Görsel Estetik - Sorularla Öğrenelim

Ünite 1

Soru: Sanatın, insanın rasyonel alanı ile duyusal alanını bütünleştirdiğini, bu ikisinin bütünlüğünün insanda özgürlük duygusunu doğuracağını ve bunun oyun içtepisi ile gerçekleşebileceğini söyleyen ünlü şair, oyun yazarı, ve aynı zamanda doktor olan kişi kimdir?

Cevap: Sanatın, insanın rasyonel alanı ile duyusal alanını bütünleştirdiğini, bu ikisinin bütünlüğünün insanda özgürlük duygusunu doğuracağını ve bunun oyun içtepisi ile gerçekleşebileceğini söyleyen ünlü şair, oyun yazarı, ve aynı zamanda doktor olan kişi Friedrich Schiller’dir.

Estetik Çözümleme ve Kavramlar

Soru: Fenomen ne demektir?

Cevap: Fenomen diğer bir anlamıyla görünüş, genel olarak, algının nesnesi, algılanan ya da bilince görünen şey, gözlemlenebilir olan olay ya da olgu demektir.

Soru: Marcel Duchamp kimdir?

Cevap: 20. yüzyılın ilk çeyreğinde ortaya koyduğu eserlerle tüm yüzyılı etkilemiş, bakma biçimini değiştirmiş dadaist sanatçıdır.

Estetiğin Kısa Tarihçesi

Soru: Estetik nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap: Estetik, olumlu anlamda bir değer ifade etmek, gördüğümüz, duyduğumuz, dokunduğumuz, tattığımız, duyusal algı alanımıza
giren ögeleri tanımlamak için kullandığımız kavramdır.

Soru: Estetiğin tarihçesi ne zamana dayanmaktadır?

Cevap: Estetik kavramı Antik Yunan kültüründen itibaren kullanılan ve 18. yüzyılda A. Baumgarten ile bugünkü anlamında felsefenin bir alanı olarak değerlendirilen geçmişe sahiptir. İnsanın sanat yapma, doğaya yaşamına dair izler bırakma geleneği tarih öncesi çağlara dayanmasına karşın, estetik kavramı üzerinden sanatın ve güzellik düşüncesinin tartışılması yaklaşık 2500 yıllık bir tarihsel sürece dayanmaktadır.

Soru: Baumgarten’e göre kaç tür bilgi vardır?

Cevap: Baumgarten’e göre iki tür bilgi vardır: Duyusal bilgi, akılsal bilgi.

Soru: Duyusal bilgi ve akılsal bilgi nasıl elde edilmektedir?

Cevap: Duyusal bilgiyi bulanık tasavvurlarla; akılsal bilgiyi açık ve seçik tasavvurlarla elde ederiz.

Soru: Platon felsefesi hangi temeller üzerine kurulmuştur?

Cevap: Platon felsefesi temelde ikili bir dünya anlayışı üzerine kurulur; duyulur dünya ve düşünülür dünya. Platon, duyulur dünya ile yaşadığımız gerçeklikler dünyasını, şeylerin dünyasını anlatırken, düşünülür dünya, akıl dünyası, asıl gerçeklikler dünyasına işaret etmektedir. Değişmezlerin bilgisinin değişenler üzerinden olamayacağını söyleyen Platon, görünür (fenomenler) dünyanın, yanıltıcı olduğunu belirtmektedir. Düşünülür dünya, idealar dünyası ise kavramlardan oluşmaktadır ve kavramlar şeylerin tümel karşılıkları olarak akılla kavranan yapıya sahiptir.

Soru: Sanatı mimesis olarak ele alan ünlü düşünür kimdir?

Cevap: Sanatı mimesis olarak ele alan ünlü düşünür Platon’dur.

Soru: Felsefe tarihinde ilk sistemli felsefi düşüncenin kaynağı olarak kabul edilen felsefe anlayışı hangisidir?

Cevap: Platon (MÖ.427-MÖ.347) felsefesi, felsefe tarihinde ilk sistemli felsefi düşüncenin kaynağı olarak kabul edilegelmiştir.

Soru: Sanatçının yaptığı bir masanın marangozun yaptığı masadan yola çıkılarak üretileceğini, marangozun bu masa düşüncesini idealar dünyasındaki masa ideasından hareketle yaptığını, ressamın ise marangozun masasını esas aldığını belirten anlayışa sahip ünlü düşünür kimdir?

Cevap: Sanatçının yaptığı bir masanın marangozun yaptığı masadan yola çıkılarak üretileceğini, marangozun bu masa düşüncesini idealar dünyasındaki masa ideasından hareketle yaptığını, ressamın ise marangozun masasını esas aldığını belirten anlayışa sahip ünlü düşünür Platon’dur.

Soru: Poetika kitabı hangi ünlü düşünüre aittir?

Cevap: Aristoteles’in son yazdığı kitap olarak değerlendirilen eseri Poetika’dır.

Soru: Poetika’nın içeriği neden oluşmaktadır?

Cevap: Bir eserin ne kadar süre ve uzunluğa sahip olması, anlatım biçimi olarak kullanılacak ölçü, simetri-asimetri, teknik araçlar, dekor, hikâyenin anlatımı, komedya-tragedya gibi birçok başlık altında sanat eserinin yaratılma sürecinde estetik bir form olarak ilkelerini ele alır.

Soru: “Orta Çağ’ın yeni bir şey söylemediği doğru değildir; Orta Çağ kültürü yenilik duygusuna sahiptir, ama yineleme görüntüsü altında bu yeniliği saklamaya çalışır.” ifadeleri hangi yazara aittir?

Cevap: “Orta Çağ’ın yeni bir şey söylemediği doğru değildir; Orta Çağ kültürü yenilik duygusuna sahiptir, ama yineleme görüntüsü altında bu yeniliği saklamaya çalışır.” ifadesi Umberto Eco’ya aittir.

Soru: “Yargı Gücünün Eleştirisi” kitabı hangi ünlü düşünüre aittir?

Cevap: “Yargı Gücünün Eleştirisi” kitabı Immanuel Kant’a aittir.

Soru: Immanuel Kant’a göre bir şeyin sanat eseri olabilmesi için gerekli olan nitelikler nelerdir?

Cevap: Immanuel Kant’a göre; Bir şeyin sanat eseri diye nitelenebilmesi için onun insan elinden çıkması gerektiğini, insanın estetik etkileniminde ‘yüce’nin, doğanın insandaki yansımaları, ‘deha’nın ise sanat eseri yoluyla kazanılan görünüşte insanda oluşan beğeni yargıları ve estetik ilişkilerle görünüşe kavuştuğunu ifade eder.

Soru: Sanatı insan aklının bir ürünü olarak görmüş ve doğadaki güzelden üstün tutan, “Sanat güzelliği tinden doğmuş ve yeniden doğmuş güzelliktir” diye ifade eden ünlü düşünür kimdir?

Cevap: Sanatı insan aklının bir ürünü olarak görmüş ve doğadaki güzelden üstün tutan, “Sanat güzelliği tinden doğmuş ve yeniden doğmuş güzelliktir” diye ifade eden ünlü düşünür G.W.F Hegel’dir.

Soru: Geniş anlam ifade eden “tin ve ruh” kavramları özellikle hangi felsefe anlayışında yer almaktadır?

Cevap: Geniş anlam ifade eden “tin ve ruh” kavramları özellikle Hegel Felsefesi’nde yer almaktadır.

Soru: “Güzellik” kavramının yerine “ifade” kavramını geçiren ya da “güzellik” ile “ifade”yi özdeşleştiren ünlü düşünür kimdir?

Cevap: “Güzellik” kavramının yerine “ifade” kavramını geçiren ya da “güzellik” ile “ifade”yi özdeşleştiren ünlü düşünür Benedetto Croce’dir.

Soru: Özellikle kültür endüstrisi, kültür kuramları, sanat, müzik üzerine çalışmalar yapmış ünlü felsefeci kimdir?

Cevap: Özellikle kültür endüstrisi, kültür kuramları, sanat, müzik üzerine çalışmalar yapmış ünlü felsefeci Theodor Adorno’dur.

Soru: Frankfurt Okulu’nun çalışma alanları nelerdir?

Cevap: Frankfurt Okulu’nun çalışma alanları kültürel çalışmalar, kültür endüstrisi, toplumsal araştırmalar, estetik, felsefe, sanat, sosyoloji’dir.

Sanat ve Görsel Estetik

Soru: Kitsch (kiç) ne demektir?

Cevap: Kitsch, genel olarak sanatsal değeri olmayan, ucuza satın alınabilen, genel beğeni düzeyine uydurulmuş nesneleri dile getiren anlayıştır.

Ünite 2

Soru: Avangard sanat nedir?

Cevap: Avangard sanat günün onaylanmış ve geçerli sanat anlayışlarını yadsıyan deneyci sanatçıları ve onların yapıtlarını niteler.

Fotoğraf ve Sanat İlişkisi

Soru: Fotoğrafı sanat yapan en önemli özellik nedir?

Cevap: Fotoğrafı sanat yapan en önemli özelliklerden biri, fotoğrafçının görme biçimidir.

Fotoğrafın Kullanımı

Soru: Camera Obscura nedir?

Cevap: Karanlık bir odanın, bir duvarının ortasına küçük bir delik açılması ile dışarıdaki görüntünün delik yardımıyla karşı duvara ters olarak yansıtılması ile oluşan görüntüdür. 19. yüzyılda yaygın olarak kullanılmıştır. Zamanla karanlık odaların ışık geçen deliklerine mercekler takılarak, oluşan görüntü düz olarak ayna yardımıyla buzlu camlara aktarılmakta ve kopya işlemi daha kolay gerçekleşmekteydi.

Soru: Dijital fotoğraf makinelerini avantajlı hâle getiren bazı özellikleri

Cevap: Dijital makineler kolay kullanımı, manuel ve otomatik ayarlarının yanında birçok seçenek sunması, çok sayıda çekim yapma şansı, hemen izleme olanağı, görüntünün paylaşımı ve aktarımı görüntüye ait teknik bilgiler (exif) ve buna benzer birçok avantaj sunmaktadır

Soru: Kadraj nedir?

