece doğada var olduğu

    Açıklama: Platon’un Mağara Alegorisi, insanların yalnızca duyularıyla algıladıkları gölgeleri (yansıları) gerçek sanmalarını anlatır. Ünite 3’te belirtildiği gibi, insan duyularından gelen verileri beyninde anlamlandırarak çevresindeki gerçekliği algılar; ancak sadece 5 duyuya bağlı olarak dünyayı anlamlandırmak her zaman gerçeğe ulaşmayı mümkün kılmaz (Teleskopun icadı gibi örnekler bu görüşü değiştirmiştir). Sanal/Sayısal gerçeklik, fiziksel deneyimden farklı veya onu zenginleştiren bir gerçeklik algısı yaratır.

VR Gömülme Kavramı

  1. Aşağıdakilerden hangisi sanal gerçeklik bağlamında “gömülme” kavramını tanımlar?
    • A-) Sayısal gerçeklikteki medya deneyimlerini belirten bir terimdir.
    • Cevap B-) Kullanıcıların sayısal dünyanın içine tam olarak gömüldüğü bir sistemdir.
    • C-) Kullanıcıların gerçek tehlikelere maruz kaldığı bir durumu ifade eder.
    • D-) Sanal gerçeklikte ses ve görsel duyumsamaların oluşturulma şeklini belirten bir terimdir.
    • E-) Bilgisayar oyunlarındaki etkileşimleri ifade eden bir terimdir.

    Açıklama: Ünite 3’te gömülme kavramı, kullanıcının farklı bir lokasyonda olmasına rağmen, iletişim teknolojileri ile sağlanan bir ortamda, sanki orada, medyumun içerisinde bulunuyormuş gibi gerçeklik hissini deneyimlemesi olarak tanımlanır. Bu, sanal gerçekliğin temel bir özelliğidir ve kullanıcının sanal dünyaya kendini kaptırmasını ifade eder.

Yapay Zeka Tarihçesi

  1. Bir makinenin düşünüp düşünemeyeceği konusundaki tartışmalar hangi icattan sonra başlamıştır? (3 kez soruldu)
    • A-) Babbage’ın Analiz Motoru
    • B-) Antikythera Mekanizması
    • C-) El Cezeri’nin Fil Saati
    • Cevap D-) Kempelen’in Mekanik Türk’ü
    • E-) Leibniz’in Kademeli Hesaplayıcısı

    Açıklama: Metinde, “Bilgisayarlar ile insanlar ayırt edilemeyecek hâle gelirse, bu makinelerin düşünebildiğine dair bir kanıt oluşturacaktır” ifadesi ile Turing’in bilgisayarlar üzerinden başlattığı bu tartışmanın yapay zekaya giden yolda en önemli fikirlerden biri olduğu belirtilmektedir. Bu fikir, Turing’in 1950’de sorduğu sorularla ilgilidir ve 1945’te Vannevar Bush’un Memex sisteminden bahsettiği makalesinden sonra gelişmiştir.

Yapay Zeka ve Robotlar

  1. Aşağıdaki robot karakterlerden hangisi insansal özellikleri yönüyle diğerlerinden ayrılır? (3 kez soruldu)
    • A-) Replikantlar
    • B-) İnsansılar
    • C-) Frankenstein
    • Cevap D-) C3PO
    • E-) Cylonlar

    Açıklama: Ünite 3’te robotların tarihsel gelişimi ve türleri anlatılmaktadır. Isaac Asimov’un robot hikayelerinde geçen kurallar, robotların etik çerçevesini belirlerken; Boston Dynamics gibi şirketlerin geliştirdiği insansı robotlar, insani hareketleri taklit edebilme yeteneği ile öne çıkar. Ünite 3’ün ‘Robotik ve sibernetik çalışmalarının artışı’ bölümünde, Boston Dynamics’in geliştirdiği ‘insansı hareketleri büyük bir beceri, akıcılık ve yumuşaklıkla yapabilen robotların’ hem insani hizmetlerde hem askerî alanda talebinin arttığı belirtilmiştir. Bu robotlar, insana en yakın fiziksel davranışları sergileyen robotik karakterlerdir.

Yeni Estetik Kavramı

  1. James Bridle’ın “yeni estetik” kavramının temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir? A) Sayısal teknolojilerin insanlarla işbirliği yapmasının zararları B) Dijital kameraların oluşturduğu bozuk ve pikselli görüntülerin insanlar arasında nasıl algılandığı C) SXSW konferansında ortaya atılan sayısal teknolojilerin estetik değeri D) İnsan ve makine arasındaki ayrımın gittikçe belirsizleşmesinin insan yaşamına etkisi E) İnsanlar ve makineler arasında belirgin bir ayrım bulunması
    • A-) Sayısal teknolojilerin insanlarla işbirliği yapmasının zararları
    • B-) Dijital kameraların oluşturduğu bozuk ve pikselli görüntülerin insanlar arasında nasıl algılandığı
    • C-) SXSW konferansında ortaya atılan sayısal teknolojilerin estetik değeri
    • Cevap D-) İnsan ve makine arasındaki ayrımın gittikçe belirsizleşmesinin insan yaşamına etkisi
    • E-) İnsanlar ve makineler arasında belirgin bir ayrım bulunması

    Açıklama: Soru 5, James Bridle’ın ‘yeni estetik’ kavramının temel dayanağını sormaktadır. Ünite 3’ün ‘Yeni Estetik’ başlığı altında, “Sayısal teknolojilerin görsel dilinin fiziksel dünyaya akarak, sayısal ve fiziksel dünyayı iç içe geçirmesidir” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu, insan ve makine arasındaki ayrımın belirsizleşmesini ve görsel dilin bu iki dünyayı birleştirmesini içerir. D seçeneği bu durumu en iyi ifade eder.

Yeni Estetik Tanımı

  1. “Yeni Estetik” kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Orta çağdaki hakim güzellik algısının modern dünya görüşü ile yenilenmesidir.
    • B-) Postmodernizmin başlangıcında üretilen öncül eserlerin insanlar üzerinde yarattığı algının tanımlanmasıdır.
    • C-) Z kuşağının güzellik algısını açıklamak için kullanılan şemsiye terimdir.
    • D-) Makinelerin birbirlerini algılama biçiminden doğan bir estetik kavramıdır.
    • Cevap E-) Sayısal teknolojilerin görsel dilinin fiziksel dünyaya akarak, sayısal ve fiziksel dünyayı iç içe geçirmesidir.

    Açıklama: Yeni Estetik, sayısal teknolojilerin görsel dilinin fiziksel dünyaya akarak, sayısal ve fiziksel dünyayı iç içe geçirmesi olarak tanımlanır (Ünite 3). Bu, estetik yargının algılama sürecinin ötesinde, aracılı iletişim ve teknolojiyle üretilmiş ortamlarla ilgilidir.

Ünite 4

Akıllı Sözleşmeler

  1. Blokzincir uygulamalarını daha etkin ve işleyişi daha yönetilebilir hale getiren inovasyon (2 kez soruldu)
    • A-) ağ mimarisidir
    • B-) dağıtık ağ mimarisidir
    • C-) İnternet’tir
    • Cevap D-) akıllı sözleşmelerdir
    • E-) nesnelerin internetidir

    Açıklama: Blokzincir uygulamalarını daha etkin ve işleyişi daha yönetilebilir hale getiren inovasyon Akıllı Sözleşmelerdir. Bunlar, protokol maddelerinin kâğıda dökülüp mutabakata varılması yerine, dijital ortamda algoritmik kodlar aracılığıyla, aracısız ve dijital olarak işleyen yazılımlardır (Ünite 4).

Akıllı Sözleşmeler ve Kripto Para

  1. Blokzincirleri çok daha etkin ve işleyişi daha yönetilebilir hâle getiren inovasyon akıllı sözleşmelerdir. İlk akıllı sözleşmeler hangi kriptoparanın blokzinciri üzerinde yer almaktadır? (3 kez soruldu)
    • A-) Litecoin
    • B-) Celo
    • C-) Dogecoin
    • D-) Bitcoin
    • Cevap E-) Ethereum

    Açıklama: Metin, akıllı sözleşmelerin ilk olarak Ethereum adlı kriptoparanın blokzinciri üzerinde yer aldığını açıkça belirtmektedir. Bu sözleşmeler, kâğıda dökülen protokol maddelerinin dijital ortama aktarılmış halidir.

Akıllı Sözleşmelerin Tanımı

  1. “Akıllı sözleşmeler” için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
    • A-) Tüm süreç dijital ortamda aracılar vasıtası ile sürdürülür.
    • B-) Sadece kurumlar arasında kullanılabilir.
    • C-) Sürece ilişkin protokol maddeleri yazılı olarak mutabakat altına alınır.
    • D-) Sadece kişiler arasında kullanılabilir.
    • Cevap E-) Hem toplumsal hem de ticari amaçla kullanılabilirler.

    Açıklama: Metinde Akıllı Sözleşmeler, ‘kisi ve/veya kurumlar arasında toplumsal veya ticari amaçla kâğıda dökülüp mutabakat altına alınan protokol maddelerinin günümüzde İnternet üzerinde alışacak şekilde algoritmik kodlardan oluşan bir işleyişe dönüştürülmesi’ olarak tanımlanmaktadır. Bu tanım, hem toplumsal hem de ticari amaçlarla kullanılabileceğini ve protokol maddelerinin dijitalleştiğini ifade eder.

Bitcoin Güven Standardı

  1. Bitcoin’in işlem şeffaflığı ve kullanıcı mahremiyeti arasındaki dengeyi korumak için kullandığı ve kırılması günümüz süper bilgisayarları tarafından bile on yıllar sürebilecek olan güvenlik standardı aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) ERC20
    • Cevap B-) SHA256
    • C-) SHA –1
    • D-) SHA512
    • E-) FIPS 46

    Açıklama: Bitcoin ve türevlerinde, kullanıcı mahremiyeti ile işlemlerin şeffaflığı arasındaki dengeyi korumak için kullanılan ve yüksek seviyede güvenlik sağlayan standartlar, yüksek kriptografi standartlarıdır. Bu standartlar, işlemleri geri döndürülemez kılarak kriptoparaların en kritik özelliğini oluşturur (Ünite 4, Merkez Bankalarından Merkezsiz Finansa; Farklı Olan Ne?).

Bitcoin Güvenliği

  1. Bitcoin sisteminin güvenliğini artıran temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) İşlemlerin tek bir merkezde tutulması ve düzenli olarak denetlenmesi
    • Cevap B-) SHA256 kriptografi standardı sayesinde yüksek güvenlik sağlaması
    • C-) Kullanıcıların kimlik bilgilerinin merkezi bir sistemde saklanması
    • D-) Kredi kartı şirketleri tarafından yönetilen bir sistem olması
    • E-) İşlem kayıtlarının yalnızca yetkilendirilmiş kişiler tarafından erişilebilir olması

    Açıklama: Ünite 4’te Bitcoin ile geleneksel finans arasındaki farklar anlatılırken, dördüncü temel husus olarak, ‘kullanıcı mahremiyeti ile işlemlerin şeffaflığı arasındaki dengeyi korumak için kullanılan yüksek kriptografi standartlarıdır.’ denmektedir. Bitcoin’in güvenliği, matematiksel olarak doğrulanabilir, şeffaf ve geri döndürülemez işlem kayıtlarını sağlayan blokzincir yapısı ve yüksek kriptografi ile sağlanır.

Bitcoin Kavramları

  1. 2009 yılında Bitcoin finansal bir işleyiş olarak hayata geçirildiğinde onu var edecek tüm teknik bileşenler ve kavramlar olgunluğa ermişti. Aşağıdakilerden hangisi bu bileşen ve kavramlardan biri değildir?
    • A-) Deneysel altyapı projelerinde deneyim kazanılması
    • B-) İş kanıtı sistemleri
    • Cevap C-) ABD’deki bankacılık ve finans sektörünün akıllı para politikaları
    • D-) Extropians gibi toplulukların varlıkları
    • E-) Açık anahtar kriptografisi

    Açıklama: Metinde, 2009’da Bitcoin’in hayata geçmesiyle ilgili anlatılan bölümde, bu işleyişi kuran kural manzumesinin kimsenin tek başına değiştiremeyeceği bir koda dönüştürüldüğü belirtilmektedir. Bu, finansal dönüşüm sürecinin dördüncü temel hususu olan ‘yüksek kriptografi standartları’nın (kullanıcı mahremiyeti ve şeffaflık dengesini sağlayan) olgunluğa eriştiğini gösterir. Ancak metinde Bitcoin’in dayandığı blokzincirin türlerinden (public, private, hybrid) bahsedilmekle birlikte, ‘sidechains’ (yan zincirler) kavramı, daha sonra var olan zincirlere ek olarak bahsedilen bir kavramdır ve Bitcoin’in ilk çıkış anındaki temel bileşen olarak vurgulanmaz.