Cevap: Görüntünün yakalanmasında en önemli aşamadır. Dikdörtgen içerisine görüntüyü estetik endişeler ile yerleştirmektir.

Soru: Pozlama nedir?

Cevap: Fotoğraf makinelerinin görüntü oluşturabilmesi için ihtiyaç duyulan ışık miktarına pozlama denmektedir.

Soru: Çözünürlük nedir?

Cevap: Fotoğrafın dikey ve yatay sıklığını resimsel noktalar ile belirleyen bir ölçü birimidir. Piksel olarak da bilinir. Çözünürlüğün artmasıyla, görüntünün hassasiyeti artmaktadır.

Soru: Objektif nedir?

Cevap: Görüntünün film veya sensör üzerine istenilen kalitede ulaşmasını sağlayan mercekler sistemidir

Soru: Diyafram nedir?

Cevap: Objektif üzerinde bulanan birimdir. İçinden geçen ışığın şiddetini ayarlayan, genişleyip daralabilen bir mekanizmadır. ( f ) değeri ile gösterilir.

Soru: Alan derinliğini belirleyen faktörler nelerdir?

Cevap: Alan derinliğini belirleyen faktörler;
<ol style="list-style-type: lower-alpha;"> <li>Objektifin odak uzunluğu; geniş açılarda alan derinliği artarken dar açılı objektiflerde alan derinliği sığlaşmaktadır.</li> <li>Diyafram açıklığı; f: 1.4/2/2.8/ 4 azalan alan derinliği f: 11/16/22 geniş alan derinliği</li> </ol>

Soru: Haber fotoğraflarının bazı temel özellikleri nelerdir?

Cevap: Haber fotoğraflarının bazı temel özelliklerini şu şekilde belirtebiliriz:
<ol> <li>Düşünsel bir yanının olması</li> <li>İkna etme gücünün olması</li> <li>Tarihe tanıklık etmesi</li> <li>Anlık olması</li> <li>Yazıyla desteklemesi</li> </ol>

Soru: Belgesel fotoğrafçılığın amacı nedir?

Cevap: Bu türde amaç, fotoğraflarla bir hikâye anlatmaktır. Ele aldığı konular sosyal sorunlar, güncel konular. Belgesel, günümüz sorunlarına tanıklık ederek topluma bilgi akışı sağlar, farkındalık yaratır. Kimi zaman çözüm yollarının bulunmasına yardımcı olarak iletişim kurmaya çalışır.

Soru: Stüdyo fotoğrafçılığında dikkati çeken unsurlar nelerdir?

Cevap: <ol> <li>Işık en önemli unsurdur çünkü anlam oluşturmada ve istenilen etkilerin sağlanmasında gerekli en önemli faktör kontrol edilebilir ışıktır.</li> <li>Stüdyolarda elektrikle çalışan ‘paraflash’larda ışığın yapısını değiştiren araçlarda kullanılmaktadır.</li> <li>Stüdyolarda bulunan ışık kaynaklarının sayısı ve bunların açıları, yükseklikleri ve yönlerinin kontrol edilebilmesi önemlidir.</li> <li>Stüdyoda gerçekleşen çekimler, fotoğrafçının bu mekânda yapabileceği değişiklik ve manipülasyonlar ile, sıradan bir üründen oldukça özgün sonuçlar elde etmesine olanak sağlayabilmektedir.</li> </ol>

Soru: Reklam fotoğrafçılığı hangi çalışma alanlarını bünyesinde barındırır?

Cevap: <ol> <li>İç mekân-mobilya fotoğrafçılığı</li> <li>Ev tekstili fotoğrafçılığı</li> <li>Gıda ürünleri (yiyecek-içecek) fotoğrafçılığı</li> <li>Moda fotoğrafçılığı</li> <li>Ürün fotoğrafçılığı</li> <li>Endüstriyel fotoğrafçılık</li> <li>Portre fotoğrafçılığı</li> </ol>

Sanatın Tanımı ve Gelişimi

Soru: Zanaat nedir?

Cevap: Zanaat, geleneksel bilgiyle üretilen ve belirli fonksiyonları olan, belirli modellere göre üretilen, özgün denilemeyecek ve sanattan niteliksel olarak farklı olan ürünlerdir.

Soru: Bir işin sanat olması veya bir nesnenin sanat eseri olabilmesi için hangi koşullar gereklidir?

Cevap: <ul> <li>Sanat, insan üretimidir</li> <li>Sanat eseri kalıcılık özelliği taşır</li> <li>Sanat bir biçim yaratır</li> <li>Sanat bir eğlenme, oyalanma aracı veya bir lüks değildir</li> </ul>

Soru: Estetik nedir?

Cevap: Genel anlamda estetik; güzelin ne olduğunu, sanatın özünü ve kaynağını, değerini araştıran felsefe dalıdır şeklinde tanımlanır. Genellikle “Sanat Felsefesi” anlamına gelen estetik, kimi zaman bilim dalı olarak da tanıtılmıştır.

Soru: Estetiğin bilim olarak tanıtılmasının sebebi nedir?

Cevap: Bilim olarak tanıtılmasının nedeni, güzellik duygusu yaratan nesnelerin deneyden geçirilerek (Sanat yapıtının hazırlık aşaması; araştırma, inceleme, deneme, etüd, eskiz vb.) bilimsel yöntemlerle ortaya konulması amacıyla çalışmalar yapılmış olmasıdır.

Soru: Fotoğraf ile ilgili tanımların fotoğrafın sanat olup olmadığı ile ilgili sağlam bir görüş ortaya koymamasının sebebi nedir?

Cevap: Tüm bu tanımlar fotoğrafın, sanat olup olmadığına ilişkin sağlam bir görüş ortaya koyamaz. Bunun nedenlerinden biri 1990’lardan sonra ortaya çıkan dijital kameralarla birlikte, fotoğrafın kolaylıkla çekilmesidir. Resme göre çok daha kolay oluşturulma iddiası, fotoğrafın sanat biçimi olmasını tartışılır ve fotoğrafın tarihi gelişimi de bu tartışmayı devam ettirir.

İki Boyutlu Yüzeyin Kullanımı

Soru: Fotoğrafta grafiğe dayalı ilişkilerin önemi nedir?

Cevap: Bir fotoğrafta, grafiğe dayalı ilişkiler doğru kurulmuş ve tasarlanmışsa izleyiciler fotoğrafla ilgili mesajları doğru anlayacaklardır. Eğer fotoğrafla ilgili grafik ögeler doğru düzenlenmemişse fotoğrafın anlaşılması mümkün olmayacaktır.

Ünite 3

Soru: Perde, obtüratör, shutter, örtücü ve pozlama süresi gibi isimlerle de adlandırılan terim hangisidir?

Cevap: Bu terimin adı, enstantane hızıdır. Fotoğraf çekim tekniklerinin en temel ögelerinden birisidir ve enstantane, perde, obtüratör, shutter, örtücü ve pozlama süresi gibi isimlerle de adlandırılır.

Soru: Poz ölçüm modunun sunduğu dört ölçüm çeşidi nedir?

Cevap: Ağırlıklı Ortalama (Matrix) Ölçüm: Bu ölçümde sayısal fotoğraf makineniz çerçevenin tamamının üzerindeki ortalama ışık seviyesini ölçerek pozlama değeri oluşturur. Kısacası alanın tamamı üzerinden ölçüm yapmanız mümkün olur.
Merkez Ağırlıklı Ölçüm: Pozlama değeri için yapılacak ölçüm, merkez ağırlıklı olarak yapılır. Bu ölçüm esnasında merkezden köşelere doğru kademeli giden bir değer hesaplanır. Merkezden uzaklaştıkça pozlama değerinin etkisi azalarak devam eder. Merkez ağırlıklı bir ölçümde merkeze alınan nesne veya modelin tamamından ölçüm almanız mümkündür.
Kısmi Ölçüm: Fotoğraflayacağımız konuyu içeren çerçevenin merkez bölgesinde spot ölçüme oranla daha fazla bir alan üzerindeki ışık miktarı üzerinden pozlama değeri bulunur. Bu oran ortalama %7-8 gibi bir bölüm hesaplanarak spot ölçümdeki riskler azaltılır. Çekilecek nesne ağırlıklı bir ölçüm alınması önerilir genellikle uzak model çekimlerinde yüzün tamamından ölçüm alınması önerilir.
Spot Ölçüm: Adı üzerinde olduğu gibi fotoğrafta spot seçilen bir alana düşen %2-3 ışık değeri üzerinden pozlama ölçümü alınır. Böylelikle fotoğraflamak için seçtiğimiz en önemli alan doğru pozlanacaktır. Seçili alanın dışındaki alanlar bu değerin getirdiği kayıplara maruz kalabilir. Portre fotoğraflarında çok kullanılır, yüzün ton geçişi olan açıktan koyuya doğru olan bölümünden ölçüm alınabilir. Bu sayede doğru bir ten rengi ve ışık değeriyle modeli fotoğraflamış olursunuz.

Soru: Portre fotoğraflarında çekim dosya modu olarak RAW+JPG önerilmesinin nedeni nedir?

Cevap: Dosya modu, portre fotoğraflarınızda çekim dosya modu olarak RAW+JPG önerilir. Çünkü bu
sayede fotoğraflarınız üzerinde yazılım desteğiyle oldukça yaratıcı denemeler yapabilir, fotoğraflarınızı işleyebilirsiniz.

Fotoğraf Çekim Teknikleri

Soru: Işığın fotoğraf makinesi içerisine fazla ya da az girmesi sonucunda nasıl görüntüler elde edilir?

Cevap: Işığın fotoğraf makinesi içerisine fazla girmesi fotoğrafta parlaklığı artıracağı gibi, az girmesi fotoğrafın pozlama değerinin azalmasına neden olacak ve fotoğraf koyu olarak karşımıza çıkacaktır. Doğru pozlama bize bir daha çekme şansımızın olmadığı anlarda fotoğrafımızın mükemmeliyetini sağlar.