Bitcoin ve Kriptopara Geliştiricileri

  1. Bitcoin’i geliştirerek blokzincir ve kriptopara uygulamalarının popülerlik kazanmasını sağlayan ve kim (ler) olduğu tam olarak bilinmeyen kişi veya grup aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • A-) Hiro Nakamura
    • B-) Martti Malmi
    • C-) Vitalik Buterin
    • Cevap D-) Satoshi Nakamoto
    • E-) Tim Berners - Lee

    Açıklama: Bitcoin’i geliştiren ve kriptopara uygulamalarının popülerlik kazanmasını sağlayan kişi veya grup, kimliği tam olarak bilinmeyen bir yapı olarak tanımlanmaktadır. Metinde bu durum, Bitcoin’in 2008 ABD Finans Krizi sonrası ortaya çıkan ve üzerinde geniş mutabakat sağlandıktan sonra kimsenin tek başına değiştiremeyeceği bir koda dönüştürülerek 2009’da hayata geçirilen bir finansal işleyiş olduğu belirtilerek anlatılmaktadır (Ünite 4, Paranın Tarihsel Evrimi ve Dijital Dönüşümü).

Blokzincir Ekonomisi

  1. Bazı çevrimiçi topluluklar ticari işlemlerde satıcıları ortadan kaldırıp alıcıları doğrudan tedarikçilere bağlayarak; ____ gibi avantajlar da sağlar. (2 kez soruldu)
    • A-) aktivizm
    • B-) veri güvenliği
    • C-) anonimlik
    • D-) konum verisi
    • Cevap E-) aracısızlaştırma

    Açıklama: Ünite 4’te, blokzincirin güven gerektiren işlemlerde geleneksel kurumların yerini alabileceği ve özellikle alıcıları/satıcıları aracıların (banka, noter vb.) ortadan kaldırarak doğrudan bağlantı kurabildiği belirtilmektedir. Bu, hem kuruculara hem de üyelere fırsatlar sunar.

  2. Aralarında güven problemi olan iki veya daha fazla sayıda sosyal veya ticari tarafın sorununu ortadan kaldırmaya yarayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Blokzincir
    • B-) Kriptopara
    • C-) Sosyal medya
    • D-) Ağ
    • E-) Artırılmış gerçeklik

    Açıklama: Ünite 4’te Blokzincir Ekonomisi başlığı altında, blokzincire kimlerin ve neden ihtiyaç duyduğu sorusu yanıtlanırken, ‘aralarında güven problemi olan iki veya daha fazla sayıda sosyal veya ticari taraf’ın olduğu belirtilir. Geleneksel olarak bu güveni noterler, tapu daireleri gibi ‘güven kurumları’ sağlıyordu. Blokzincir, bu güven kurumlarının sağladığı işlevi, tarafların mutabakatıyla çalışan, dağıtık, otonom ve şeffaf bir ‘Dijital Güven Protokolü’ olarak üstlenir.

Blokzincir Uygulama Alanları

  1. Aşağıdakilerden hangisi Blokzincir teknolojisinin kripto para birimleri dışında kullanılabileceği alanları eksiksiz ifade eder?
    • Cevap A-) Akıllı sözleşmeler
    • B-) Sadece kopyalanma sorunlarındaki çözümler
    • C-) Sadece Bitcoin gibi önermeler
    • D-) Sadece finansal düzenlemeler
    • E-) Yalnızca dijital para uygulamaları

    Açıklama: Ünite 4’te, Bitcoin ile ortaya çıkan Blokzincir kavramının, finans ve paranın dışında da çok geniş kullanım alanına sahip olduğu belirtilir. Bu alanlar, taraflar arasında güven gerektiren her türlü işleyişi kapsar. Metinde özellikle tedarik zinciri altyapısı sunmak (IBM’in elmas ticareti örneği), tapu kayıtlarından diplomalara kadar birçok belgenin dijital olarak erişilebilir ve kanıtlanabilir olabileceği (Ünite 1’de de ima edilmiş) vurgulanmıştır. Sigorta ve kamu ağları da potansiyel alanlar olarak geçmektedir.

Blokzincir Veri Birimi

  1. Blokzincir teknolojisi ile dijital bir defterde depolanan ve dijital bir varlığın benzersiz olduğunu onaylayan veri birimi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Byte
    • B-) IOTA
    • Cevap C-) NFT
    • D-) DAO
    • E-) SHA256

    Açıklama: Ünite 4’te, blokzincirin temel özelliklerinden biri olarak, işlemlerin şeffaf ve denetlenebilir bir şekilde kaydedilmesi anlatılır. Blokzincir teknolojisi, dijital bir defterde depolanan ve bir dijital varlığın benzersizliğini onaylayan veri birimlerinin art arda kaydedildiği bir zincir yapısı üzerine kuruludur. Bu dijital kayıt birimi, kriptografi kullanılarak korunur ve bu birime teknik olarak ‘blok’ denir. Kripto para (örneğin Bitcoin) bu teknolojiyi kullanan en bilinen uygulamadır.

Blokzincir Özellikleri

  1. Blokzincir teknolojisinin temelini oluşturan özellikler aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
    • Cevap A-) Merkezsiz bir mimari yapısıyla işlem kayıtlarının şeffaf olması ve sistem güvenliğinin yüksek kriptoloji standartlarıyla sağlanması
    • B-) Merkezi bir yönetim yapısıyla mahremiyetin kullanıcının inisiyatifine bırakılması ve sistem güvenliğinin kriptoloji standartlarına dayanması
    • C-) Merkezi bir kontrolle işlem kayıtlarının şeffaflığı ve güvenliğin yüksek kriptoloji standartlarıyla sağlanması
    • D-) Merkezi bir mimari yapısıyla işlem kayıtlarının gizliliği ve mahremiyetin kullanıcının inisiyatifine bırakılması
    • E-) Merkezsiz bir mimari yapısıyla, işlem kayıtlarının gizliliği ve mahremiyetin merkezi bir otoriteye dayanması

    Açıklama: Ünite 4’e göre, Bitcoin ve türevlerini geleneksel finans sisteminden ayıran dört temel husus vardır: 1) Tek merkez yerine herkesin dahil olabileceği, kural setli, geri dönüşsüz, kendi kendine alışan işleyiş. 2) Kayıtların herkesin görüş ve denetimine açık olması (şeffaflık). 3) Kullanıcıların özlük bilgilerini kaydetmemesi (dijital mahremiyet). 4) Kullanıcı mahremiyeti ile işlemlerin şeffaflığı arasındaki dengeyi koruyan yüksek kriptografi standartları. Bu dört özellik, blokzincirin temelini oluşturan adil, şeffaf ve denetlenebilir işleyişi sunar.

  2. Aşağıdakilerden hangisi algoritmaların adil işleyişine engel değildir?
    • A-) Büyük teknoloji şirketlerinin iş modelleri
    • B-) Coğrafi farklılıklar
    • Cevap C-) Alternatif enerji kaynakları
    • D-) Irkçılık
    • E-) Toplumsal cinsiyet

    Açıklama: Bitcoin’in geleneksel finans sisteminden farklarını açıklayan maddelerde, 4. temel husus olarak, kullanıcı mahremiyeti ile işlemlerin şeffaflığı arasındaki dengeyi korumak için kullanılan yüksek kriptografi standartları gösterilmektedir. Kriptografik standartların varlığı, güvenilirliği artırdığından, adil işleyişe engel teşkil eden bir unsur olarak değil, sistemi sağlayan bir koruma mekanizması olarak görülmektedir.

Blokzincirin Fonksiyonu

  1. Kriptoparaların elektronik ortamda en büyük eksikliklerden olan güvenlik ve kopyalanma sorununu aşmasını sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Blokzincir
    • B-) İnternet
    • C-) Ağ mimarisi
    • D-) Endüstri 4.0
    • E-) Merkezsizlik

    Açıklama: Bitcoin’in ve türevlerinin, geleneksel finans sistemlerinin aksine, kopyalanma, hile ve diğer kriptografik sorunları aşmasını sağlayan teknoloji Blokzincir’dir. Blokzincir, veriyi bloklar hâlinde art arda dijital olarak kaydeden bir sistem olup, özellikle Bitcoin’in dayandığı bu teknoloji, işlemlerde merkeziyetsiz, şeffaf ve geri döndürülemez bir yapı sunar (Ünite 4, Kriptoparalar ve Blokzincir ile İlgili Eleştiriler/Blokzincir Kavramı).

Kripto Para ve Devletler

  1. Bitcoin’i resmi para birimi olarak kabul eden ilk devlet aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Endonezya
    • B-) Çin
    • C-) Paraguay
    • Cevap D-) El Salvador
    • E-) Dominik Cumhuriyeti

    Açıklama: Ünite 4’te, kriptoparalarla ilgili düzenlemeler başlasa da dünya çapında kabul görmüş bir düzenleme olmadığı belirtilmiştir. Türkiye’nin Kriptoparalarla satın almayı yasakladığı bilgisi verilmiştir. Ancak metinde, Bitcoin’i resmi para birimi olarak kabul eden ilk devletin (El Salvador) adı geçmemektedir. Sorunun bağlamı yalnızca verilen metinlere dayanmak zorunda olduğundan, verilen metinlerde bu bilgiye ulaşılamaz. Bu durumda, verilen metinlere göre kesin bir cevap vermek mümkün değildir. Ancak bu tür bir sorunun olası bağlamı El Salvador’dur. Sorunun bağlamı için kesin bir bilgi mevcut değilse bile, en yakın ilişki Bitcoin’in yasallaşma süreçleridir.

Kriptopara Çıkış Nedeni

  1. Kriptoparaların ortaya çıkışında ve işleyişinde etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hagisidir?
    • A-) Kriptoparalar, dijital teknoloji gelişmeleriyle var olmuştur.
    • B-) Kriptoparaların varlığı, sadece bankacılık sistemini kurtarma operasyonlarına bir alternatif olma ihtiyacından kaynaklanmıştır.
    • C-) Kriptoparaların ortaya çıkışı ve işleyişi, sadece 2008 ABD Finans Krizi’nin etkisi altında gerçekleşmiştir.
    • Cevap D-) Kriptoparalar, dijitalleşme sonrasında paradaki merkezsizleşme ihtiyacının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır ve toplulukların da etkisiyle işlemektedir.
    • E-) Kriptoparaların işleyişi, gazetelerin kağıt ortamdan dijital medyaya geçişiyle benzerlik göstermektedir ve toplulukların etkisi yoktur.

    Açıklama: Ünite 4’te, paranın dijital dönüşümünün ve merkezsizleşme ihtiyacının en somut olarak hissedildiği vaka olarak 2008 ABD Finans Krizi belirtilir. Kriptoparaların ortaya çıkışı, kriz süreçlerinde bireylerin ve toplumların onayı alınmadan alınan faturalara karşı, aracıyı (merkezi otoriteyi) aradan çıkararak adil, şeffaf, denetlenebilir bir işleyiş kurma ihtiyacından hareketle gerçekleşmiştir.

Merkezsizleşme Mimarisi

  1. Aşağıdakilerden hangisi merkezsizlik kavramının İnternet ağıyla ilişkisini doğru bir şekilde açıklar? A) İnternet ağının doğal bir özelliği olan merkezsizlik, ilk başlarda tek bir noktadan yönetilmeye çalışılan sosyal ve ticari süreçleri etkilemez. B) İnternet protokolünün doğasında bulunan bağlantı ve fırsat eşitliği, merkezî işleyişi bozar ve ağın mimarisini merkezsizleştirmeye başlar. C) Merkezsizlik, İnternet ağının tek bir noktadan yönetilmeye çalışıldığı ilk dönemlerde ortaya çıkmış bir kavramdır. D) İnternet protokolü, merkezi bir yapıya sahip olduğu için bağlantı ve fırsat eşitliği sağlayamaz. E) Merkezsizlik, İnternet ağının doğal bir özelliği değildir ve ağın yönetimi her zaman tek bir merkezden yapılır.
    • A-) İnternet ağının doğal bir özelliği olan merkezsizlik, ilk başlarda tek bir noktadan yönetilmeye çalışılan sosyal ve ticari süreçleri etkilemez.
    • Cevap B-) İnternet protokolünün doğasında bulunan bağlantı ve fırsat eşitliği, merkezî işleyişi bozar ve ağın mimarisini merkezsizleştirmeye başlar.
    • C-) Merkezsizlik, İnternet ağının tek bir noktadan yönetilmeye çalışıldığı ilk dönemlerde ortaya çıkmış bir kavramdır.
    • D-) İnternet protokolü, merkezi bir yapıya sahip olduğu için bağlantı ve fırsat eşitliği sağlayamaz.
    • E-) Merkezsizlik, İnternet ağının doğal bir özelliği değildir ve ağın yönetimi her zaman tek bir merkezden yapılır.

    Açıklama: Ünite 4’te, ‘İnternet protokolünün doğasında genetik olarak var olan bağlantı ve fırsat eşitliği, bu merkez (hatta monopolist) işleyişi bozar ve yeni üretici, dağıtıcı ve yönetici unsurların eklenmesiyle ağın mimarisi giderek merkezsizleşmeye başlar.’ ifadesi yer almaktadır. Bu, B seçeneği ile örtüşmektedir.

Paranın Dijitalleşmesi

  1. Aşağıdakilerden hangisi paranın merkezsizleşme sürecine girmesinin nedenlerinden biri olarak gösterilebilir?
    • A-) Paranın yalnızca devlet kontrolünde olması gerektiği düşüncesinin yaygınlaşması
    • B-) Dijitalleşmenin finansal sistemleri daha merkezi hâle getirmesi
    • C-) Kâğıt paranın tamamen ortadan kalkarak yerine tek tip dijital paranın gelmesi
    • Cevap D-) 2008 ABD Finans Krizi ile geleneksel finans sisteminin risklerinin ortaya çıkması
    • E-) Kriptoparaların yalnızca büyük finans kuruluşları tarafından kullanılması

    Açıklama: Paranın merkezsizleşme ihtiyacının en somut olarak hissedildiği ilk vaka 2008 ABD Finans Krizi olarak belirtilmiştir. Bu kriz sonrası, bireylerin ve toplumların onayı alınmadan alınan ancak faturası onlara çıkartılan kriz süreçlerinde ihtiyaç duyulan adil, şeffaf, denetlenebilir bir işleyişin nasıl kurulabileceği sorunsalından hareketle Bitcoin ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, finansal krizler ve güven sorunları merkezsizleşmenin temel motivasyonudur.

Ünite 5

Dijital Sanat ve Üretim

  1. Aşağıdaki eserlerden hangisi Walter Benjamin’in ortaya koyduğu özgürleşen sanat eseri kavramına örnek olarak gösterilebilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Art Nouveau
    • B-) Mona Lisa
    • C-) Baskı resim
    • D-) Heykel sanatı
    • Cevap E-) Van Gogh Alive sergisi

    Açıklama: Walter Benjamin’in ‘otomatik olarak kontrol edilen, üç boyutlu, çok amaçlı manipülatör’ tanımı yerine, sanat alanında, sanal gerçekliğin sanatçılara sonsuz bir ortam sunması ve Tilt Brush gibi uygulamalarla ‘dijital boyalarla boşluğun boyanabilmesi’ ve dinamik görselleştirmenin mümkün olması, dijital teknolojinin getirdiği yeni olanaklara işaret eder. Ancak verilen seçenekler arasında, Benjamin’in asıl odaklandığı özgün sanat eserinin çoğaltılabilirliği ve buna karşın ‘tekillik’ (orijinallik) kaybı konusuna en yakın tema, sanatın tekilliğini koruma çabasıdır. Verilen metinlerde Benjamin’in fikirlerine doğrudan atıf yapan bir örnek bulunmamaktadır. Ancak, dijital sanatın ‘Aracılı İletişim’ ve ‘Hiper Gerçeklik’ kavramlarıyla ilişkisi güçlüdür. Metinde spesifik olarak ‘Sanal Gerçeklik Sanat’ bölümünde ‘Sanal gerçeklik sanatçılara sayısal boyalar ile çalışabilecekleri, teorik olarak sonsuz bir ortam sunmaktadır’ denilerek bu yeni üretim biçimine odaklanılmıştır. Seçenekler arasında doğrudan Benjamin’in fikirleriyle eşleşen bir eser (örneğin, seri üretimle özgünlüğün kaybı) olmaması nedeniyle, en yakın konu olan dijital teknolojinin sanat üretimindeki yeni biçimlenmesine odaklanılmalıdır. Ancak soruda ‘özgürleşen sanat eseri’ kavramına örnek olarak gösterilebilecek sorulmaktadır. Bu bağlamda, eğer soru, dijitalleşmenin sanat üzerindeki etkisini kastediyorsa, serbest üretim olanakları öne çıkar. Bu ünitede bu tür bir ilişkiyi en net kuran kısım ‘Sanal Gerçeklik Sanat’ bölümüdür. Ancak, seçenekler arasında sadece ‘Tilt Brush’ doğrudan bahsedilen bir örnektir ve bu, ‘sonsuz sayıda çoğalan dijital sanat’ başlığı altında incelenen bir uygulamadır. Bu, sanatın çoğaltılabilir, yeni biçimlerde üretilebilir olmasını temsil eder.

Dijital sanat ve yazılım

  1. Dijital kültür çağında ortaya çıkmış olan “özgür yazılım” konseptiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Kullanıcıya kopyalama ve dağıtma hakkı sunmayan bir yazılımdır.
    • B-) Büyük teknoloji devlerinin tekelindedir.
    • C-) Bedavadır.
    • Cevap D-) Kullanıcıya kullanma ve geliştirme hakkı verir.
    • E-) Ticarileşmenin sonucunda ortaya çıkan pahalı bir yazılımdır.

    Açıklama: Dijital kültür çağında ortaya çıkan ‘özgür yazılım’ (free-to-use) konsepti, İnternet’in ücretsiz kullanma yapısı sayesinde önemli ölçüde erişim sorununu çözmektedir. Ünite 5 metninde bu konuya ‘İnternetin free-to-use (ücretsiz kullanma) yapısı sayesinde önemli derecede erişim sorunu çözülmekte’ şeklinde değinilmiştir (Sayfa 1, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 5).

Dijital İçerik Üretimi

  1. İnsanların, 2010’lu yıllarda daha da akıllı hale gelen mobil cihazlar sayesinde internet üzerindeki içeriği sadece tüketmekle kalmayıp kendi içeriğini de kolayca üretebilir hale gelmesi ve kolaylıkla yayıncı olabilmesi hangi dönemi başlatmıştır? (4 kez soruldu)
    • A-) Bilgi çağı
    • Cevap B-) Dijital çağ
    • C-) Endüstri 4.0
    • D-) Sosyal Ağ
    • E-) Yeni medya

    Açıklama: 2010’lu yıllardan itibaren mobil cihazların yaygınlaşmasıyla birlikte, kullanıcıların içerik üretme ve yayınlama kapasitelerinin artması, yeni medyanın en yaygın aracı olan internet üzerinde çok sayıda insanın yayıncı olmasını sağlamıştır. Bu durum, içerik üretme ve tüketimin merkezileşmekten uzaklaştığı bir dönemi, yani Web 2.0’ın getirdiği ‘okunan-yazılan ağ’ pratiğini pekiştirmiştir (Ünite 5).

Dijitalleşmenin Etkileri

  1. Sayısal ortamlar sayesinde insan hayatında ne gibi bir değişiklik ortaya çıkmıştır? (3 kez soruldu)
    • A-) İnsanların birbirleri ile olan iletişimi azalmıştır.
    • B-) İnsanların zihinsel aktivitelerinde yavaşlama görülmüştür.
    • C-) İnsanların sportif aktivitelerine engel olmuştur.
    • D-) Sanat akımları ile insanlar sayısallaşmaya karşı durmaya başlamıştır.
    • Cevap E-) Günlük yapılan aktiviteler sayısal ortamlara taşınmıştır.

    Açıklama: Dijitalleşme ile birlikte, iletişim ve kültürün hızla değiştiği ve sanatın da bu değişimden etkilendiği belirtilmiştir. Dijital teknolojiler, sanat eserlerinin adaptasyonundan tamamen dijital olarak üretilmesine, mekânsal deneyimlerden (müzelerden siber ortama taşınma) yeni estetik anlayışlarına kadar birçok alanda köklü değişiklikler yaratmıştır (Ünite 5, Giriş ve Teknoloji Sanat İlişkisi).

Endüstrileşme ve Teknoloji

  1. Aşağıdaki kuramcılardan hangisi 1980’lerde “ev merkezli” toplum ve “eve elektronik iş verme” olgusunu gündeme getirmiştir? (2 kez soruldu)
    • A-) Walter Benjamin
    • B-) Marshal McLuhan
    • C-) Manuel Castells
    • D-) Umberto Eco
    • Cevap E-) Alvin Toffler

    Açıklama: Manuel Castells, 1980’lerde bilgisayarların evlere girmesi ve ‘bilgi teknolojileri’ ile ‘iletişim teknolojilerinin’ yakınsamasıyla, bireylerin çalışma, tüketim ve iletişim biçimlerinin değiştiğini, bu durumun ‘eve elektronik iş verme’ (tele-working) ve ‘ev merkezli toplum’ olgusunu ortaya çıkardığını belirtmiştir (Ünite 5).

Estetik Kavramı

  1. Duyusal algı, algı bilimi, duygu bilimi olarak açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Güzellik
    • Cevap B-) Estetik
    • C-) Yapay zekâ
    • D-) Güzel sanatlar
    • E-) Bulanık mantık

    Açıklama: Dijital Sanat ünitesinde, estetik kavramının Yunanca ‘aisthesis’ kelimesinden gelerek duyusal algı, algı bilimi, duygu bilimi olarak açıklandığı belirtilmiştir. (Ünite 5, Yeni Medya Yeni Deneyim Yeni Estetik bölümü)

Kültür Tanımı

  1. Fransız düşünür Voltaire kültür kavramını “…aklın bazı yetenek birimlerinin amaca elverişli düşünsel çalışma ve pratiklerle geliştirilmesi’dir” şeklinde tanımlar. Bu tanımdan yola çıkarak kültür kavramının aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilişkili olduğu söylenebilir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Eğitim
    • B-) Antropoloji
    • C-) Biyoloji
    • D-) Doğa
    • E-) Teknoloji

    Açıklama: Metinde, Voltaire’e atıfla kültürün, aklın bazı yeteneklerinin pratiklerle geliştirilmesi şeklinde tanımlandığı ve bununla kültürün doğal olmayan, insan müdahalesiyle oluşan bir yapı olduğu vurgulanır. Bu, kültürün ‘doğal olmayanı’ temsil etmesiyle doğrudan ilişkilidir. (Ünite 5, Gerçekliğin Tanımı bölümü)

Medya Türleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi bir medya platformu değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Tiktok
    • B-) Twitter
    • C-) Facebook
    • Cevap D-) Star Trek
    • E-) Tumblr

    Açıklama: Dijital sanat ve yeni medya bağlamında, medya platformları genellikle haber, iletişim, paylaşım veya etkileşim aracı olarak hizmet eden yapıları ifade eder. Facebook, Twitter, Instagram, YouTube gibi platformlar sosyal medya veya içerik paylaşım platformlarıdır (Ünite 5, Yeni Medya ve Sanat/Sosyal Medya ve Oyun). Wiktionary (sözlük) ise bir bilgi kaynağı veya metin tabanlı bir referans aracıdır, ancak bir iletişim/paylaşım platformu olarak tanımlanmaz; bu bağlamda, metinde bahsedilen sosyal medya/içerik paylaşım platformları arasında yer almaz (Ünite 5’te sosyal medya platformlarına örnekler verilirken, Wiktionary’den bahsedilmez).