Soru: Pozlama üçgeni hangi temel kavramlardan oluşur?

Cevap: Pozlama açık tanımıyla “ışığı dengelemek” anlamına gelir. Bu dengeyi oluşturan ve pozlamanın omurgası sayılan üç temel kavram “Diyafram”, “Enstantane Hızı” ve “ISO Hızı” dır. Bu üçlüye fotoğrafta Pozlama Üçgeni denir.

Soru: “Diyafram Öncelikli” mod ne işe yarar?

Cevap: Fotoğraf makinenizde otomatik ve manuel modun dışında bir de “Diyafram Öncelikli” mod vardır. Bu mod A veya Av harf simgeleriyle gösterilir. Diyafram öncelikli mod seçildiğinde kullanıcı f değerini değiştirdikçe ilgili enstantane hızı da doğru pozlama yapabilmek için otomatik olarak değişecektir. Kısacası diyafram öncelikli mod enstantane hızını seçilen diyafram değerine göre makine kendisi atamaktadır.

Soru: Eş değer yasası nedir?

Cevap: Fotoğrafın doğru pozlanabilmesi için görüntü algılayıcı (sensör) üzerine yeterli derecede ışık düşmesi gereklidir. Bu ışığın sensöre ne kadar düşeceğini diyafram, ne kadar süreyle düşeceğini enstantane hızı ve algılayıcının ışığa duyarlılık durumunu ise ISO belirler. Pozlama üçgenindeki bu üç değer değiştirilip farklı varyasyonlara getirilerek yine birbirinin aynı miktarda ışığı toplamak mümkündür, birbirine eş değer olan bu kombinasyonları belirleyen denkleme eş değerlik yasası denilir.

Fotoğraf Çekim Teknikleri ve Estetik Yaratıcılık

Soru: Uzun pozlama tekniğinde yanımızda olması gerekenler nelerdir?

Cevap: Tripod (üç ayak), kablolu veya kablosuz kumanda, batarya, geniş açı veya telelensler, hafıza kartları eğer gece ışıkla boyama yapacaksanız bir led lamba, ışık ve pozlama yapacağınız saate göre ND filtre seçenekleri (ND:2-4-8), saati dış ve gece çekimlerinde her ihtimale karşı sizin ve makine için bir yağmur koruyucu.

Soru: 30 saniye ve üstü uzun pozlamalar için hangi mod kullanılmalı?

Cevap: 30 saniye ve üstü uzun pozlamalar için “Bulb” modu kullanın. “B” Bulb mod sayesinde istediğiniz süre kadar pozlama yapabilirsiniz. Özellikle gün batımı, deniz yansımalı şehir ışıkları fotoğrafları bu teknik için idealdir.

Soru: Hareket hâlindeki araçların kent sokakları ve caddelerinde bıraktığı çizgisel izleri fotoğraflamak için makine ayarları nasıl olmalıdır?

Cevap: Işık İzleri Pozlaması: Hareket hâlindeki araçların kent sokakları ve caddelerinde bıraktığı çizgisel izler oldukça estetik örnekler ortaya koyar. Çizgilerin fotoğrafı hareketlendirici ve gözü yönlendirici etkisi vardır. Çıplak gözle görmemizin mümkün olmadığı bu pozlama şekli çekim teknikleri açısından oldukça yaratıcı örnekler sunar. Bu teknik için yine mavi zamanlar etkili bir görsellik yaratacaktır. Makinemizi araçların çizebileceği ışık grafiklerine göre konumlandırıp tripodla sabitlememiz önemlidir. Manuel mod kullanacaksak 2 sn ile 10 sn’lik bir perde açıklığı ve f10-f15 arası bir diyafram açıklığı bu tür fotoğraflar için yeterli olacaktır. Tabii ki uzaktan veya kablolu kumandayla makineyı yönlendirmeyi unutmamalısınız.

Soru: Bir teknik olarak Pan’ın ardındaki temel fikir nedir?

Cevap: Fotoğrafta Pan: Bir teknik olarak Pan’ın ardındaki temel fikir, kameranızı hareketli konuyla birlikte zaman içinde kaydırmanız ve göreceli olarak net, keskin bir konuya sahip olurken, arka planın hız etkisi veren flu bir duruma gelmesi olarak açıklanabilir. İngilizce panning olarak da adlandırılır. Hareket eden nesnelerin fotoğraflanırken arka veya ön planda hız, hareket hissini verecek etkilerin oluşturulmasına dayanır. Örneğin makineyi manuel moda alarak pozlandırma süresince, hareket eden bir bisikleti fotoğraflarken objektifi bisikletin hızıyla orantılı bir şekilde fotoğraflanmasıdır. Böylelikle bisiklet net çıkarken, arka ve ön plandaki nesnelerde hız hissi yaratan etki oluşacaktır

Fotoğraf Çekim Tekniklerinde Yardımcı Uygulamalar

Soru: Poz telafisi nedir?

Cevap: Pozlama üçgenine yardımcı olarak diyafram ayarlarınıza destek olacak olan bir önemli konu da poz telafisidir. Pozlama değer telafisi olarak adlandırılan “Pozlama Telafisi (EC)”, kameranızda çekim yaparken kameranızın dahili ölçer tarafından seçilen pozlama değerlerini ayarlamanızı sağlayan bir özelliktir. EC, fotoğraf makinesinin pozometresi ne zaman olursa olsun fotoğrafların daha parlak veya daha karanlık olmasını sağlamak için poz ayarlarını değiştirmenize izin verir. Kameranızın poz ölçüm cihazı inanılmaz derecede gelişmiş bir cihazdır. Sahnenin vizörde incelenerek ve doğru pozlanmış bir görüntüyü yakalamak için enstantane hızı ve diyafram ayarlarını hesaplayarak çalışır. Bu, lens aracılığıyla (TTL) ölçüm olarak adlandırılır ve bu pozlama hesaplamalarının merkezinde bulunan bir varsayımı kullanır. Fotoğraf makineniz, vizördeki sahnenin genel olarak %18 gri tonda olduğunu varsayarak pozlamayı belirler37. Çoğu zaman, bu varsayım iyi çalışır. Bunun nedeni, birçok sahnenin, orta griye ortalama eğilimi olan çeşitli koyu ve açık renkli nesneler içermesidir. Poz telafisi makinenin algıladığı zone sistem üzerinde çalışır.

Soru: Pozlama telafisi fotoğraf çekim teknikleri içerisinde hangi şartlarda pozlama üçgenine destek olur?

Cevap: 1. Çok parlak veya çok karanlık sahneler
2. Yüksek anahtar (high key) portre pozlamaları
3. Karlı sahneler
4. Plaj, deniz yansıması olan sahneler
5. Büyük miktarda parlak gökyüzü içeren sahneler
6. Arkadan aydınlatmalı konular
7. Gece sahneleri
8. Manzara doku pozlamaları

Soru: Tek nokta otomatik odaklama modu neden genellikle hareketsiz fotoğrafçılık için en iyi seçim olarak görülür?

Cevap: Tek nokta otomatik odaklama: Bu modda, deklanşöre basmaya başladığınızda netleme bir kez ayarlanır ve deklaşörden parmağınızı çekip tekrar netleme isteğini makineye gönderene kadar bu ayar sabit kalır. Bu nedenle hareketsiz fotoğrafçılık için, bu ayar genellikle en iyi seçim olarak görülür.

Soru: Hangi odaklama modu hızlı hareket eden konular ve özellikle spor için en iyi seçim olabilir?

Cevap: Sürekli otomatik odaklama: Bu modda, deklanşöre kısmen basıldığında, kamera odağı ayarlar ve net alanı belirler ancak kamera hareketi veya nesnelerin hareketlerine duyarlı olduğu için konuyu izlemeye devam eder. Böylece harekete bağlı olarak, objektif uygun şekilde yeniden odaklanacaktır. Bu ayar, hızlı hareket eden konular ve özellikle spor için en iyi seçim olabilir. Bu sistemin en temel dezavantajı konunun odak mekanizmasının hızına tabi olmasıdır. Eğer konu odaklama mekanizmasının takip edebileceğinden daha hızlı hareket ederse konu odak dışı kalabilir.

Fotoğrafın Bulunuşu

Soru: Işığın fotoğrafı ortaya çıkarması ne ile gerçekleşir?

Cevap: Işığın fotoğrafı ortaya çıkarması obscura (iğne deliği) ile gerçekleşmiştir.

Soru: Doğanın gerçek görüntüsünü yansıtabilen ilk cihaz nedir?

Cevap: Fotoğraf ve kameranın bulunmasına neden olan fotoğraf literatüründe karanlık oda ya da karanlık kutu anlamına gelen kamera obscura (pinhole) iğne deliği muhtemelen doğanın gerçek görüntüsünü yansıtabilen ilk cihazdır.

Soru: 1490 yıllarında doğrusal perspektifi çoğaltmak için tasarlanmış bir aygıt olarak kamera obscurayı tanımlayan kimdir?

Cevap: 1490 yıllarında Da Vinci, doğrusal perspektifi çoğaltmak için tasarlanmış bir aygıt olarak kamera obscurayı tanımlar. Yine aynı tarihlerde Danielo Barbaro adlı bir Venedikli karanlık kutunun deliğine bir mercek yerleştirerek daha net bir görüntü elde edilebileceğini kanıtladı.

Soru: bilim adamı Johann Heinrich Schulze tarafından keşfedilen ve fotoğrafın önünü açan buluş nedir?

Cevap: Fotoğrafın önünü açan buluş hiç kuşkusuz ki bilim adamı Johann Heinrich Schulze tarafından gümüş tuzlarının ışığa duyarlılığının keşfedilmesidir.

Soru: Işık yardımı ile görüntü elde eden ilk kişi kimdir?

Cevap: Kamera obscura ile görüntüler elde edilebiliyordu sorun bu görüntülerin kalıcı hâle getirilmesiydi. Fotoğrafın tarihsel bulunuş ve gelişim süreci içinde öne çıkan isim Fransız Joseph Nicéphore Niépce’dir. Niépce ışık yardımı ile görüntü elde eden ilk kişidir. Fotoğrafın tarihsel gelişimi Fransız mucit Nicéphore Niépce (1765-1833) tarafından 1826-27’de çekilmiş olan Pencereden Görünüm, Le Gras en eski fotoğraftır. Fotoğrafın dünyaya ilanı 1839’u bulur.

Ünite 4

Algı ve Algılama

Soru: Algı nedir? Açıklayınız.

Cevap: Algı (perception) insanın anlık yaşantısı sırasında kazanılan duyusal bilgilerin (çevrede var olan olay ve etkilerin) beyin tarafından organize edilip yorumlanma veya anlamlandırma sürecidir. Algı gerçekliği bilinç ve muhakeme içerir; algı, görme,
işitme, koku, tat, dokunma ve diğer vücut duyularıyla ilişkilidir. Algı, bir şeyler öğrenmenin yanı sıra bireyin çevre ile bağlantısını da kurar. Daha yalın bir deyimle ifade edecek olursak algı; duyu organlarımıza gelen dışsal uyarıcıların anlamlı hâle getirilmesidir.

Soru: Gestalt kuramı nedir? Açıklayınız.

Cevap: Gestalt Almanca bir kelime olup; biçim, şekil, form gibi anlamlara gelmektedir. Gestalt kuramı algısal örgütleme yasaları ile ilgilenen bir psikoloji teorisidir. Şekil-zemin ilişkisi, yakınlık, benzerlik, süreklilik, tamamlama, devamlılık, basitlik yasaları, algısal örgütleme yasalarından oluşur. Gestalt kuramı olay, olgu, nesnelere bütüncül yaklaşımla bakmayı öğreten algısal organizasyon kuramıdır.

Soru: “Gestalt Kuramı” hangi alanlarda yenilikler getirmiştir?

Cevap: Gestalt kuramı bellek, öğrenme, hatırlama, problem çözme ve algılama konularında yenilikler getirmiştir.

Soru: Algıda seçicilik ne demektir? Açıklayınız.

Cevap: Algıda seçicilik, insanların duyu organlarına gelen uyarıcılardan yalnızca bazılarına tepki vermesi olayıdır. Bir anlamda uyarıcılar arasında seçim yapma durumudur.

Soru: Algıda değişmezlik nedir?

Cevap: Algıda değişmezlik, sürekli değişen duyusal girdilere rağmen nesnelerin biçimlerini, büyüklüklerini, yerlerini ve renklerini değişmeden algılamamıza verilen addır.

Soru: İm ne demektir? Açıklayınız.

Cevap: İm (işaret), algılanmış bir olayı dile getirir. Örneğin uzakta bir yerde duman görürsek orada bir ateş yanmakta olduğunu anlarız. Bu gibi doğal bağlantıları biz doğal bir işaret (im) olarak algılarız. Psikanalistler ruhsal çözümleme yaparken, simge üreten kaynağın zihin olduğunu ve düşlerin de simgelerle belirlendiklerini işaret etmektedirler.

Soru: Türk Dil Kurumuna göre imge ne demektir?

Cevap: İmge, Türk Dil Kurumuna göre; zihinde tasarlanan ve gerçekleştirilmesi özlenen şey, hayal, hülya’dır. İkinci bir anlam olarak imge; genel görünüş, izlenim ve imaj olarak da tanımlanabilmektedir.

Soru: Algı yanılsaması nedir?

Cevap: Algıladığımız an ya da durum ile gerçek durum arasındaki farklılıklara, değişkenliklere algı yanılsaması denir. Bu durum bir çeşit optik illüzyon olarak da bilinir. Mevcut nesnel gerçekliğin fiziksel değerlerle ya da ölçümlerle örtüşmeyen, farklı algılanan durumlarıdır.

Görsel İletişim ve Görsel Ögeler

Soru: Gözlerle beyin arasında iki yönlü nasıl bir iletişim vardır?

Cevap: Gözlerle beyin arasında iki yönlü bir iletişim vardır. Bilgi gözlerden talamusa, oradan da görsel kortekse gidip gelmektedir. Bu geri bildirim, dikkatimizi düzenleyen mekanizmadır. Böylece dikkatimizi belirli bir nesneye, örneğin ders anlatan bir öğretmene ya da bir kitaba yoğunlaştırabiliyoruz. İlginç olan, korteksten geri bildirim olarak beynin dikkat merkezine gelen girdi sayısının retinadan gelen orijinal girdi sayısından altı kat daha fazla
olmasıdır. Bu geri bildirimler, görsel yol boyunca bazı nöronları tetikler.

Soru: Beynin sağ ve sol beyin kürelerinin farklı işlevleri vardır. Bu işlevleri açıklayınız?

Cevap: Beynin sağ ve sol beyin kürelerinin farklı işlevleri vardır. Sağ beyin daha çok artistik duyular, yani resim,
müzik, hayal gücü ve yaratıcılık gibi işlevleri yerine getirir. Sol beyin ise daha çok matematiksel-mantıksal düşüncenin merkezidir. Her ikisi de birbirini tamamlamakla birlikte zıt özellikler içerir. Çoğu insanda bu yarım kürelerden herhangi birisi daha baskındır.

Soru: Görsel iletişim nedir?

Cevap: Görsel iletişim, sembol ve işaretler aracılığıyla (görsel ögeler ile) insanlar arasında söze gerek duymaksızın gerçekleştirilen iletişim türüdür. Görsel iletişimin temelini oluşturan görme yeteneği algılamada önemli bir rol oynamaktadır.

Soru: Amblem, Logo ve Marka terimlerini açıklayınız?

Cevap: Amblem bir şirketin, ürünün, hizmetin veya oluşumun karakterini yansıtmak üzere tasarlanan grafik bir semboldür. Logo, bir kurumu yazınsal olarak tanımlar, yazı karakterlerini onun güçlü yönlerinin ve kültürünün göstergesi olacak şekilde stilize eder. Marka ise bir ürünü, hizmeti veya kurumu rakiplerinden ayrıştıran ve
tanımlayan bir sembol, işarettir.

Soru: Temel iletişim ögeleri nelerdir?

Cevap: Semboller, insanların iletişimini ve alımını kolaylaştırmak için cihazlarımız olduğu için tüm insan iletişimi ifadeleri için çok önemlidir. Semboller, piktogramlar, ikonik görseller; çağın gelişim ve değişimine göre kendini yenileyen/artıran/çeşitlendiren, kasıtlı haberleşme aracı olarak kullanılan önemli iletişim araçlarıdır.

Soru: Göstergebilim nedir? Açıklayınız.

Cevap: Göstergebilim “göstergeleri inceleyen bilim dalı” olarak tanımlanabilir. Göstergebilim, insanların sözcüklerden, seslerden ve resimlerden nasıl anlam çıkardığına dair bir tarif ortaya koyar. Göstergebilim üç ‘sınıflandırıcı’ olduğunu önerir. Bunlar; gösterge, sistem ve bağlamdır. Gösterge içeriği aracılığıyla bilgi verir, sistem göstergenin iş gördüğü düzendir (yol işaretlendirme sistemleri gibi) ve bağlam da göstergenin konumlandığı düzendir (hareketli makinelerin yanı gibi). Pek çok tasarım sembolik göndermeler veya çoklu bilgi katmanlarıyla iletişim kuran göstergeler barındırır. Gösterge güçlü bir iletişim aracıdır. Kolayca tanınabilir ve karmaşık kavramları basit bir dille aktarabilir. İmgeler farklı türde göstergeler barındırabilir. Göstergeler, göstergebilim, düz anlam ve bilişsel süreçler aracılığıyla anlam aktarır.

Soru: Form, biçim ve şekil terimlerini ne demektir? Açıklayınız.

Cevap: Form, biçim ve şekil birbiriyle çokça karıştırılan kavramlardır. Form ve biçim sanatsal anlamda kullanıldığında hemen hemen aynı anlama gelmektedir. Form, (en-boy-yükseklik) üç boyutlu bir nesnenin doğal yapısını, varlığını tanımlar. Bir sanat eserinin yapı bakımından kuruluşudur. Bir diğer anlamda sanat yapıtının biçim, çizgi, renk, leke ve dokudan oluşan son hâli olup tüm bu ve bunun dışındaki nitelikleri organize eden son durumdur. Ya da bir objenin nesnenin görsel veya dokunsal olarak algılanan bir gerçekliği olarak da tanımlanabilir.

Soru: Görsel okuryazarlık ne demektir? Açıklayınız.

Cevap: Görsel okuryazarlık sanatsal, disiplinler arası bir nitelik taşır. Görsel okuryazarlık görüntüleri, imleri (medya ögeleri, resimler, mesajlar, grafikler ve çeşitli uyarıcılar) algılama, ayrımsama, yorumlama, tasarlama ve bunları sunabilme becerilerini kapsar. Günümüzde görsel okuryazarlık kavramı içinde yer alan ögeler genel olarak tablolar, grafikler, fotoğraflar, ikonik resimler, semboller, digital görseller, çizelgeler, video ve diğer medya tasarımları gibi bir çok imajları içinde barındıran önemli temsillerdir.

Göz ve Görme Duyusu

Soru: İnsan gözü, yapısal olarak kaç tabakadan oluşmaktadır?

Cevap: Yapısal ve işlevsel yönüyle karmaşık bir yapı gösteren insan gözü, yapısal olarak incelendiğinde üç ana tabakadan oluşur. Bu tabakalar dışardan içeriye doğru; göz akı, renkli ‘koroit’ ve ağsı ‘retina’ tabakaları olarak adlandırılır.

Soru: Görme eylemi nasıl gerçekleşir?

Cevap: Öncelikli olarak ışık (Resim 4.1) öndeki saydam tabakadan (cornea) girer. İrisin ortasında yer alan gözbebeği (pupil) ve irisin çapı, aynı fotoğraf makinesinin diyaframı gibi büyüyüp küçülerek ışığın şiddetini ayarlar. Gözbebeğini geçen ışık göz merceğine (lens) gelir. Oradan da görmemizde önemli rolü olan, ışığa ve renge duyarlı retinaya gelerek orada toplanır. Retinada odaklanan görüntü elektrik sinyallerine dönüştürülüp optik sinirler aracılığıyla beyne ulaştırılarak algı sağlanır ve görme eylemi gerçekleşir.