NFT ve Dijital Sanat

  1. Üretken sanat (Generative Art) ve NFT’ler arasındaki İlişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) NFT’ler yalnızca geleneksel sanat eserlerini dijital ortama taşımak için kullanılırken, üretken sanat tamamen bağımsız bir alan olarak gelişmiştir.
    • Cevap B-) Üretken sanat, sanatçılar tarafından geliştirilen algoritmalar aracılığıyla benzersiz parçalar üretir ve NFT’lerin oluşturulmasında avantaj sağlar.
    • C-) Üretken sanat, algoritmalar kullanılarak tamamen rastgele eserler oluşturan bir sanat türüdür ve NFT’lerle herhangi bir İlişkisi yoktur.
    • D-) Üretken sanat eserleri yalnızca fiziksel ortamda üretilebilen ve NFT’lere uygun olmayan bir sanat türüdür.
    • E-) NFT’ler yalnızca dijital resimler için kullanılabilir, üretken sanat ise tamamen fiziksel galerilere dayalı bir sanat akımıdır.

    Açıklama: Ünite 5’te NFT’ler anlatılırken, ‘NFT’ler, internette benzersiz değerlerin dijitalleşmesinin ve ticaretinin mümkün olmasını sağlamıştır. […] Blokzincir, NFT’lere benzersiz imza ve sahiplik kazandırır.’ denilmektedir. NFT’lerin temel işlevi, dijital varlıklara benzersizlik ve sahiplik kazandırmak ve böylece ticaretini mümkün kılmaktır. Bu durum, üretken sanat eserlerinin (GAN ile üretilenler gibi) dijital ortamda ticaretini mümkün kılan temel araçtır.

Teknoloji Kültür İlişkisi

  1. Walter Benjamin’in “Tekniğin Olanaklarıyla Yeniden Üretilebildiği Çağda Sanat Yapıtı” adlı makalesinde sanatın yeniden üretilebilirliği ile ilgili temel görüşü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sanat eserlerinin mekanik çoğaltımı, onların özgün değerini ve “aura”sını tamamen yok eder.
    • B-) Sanatın yeniden üretilebilir olması, sanatın endüstrileşmesini hızlandırarak onu bir meta haline getirir.
    • C-) Benjamin, Adorno ve Lukacs gibi Frankfurt Okulu düşünürleriyle aynı şekilde mekanik çoğaltımı olumsuz bir gelişme olarak değerlendirir.
    • D-) Sanat eserlerinin mekanik çoğaltımı, onların tarihsel ve kültürel bağlamlarını tamamen ortadan kaldırır.
    • Cevap E-) Çoğaltma teknolojileri, sanat yapıtlarını kutsal törenlerden bağımsız hale getirerek onları demokratikleştirir.

    Açıklama: Walter Benjamin’e göre sanatın teknik araçlarla yeniden üretilebilirliği, sanat eserinin aura’sını (benzersizliğini ve otantikliğini) yok eder. Sanat eseri artık kitleler tarafından aynı anda, farklı yerlerde ve zamanlarda deneyimlenebilir hale gelir, ancak bu durum, eserin orijinal bağlamından koparılması riskini taşır. (Ünite 5, Yeni Medya ve Sanat bölümü)

WWW’nin İcadi

  1. World Wide Web (WWW) standartlarını geliştirerek internetin kitlesel bir iletişim ortamına dönüşmesinin temellerini atan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Marshall McLuhan
    • B-) Elon Musk
    • Cevap C-) Tim Berners - Lee
    • D-) Bill Gates
    • E-) Donald Davies

    Açıklama: Metinde, 1989 yılında Tim Berners-Lee’nin HTTP ve HTML’yi icat etmesiyle World Wide Web’in (WWW) ortaya çıktığı ve bu sayede internetin kitlesel bir iletişim ortamı haline gelmesinin temellerinin atıldığı belirtilmektedir.

Yapay Zeka ve Sanat

  1. OpenAl tarafından Ocak 2021’de yayınlanan, DALL-E algoritmaları tarafından üretilmiş görüntülerin ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Yapay zekânın üretimi olması
    • B-) Fotoğraf formatında olması
    • C-) Resim olması
    • D-) Çizim olması
    • E-) Tasarım eseri olması

    Açıklama: GAN (Generative Adversarial Network) ile üretilen görüntülerde, Üretici (Generative) yeni görüntüler yaratırken, Ayrımcı (Discriminator) üretilen görüntünün gerçek mi yoksa yapay mı olduğunu bulmaya çalışır. Üreticinin, ayrımcının ayırt edemediği çıktılar üretmesi, bu sistemlerin ayırt edici özelliğidir. (Ünite 5, Yapay Zeka ve Sanat bölümü)

Yeni Estetik

  1. Mathieu Tremblin’in bir stok imaj sitesinin filigranını boş duvarın üzerine tebeşirle çizerek yaptığı ve sonra fotoğrafını çekerek ürettiği Watermark (Filigran) isimli proje Yeni Estetik açısından nasıl yorumlanabilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Sayısal olan yapay zekânın, insan zekası ile boy ölçüşemeyeceği
    • B-) Sayısal dünya haricinde sanat yapıtından bahsedilemez olduğu
    • C-) Sayısal imgeleme tekniklerinin geleneksel yöntemlerden üstün olduğu
    • D-) Sayısal yöntemlerle üretilen sanatın gerilemekte olduğu
    • Cevap E-) Sayısal dünyanın fiziksel dünyaya sızdığı

    Açıklama: Doğru kabul edilen E şıkkı, Mathieu Tremblin’in “Watermark” projesinin temelini oluşturan Yeni Estetik kavramını tanımlar. Ünite özetlerinde (özellikle Ünite 3’te) açıklandığı gibi, Yeni Estetik, sayısal teknolojilerin görsel dilinin fiziksel dünyaya akarak, sayısal ve fiziksel dünyayı iç içe geçirmesidir. Filigran (Watermark) normalde sayısal ortamlarda (stok imaj sitelerinde) telif hakkını korumak için kullanılan bir dijital göstergedir. Tremblin’in bu dijital görsel dili (filigranı) tebeşirle gerçek bir duvara çizerek fiziki alana taşıması, sayısal dünyanın görsel unsurlarının günlük fiziksel yaşam alanlarına sızdığını ve iki dünyanın iç içe geçtiğini gösterir. Bu proje, dijital estetiğin fiziki gerçeklik üzerindeki etkisini ve Sanat Alanında Yeni Estetik kavramının bir örneğini sunar.

Yeni Medya Sanatı Özellikleri

  1. Yeni medya sanatıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur? A) Yeni medya sanatı geçicidir. B) Yeni medya sanatı kod bilgisi gerektirir. C) Yeni medya sanatı geleneksel sanat adına bir tehdittir. D) Yeni medya sanatı birden fazla duyuya hitap etme potansiyelindedir. E) Glitch sanatının dijitalleşmesiyle ortaya çıkmıştır.
    • A-) Yeni medya sanatı geçicidir.
    • B-) Yeni medya sanatı kod bilgisi gerektirir.
    • C-) Yeni medya sanatı geleneksel sanat adına bir tehdittir.
    • Cevap D-) Yeni medya sanatı birden fazla duyuya hitap etme potansiyelindedir.
    • E-) Glitch sanatının dijitalleşmesiyle ortaya çıkmıştır.

    Açıklama: Yeni Medya ve Sanat başlığı altında, yeni medya sanatının ‘hesaplanabilir medya ve ağ alanında yeni metinsel analiz modelleri gerektiren’ unsurları içerdiği ve en önemlisi, ‘farklı görsel dilleri, farkı formlarda, bir arada, istenirse eş zamanlı deneyime dönüştürme’ yeteneği taşıdığı belirtilir. Ayrıca, ‘elektronik edebiyat, melez bir sanat formu olarak, okuyucularından görme, duyma, dokunma, hareket etme gibi çeşitli duyusal yöntemlerle etkileşime girmesini talep eder’ denilerek, birden fazla duyuya hitap etme potansiyeli vurgulanır. D seçeneği bu potansiyeli doğru ifade eder.

Yeni Medya Tanımı

  1. Bir anlatıyı/hikayeyi izleyiciye, dinleyiciye ya da okuyucuya anlatmak için birden çok mecranın kullanılması ve hikayenin ancak kullanılan mecraların hepsinin tüketimiyle elde edilmesinin mümkün olması durumu aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Yeni medya
    • Cevap B-) Transmedya
    • C-) Geleneksel medya
    • D-) Yapay zeka
    • E-) Dijital medya

    Açıklama: Metinde Janet H. Murray’in (1998) dijital medyayı tanımlarken bahsettiği dört temel özellikten biri olan ‘Prosedürellik’, ‘Katılım’, ‘Ansiklopedik nitelik’ ve ‘Uzamsallık’ sıralanır. Bahsedilen durum, hikayenin ancak kullanılan mecraların hepsinin tüketimiyle elde edilmesi durumu, Murray’in ‘Ansiklopedik nitelik’ veya daha çok ‘Katılım’ (interaktif geri besleme) ile ilişkilidir, ancak tam olarak ‘Multimedya’ veya ‘Çoklu Ortam’ kavramına denk gelir. Metinde, ‘Yeni medya, çoklu ortamı sayesinde çok çeşitli varyasyonları olan sanat eserleri vermektedir.’ denmektedir. Bu durum, ‘çoklu ortam’ (multimedia) veya ‘aracılı iletişim’ (medya ile üretilmiş ortam) ile ilgilidir. Ancak ‘bir anlatıyı/hikayeyi izleyiciye, dinleyiciye ya da okuyucuya anlatmak için birden çok mecranın kullanılması’ ifadesi en iyi ‘Çoklu Ortam’ (Multimedya) veya ‘Aracılı İletişim’ tanımına uyar. Ünite 5’te ‘Yeni medya, çoklu ortamı sayesinde…’ şeklinde geçmektedir.

Yeni Medya ve Estetik

  1. Lev Manovich’in “estetik toplum” kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Estetik toplumda görsel güzellik sadece sanat alanıyla sınırlıdır ve ticari ürünlerde estetik anlayışı bulunmamaktadır.
    • B-) Estetik toplum, sanat eserlerinin ekonomik değerinin giderek arttığı ve ticari malların sanattan bağımsız olduğu bir düzeni ifade eder.
    • Cevap C-) Manovich’e göre estetik toplum, güzel görüntüler, arayüzler ve nesnelerin ekonomik ve sosyal işleyişin merkezinde olduğu bir yapıyı ifade eder.
    • D-) Estetik toplum, sosyal medyanın sanattan tamamen bağımsız olduğu ve estetik anlayışın yalnızca geleneksel sanat dallarında görüldüğü bir kavramdır.
    • E-) Manovich, dijital teknolojilerin estetik toplum üzerindeki etkisini reddederek, geleneksel sanat anlayışının korunması gerektiğini savunur.

    Açıklama: Verilen metin, Lev Manovich’in (2001) ‘The Language of New Media’ adlı eserindeki kavramlara gönderme yapmaktadır. Ünite 5’te, dijital teknolojilerin görsel dilinin fiziksel dünyaya akarak, sayısal ve fiziksel dünyayı iç içe geçirmesi ‘Yeni Estetik’ olarak tanımlanmıştır. Bu, Manovich’in bahsettiği, estetiğin ‘Yeni Medya ve Sanat’ başlığı altında ele alınan, geleneksel kategorilerin yeniden tanımlandığı sürece işaret eder.

Yeni Medya ve Sanat

  1. “Yeni medya ile başlayan dijital kültür çağında, sanat nesnesi; roman, şiir gibi edebiyat formlarından, performansa, oyuna kadar geleneksel konsept ve kategoriler yok olmaktadırlar.” Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
    • A-) yok olmaktadırlar
    • B-) etkileşimli olmuşlardır
    • Cevap C-) yeniden tanımlanmaktadır
    • D-) yerlerini yeni sanata bırakmışlar
    • E-) yenileriyle tanımlanırlar

    Açıklama: Metinde, Yeni Medya ve Sanat başlığı altında, ‘Yeni medya ile başlayan dijital kültür çağında, sanat nesnesi; roman, şiir gibi edebiyat formlarından, performansa, oyuna kadar geleneksel konsept ve kategoriler yeniden tanımlanmaktadır.’ ifadesi yer almaktadır. Buradaki anlam, geleneksel kategorilerin yok olması değil, yeniden tanımlanmasıdır. Ancak, seçenekler bağlamında geleneksel kategorilerin yerini dijital formların alması vurgulanmıştır, bu da bir dönüşüm anlamına gelir. Seçenekler arasında, ‘yok olmaktadırlar’ ifadesi en yakın olası (tartışmalı olsa da) anlamı temsil etmektedir çünkü metin, geleneksel konseptlerin yeniden tanımlandığını belirtmektedir.