Soru: Görmek ve bakmak arasındaki farkı açıklayınız?

Cevap: Görmek, bakılan nesnelerin, varlıkların en önemli, en belirleyici niteliklerini kavramak anlamına gelir. Bakmak, seçme eylemi/becerisi neticesinde ortaya çıkan bir görme olayıdır. Görmekte bilinç vardır. 110Bakmak ise irademiz dışında istemsizce gerçekleşen
bir durumdur.

Soru: Kör nokta nedir?

Cevap: Görme sinirleri bir araya toplanarak göz küresini terk eder. Sinirlerin göz küresinden çıkış noktasında görsel alıcı hücreler yoktur. Bu nedenle, iki gözümüzde de bir kör nokta (blind spot) vardır. Günlük koşullar altında, göz sürekli ufak hareketler yaptığından, kör noktanın farkına varamayız. Fakat bazı koşullarda kör noktayı algılama olanağı vardır. Özetle ifade edilecek olunursa kör nokta, ağ tabakada ışık duyargalarının bulunmadığı noktadır.

Ünite 5

Soru: Doğal ışık kaynakları nelerdir?

Cevap: Doğal ışık kaynakları denildiğinde akla ilk gelen kaynaklar güneş ışığı ve gökyüzüdür.

Aydınlatma ve Aydınlanma Kontrastı

Soru: Tek ışık kaynağı kullanarak çekimi yapılacak olan konunun üzerinde oluşan etki, altı
farklı şekilde denetlenebilir. Bunlar nelerdir?

Cevap: • Konunun üzerine gelen ışığın açısı yönlendirilebilir.
• Konu ve ışık kaynağı arasındaki mesafe ayarlanabilir.
• Konu ve ışık kaynağı arasındaki yön değiştirilebilir.
• Işık şiddeti ayarlanabilir.
• Konu üzerine gelen ışığın yumuşatılarak yayılması denetlenebilir.
• Işığın filtreler yardımıyla renk ve kelvin derecesi değiştirilebilir.

Soru: Işık efektleri nelerdir?

Cevap: Işık Efektleri; Ayna efekti, kesintili ışık, su dalgası efekti, ışık animasyonu, çoklu gölge efekti, şeffaf objeler, şimşek efekti. Işık efektlerini etkili bir şekilde kullanmayı bilmek, herhangi bir stüdyo (sinema, kamera, fotoğraf vb.) çekimi için önemlidir.

Doğal Işık Kaynakları

Soru: Atmosferde kaybolmayan diğer elektromanyetik ışınımlar nelerdir?

Cevap: Atmosferde kaybolmayan diğer elektromanyetik ışınımları: X ışınları, Mor ötesi ışık, Görünür ışık, Kızıl ötesi ışık, Mikro dalgalar ve Radyo dalgalarıdır.

Gölge

Soru: Gölge nedir? Kaç çeşit gölge vardır? Açıklayınız.

Cevap: Bir nesnenin bir yanı aydınlık ve diğer yanına doğru gittikçe koyulaşma varsa bu durum gölgelenme olarak tanımlanır. Üç çeşit gölge vardır. Bunlar; gölge, yarı gölge ve düşen gölgedir. Gölge, bir objenin üzerinde oluşan karanlık bölgelerdir. Yarı gölge, bir objenin aydınlık kısmı ile koyu kısmı arasında kalan ve objenin girinti ve çıkıntılarına göre ışığın azaldığı yarı karanlık bölgelerdir. Düşen gölge, objenin izdüşümünün yere vurduğu bölgelerdir.

Işık Kaynağına Bağlı Olarak Filtre Kullanımı

Soru: Renk ısısı ne ile ölçülür?

Cevap: Renk ısısı kelvinmetre ile ölçülebilir

Soru: İç mekânlarda yapılan çekimlerde ışığın renk ısısı genelde nedir?

Cevap: İç mekânlarda yapılan çekimlerde ışığın renk ısısı genelde 3200 °K’dir.

Soru: Mavi Filtre nedir?

Cevap: Mavi filtre, gece çekimlerinde kullanılmayan gündüz set, stüdyo gibi iç mekân çekimlerinde spotların önüne konulan jelatin filtrelerdir.

Soru: Polarize Filtreler nedir?

Cevap: Polarize filtreler, çekimler sırasında meydana gelebilecek ışık yansımalarına ve parlamalarına engel olmak için kullanılırlar. Işık yansımaları ve parlamaları engellendiğinde konunun renkleri görüntüde daha canlı görünür. Polarize filtreler genellikle su, gökyüzü ve manzara çekimlerindeki yansımaları yok etmek için kullanılır.

Soru: Televizyon ya da sinemada ünite içinde anlatılan temel aydınlatma gereçleri ile çeşitli teknik aydınlatma düzenlemeleri yapılabilir. Bunlar nelerdir?

Cevap: Notan Aydınlatma
Chiaroscuro Aydınlatma
Rembrandt Aydınlatması

Soru: Cameo Aydınlatması nedir?

Cevap: Dikkatin belirli bir nokta üzerine çekilmesi amacı ile yapılır. Güçlü ışık kaynakları kullanılır. Bu aydınlatma biçiminde aydınlık-karanlık zıtlık oranı Rembrandt aydınlatma biçimine göre daha fazladır . Genellikle bazı televizyon programları konuyu dramatize etmek için simsiyah bir fon önünde çekilirler. Böylece dikkatin hem fon hem de ışık
vasıtası ile konuşan kişiye yönlendirilmesi sağlanmış olur.

Soru: Cameo aydınlatmanın tam zıttı olan aydınlatma hangisidir?

Cevap: Silüet Aydınlatma; önden verilen anahtar veya yumuşak ışıkların hiç olmaması, arka ışığın ise kuvvetli olarak verilmesi sonucu ortaya çıkan aydınlatma biçimidir. Cisimlerin
yüzeyleri, yüzeydeki ton farklılıkları görünmez. Seyircinin izlediği yüzey tümüyle karanlıktır. (Güneşe karşı yapılan çekimler gibi). Cameo aydınlatmanın tam zıddıdır.

Işığın Temel Özellikleri

Soru: Işığın bilinmesi gereken üç temel özelliği vardır. Bunlar nelerdir?

Cevap: • Action (Hareket); ışık, düz çizgiler şeklinde ilerler.
• Reflection (Yansıma); ışık, bir engele çarptığında, engelin özelliği oranında yansır.
• Transition (Geçme); ışık, ortam değiştirdiğinde kırılır

Soru: Işığın dört temel işlevi vardır. Bunlar nelerdir?

Cevap: • Işık, konuyu aydınlatmak için kullanılır.
• Işık, konuya hacim ve derinlik vererek boyut kazandırır.
• Işık, atmosferi şekillendirir.
• Işık, desen oluşturmak için kullanılır

Soru: Anahtar ışık nedir? Açıklayınız.

Cevap: Anahtar ışığın temel hedefi konuyu görünebilir yapmaktır. Bu yüzden de dış mekânlarda aydınlatma amacıyla kullanılan güneşin set ya da stüdyo gibi mekânlardaki karşılığıdır. Anahtar ışık, kamerayla 45° açı yapacak şekilde sağ veya sol tarafa yerleştirilen bir ışıktır. Bu ışığın özelliği sert ışık kaynağı olmasıdır. Bu nedenle de nesne üzerinde sert gölgeler oluşturur. Nesne üzerinde oluşturduğu gölgeler, nesnenin formunu tanımlar, nesnenin neye benzediğinin anlaşılmasını sağlar. Mekânın genel aydınlatması yapılırken ilk önce anahtar ışığın konumlandırılması yapılır.

Soru: “Daylight filtre” nedir?

Cevap: Dolgu ışık kullanıldığında veya kamera üstü ışık yakıldığında mutlaka “daylight filtre” diye tabir edilen mavi filtrelerin ışığın önüne takılması gerekir.

Yapay Işık Kaynakları

Soru: Yapay ışık nedir?

Cevap: Yapay ışık doğal yoldan elde edilemeyen ışığın birtakım araçlarla suni olarak yeniden üretilmesidir.

Soru: Sıklıkla kullanılan yapay ışık kaynağı çeşitleri nelerdir?

Cevap: Bunlar; gün ışığı projektörleri, camlı projektörler, camsız projektörler, par projektörler, kanal projektörler, takip spotlar, akülü setler, efekt spotlar, fon spotlar ve balon ışıktır

Soru: Stüdyo dışı kullanılan ışık kaynakları nelerdir?

Cevap: Mum, gaz lambası ve gemici feneri, şömine ateşi, kamp ateşi, akkor flamanlı lambalar, floresan lambalar, sokak lambaları, el feneri, kask feneri, akvaryum, araba farı, sinema veya projeksiyon perdesi, televizyon veya monitör, kaynak makinesi, gün ışığı projektörü, strop ışık, ayna ve reflektördür.

Soru: Strop ışık nedir? Açıklayınız.

Cevap: Strop, ritimle beraber yanıp sönen ve ritimle eş zamanlı çalıştırılabilen flaş görünümünde bir ışıktır. Ortama çok güçlü ışık verir. Sinemada, yapay şimşek etkisi yaratmak için kullanılabilir.

Ünite 6

Kompozisyon Nedir

Soru: Bir yapıt hangi üç temel özelliğiyle ele alınmaktadır?

Cevap: Herhangi bir zamanda ve yerde, insanlar tarafından üretilmiş olan bir yapıt üç temel özelliğiyle var olmaktadır. Bunlar ‘Bireysellik’ ‘Zaman’ ve ‘Evrensellik’ ölçüt özellikleridir.

Soru: Kompozisyonun esas işlevi nedir?

Cevap: Kompozisyonun esas işlevi bir iletişim için bildirimde bulunmaktır.

Soru: Bir kompozisyon oluşturarak bildirimde bulunabilmek için ne gerekmektedir?

Cevap: Bir kompozisyon (Yüzey organizasyonu) oluşturarak bir bildirimde bulunabilmek için; Birbirinden çeşitli yönlerden farklılık ya da benzerlik gösteren bütünün temsilcisi yapısal parçaların olması, bu yapısal parçaları oluşturan öğelerin birbirleriyle etkileşimini (parçadaki herhangi bir değişim bütünü de değiştirir) belirleyecek belirli bir düzenin olması ve tüm bunların sonucunda bir bütünlüğe ulaşılması gerekir.

Soru: Görsel sanatlardaki kompozisyon kavramının anlaşılması zor ve gizemli bir konu olmasının ana nedeni nedir?

Cevap: Görsel sanatlardaki kompozisyon kavramının anlaşılması zor ve gizemli bir konu olmasının ana nedeni, kesin ve belirli kurallarının olmamasından ötürüdür.

Soru: Modernizm nedir?

Cevap: Modernizm; eskiyi dışlayıp ondan ayrılmayı, yeniye geçişi ve güncelliği önemseyen, modern sözcüğünden türetilmiş bir kavramdır.

Soru: Sanat ve zanaat kavramları ne zaman birbirinden ayrılmıştır?

Cevap: Başlangıcından beri hep güzel olanı, beceriyi,inceliği, yüceliği, iyi olanı kapsayan tüm insan etkinliklerinin genel adı olarak bilinen sanat, 18.yüzyılda başta Charles Batteux’un olduğu düşünürler tarafından, ilk kez Güzel Sanatlar kavramını kullanmalarıyla sanat ve zanaat olarak ikiye ayrılmıştır.

Soru: Sanat ve zanaatın birbirlerine yeniden ve olabildiğince yakınlaşmasını sağlamaya yönelik ilk girişim nedir?

Cevap: Sanat ve zanaatın birbirlerine yeniden ve olabildiğince yakınlaşmasını sağlamaya yönelik ilk girişim 19. yüzyılın ortalarında başlayan, İngiltere’ deki ‘Art and Craft (Sanat ve Zanaat Birliği) hareketidir.

Soru: Art and Craft’a benzer iddialarla kurulmuş ve tüm sanat dallarını bir bütün olarak ele alarak, tasarımda belli ilke ve yöntemler geliştirerek, her zaman geçerli olacak görsel bir dile ulaşmak ve bunların tümünü, endüstri ile sanatın iş birliğini kurmak amacıyla
eğitim-öğretimini planlamış sanat okulu hangisidir?

Cevap: Art and Craft’a benzer iddialarla kurulmuş ve tüm sanat dallarını bir bütün olarak ele alarak, tasarımda belli ilke ve yöntemler geliştirerek, her zaman geçerli olacak görsel bir dile ulaşmak ve bunların tümünü, endüstri ile sanatın iş birliğini kurmak amacıyla
eğitim-öğretimini planlamış sanat okulu Bauhaus’tur.

Kompozisyon Oluşturmanın Temel Ögeleri.

Soru: Sanatsal bir tasarım ya da düzenlemede kullanılan yöntemler hangileridir?

Cevap: Sanatsal bir tasarım ya da düzenlemede tümdengelim ve tümevarım yöntemleri kullanılmaktadır.

Soru: Gösterge bilim ne demektir?

Cevap: Göstergebilim ‘anlam bağıntıdan, ayrılıktan doğar’ ilkesini kalkış noktası olarak alıp dayandığı ‘bağıntı’ kavramı; karşıtlık (dışlama)-çelişki (kesişme)-kapsama (tümleme) gibi türleri olan, anlamlandırma, anlam pekiştirme ilkesidir. Yapıyı oluşturan bağıntı türleridir.

Soru: Görsel anlatı dizgesinin algılanışındaki temel ögeler nelerdir?

Cevap: Görsel göstergebilim ve görsel algılama ile ilişkili araştırmacılar çoğu görsel anlatı dizgesinin algılanışında temel ögeleri şöyle saptarlar: Sınır çizgisi, Fon(düzlem), Figür (biçim), Doku ve Renk. Doğal ortamında bütünden ayrı ve tek tek göremediğimiz bu Görsel göstergeler (Plastik ve İkonik göstergeler) ayrı ayrı ya da ikisi birden tek bir bütünde karşımıza çıkabilirler.

Soru: Kompozisyon nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap: Görsel sanatların kendi dilinde, dil bilgisindeki söz dizimine denk düşen ve onu karşılayan kavrama kompozisyon denir.

Soru: Görsel anlatımda noktanın işlevi nedir?

Cevap: Nokta (benek) hareketsiz, sakin bir yapıya sahiptir. Nokta bu özelliği ile göz hareketini kontrol ederek onu bakması gereken alana doğru yönlendirir, dikkati toplar, odaklar.

Soru: Arnheim’e göre şekil (biçim) nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap: Arnheim’e göre şekil (biçim), bir nesnenin fiziksel yapısına bire bir benzemese de nesnenin tanınmasını sağlayan, nesnenin dış sınırlarını belirten ve bakıldığında hemen göze çarparak algılanabilen en temel özelliklerdir.

Soru: Doku nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap: Nesnelerin fiziksel yapılarının iç özelliklerini, dış yüzeylerinden anlamamızı sağlayan işlevsel özelliklere doku denir ve doğanın en temel yapısal özelliklerinden birisidir.

Soru: Altın Oran ne demektir?

Cevap: “Altın oran” doğada birçok canlı ve cansız varlıkların yapılarında görülen ve onların parçaları arasında gözlemlenen, yüzyıllardır sanat ve diğer bilim alanlarında kullanılagelen, uyum açısından en etkileyici boyutları verdiği düşünülen geometrik ve sayısal bir ölçü bağlantısıdır.

Soru: Rengin üç değişken özelliği nelerdir?

Cevap: Rengin üç değişken özelliğinden birincisi o rengin türüdür (cinsi) sarı, kırmızı, mavi gibi. İkinci değişken özelliği o rengin değeridir yani her rengin algılamada siyahla beyaz arasında bulunan bir ton değeri vardır. Örneğin; kırmızı ve yeşil gri değerdedir, sarı beyaza mor ise siyaha yakın bir gri değerdedir. Üçüncü değişken özelliği ise ‘chroma’ yani yoğunluğudur. Herhangi bir renk içerisine başka bir renk almadığı sürece o renk kroması yüksek durumdadır ama içine başka renkler karışarak griye yaklaştıkça kroması düşer.

Kompozisyon Oluşturmanın Temel İlkeleri

Soru: Bauhaus öğretilerine göre temel tasarım ilkeleri kaç başlıkta ele alınabilir?

Cevap: Bauhaus öğretilerine göre temel tasarım ilkeleri tekrar, zıtlık ve egemenlik adı altında üç ana başlıkta ele alınmaktadır.

Kompozisyon Türleri

Soru: Simetrik kompozisyonun türevleri nelerdir?

Cevap: Simetrik kompozisyonun türevleri üçgen, spiral, daire, dörtgen, elips kompozisyon türevleridir.

Kompozisyonda Üçüncü Boyut Oluşturma

Soru: Perspektif nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap: Tüm iki boyutlu sanatsal çalışmalarda üç boyutlu görünüm elde etme (görüldükleri gibi çizme) perspektif çizim tekniği kullanılarak yapılır. Perspektif, yüzey organizasyonunda, iki boyutlu bir düzlemde üçüncü boyut yani derinlik yanılsaması vermek için kullanılan tekniktir.

Ünite 7

Görüntü

Soru: Kameranın kullanılmasıyla çekilecek görüntülerde yönetmenin ilk önce yapması gereken nedir?

Cevap: Kameranın kullanılmasıyla çekilecek görüntülerde ilk önce yönetmenin görüntü çerçevesinde alacağı, oluşturacağı değerleri önem sırasına göre sıralaması gerekir. Ne ve nasıl çekileceği konusunu düzenlemesi ve kameramanın da ona göre çekimini yapması uygun olandır.

Soru: Görme nedir?

Cevap: Görme, Gözle algılama, görmek eylemi, ışığı, renkleri, nesne görüntülerini algılama yetisidir.

Soru: Görüntü nedir?

Cevap: Görüntü bir kimse veya nesnenin, birtakım optik olayların etkisiyle meydana gelen görünüşüdür. Gerçekte bulunmadığı hâlde varmış gibi görünen şeydir.

Soru: Gerçek görüntü nedir?

Cevap: Gerçek görüntü, cisimden çıkan ışınların aynada yansıdıktan sonra aynanın içinde değil de önünde oluşturduğu görüntüdür. Gerçek görüntüler cisme göre terstir ve bir ekran üzerine düşürülebilirler.

Soru: Derinlemesine görüntü işlemi nedir?

Cevap: Derinlemesine görüntü işlemi çok yakındaki bir objeyle uzaktaki objenin aynı netlikte görülebilmesidir. Bu da özel yapıdaki mercekler, diyaframın küçülmesi ve iyi bir aydınlatma ile mümkündür.

Soru: Derinlemesine görüntünün sağladığı özellikler nelerdir?

Cevap: Derinlemesine görüntünün sağladığı özellikleri belirtmek gerekirse: • Görüş alanını derinlemesine genişletir. • Derinlemesine görüntü, izleyiciyi daha aktif olmaya zorlar. • Derinlemesine görüntüde çözümleme izleyiciye bırakılır.

Soru: Çekim nedir?

Cevap: Çekim, kameraman tarafından görüntünün, görüntü çerçevesi içinde kalıcı hâle getirilmesidir.

Soru: Kameranın konumlandırılmasına göre yapılan çekimler nelerdir?

Cevap: Kameranın konumlandırılmasına göre yapılan çekimler: Uzak, genel, diz, bel, omuz, yüz, ayrıntı çekimleri olarak adlandırılırlar.

Görüntüleme ve Estetik Kaygı

Soru: Görsel etkiyi artırma yöntemleri nelerdir?