İnternet Teknolojileri

  1. Bilgisayarların birbiriyle konuşmasını sağlayan ARPANET teknolojisiyle oluşan ilk ağdan sonra farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) TCP/IP
    • B-) HTTP
    • C-) HTML
    • D-) WWW
    • E-) FTP

    Açıklama: Metinde, bilgisayarların birbiriyle konuşmasını sağlayan ARPANET teknolojisinden sonra, çağlar arası bağlantı protokolü olan TCP/IP’nin farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji olarak icat edildiği belirtilmektedir.

İnternet tarihi ve protokoller

  1. Bilgisayarların birbiriyle konuşmasını sağlayan ARPANET ile oluşan ilk ağdan sonraki bir diğer önemli icat olan ve farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknoloji aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) HTTP
    • Cevap B-) TCP/IP
    • C-) HTML
    • D-) URL
    • E-) WWW

    Açıklama: Metinde, ARPANET’ten sonra farklı ağların birbirine bağlanmasını sağlayan teknolojinin Çağlar Arası Bağlantı Protokolü olan TCP/IP olduğu belirtilmektedir. (Sayfa 1, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 5).

Ünite 6

Ciddi Oyunlar Tanımı

  1. Ciddi oyunlar (serious games) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Tüm oyunlar doğal olarak ciddi oyun kategorisine girer, çünkü hepsi bir tür öğrenme süreci içerir.
    • B-) Eğlenceli olmaması gereken, tamamen akademik veya işle ilgili konulara odaklanan oyunlardır.
    • Cevap C-) Ciddi oyunlar, belirli bir eğitimsel veya pratik amacı olan, oyun dışı bağlamlarda kullanılan dijital oyunlardır.
    • D-) Ciddi oyunlar, yalnızca askeri ve savunma amaçlı olarak kullanılan oyunları ifade eder.
    • E-) Ciddi oyunlar, yalnızca bireysel oyuncuların deneyimlerini geliştirmek için tasarlanmıştır.

    Açıklama: Ciddi oyunlar, eğlence dışında spesifik bir amaca hizmet etmek üzere tasarlanmış oyunlardır. Ünite 5 özetine göre, ciddi oyunlar eğlence niteliklerini eğitim, savunma, bilimsel keşif, sağlık, afet yönetimi gibi alanlardaki hedeflerle birleştirir ve oyuncunun interaktif olarak öğrendiklerini uygulamasına olanak tanır. Bu nedenle, eğlenceli olmamaları gerekmez, ancak öncelikli hedefleri eğitimsellik veya bilgi edinmedir.

Dijital Kültür Formu

  1. Celia Pearce (2009) dijital kültürün en baskın kültürel formu olarak dijital oyunları, 21. yüzyılın geçici ortamı olarak nitelendirir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
    • A-) dijital
    • Cevap B-) iletişim
    • C-) kültür
    • D-) geçici
    • E-) etkileşim

    Açıklama: Metinde Celia Pearce’ın dijital kültürün en baskın kültürel formu olarak dijital oyunları, 21. yüzyılın ‘iletişim ortamı’ olarak nitelendirdiğinden bahsedilmektedir. (Bu, ‘iletişim’in dijital kültürün temelini oluşturduğu fikrine işaret eder.)

Dijital Oyun Kültürü

  1. Dijital oyunların, oyuncuların ve dijital oyunlar etrafında gelişen kültürün ———– bir yapısı yoktur. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? A) teknolojik B) heterojen C) dinamik D) sosyolojik E) homojen
    • A-) teknolojik
    • B-) heterojen
    • C-) dinamik
    • D-) sosyolojik
    • Cevap E-) homojen

    Açıklama: Soru 9, dijital oyun kültürünün yapısının homojen olup olmadığını soruyor. Metinde, ‘Dijital oyunların, oyuncuların ve dijital oyunlar etrafında gelişen kültürün homojen bir yapısı yoktur.’ ifadesi geçmektedir. Bu nedenle boş bırakılan yeri ‘homojen’ kelimesi tamamlar. Dolayısıyla E seçeneği doğrudur.

  2. Dijital oyunların, oyuncuların ve dijital oyunlar etrafında gelişen kültürün boşluk bir yapısı yoktur. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) heterojen
    • Cevap B-) homojen
    • C-) dinamik
    • D-) teknolojik
    • E-) sosyolojik

    Açıklama: Ünite 6 özetinde, ‘Dijital oyunların, oyuncuların ve dijital oyunlar etrafında gelişen kültürün homojen bir yapısı yoktur’ denilmektedir. Bu nedenle boşluğa ‘homojen’ kelimesi gelmelidir. Dijital oyun kültürü, farklı toplumsal ve kültürel arka planlardan gelen oyuncular tarafından şekillendirildiği için tek tip değildir.

Dijital Oyun Sektörü

  1. Oyun teknolojilerinin gelişimiyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) CS GO, Valorant ve League of Legends gibi oyunlar, düşük işletim gücüne sahip bilgisayarlarda oynanabilir.
    • Cevap B-) Beraber oynama pratiği, internet sayesinde gerçekleşmiş ve video oyunlarının gelişimine katkı sağlamıştır.
    • C-) Programlamanın ve kodlamanın sınırları, oyun teknolojileri yüzünden sürekli daralmaktadır.
    • D-) Multiplayer oyunlar, kapalı ağlarda başlayarak zamanla internetin yaygınlaşmasıyla birlikte ortaya çıkmıştır.
    • E-) Twitch.tv platformu, oyun izletme ve izleme kültürü ile ilgili yeni mesleklerin ortaya çıkmasına katkıda bulunmamıştır.

    Açıklama: Metinde, dijital oyun piyasasının yükselişiyle birlikte iki yeni alanın oluştuğu belirtilmiştir: 1) Oyun oynayanı izleme kültürü (dijital oyun yayıncılığı) ve 2) e-Spor. Bu, oyun teknolojilerinin gelişimiyle birlikte yeni iş ve meslek alanlarının (yayıncı, editör, e-spor takımları vb.) ortaya çıktığını göstermektedir.

Dijital Oyun Yayıncılığı

  1. Dijital oyun yayıncılığının yayıncılara gelir kazandırdığı ilk büyük mecra aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • Cevap A-) Twitch
    • B-) Facebook
    • C-) Blogger
    • D-) Twitter
    • E-) Youtube

    Açıklama: Metinde, dijital oyun yayıncılığının yükselişinden bahsederken, özellikle oyun oynayanı izleme kültürü pratiği üzerinden dijital oyun yayıncılığının yükseldiği belirtilmektedir. Bu mecra, yayıncı, video editörü gibi yeni iş ve mesleklere yol açmıştır. Bu yayıncılık faaliyetleri, geleneksel televizyon yayıncılığına benzeyen yeni bir mecra oluşturmuştur (ancak ilk büyük mecra için spesifik bir isim verilmemiştir, fakat genel olarak dijital oyun yayıncılığı yükselmiştir).

Dijital Oyunların Tarihçesi

  1. Aşağıdaki oyunlardan hangisi 1971’de Stanford Üniversitesi kampüsüne yerleştirilen ilk dijital oyun makinesinin temellerini oluşturmuştur? (3 kez soruldu)
    • A-) Solitaire
    • B-) Dama
    • Cevap C-) Spacewar!
    • D-) Tennis for two
    • E-) Pong

    Açıklama: Ünite 6’da dijital oyunların tarihçesi anlatılmaktadır. İlk örneklerin 20. yüzyılın ortalarında üniversite kampüslerinde bilimsel çalışmalar kapsamında geliştirildiği belirtilir. Oyun karakterizasyonuna dair erken dönem örneklerinden biri olarak, 1969’da Myron Krueger’in ‘yapay gerçeklik’ terimini ortaya attığı ve ‘Videoplace’ teknolojisi ile etkileşimli mekânlar tasarladığı (Peddie, 2017) bilgisi mevcuttur. Ancak, Soru 1, 1971’de Stanford Üniversitesi kampüsüne yerleştirilen ilk dijital oyun makinesinin temellerini oluşturan oyunu soruyor. Bu oyun metinde açıkça belirtilmemiştir ancak dijital oyunların başlangıcı 20. yüzyıl ortalarındaki (1950’ler) bilimsel çalışmalara dayanır. Ünite 6’nın ‘Giriş’ kısmında dijital oyunların 1980’lerden bu yana medya manzarasının bir parçası olduğu belirtilse de, çok eski kökenleri de vardır. Kaynak metinde spesifik olarak 1971 Stanford oyunundan bahsedilmemektedir, ancak bu tür erken dönem oyunlarının (örneğin Spacewar!) prototipleri genellikle bilimsel araştırmaların bir ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Bu tür sorular genellikle ders materyalinin doğrudan kapsamadığı, ancak bağlamı itibarıyla erken dönem dijital oyunlar (veya erken dönem etkileşimli sistemler) ile ilgili olanlardır. Ünite 6, 1960’larda Roger Caillois’in oyun ve oynama arasındaki farkı incelemesi ve 1938’de Huizinga’nın çalışmalarından bahseder. Sorunun içeriği, doğrudan ders içeriğinde yer almasa da, dijital oyunların kökenine (Ünite 6) işaret etmektedir.

E-Spor Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi e-sporun temel özellikleriyle ilgili doğru bir ifadedir?
    • A-) E-spor turnuvalarında tüm oyuncular aynı donanım ve yazılımı kullanmak zorundadır.
    • B-) E-spor yalnızca bireysel oyuncuların yarıştığı bir oyun formatıdır.
    • C-) E-spor etkinlikleri yalnızca fiziksel mekânlarda düzenlenebilir, çevrimiçi ortamda gerçekleşemez.
    • Cevap D-) E-spor, profesyonel oyuncular ve sponsorlar tarafından desteklendiği rekabetçi video oyunu müsabakalarını içerir.
    • E-) E-spor oyunları, yalnızca spor türündeki video oyunlarından oluşmaktadır.

    Açıklama: E-Sporlar, profesyonel oyuncuların dijital oyun oynaması ve turnuvalara katılmasıdır. Ünite 6 özetinde belirtildiği gibi, e-sporlar, spor organizasyonlarına dâhil olan video oyunu müsabakalarıdır. En önemli özelliklerinden biri, çevrimiçi kanallar üzerinden oyun yorumlama ve eleştirileri içeren yayıncılık faaliyetlerinin bir ekonomi yaratmasıdır (reklamcılık, abonelik sistemleri, bireysel fonlama gibi yöntemlerle beslenir).

Huizinga’nın Oyun Tanımı

  1. Aşağıdaki ifadelerden hangisi Johan Huizinga’nın oyun tanımı kapsamına girer? A) Belirgin bir amaçları yoktur. B) Özgürce razı olunan etkinliklerdir. C) Belirli bir zaman ve mekan içinde gerçekleşmezler. D) Dijital oyunları kapsar. E) Kuralları esnek etkinliklerdir.
    • A-) Belirgin bir amaçları yoktur.
    • Cevap B-) Özgürce razı olunan etkinliklerdir.
    • C-) Belirli bir zaman ve mekan içinde gerçekleşmezler.
    • D-) Dijital oyunları kapsar.
    • E-) Kuralları esnek etkinliklerdir.

    Açıklama: Huizinga’nın oyun tanımı (Oyun Nedir? başlığı altında) şu şekildedir: ‘özgürce razı olunan, ama tamamen emredici kurallara uygun olarak belirli zaman ve mekân sınırları içinde gerçekleştirilen, bizatihi bir amaca sahip olan, bir gerilim ve sevinç duygusu ile ‘alışılmış hayat’tan ‘başka türlü olmak’ bilincinin eşlik ettiği, iradi bir eylem veya faaliyet’. Bu tanımın temelinde ‘özgürce razı olunan etkinlikler’ olması yatar. C seçeneği (Belirli bir zaman ve mekan içinde gerçekleşmezler) tanıma aykırıdır. A seçeneği (Belirgin bir amaçları yoktur) tanıma aykırıdır (bizatihi bir amaca sahiptir). D ve E seçenekleri dijital oyunlara daha çok odaklanırken, B seçeneği temel prensibi yansıtır.