Cevap: Renkler: Görsel etki için yerine göre renkli filtreler, renkli ışıklar da kullanılabilir. Renklerin etkileri kültürlere göre de değişebilir.
Çizgiler: Çizgiler insan üzerinde fiziki yapılarından do- ğan birtakım anlamlar ve duygular uyandırır. Bu, genel olarak geometrik biçimlerin dış dünyayla ilgili çağrışımlar yaratmasından kaynaklanır. İnsanlar yatay çizgilerin dikey çizgilere oranla daha güçlü bir dinginlik duygusu yarattığını bilirler. Diagonal (çapraz, eğik) çizgiler ise dinamizm, resim derinliği ve hareket duygusu sağlar. Asimetrik düzenlemeler dengesizlik yaratır.
Denge: Kompozisyonun temel unsurlarındandır. Çekim yapan kameramanın amacı görüntüde bir denge oluşturabilmektir. Çekimi yapılan objeye göre baş, bakış, hareket boşlukları, kamera açıları vb.nin görüntüde denge oluşturabilmek için yapılması gerekir. Görüntünün dengesini de nesnenin boyutu, rengi ve çevresi içindeki konumu ile diğer nesnelerle aralarındaki ilişki belirler.
Birlik: Kompozisyonda denge sağlanırken görüntüde yer alan çeşitli şey ve kişiler arasındaki ilişkilerin düzenlenmesinin gözetilmesi ve ardı ardına gelecek görüntüler arasında, denge yönünden de bir uyum sağlanması anlamına gelir. Örneğin iki kamerayla iki konuşmacının karşılıklı çekiminde, kameramanlar aynı ölçekte çekim yapmalı ve aynı oranda baş boşluğu bırakmalıdır.
Ölçü: Çerçeve içinde yer alan bir konunun büyüklüğünü anlatan bir belirlemedir. Herhangi bir konunun gerçek ölçüsü belirtilmek isteniyorsa çerçeve içine ölçüleri herkes tarafından bilinen bir başka cisim de konmalı ve ona göre düzenleme yapılmalıdır.
Ton: Görüntüde kullanılan resimlerin renk değerlerinin açıklık ve koyuluğunun ifadesidir. Ton, çekimin resimsel dengesini ve atmosferini doğrudan etkiler. Bir kompozisyonun duygusal yönü, egemen olan tonlarla yakından ilgilidir. Mesela görüntüde dinamikliği ve değişkenliği anlatabilmek için koyu tonların kullanılması gibi. Kullanılan renklerin ton değerleri objelerin niteliklerine göre ayarlanmalıdır.
Derinlik: Hacim, derinlik konusu her zaman önemli olmuştur. Derinlik duygusu kamera açısı ve ışıkla sağlanabilir. Kamerada yan açı kullanımı ve kamera hareketleri, tepe ışığı, yan ışık ve anahtar ışık kullanılarak gölgeler oluşturulması, kişiler ve nesnelerin kamera karşısında dağınık bir şekilde derinlemesine yerleş- tirilmesi derinlik hissini artırabilir.
Sadelik: Çerçevede mümkün olduğu kadar az elemanla konuyu anlatmak önemlidir. Ama konunun dışında anlatımı destekleyen ve çevreyi yansıtan ikinci derece elemanlardan sadece gerekli olanlar alınmalı, gereksiz unsurlar çerçeve dışında kalmalıdır

Görüntünün Kurgulanması

Soru: Storyboard nedir?

Cevap: Görüntünün tek bir kare olması ve fotoğrafik bir görüntüden öteye gitmeyeceği bir gerçektir. Önemli olan görüntünün sinema filmi özelliği bulabilmesi için art arda olması gerekliliğidir. Bu şekilde görüntü oluşturulması ile ilgili olarak görüntüler için farklı kurgulamalar söz konusudur. Bunlardan ilk olanı ve her zaman yapılmasının önemli olduğu vurgulanan, çekim öncesi konu ile ilgili olan görsel düzenlemelerdir. Kâğıt üzerinde yapılan bu görsel düzenlemeye storyboard denir. Storyboard çalışmasındaki temel amaç, yazılı öyküyü görsel hale getirmektir. Storyboard, çalışması yapılacak çekimlerle ilgili her türlü bilginin görselleştirilmiş hâlidir. Konu ile ilgili olarak herkesi bağlayandır.

Soru: Kurgulama tipleri nelerdir?

Cevap: Kesintisizlik kurgusu; Kesme; Açılma ve kararma; Zincirleme; Bindirme; Silinme.

Kamera ve Görüntü

Soru: Kameranın ilk olarak ortaya çıkışı ne zamandır?

Cevap: Kameranın ilk olarak ortaya çıkışı Rönesans döneminde olmuştur.

Soru: Bugün kullanılan kameraların ilk hâli nedir?

Cevap: Camera obscura bugün kullanılan kameraların ilk hâlidir

Soru: Kamera ile görüntü çekimi yapılırken çekim görüntüsünün özelliğini belirleyen nedir?

Cevap: Kamera ile görüntü çekimi yapılırken çekim görüntüsünün özelliğini belirleyen kameranın açısıdır.

Soru: Üstten bakış açısı nedir?

Cevap: Kameranın konuyu görüntülemek için aşağıya doğru eğimlendirildiği bir çekimdir. Kamera yüksekte bir görüş noktasından aşağıya doğru eğilmiş olarak çalıştırıldığında üstten görüş açısı meydana gelir. Bir insanın önüne bakması, yüksek bir yerden aşağıya bakma durumlarında bu bakış açısı kullanılır. Üstten bakış kameranın yüksek bir yere konumlandırılacağı anlamı taşımaz. Çekimi yapılan konunun yüksekliği ne olursa olsun, her türden aşağı doğru açılandırma üstten bakış olarak nitelendirilmelidir. Üstten bakış açısı ile çekilmiş görüntü çekimlerinde, objeler gerçekte küçülmediği hâlde olduğundan küçük görünür. Böyle çekim açısının kullanılması seyircilerde ezilmişliği, küçük düşmeyi, yenilgi duygusunu uyandırması içindir.

Soru: Alttan bakış açısı nedir?

Cevap: Kameranın çekim konusunu görüntülemek için yukarı doğru doğrultulduğu her türden çekimdir. Bunun dışında kameranın alt açıdan görüşü söz konusu olunca alt açıdan yapılmış çekimlerde de objeler gereğinden büyük görünürler. Burada çekilen, objenin, cismin özelliğine göre izleyicilerde güçlülük, heybetlik, ululuk duygusu uyandırmasıdır.

Soru: Öznel görüş açısı nedir?

Cevap: Kameranın merceğinin görüntüyü filmdeki kişilerden birinin gözüyle görüyormuş gibi kullanıldığı çekim biçimidir. Daha çok herhangi bir olayın belli bir kişinin gözüyle ortaya konmasında kullanılır. Bu çekimlerde oyunculardan birinin doğrudan doğruya kamera objektifine bakması da seyircinin ilgisini çekmesi bakımından etkilidir.

Soru: Nesnel görüş açısı nedir?

Cevap: Kamera hareketleri seyirciler tarafından tamamen tarafsız olarak izlenir. Bu tür çalışmaya ‘seyircinin bakış açısı’ da denir. Olay, sahnedeki oyunculardan birinin bakış açısından verilmediği için nesnel kamera açıları kişiliksizdir. Böyle bir çalışmada, filmi çekilen kişiler ortada kamera yokmuş gibi davranırlar, hiçbir zaman objektife doğrudan bakmazlar. Konulu filmlerin çoğu nesnel kamera açılarıyla çekilir.

Soru: Kamera açısını belirleyen öğeler nelerdir?

Cevap: Konunun büyüklüğü: Objelerin görüntü çerçevesine oranla büyüklüğüdür. Objelerin büyüklüğü, yapılan çekimin özelliğini belirler.
Konu açışı: Çekime konu olan objelerin en etkili görülecek açıdan, derinliği olan görüntülerinin oluşturulması amaçlanır. Önemli olan çekim için en uygun kamera açısının belirlenmesidir.
Kameranın yüksekliği: Kameranın omuzda, bel hizasında, diz hizasında durması çekim konusunun görünümünü değiştirir. Uzaklık ve kamera açısı kadar önemlidir. Kameranın açısı anlatımı etkiler.

Soru: Kamera hareketleri nelerdir?

Cevap: Yatay çevrinme (pan): Kameranın gövdesinin sabit kalmak koşuluyla sağa-sola yapmış olduğu harekettir. En çok yapılan kamera hareketidir. Pan hareketi nesnenin hareketinden geç kalmamalıdır. Doğal akışı bozmadığı için çok kullanılan kamera hareketidir.
Yukarı-Aşağı çevrinme (tilt): Kameranın dikey eksende, yukarıdan aşağıya veya aşağıdan yukarıya doğru yaptığı hareketlerdir. Yatay çevrinme kadar sık kullanılmasa bile genelde nesnelerin dikey hareketlerini görüntülemek için kullanılır.
Kaydırma hareketi: Kamera gövdesi hareket ettirilerek yapılan mekanik harekettir. Yapılan kamera hareketi, kameranın herhangi bir araç üzerinde ileri-geri kaydırılmasıdır. Çevrinmede kamera olduğu yerde durur; kaydırmada ise yapılan hareket kameranın gövdesiyle hareket etmesidir. Kaydırmada, kamera mümkün olduğu kadar sarsıntısız hareket ettirilmelidir. Kaydırma hareketi geniş açılı merceklerle yapılmalıdır. Nedeni ise uzun odaklı mercek kullanımında görüntü ile ilgili olarak sarsıntının daha etkili olmasıdır.
Optik kaydırma: Kamera sabit haldeyken objektif aracılığıyla yapılan hareketlere zoom denir. Çekilen konunun sabit bir yerde durması ve kamera gövdesi ile hareket etmeye gerek kalmadan gö- rüntü açısının büyümesi veya küçülmesinin mercekler yardımıyla sağlanmasıdır.

Soru: Kamera hareketleri yapma nedenleri nelerdir?

Cevap: Kamera hareketleri yapma nedenlerini şöyle sıralamak mümkündür: Hareketi takip etmek, birleştirilmesini istediğimiz resimleri göstermek için istenmeyen kısımları çerçeve dışı bırakmak ve konu özelliklerinin tanıtılmasıdır.

Çekim Ölçekleri

Soru: Temel çekim ölçekleri nelerdir?

Cevap: Uzak çekim; Genel çekim; Boy çekim; Diz çekim; Bel çekim; Omuz çekim; Göğüs çekim; Baş çekim; Yüz çekim; Ayrıntı çekim.

Soru: Çerçeveleme kuralları nelerdir?

Cevap: Baş boşluğu: Yapılan çekimde görüntü çerçevesinde konu insan ise görüntü çerçevesinin üst kısmıyla baş arasında kalan bu bölgeye baş boşluğu denir.
Bakış boşluğu: Kameranın kadrajına giren kişinin, bakış yönü doğrultusunda bırakılan mesafedir.
Hareket boşluğu: Çekime başlamadan önce hareket eden görüntünün, önündeki boşluğu görmek çekilen görüntü için son derece önemlidir. Çekim öncesi göz önünde bulundurulması gerekir.
Altın oran: Sanat ortamında kullanılan bir kompozisyon yöntemidir. Fotoğraftaki kullanımında yapılması gereken, kadrajı 9 eşit dikdörtgene bölerek ilgi noktasını ortada yer alan dört kesişim noktasından birine yakın yerleştirmektir. 1/3 kuralı olarak bilinen bu prensip düzgün görüntüler oluşturulmasını mümkün kılar. Genel itibariyle bu kurala uygun kadrajlar göze çok daha iyi görünür.

İlk Görüntüler

Soru: Görüntü oluşumu ile ilgili temel değer nedir?

Cevap: Görüntü oluşumu ile ilgili temel değer ışık ve ışığa duyarlı maddedir.

Soru: Görüntünün ilk olarak kalıcı hâle getirilmesini başaran kimdir?

Cevap: Görüntünün ilk olarak kalıcı hâle getirilmesini başaran Joseph Nicéphore Niépce’dir.

Soru: Camera obscura nedir?

Cevap: Camera obscura karanlık oda çevresindeki görüntüleri ekrana yansıtan optik bir alettir. Çizim amacıyla kullanılır. Ayrıca fotoğraf ve kameranın icadına yol açan buluşlardan da biridir. Camera obscura, bir kutu veya oda ve onun bir yüzüne açılmış delikten ibarettir. Dışarıdan gelen ışık delikten geçerek içerisindeki yüzeye düşer ve yansıdığı kaynağın perspektifini ve renklerini koruyarak ters dönmüş (180 derece, baş aşağı) görüntüsünü oluşturur.

Soru: Camera lucida nedir?

Cevap: Camera lucida, 1806 yılında Thomas Wollaston tarafından bulunan ve ressamların manzara sahnesini hatasız bir şekilde resmetmesine yardımcı olan optik bir aygıttır.

Soru: Eadweard Muybridge kimdir?

Cevap: Eadweard Muybridge birden fazla kamera kullanarak yaptığı hareket çekimleriyle bilinen İngiliz fotoğrafçıdır. 1878 yılında koşan bir atı, 12 ayrı açıdan çekmiştir ve sinemanın ilk hâlini bulan kişi olarak bilinir. Fotoğraf makinelerinden oluşan bir düzenek kurarak 1/1000 enstantane hızıyla koşan at görüntüsünü elde etmiştir.

Ünite 8

Giriş

Soru: Zaman nedir?

Cevap: Zaman genel olarak bir işin, bir oluşun içinde geçtiği, geçeceği veya geçmekte olduğu süre, vakit (TDK) olarak tanımlanır.

Soru: Objektif Zaman nedir?

Cevap: Objektif zaman, saate ve/veya takvime bağlı (saat, gün, hafta, ay) olarak ölçülebilen, gözlenebilen, takip edilebilen zamandır.

Soru: Subjektif Zaman nedir?

Cevap: Subjektif zaman algılanılan, hissedilen zamandır.

Soru: Biyolojik Zaman nedir?

Cevap: Biyolojik zaman canlıların yaşam ömürleriyle ve yaşam organlarının hareketiyle ilgili zamandır.

Soru: Zamanı diğer kaynaklardan (para, insan gücü, ham madde vb.) ayıran özellikleri nelerdir?

Cevap: • Zaman bir ham madde gibi gerektiğinde kullanılmak üzere depolanamaz yani zamanın ileride gereksinim duyulduğunda kullanılmak üzere depolanması olanaksızdır.
• Zaman ancak içinde bulunulan an tüketilebilir. Zaman gerektiğinde başkaları tarafından kullanılmak üzere devredilemez.Birinin zamanını başka biri onun adına kullanamaz. Zaman sadece kişinin kendisine bağlıdır.
• Zaman ikame edilemez. Zamanın ne diğer bir malzemeyle ne de daha ucuz bir zamanla ikâme edilmesi mümkün değildir.
• Zaman yenilenemez. Bir örgüt ürettiği mal, hizmet ve düşüncenin bir kısmını, tekrar kendisi için girdi olarak kullanır ancak kullanılan zamanın ne doğal yolla ne de üretim yoluyla yerine konulması, yeniden üretilmesi mümkün değildir.
• Zaman para gibi borç alınıp verilemez ancak bir işi para karşılığında başkasına yaptırmak da bir bakıma zamanın satın almak demektir.

Görüntü Hareket ve Zaman

Soru: Tarkovski’nin sinema ve zaman birlikteliği hakkındaki görüşü nedir?

Cevap: Tarkovski yalnızca teknik bir olay ya da görünür dünyanın yansıtılması olmanın yanı sıra estetiğin yeni bir ilkesi olarak doğan sinema sanatının, tarihsel süreçte ilk kez zamanı ilk elden
dondurma ve istenilen sıklıkta ve biçimde yeniden yansıtma olanağı tanıdığını belirtir.

Soru: Deleuze’e göre hareket-imge nasıl oluşmaktadır?

Cevap: Deleuze’e göre hareket-imge temelde iki yolla oluşur: Bunlardan ilki kamera hareketi diğeri ise montajdır.

Soru: Sinema sanatında kaç çeşit zaman vardır?

Cevap: <ul> <li>Reel Zaman</li> <li>Kurgusal Zaman</li> <li>Hayali Zaman</li> </ul>

Soru: Reel zaman nedir?

Cevap: Reel zaman, filmde geçen sürenin gerçek zamanla uyum hâlinde olduğu zaman türüdür.

Soru: Kurgusal zaman nedir?

Cevap: Kurgusal zaman; filmde geçen bir zaman diliminin, öznel çekimlerle ya da kurgu yoluyla gerçek zamana göre kısaltılması veya uzatılmasıdır.

Soru: Hayali zaman nedir?

Cevap: Hayali zaman daha çok bilim kurgu filmlerde görülen, nasıl ve ne zaman olduğu belli olmayan zaman türüdür. Bunun yanı sıra filmdeki kahramanlardan birinin düşünceleri ya da istekleri görselleştirildiğinde bu da hayali zaman olarak nitelendirilir.

Soru: Süjesel zaman nedir?

Cevap: Süjesel zaman filmsel bir olayın sujede ele alınış biçimiyle ilişkili zamandır. Filmdeki olayların bir
gün içerisinde gerçekleşmesi hâlinde filmin sujesel zamanı bir gün olmaktadır.

Soru: Akira Kurosawa’nın Yedi Samuray filminde yer alan iki samurayın dövüş sahnesi sinemada hangi zaman türüne örnektir?

Cevap: Kameranın pelikül üzerinde kaydettiği zaman türü.

Zaman Kavramına (Dönemler ve Yaklaşımlar) Kuramsal Yaklaşımlar

Soru: Platon’un zaman hakkındaki görüşü nedir?

Cevap: Platon’a göre zaman, zihnin varlıkları bütünlüklü olarak, anında kavrayamamasının sonucunda meydana gelmiştir. Zaman, idealar dünyasının sadece bir taklididir. Çünkü idealar dünyası değişmez ve zaman dışıdır.

Soru: Aristotales’in zaman hakkındaki görüşü nedir?

Cevap: Aristoteles harekete bağlı bir zaman tanımı yapmıştır. Ona göre zaman, önce ve sonraya göre
devinimin/hareketin sayısıdır. Bireylerin, zihinlerinde bir şey değişmediğinde ya da herhangi bir
değişimi fark etmediklerinde zamanın da geçmediğini düşünmektedir.

Soru: Kant’ın zaman hakkındaki görüşü nedir?

Cevap: Kant, zamanın nesnel dünyadan kazanılmış bir şey olmadığını ancak insanın nesnel dünyayı algılamasının temel şartı olduğunu dile getirir. Kant’a göre zaman öznel ve idealdir.

Soru: Newton’nun zaman hakkındaki görüşü nedir?

Cevap: Newton, mutlak zaman görüşünü savunmaktadır. Newton bu yaklaşımı çerçevesinde, mutlak ve evrensel zamanın ölçülebilir, hesaplanabilir olduğunu ve zamanın temelde dışsal bir öğeden bağımsız olarak aktığını belirtir.

Soru: Romantizm sanat akımının zaman kavramına etkisi nedir?

Cevap: Romantizm akımı ile birlikte sadece dinsel tarih anlayışı dışında nesnel bir zaman akışının var olduğu düşüncesinin yanına bireyin, sanatçının iç dünyasına ait bir zaman akışının da var olduğu düşüncesi eklenmiştir.

Soru: İnternet ve internetin yaygınlaşması ile ortaya çıkan yeni toplumsal yapıyı Castells nasıl adlandırmaktadır?

Cevap: İnternet ve internetin yaygınlaşması ile ortaya çıkan yeni toplumsal yapıyı Castells, “ağ toplumu” olarak nitelendirir.

Soru: Ağ toplumunda zaman tanımı nasıl yapılmaktadır?

Cevap: Ağ toplumunda zaman; kendi kendini korurken kendi kendine genişlemeyen, döngüsel değil rastlantısal, tekrarlanmayan, aniden olan ve sonsuz bir evren yaratmak için birbirine karışan bir zamandır.