Oyun Tanımı Sınırları

  1. Juul (2005) kapsayıcı ve betimleyici bir tanım önermekle birlikte, bazı örneklerin bu tanımın sınırlarını zorladığını ve bazı örneklerin de oyun nitelikleri taşımalarına karşın tanımsal sınırların dışında kaldığını savunur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Juul’un oyun ile oyun olmayan arasında kalan sınır örneklerinden biridir? A) Cities Skylines B) Satranç C) Solitaire D) Futbol E) Tenis
    • Cevap A-) Cities Skylines
    • B-) Satranç
    • C-) Solitaire
    • D-) Futbol
    • E-) Tenis

    Açıklama: Juul’un tanımının sınırlarını zorlayan örneklerden birinin ‘oyun olmayan ancak oyun kurallarını taşıyan’ bir aktivite olduğu belirtilmektedir. Cities Skylines, bir şehir kurma/yönetme simülasyonu olup, genellikle oyundan çok bir simülasyon veya yönetim aracı olarak görülebilir (ancak bazı bağlamlarda oyun olarak da ele alınır), bu da Juul’un oyun ile oyun olmayan arasındaki sınır çekme çabasına uyan bir örnektir.

  2. Juul (2005) kapsayıcı ve betimleyici bir terim önermekle birlikte, bazı örneklerin bu terimin sınırlarını zorladığını ve bazı örneklerin de oyun niteliklerinin taşımalarına karşın bu tanımın sınırlarına dışına taştığını savunur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Juul’un oyun olarak adlandırdığı terimin örneklerinden biridir? (2 kez soruldu)
    • A-) Satranç
    • B-) Tenis
    • C-) Solitaire
    • D-) Futbol
    • Cevap E-) Cities Skylines

    Açıklama: Juul’un tanımı, ‘değişken ve ölçülebilir bir sonucu olan’ sistemleri kapsarken, Cities Skylines gibi karmaşık simülasyonlar, saf eğlence/kural tabanlı oyun tanımının sınırlarını zorlayabilir; bu tür yapılar, oyunun tanımının ötesine geçebilen melez sistemler olarak değerlendirilebilir ve bu bağlamda sınır zorlayıcı bir örnek olarak kabul edilir.

Oyuncu Tipleri

  1. Richard Bartle, çok-oyunculu dijital oyunlar üzerine yaptığı çalışmalarda hâkim dört oyuncu tipinin bulunduğunu öne sürer. Bu tipler içinde oyun uzamına odaklanan oyuncular aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Sosyalleşenler
    • B-) Başaranlar
    • C-) Katiller
    • Cevap D-) Kaşifler
    • E-) Gündelik oyuncular

    Açıklama: Richard Bartle’ın dört oyuncu tipinden ‘Kaşifler (explorers)’ tipinin, puan ya da ödül kazanmak yerine, oyun dünyası içinde yapılan keşiflere odaklanan oyuncular olduğu, yani oyun uzamına odaklanan oyuncular olduğu metinde açıkça belirtilmiştir.

  2. Oyunun sunduğu olanakları derinlemesine keşfetmeye ve oyun uzamına odaklanan oyunculardır. Puan ya da ödül kazanmak öncelikli değildir. Oyun dünyası içinde yapılan keşifler ödül yerine geçer. Oyunun daha önce ulaşılmamış uzamsal noktalarına erişmek, oyunun gizlenmiş paskalya yumurtalarını keşfetmek, gizli bir geçitten geçmek gibi keşfedilmemiş yeni deneyimlerin peşinden giderler. Yukarıda açıklaması verilen oyuncu tipi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kahramanlar
    • Cevap B-) Kaşifler
    • C-) Katiller
    • D-) Sosyal/eğlenceler
    • E-) Giderler

    Açıklama: Ünite 6’da Bartle’ın oyuncu tipleri arasında Kaşifler (explorers) şöyle tanımlanır: ‘Oyunun sunduğu olanakları derinlemesine keşfetmeye ve oyun uzamına odaklanan oyunculardır. Puan ya da ödül kazanmak öncelikli değildir. Oyun dünyası içinde yapılan keşifler ödül yerine geçer.’ Bu tanım sorudaki açıklamayı tam olarak karşılamaktadır.

Oyuncu tipi sınıflandırması

  1. “Oyunları diğer oyuncularla sosyalleşebilecekleri ortamlar olarak değerlendirirler. Oyun oynama süreci ikincil önemdedir. Oyunun kendisi sosyal etkileşim için bir aracı görevi görür.” Yukarıda açıklaması verilen oyuncu tipi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Katılımcılar
    • B-) Kahramanlar
    • Cevap C-) Sosyalleşenler
    • D-) Başaranlar
    • E-) Katiller

    Açıklama: Verilen açıklamada, oyuncuların oyunları öncelikle sosyal etkileşim kurma aracı olarak gördükleri, oyun hedeflerini gerçekleştirmenin ikincil öneme sahip olduğu belirtilmektedir. Ünite 6’da Richard Bartle tarafından yapılan dörtlü oyuncu tipi sınıflandırmasına göre, ‘oyunları diğer oyuncularla sosyalleşebilecekleri ortamlar olarak değerlendiren’ ve oyun sürecini ikincil önemde gören oyuncular ‘Sosyalleşenler (socializers)’ olarak tanımlanmıştır.

Oyunlaşma Kavramı

  1. Hollandalı araştırmacı Joost Raessens (2006), oyunsal iletişimin ortamlarının yaygınlaşması ve gündelik yaşamın bir parçası hâline gelmeleri sürecini aşağıdakilerden hangisi ile ifade eder? (2 kez soruldu)
    • A-) Oyun kültürü
    • B-) Platform oyunları
    • C-) Bilgisayar oyunları
    • Cevap D-) Kültürün oyunlaşması
    • E-) Dijital oyunlar

    Açıklama: Ünite 6 Giriş bölümünde, Hollandalı araştırmacı Joost Raessens’in (2006), oyunsal iletişim ortamlarının yaygınlaşması ve gündelik yaşamın bir parçası hâline gelmeleri sürecini ‘kültürün oyunlaşması’ (gamification/ludicization) olarak ifade ettiği belirtilmektedir.

Yeni Medya ve Oyun

  1. Aşağıdakilerden hangisi yeni medya sanatı ortamlarının biri ve aynı zamanda sosyal medya alt türü olarak değerlendirilen çok kullanıcılı, açık kaynak kodlu oyun Second Life’ın ilham aldığı romandır? A) Neuromancer B) The Bladerunner C) Dune D) Animal Farm E) Snow Crash
    • A-) Neuromancer
    • B-) The Bladerunner
    • C-) Dune
    • D-) Animal Farm
    • Cevap E-) Snow Crash

    Açıklama: Metin, ‘Snow Crash’ romanının, dijital oyunların ve interaktif anlatı ortamlarının temelini oluşturan siber uzay kavramının gelişimine zemin hazırladığını ima eder. (Snow Crash, meta evren ve sanal gerçeklik temalarıyla yakından ilişkilidir ve bu tür oyunların ilham kaynağıdır.)

e-Spor ve Yayıncılık

  1. Aşağıdaki oyun yazılımcıların yayıncılara gelir kazandırdığı ilk büyük mecra aşağıdakilerden hangisidir? A) Facebook B) Youtube C) Twitter D) Tweezer E) Twitch
    • A-) Facebook
    • B-) Youtube
    • C-) Twitter
    • D-) Tweezer
    • Cevap E-) Twitch

    Açıklama: Metinde e-Spor ile ilgili yayıncılık faaliyetlerinden bahsedilirken, Twitch gibi çevrimiçi yayıncılık platformlarının kullanıldığı belirtilir. Bu platformlar, yayıncılar için ana gelir kaynağı olmasa bile, PewDiePie gibi yüksek takipçili hesapların bu meslekten yüksek gelirler elde edebildiği söylenmektedir. Twitch, özellikle oyun yayıncılığı ile öne çıkan platformdur.

Ünite 7

Mekanik Robotlar Tarihi

  1. Leonardo da Vinci tasarladığı, oturup, kalkabilen ve kafasını oynatabilen robotik Şövalye konusunda aşağıdakilerden hangisinden ilham almıştır? A) Electro B) El Cizri C) Gezegen D) Golem E) Galatea
    • A-) Electro
    • Cevap B-) El Cizri
    • C-) Gezegen
    • D-) Golem
    • E-) Galatea

    Açıklama: Metinde Leonardo da Vinci’nin mekanik şövalye robotunun, 12. yüzyıl Türkiye’sinde yaşamış olan İsmail El Cezeri’nin çalışmalarından ilham aldığı açıkça belirtilmektedir.

Yapay Zeka Felsefesi

  1. “Cogito Ergo Sum” deyişi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir? A) Goethe B) Zupancic C) Descartes D) Condorcet E) Helvetius
    • A-) Goethe
    • B-) Zupancic
    • Cevap C-) Descartes
    • D-) Condorcet
    • E-) Helvetius

    Açıklama: Soru 7, ‘Cogito Ergo Sum’ (Düşünüyorum öyleyse varım) deyişinin kime ait olduğunu sormaktadır. Metinde, yapay zeka felsefesi bağlamında Descartes’a atıf yapıldığı ve onun varoluşun temelini düşünme yetisine koyduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla C seçeneği doğrudur.

Yapay Zeka Tanımları

  1. Akılcı davranışlar göstermek yalnızca mantık kurallarına göre hareket etmekle sınırlı kalmamaktadır. Bazen muhtemel en iyi çıktıyı ya da sonucu elde etmek gerekir. Bu durum özellikle kararlaşmak ortamlarındaki problem çözümlerini tanımlamak için kullanılır. Bir çözümün kabulü, çabuk uyum sağlama da burada bir hesaplama yapmak ve istenilen geleceği için yapay zeka çok fazla veriye ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda yukarıdaki açıklama hangi yapay zeka tanımlamasına aittir? A) Akılcı Fail Yaklaşımı B) Akılcı Düşünme C) İnsanca Düşünmek D) İnsanca Eylemek E) Bilişsel Modelleme
    • Cevap A-) Akılcı Fail Yaklaşımı
    • B-) Akılcı Düşünme
    • C-) İnsanca Düşünmek
    • D-) İnsanca Eylemek
    • E-) Bilişsel Modelleme

    Açıklama: Soru 3, yapay zekanın sadece mantık kurallarına göre hareket etmekle kalmayıp, karmaşık çevrelere çabuk uyum sağlama, hesaplama yapma ve istenilen geleceği elde etme bağlamındaki yaklaşımını sormaktadır. Metinde, ‘Akılcı Eylemek: Akılcı Fail Yaklaşımı’ başlığı altında, akılcı davranışların sadece mantık kurallarına göre hareket etmekle sınırlı kalmadığı ve yapay zekanın çok fazla veriye ihtiyaç duyduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla A seçeneği doğrudur.

Yapay Zeka Tarihi

  1. 1960’ların ortalarında Yapay Zeka alanındaki en dikkat çeken olay Newell ve Simon’un insani problem çözme metotlarını bilgisayar kullanarak simule etmeye yarayan çok amaçlı programı aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • A-) Enigma
    • B-) Deep Blue
    • Cevap C-) Genel Problem Çözücü
    • D-) ELIZA
    • E-) First-Order Logic

    Açıklama: Metin, 1960’ların ortalarına gelindiğinde Yapay Zeka alanındaki en dikkat çeken olayın, Newell ve Simon’un ‘Genel Problem Çözücüsü’ olduğunu belirtmektedir. Bu, insani problem çözme metotlarını simüle etme çabasıyla ilgilidir.

Yapay Zeka Zaman Çizelgesi

  1. 2030 yılında bir insanî yapay zekânın ortaya çıkacağını daha 2000 yılındayken iddia eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir? A) Baudrillard B) Zizek C) Searle D) Minsky E) Kurzweil
    • A-) Baudrillard
    • B-) Zizek
    • C-) Searle
    • D-) Minsky
    • Cevap E-) Kurzweil

    Açıklama: Yapay Zeka Tanım ve Türleri başlığı altında, Kurzweil’in (2000) 2030 yılında bir insanî yapay zekâya ulaşabileceğimiz inancında olduğu belirtilir. Bu, 2000 yılından itibaren yapılan bir iddiadır.

Yapay Zeka ve Bulanık Mantık

  1. Aşağıdakilerden hangisi Lofti Zadeh’in yapay zekâ çalışmalarına getirdiği önemli katkılardan biridir?
    • A-) Turing testi ile yapay zekâyı değerlendirmek
    • B-) Newell ve Simon’un Genel Problem Çözücüsü’nü geliştirmek
    • C-) Yapay zekânın ilk kez resmî olarak tanımlandığı toplantıyı düzenlemek
    • Cevap D-) Bilgisayarların yalnızca ikili sistem yerine insan düşüncesine daha yakın şekilde çalışabileceğini savunmak
    • E-) İlk chatbot olan ELIZA’yı geliştirmek

    Açıklama: Ünite 7 özetinde, Lofti Zadeh’in katkısı olarak, bilgisayarların yalnızca ikili sistemle değil, insan düşüncesi gibi çalışabilmesini sağlayan ‘bulanık mantık’ çalışmaları olduğu belirtilmektedir. Bu, yapay zeka çalışmalarında önemli bir gelişmedir.

Ünite 8

Algoritmik Önyargılar

  1. Büyük Veri ve yapay zekâ algoritmalarında toplumsal cinsiyet önyargılarının oluşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Algoritmaların tamamen tarafsız ve nesnel matematiksel işlemlerle oluşturulması
    • Cevap B-) Algoritmaların, belirli bir cinsiyet veya etnik grubun bakış açısını yansıtan sınırlı veri setleriyle geliştirilmesi
    • C-) Yapay zekâ çalışmalarının yalnızca kadın araştırmacılar tarafından yürütülmesi
    • D-) Büyük Veri’nin insan etkisinden bağımsız olarak kendiliğinden şekillenmesi
    • E-) Algoritmaların tüm toplumsal grupları eşit şekilde temsil eden veri setleriyle eğitilmesi

    Açıklama: Büyük Veri ve yapay zekâ algoritmaları, insanların geliştirdiği verilerle eğitilir. Eğer eğitim verilerinde toplumsal cinsiyetle ilgili önyargılar (kadın yazılımcıların azlığı gibi) mevcutsa, algoritmalar bu önyargıları yeniden üretebilir ve hatta derinleştirebilir (Ünite 8).

Ağ Analizi Varsayımları

  1. Aşağıdakilerden hangisi sosyal ağ analizinin (SAA) temel varsayımlarından biridir?
    • A-) Sosyal bilimlerde ağ haritaları gereksizdir.
    • Cevap B-) Bireyler karmaşık sosyal ilişki ağları oluştururlar.
    • C-) Sanayileşme sosyal ağların oluşumunu tamamen engeller.
    • D-) Sosyal ağlar sadece geleneksel topluluklarda bulunur.
    • E-) Bireyler toplum içinde birbirleriyle ilişki kurmadan bağımsız yaşarlar.

    Açıklama: Sosyal Ağ Analizi (SAA), bireyler ve gruplar arasındaki bağlantıları, ilişkileri ve bu ilişkilerin ağlarda yarattığı etkiyi ölçmeye odaklanır. Bu analizler, ağ haritaları üzerinden çıktılar üretir ve ilişkisel bağlantıları inceler. (Ünite 8, Ağ Analizi bölümü)

Büyük Veri Kaynakları

  1. Aşağıdakilerden hangisi Büyük Veri kaynaklarından biri değildir? (3 kez soruldu)
    • A-) Ağlar
    • B-) Ses ve görüntü cihazları
    • Cevap C-) Oyuncaklar
    • D-) İnternet
    • E-) Kayıtlar (logs)

    Açıklama: Ünite 8’de Büyük Veri kaynakları, sensörler, internet işlemleri, e-Posta, video, tıklama akışları ve dijital kaynaklar olarak belirtilmiştir. Mobil cihazlar, sosyal medya platformları, sensörler ve internet trafiği belirtilen kaynaklardır. Metinde ‘Veri tabanı’ tek başına bir kaynak olarak değil, verinin depolandığı/yapılandırıldığı bir sistem olarak geçmektedir. Ayrıca ‘kara kutu’ gibi terimler, bir veri kaynağı yerine analiz metodolojisi veya yapısal bir kavramla ilgilidir.

Büyük Veri kaynakları

  1. Aşağıdakilerden hangisi büyük veri kaynaklarından biridir?
    • A-) Basılı dergiler
    • B-) Broşürler
    • Cevap C-) Ses ve görüntü cihazları
    • D-) Kitaplar
    • E-) Basılı gazeteler

    Açıklama: Ünite 8’de Büyük Veri’nin tanımı yapılırken, verileştirme (datafication) kavramı açıklanmakta ve bu kapsamda sensörler, internet işlemleri, e-Posta, video, tıklama akışları gibi kaynaklardan oluşan veri kümelerinden bahsedilmektedir. Veri Kaynakları ve Erişim bölümünde de Facebook, Twitter, Instagram gibi platformların yanı sıra bloglar, forumlar, haber portalları ve hatta kişisel web sitelerinin de veri kaynağı olduğu belirtilmiştir. Soruda büyük veri kaynaklarından birinin sorulması beklenmektedir.

Büyük Veri Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Büyük Veri’yi geleneksel veri yönetiminden ayıran temel özelliklerden biridir?
    • A-) Verinin yalnızca yapılandırılmış (structured) formatta saklanması
    • B-) Veri kaynaklarının yalnızca kurumsal sistemlerle sınırlı olması
    • C-) Geleneksel yöntemlerle kolayca işlenebilir olması
    • D-) Sadece metin tabanlı verilerden oluşması
    • Cevap E-) Verinin yüksek hacimli, çeşitli ve yüksek hızda üretiliyor olması

    Açıklama: Büyük Veri’yi geleneksel veri yönetiminden ayıran temel husus, verinin boyutu, hızı, çeşitliliği ve karmaşıklığıdır. Geleneksel veri yönetimi ise genellikle yapılandırılmış veriyi işlerken, Büyük Veri’de yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış verilerin de yoğun olarak kullanılması (XML, JSON, serbest metin) temel farklardan biridir (Ünite 8).

Dijital Dönüşüm ve Ağlar

  1. Manuel Castells tarihsel olarak toplumsal ağların her zaman bulunduğunu; ağ toplumunu ayıran kilit faktörün ise bu dönemde teknolojilerinin kullanımının yaygınlaşması olduğunu vurgular. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru şekilde tamamlar?
    • A-) kitap/ çoğaltma
    • B-) VR/AR
    • C-) kurum / elektronik
    • D-) çoğaltma / baskı
    • Cevap E-) bilgi / iletişim

    Açıklama: Metin 8’de, ‘Dijital dönüşümün toplumsal etkilerine dair çeşitli görüşler olmasına rağmen, bilginin nasıl üretildiği, sermayenin nasıl işletildiği ve devletlerin nasıl yönetildiği konusunda köklü ve paradigmatik bir dönüşüm yaşadığımız konusunda hemfikir olduklarını söyleyebiliriz.’ ifadesi yer almaktadır. Manuel Castells’in teorileri bu bağlamda sıkça anılır (ancak bu metinde adı geçmese de bağlam budur). Metin 8’de ‘Verileştirme’nin (datafication) dramatik değişimi ifade ettiği belirtilmiştir. Sorudaki boşluklar ‘bilginin nasıl üretildiği’ ve ‘sermayenin nasıl işletildiği/yönetildiği’ ile ilgili dönüşüm aşamalarına atıf yapmaktadır. Metindeki ifade ‘bilginin nasıl üretildiği, sermayenin nasıl işletildiği ve devletlerin nasıl yönetildiği konusunda köklü ve paradigmatik bir dönüşüm’ şeklindedir. Bu bağlamda, boşluklar ‘bilginin üretimi/işletilmesi/yönetimi’ ile ilgilidir. Ancak sorunun yapısı ve verilen şıklar (varsa) dikkate alındığında, metin bağlamında en uyumlu olanlar, dönüşümün ana eksenleri olan ‘bilginin üretildiği’ ve ‘sermayenin işletildiği’dir. Eğer şıklar olsaydı, bu boşluklar metindeki ana fikirleri temsil etmelidir. Metindeki ana fikir, ‘bilginin nasıl üretildiği’, ‘sermayenin nasıl işletildiği’ ve ‘devletlerin nasıl yönetildiği’ konularındaki dönüşümdür.

Dijital Eşitsizlik Kavramı

  1. Dijital uçurum kavramı ile ilgili aşağıdaki tanımlardan hangisi doğrudur? A) İnternetin ve diğer dijital iletişim teknolojilerinin yaygın kullanımı B) Dijital teknolojilere erişimdeki farklılıklar C) Dijital eşitsizliklerin genel bir tanımı D) Dezavantajlı grupların dijital teknolojilere erişimindeki eşitsizlikler E) Diğer sosyal medya platformlarının kullanımı
    • A-) İnternetin ve diğer dijital iletişim teknolojilerinin yaygın kullanımı
    • B-) Dijital teknolojilere erişimdeki farklılıklar
    • C-) Dijital eşitsizliklerin genel bir tanımı
    • Cevap D-) Dezavantajlı grupların dijital teknolojilere erişimindeki eşitsizlikler
    • E-) Diğer sosyal medya platformlarının kullanımı

    Açıklama: Verileştirme (datafication) başlığı altında, Dijital Eşitsizlik (Digital Divide) kavramına atıfta bulunularak, bu durumun teknolojik eşitsizlikleri derinleştirebileceği ve toplumsal eşitsizliklerle örtüştüğü belirtilir. Ancak, sorudaki ‘dijital uçurum’ (daha çok Dijital Eşitsizlik ile ilgilidir) bağlamında, en kapsamlı tanım D seçeneğidir. Dijital uçurum, dezavantajlı grupların dijital teknolojilere erişimindeki eşitsizlikleri ifade eder (Ünite 1’de de benzer şekilde bahsedilmiştir; burada da eşitsizlikler vurgulanmaktadır).

Doğal Dil İşleme

  1. Hangi Doğal Dil İşleme (DDİ) uygulaması çok büyük hacimli verilerde genel yapı ve kapsama genel bir bakış açısı sağlama olanağı sağlar?
    • Cevap A-) Topic modelling
    • B-) Derin öğrenme
    • C-) Nicel araştırma
    • D-) Veri yapılandırma
    • E-) İstatistiksel modelleme

    Açıklama: Doğal Dil İşleme (DDİ) görevleri arasında, ‘konuşma tanıma’, ‘dilbilgisel etiketleme’, ‘kelime anlam ayrımı’, ‘isimlendirilmiş varlık tanıma’, ‘eş referans çözülemesi’, ‘duygu analizi’ ve ‘doğal dil üretimi (DDL)’ sayılmıştır. Bu görevler metinlerin analizi ve üretimiyle ilgilidir. ‘Topic Modelling’ (Konu Modellemesi) ise metin birimleri içerisinde belli bir yoğunluk ve ilişki içerisinde birlikte ortaya çıkan ve genellikle ortak bir temayı paylaşan kelimelerden tespit etme görevidir. Bu, büyük hacimli metinlerde genel yapı ve kapsama dair bir bakış açısı sağlar.

Doğal Dil İşleme Görevleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Doğal Dil İşleme (DDİ) görevleri arasında yer almaz? A) Dilbilgisel etiketleme B) Regresyon analizi C) İsimlendirilmiş varlık tanıma D) Duygu-Sentiment analizi E) Konuşmadan metne aktarım
    • A-) Dilbilgisel etiketleme
    • Cevap B-) Regresyon analizi
    • C-) İsimlendirilmiş varlık tanıma
    • D-) Duygu-Sentiment analizi
    • E-) Konuşmadan metne aktarım

    Açıklama: Soru 6, Doğal Dil İşleme (DDİ) görevleri arasında yer almayan seçeneği soruyor. Metinde DDİ görevleri olarak şunlar sıralanmıştır: Konuşma tanıma, dilbilgisel etiketleme, kelime anlam ayrımı, isimlendirilmiş varlık tanıma, eş referans çözülemesi, duygu analizi, doğal dil üretimi (DDL). Regresyon analizi ise istatistiksel modelleme ve veri analizinin bir parçasıdır, doğrudan DDİ görevi olarak listelenmemiştir. Dolayısıyla B seçeneği doğrudur.

Doğal Dil İşleme Modelleri

  1. Hangi Doğal Dil İşleme (DDİ) uygulaması çok büyük hacimli verilerde genel yapı ve kapsama genel bir bakış açısı sağlama olanağı sunar? A) İstatistiksel modelleme B) Derin öğrenme C) Nicel araştırma D) Topic modelling E) Veri yapılandırma
    • A-) İstatistiksel modelleme
    • B-) Derin öğrenme
    • C-) Nicel araştırma
    • Cevap D-) Topic modelling
    • E-) Veri yapılandırma

    Açıklama: Doğal Dil İşleme ve Metin Madenciliği başlığı altında, Topic Modelling (Konu Modelleme) şu şekilde tanımlanır: ‘Belirtilen konular verilerin içerisinde yer alan metin birimleri, yani cümle veya paragraflar içerisinde belli bir yoğunluk ve ilişki içerisinde birlikte ortaya çıkan ve genellikle ortak bir temayı paylaşan kelimelerden tespit eder.’ Bu yöntem, büyük hacimli verilerdeki genel konulara odaklanarak genel bir bakış açısı sağlar.

UPA ve Veri Erişimi

  1. Aşağıdakilerden hangisi Uygulama Programlama Arayüzü (UPA) kullanımıyla ilgili doğru bir ifadedir?
    • A-) Verileri manuel olarak toplama gereksinimini artırır.
    • B-) Sadece belirli programlama dilleriyle erişilebilir.
    • C-) Web kazıma yöntemlerine kıyasla daha düzensiz veri sağlar.
    • D-) Verileri yalnızca metin formatında depolar.
    • Cevap E-) Sürekli ve gözetimsiz veri toplamaya olanak tanır.

    Açıklama: Uygulama Programlama Arayüzleri (UPA’lar), sosyal medya platformlarından veri toplamak için kullanılan temel araçlardır ve bu arayüzler üzerinden toplanan veriler genellikle CSV veya JSON gibi yapılandırılmış formatlarda alınabilir. (Ünite 8, Uygulama Programlama Arayüzleri bölümü)

Veri Analiz Yöntemleri

  1. Ağ analizini kolaylaştıran önemli yeniliklerden biri, İlişkisel verileri görselleştirmek için tasarlanmış yazılımların ortaya çıkışıdır. Aşağıdakilerden hangisi bu yazılımlara örnek olarak gösterilebilir? (5 kez soruldu)
    • A-) Topic modelling
    • B-) SAA
    • C-) Moreno
    • D-) Ecxel
    • Cevap E-) Graph Commons

    Açıklama: Ünite 8’de veri temizleme ve analiz yöntemleri ele alınmaktadır. Bu ünitenin son bölümünde Ağ Analizi (SAA) tanıtılmaktadır. SAA, bireyler ve gruplar arasındaki bağlantıları, ilişkileri ve ilişki kümelerinin ağlarda yarattığı etkiyi ölçmeye odaklanır. Ağ analizini kolaylaştıran en önemli çıktıların ‘ağ haritaları’ olduğu belirtilir ve bu haritaların görselleştirme ile ortaya çıktığı söylenir. Ağ analizi için kullanılan araçlar (yazılımlar) ve bunların çıktıları (ağ haritaları), Ünite 8’deki ‘Ağ Analizi’ başlığı altında incelenmektedir. Sorunun belirttiği gibi bu görselleştirmeler, analizi kolaylaştıran temel çıktılardır ve SAA’nın temelini oluşturur.

Veri Etiketleme

  1. Kullanıcılar ürettikleri ve paylaştıkları yazılı, sesli, görüntülü içeriğe —– atayarak arama motorları aracılığıyla diğer kullanıcıların bu içeriğe kolayca ulaşmalarını sağlarlar. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlar? A) blog B) log C) etiket D) bulut E) kelime
    • A-) blog
    • B-) log
    • Cevap C-) etiket
    • D-) bulut
    • E-) kelime

    Açıklama: Ünite 8’de, ‘Kullanıcılar ürettikleri ve paylaştıkları yazılı, sesli, görüntülü içeriğe etiket atayarak…’ ifadesi geçmektedir. Bu işlem, içeriğin arama motorları aracılığıyla bulunabilirliğini artırır ve ‘etiket’ kelimesi ile doğru şekilde tamamlanır (C seçeneği).

  2. Kullanıcılar ürettikleri ve paylaştıkları yazılı, sesli, görüntü içeriğe boşluk atayarak arama motorları aracılığıyla diğer kullanıcıların bu içeriğe kolayca ulaşmalarını sağlarlar. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • Cevap A-) etiket
    • B-) kelime
    • C-) bulut
    • D-) log
    • E-) blog

    Açıklama: Kullanıcıların ürettikleri ve paylaştıkları içeriklere (yazılı, sesli, görüntü) ‘etiket’ atayarak (tag) bu içeriğin arama motorları aracılığıyla erişilebilirliğini sağladıkları bilgisi, Ünite 8’de ‘Veri Dinamikleri’ başlığı altında dolaylı olarak yer almaktadır. Özellikle sosyal medyada etiketleme (tagging), içeriğin sınıflandırılması ve keşfedilebilirliği için temel bir mekanizmadır.

Veri Türleri ve Sınıflandırma

  1. Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan veri olarak tanımlanan veri türü aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Sıralanabilen nitel veri
    • Cevap B-) Sınıflanabilen nitel veri
    • C-) Yapılandırılmamış veriler
    • D-) Kesikli nicel veri
    • E-) Sürekli nicel veri

    Açıklama: Ünite 8’de veri türleri (Nitel ve Nicel) ve sınıflandırılması anlatılmaktadır. Nitel veriler yapısal özelliklerine göre simgelenen verilerdir. Nitel verilerin alt sınıflarından biri ‘Sınıflanabilen Nitel Veri’dir. Bu veri türü, ‘Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan veriler’ olarak tanımlanır. Örnek olarak ‘Taşıtlar: kara, hava ve deniz taşıtları’ verilmiştir. Bu tanım, soruda belirtilen ‘Birbirinden bağımsız isim bildiren, kod ve numara ile gösterilebilen, sınıflara ayrılan veri’ tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.

Verileşme Kavramı

  1. “Enstrümanlar, sensörler, internet işlemleri, e-posta, video, tıklama akışları ve/veya bugün ve gelecekte mevcut olan diğer tüm dijital kaynaklardan oluşturulan geniş, çeşitli, karmaşık, uzunlamasına ve/veya dağıtılmış veri kümelerini” kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Dijitalleşme
    • Cevap B-) Verileşme
    • C-) Yapılandırılmış veri
    • D-) Algoritma
    • E-) Büyük veri

    Açıklama: Metinde Verileşme (Datafication), ‘enstrümanlar, sensörler, İnternet işlemleri, e-Posta, video, tıklama akışları ve/veya bugün ve gelecekte mevcut olan diğer tüm dijital kaynaklardan oluşturulan geniş, çeşitli, karmaşık, uzunlamasına ve/veya dağıtılmış veri kümelerini’ kapsayan kavram olarak tanımlanmıştır.

Yapılandırılmamış Veri Türleri

  1. Özgün içerik türünde ve yapısında olan ve geleneksel analitik araçlar tarafından ayrıştırılamayan “tipik insan tarafından oluşturulan yapılandırılmamış veri” türü aşağıdakilerden hangisidir? A) E-posta B) Web C) İletişim teknolojileri ve mobil veri D) Metin dosyaları E) Sosyal medya
    • Cevap A-) E-posta
    • B-) Web
    • C-) İletişim teknolojileri ve mobil veri
    • D-) Metin dosyaları
    • E-) Sosyal medya

    Açıklama: Metinde yapılandırılmamış verilere örnek olarak; metin dosyaları, e-Posta, Web, Sosyal Medya, iletişim teknolojileri ve mobil veri verilebilir. E-posta, tipik olarak ‘üzerinde işlem yapılmamış, serbest metin’ formunda olduğundan, yapılandırılmamış veri türlerinin en saf ve temel örneklerinden biri olarak kabul edilir.

Yapılandırılmamış veri türleri

  1. Özgün içerik türünde ve yapısında olan ve geleneksel analitik araçlar tarafından ayrıştırılamayan “tipik insan tarafından oluşturulan yapılandırılmamış veri” türü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sosyal medya
    • B-) İletişim teknolojileri ve mobil veri
    • C-) Metin dosyaları
    • Cevap D-) E-posta
    • E-) Web

    Açıklama: Yapılandırılmamış veriler, özgün içerik türünde ve yapısında olan, geleneksel analitik araçlar tarafından ayrıştırılamayan verilerdir. Metin, e-Posta, Web ve Sosyal Medya içerikleri bu türdendir ve ‘tipik insan tarafından oluşturulan yapılandırılmamış veri’ tanımına uyar. Yapılandırılmamış Veriler başlığı altında bu tür örneklere yer verilmiştir (Sayfa 2, GİT108U-DİJİTAL KÜLTÜR Ünite 8).

Yapılandırılmış Veri Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi yapılandırılmış verilerin özelliklerinden biridir? (4 kez soruldu)
    • A-) Bir lokasyonda ya da alanda depolanmış veya dosyalanmış olmaları
    • Cevap B-) Bir sistem ya da düzen içerisinde tanımlanmış olmaları
    • C-) Genellikle nitel olarak tanımlanan, özelliğe veya forma dayalı veriler olmaları
    • D-) Daha çok depolama alanı gerektirmeleri
    • E-) Doğası gereği aranması daha zor veriler olması ve anlaşılabilir hâle gelmesi için işlenmesinin gerekmesi

    Açıklama: Ünite 8’de Yapılandırılmış Veriler başlığı altında, bu verilerin tipik olarak ilişkisel bir veritabanında (RDBMS) saklandığı belirtilir. Yapılandırılmış veriler, alanlar, telefon numaraları veya Sosyal Güvenlik numaraları gibi sabit bir alanda bulunan verileri ifade eder. RDBMS yapısı içinde oldukları için, veriler manuel olarak veya makine tarafından oluşturulabilse de, bu yapının temel özelliği verinin kategorize edilmiş ve sabitlenmiş alanlarda bulunmasıdır. Bu, verilerin sorgulanabilir ve otomatik olarak işlenebilir olmasını sağlar.

  2. Aşağıdakilerden hangisi yapılandırılmış verilerin ayırt edici özelliklerinden biridir? A) Bir sistem ya da düzen içerisinde tanımlanmış olmaları B) Daha çok depolama alanı gerektirmeleri C) Genellikle nitel olarak tanımlanan, özelliğe veya forma dayalı veriler olmaları D) Doğası gereği aranması daha zor veriler olması ve anlaşılabilir hâle gelmesi için işlenmesinin gerekmesi E) Bir lokasyonda ya da alanda depolanmış veya dosyalanmış olmaları
    • Cevap A-) Bir sistem ya da düzen içerisinde tanımlanmış olmaları
    • B-) Daha çok depolama alanı gerektirmeleri
    • C-) Genellikle nitel olarak tanımlanan, özelliğe veya forma dayalı veriler olmaları
    • D-) Doğası gereği aranması daha zor veriler olması ve anlaşılabilir hâle gelmesi için işlenmesinin gerekmesi
    • E-) Bir lokasyonda ya da alanda depolanmış veya dosyalanmış olmaları

    Açıklama: Yapılandırılmış Veriler başlığı altında, yapılandırılmış verilerin ilişkisel veritabanlarında (RDBMS) saklandığı, rakamlardan ve metinden oluştuğu ve bu verilerin yerlerinin (alanlar, telefon numaraları vb.) önceden tanımlı sabit alanlarda bulunduğu belirtilir. A seçeneği, yapılandırılmış verilerin tanımlanmış bir sistem/düzen içinde olmasını doğru ifade eder.